Soave is reshaping its quality pyramid. But will it make things any clearer?

Posted on oktober 7, 2026 by Bottle Case

Italy’s appellation system can be a maze, to put it mildly. Seeing the wood for the trees is not always easy. And whenever a relatively straightforward structure does exist, as in Südtirol/Alto Adige for example, someone inevitably starts shaking those trees and adding new elements that make the whole system more complicated, such as the introduction of a UGA system.

UGA, short for Unità Geografiche Aggiuntive, has probably become one of the most frequently discussed concepts among the decision makers at the consorzi that represent and protect so many Italian appellations.

We can blame Barolo for that, of course. And with good reason, because the introduction of its MGA system, Menzioni Geografiche Aggiuntive, can rightly be called a success. Today, a large number of Barolo producers focus on wines from individual MGAs and on what is generally described as terroir expression. I deliberately say “what is described as terroir expression”, because actually translating that terroir into the glass requires a good producer. Not every Barolo producer has that ability.

Today, however, we are heading about 300 kilometres east, to Soave.

The UGA system has been in place here since 2019, and it is fair to say that it has not produced the intended result. My natural reaction to that is: of course it hasn’t. Before you can explain to a wine lover what a UGA actually adds, you first have to explain what Soave itself can mean today.

Soave DOC, Soave Classico DOC, Soave Colli Scaligeri DOC, Soave Superiore DOCG, Soave Superiore Classico DOCG, Soave Superiore Riserva DOCG, Recioto di Soave DOCG, plus numerous possibilities involving the respective UGA names within many of these categories.

Try turning that into a clear and coherent story for someone who is interested in these white wines from Veneto, but does not fancy spending an evening studying Italian wine legislation first.

And we have not even touched on the composition of the wine yet. Fortunately, you can make that part a little easier on yourself by simply saying that Garganega has to make up the lion’s share. And if you really want to be thorough, you can add that pretty much all sorts of other grapes are allowed alongside it.

Today, however, we are focusing on the appellation structure. And that is precisely where the powers that be in Soave have decided it is time to start reshaping things.

Whether the system will actually become simpler as a result is far from certain. What did you expect?

From zoning to 33 UGAs

In 2019, following years of research into the landscape, soils, slopes and historic vineyard areas, Soave officially recognised 33 geographical zones distinguished by their historical and viticultural identity. With one eye firmly fixed on Barolo’s success, the hope was obviously to create a similar success story.

Names including Castelcerino, Fittà, Carbonare, Monte Grande, Foscarino, Costeggiola and Broia were given official status and could appear on labels. Producers could therefore indicate much more precisely where their Garganega came from.

I actually see value in introducing geographical names in Soave. It is important to understand that the Soave region is anything but one homogeneous winegrowing area. The hills east of Verona contain ancient volcanic soils, limestone and a wide variety of slopes and exposures. At the same time, a considerable part of the appellation consists of flatter and more productive land.

Since the introduction of the 33 UGAs in 2019, these names have been permitted within several Soave classifications. That is precisely what the proposed reform intends to change, by linking the UGAs much more explicitly to Soave Superiore DOCG.

The possible new pyramid

The proposal currently on the table, and to be absolutely clear, it has not yet officially entered into force, would move the UGA names for dry wines to Soave Superiore DOCG and remove them from the other classifications. You could say that geographical precision is being transferred to Soave Superiore DOCG. That could actually make the system clearer.

However, the term Classico would also disappear from Soave DOC. The historic zone itself would obviously continue to exist, but Classico would henceforth move to the DOCG. A future bottle could therefore be labelled Soave Classico Superiore DOCG.

And this is where, for me, the proposal starts to become problematic. Soave seems to be missing an opportunity to create genuine clarity for consumers.

Anyone with even a modest interest in Italian wine is familiar with the term Classico, with Chianti being the most obvious example. It is also relatively easy to explain. Classico identifies the historic winegrowing zone. Everything outside that Classico area represents a later expansion of the appellation. Whether that expansion came about through popularity or opportunism is something you can decide for yourself.

Superiore, on the other hand, has always struck me as a rather vague designation. What does it really tell us?

The basic production rules are usually somewhat stricter in terms of potential alcohol, yields, planting density or other rather technical requirements. Yet there are often exceptions or technical possibilities that make the distinction less absolute than the word Superiore might suggest.

The reason for having a Superiore category will, in most cases at least, remain something of a question mark for me. I do understand that this is a sensitive issue. Established classifications are never easy to challenge, and in Soave the Superiore category has meanwhile reached the highest rung of the ladder with DOCG status.

Turning the denomination into Soave Classico DOCG would, in my view, communicate much more clearly what you actually want to say: this is the historic heart of Soave.

Of course, writing that sentence in an article is probably considerably easier than pushing such a change through the Italian and European administrative machinery.

For the sake of completeness, Colli Scaligeri would also disappear as a separate geographical designation.

The so called crus are not disappearing

Under the proposed new system, the UGAs would retain their place and, in the minds of those behind the reform, would undoubtedly take on a more prominent role.

By moving them higher up the hierarchy, the obvious intention is to increase their prestige and give this geographical classification greater significance. Within the logic of the intended quality pyramid, that makes sense. At the bottom sits the broad Soave appellation. As you move upwards, geographical origin becomes increasingly precise and important.

And that is where the discussion begins.

Moving a geographical name higher up a classification system does not automatically make it more meaningful to consumers.

A simple question: did you know that Soave already has 33 different UGAs? The experts will obviously nod knowingly, but the vast majority of wine lovers will simply have no idea. And it is not as if these UGAs were introduced yesterday either.

Riserva could disappear

The proposal currently under discussion goes considerably further than simply rearranging the quality pyramid. It also includes changes to several production requirements for Soave Superiore DOCG.

The maximum yield for Soave Superiore would increase, while the required natural alcohol level of the grapes would also be adjusted. Garganega would obviously remain the central grape variety, although the rules governing secondary varieties are also being reconsidered.

For wines actually marketed with a UGA name on the label, another important distinction is proposed concerning the date on which they may be released.

A regular Soave Superiore could be released relatively soon after the harvest. A wine carrying a UGA or the name of a specific vineyard would have to wait longer before being released.

The proposal also removes the Riserva category. This is being presented as a way of simplifying things for consumers.

From my perspective, that is hardly an improvement either. Riserva is a well established term. The moment I see Riserva on a label, I know that I am dealing with a more serious wine that has undergone a longer period of maturation, whether or not that includes ageing in oak.

Why remove one of the few terms in this whole structure that hardly needs explaining?

Why does Soave want to change all this?

Behind this entire reform lies a problem Soave has been struggling with for much longer. That problem has a name: image.

For many people, Soave is still associated with large volumes of affordable, fairly ordinary white wine, rather than the ambitious and genuinely impressive Garganega wines produced from historic hillside vineyards.

That perception obviously exists and it will not simply disappear. As long as the very large producers and cooperatives have major interests in the appellation, they will continue to leave their mark on the Soave “brand”.

Speak to some of the smaller producers locally and the frustration becomes pretty obvious as soon as the names of some of the larger players come up.When it comes to Soave’s image, relations between the smaller and larger producers are clearly somewhat strained.

The introduction of the 33 UGAs in 2019 was obviously intended, at least in part, to improve that image. The fact that the UGAs have gained so little recognition among the wider wine drinking public is understandably frustrating.

Who is actually asking for this?

During a visit to the region, we put the question to several smaller producers. What do they themselves think about the possible transfer of the UGAs to Soave Superiore DOCG and all the reshuffling of the quality pyramid?

Their answer was remarkably down to earth.

First of all, there is apparently still some doubt as to whether the proposed reform will ultimately be implemented in its current form.

At the same time, they raised a much more fundamental question: what does this shift actually achieve?

Take our own Soave producer, GianniTessari. They produce two wines, Scalete and Perinato, from grapes grown within UGAs. Yet the names of those UGA’s do not feature prominently on the labels. The wines have their own names instead.

When we asked why, the answer was strikingly simple.

You, as an Italian Wine Ambassador, know Soave’s 33 crus and understand their significance. The vast majority of wine consumers do not know them and feel no particular need to learn them.

Yes, we could market Scalete as Tenda or Perinato as Pigno, but our colleague down the road could do exactly the same. The same UGA name would then appear on wines from several producers, partly diluting the identity we have built around Scalete and Perinato.

Because the crus themselves are not widely known, consumers could even get the impression that they are dealing with a more uniform type of wine. And that is obviously not what we want.

On top of that, we deliberately choose not to produce a Superiore. Under the new system, we would have to do so if we wanted to use the UGA, effectively forcing us to change our own winemaking philosophy.

And this was not something we heard only from our own producer. Similar comments came from several other quarters. Most of these producers showed little enthusiasm for the reform.

Economics obviously plays a role too

Reducing this entire discussion to labels and crus would hide part of the truth. Economics certainly matters here. What did you expect?

At the same time, Soave has introduced measures intended to bring the available volume more closely into line with market demand.

Production of the broader Soave DOC will be further regulated over the coming years. The larger players are dealing with surpluses, while smaller producers fear that the resulting image problem will affect them as well and understandably fear being left with wine they simply cannot sell.

That economic context also needs to be taken into account when looking at the reform.

No further expansion of the current Soave area. Restrictions on new plantings within the existing appellation. Lower maximum yields. It all forms part of a broader strategy. The Consorzio is trying to create more value around Soave and to distinguish the different faces of the appellation more clearly.

A classification, however, is not the same thing as a reputation. And that may well be the most interesting conclusion to emerge from this entire discussion.

With its 33 UGAs, Soave has done an impressive amount of work to map and define the geographical diversity of the region. That has value in itself. Anyone who studies Soave in depth gains a much more precise understanding of the appellation as a result.

A geographical area can be defined through research, maps and a disciplinare. Reputation develops in a very different way. It requires producers who actually use the name, wines that prove their quality, sommeliers who tell the story and, ultimately, consumers who are willing to remember that name.

A simple and clearly understandable structure can be a very useful tool in achieving that.

Soave DOC for the broader vineyard area surrounding the historic core.
Soave Classico DOCG replacing Superiore, where the inclusion of the UGAs becomes tangible because the vast majority of them are located within or around the historic Classico zone.
And the possibility of using Riserva for both.

Sometimes the solution can be simple.

Filed under: Second opinions?, Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Soave schudt aan zijn kwaliteitspiramide. Maar wordt het er duidelijker op?

Posted on oktober 7, 2026 by Bottle Case

De Italiaanse herkomststructuur is een kluwen, dat is het minste wat je erover kan zeggen. Het is niet steeds eenvoudig om het bos door de bomen te zien. En als er dan een keer een eenvoudige structuur bestaat, zoals bijvoorbeeld in Südtirol/Alto Adige, dan begint men wel eens aan die bomen te schudden en voegt men nieuwe elementen toe om het systeem ingewikkelder te maken, zoals met de invoering van een UGA systeem.

Dit UGA systeem, voluit Unità Geografiche Aggiuntive genoemd, is in de wandelgangen van de bonzen die het voor het zeggen hebben bij de consorzio’s die zowat elke appellatie wel bezit waarschijnlijk het meest gefluisterde woord om in te voeren. Allemaal de schuld van Barolo natuurlijk, waar men met recht en reden kan stellen dat de invoering van het MGA systeem een groot succes kent. Zowat elke Baroloproducent zet ondertussen in op de zogezegde terroirexpressie en maakt een Barolo die afkomstig is van een bepaalde MGA. Ik zeg bewust ‘zogezegde terroirexpressie’, want om deze ook effectief tot uiting te kunnen brengen in het glas moet je een goede producent zijn. Niet elke Baroloproducent bezit deze gave!

Vandaag neem ik je echter mee naar Soave, zo’n 300 kilometer oostwaarts.

Hier is het UGA systeem al sinds 2019 ingevoerd en moet men vaststellen dat het resultaat ervan niet het beoogde effect heeft gehad. Mijn natuurlijke reactie hierop is dan: natuurlijk niet! Want voor je aan een wijnliefhebber kan uitleggen wat zo’n UGA precies toevoegt, moet je eerst nog zien uitgelegd te krijgen wat Soave vandaag eigenlijk allemaal kan betekenen.

Soave DOC, Soave Classico DOC, Soave Colli Scaligeri DOC, Soave Superiore DOCG, Soave Superiore Classico DOCG, Soave Superiore Riserva DOCG, Recioto di Soave DOCG en nog tig andere mogelijkheden met de vermelding van de respectievelijke UGA in zowat elke benaming.

Probeer daar maar eens een eenduidig verhaal van te maken voor iemand die wel interesse heeft in deze witte wijnen uit Veneto, maar niet eerst een avondje Italiaanse wijnwetgeving wil studeren.

En dan hebben we het nog niet over de samenstelling van de wijn. Daar kan je het jezelf gelukkig iets makkelijker maken door te stellen dat Garganega wel het leeuwenaandeel moet uitmaken. En als je dan volledig wil zijn, kan je eraan toevoegen dat er daarnaast pretty much andere druiven aanwezig mogen zijn.

Maar het gaat vandaag om de herkomstbenaming en net daar heeft de raad der wijzen in Soave zijn ronde tafelconclaaf beëindigd en is men tot het besluit gekomen er de schaaf in te zetten!

Of het systeem hiermee vereenvoudigd gaat worden, dat is allesbehalve evident. Of wat had je gedacht.

Van zonering naar 33 UGA’s

In 2019 werden er in Soave, na jarenlang onderzoek naar het landschap, de bodems, de hellingen en de historische wijngaardgebieden, drieëndertig geografische zones weerhouden die zich onderscheiden door hun historische en wijnbouwkundige identiteit. Lonkend naar het succes van Barolo, verhoopte men uiteraard eenzelfde succesverhaal te kunnen schrijven.

Namen als onder andere Castelcerino, Fittà, Carbonare, Monte Grande, Foscarino, Costeggiola en Broia kregen daarmee een officiële stempel op het etiket. Producenten konden veel duidelijker aangeven waar hun Garganega vandaan kwam.

Op zich vind ik die invoering van geografische benamingen niet noodzakelijk een slecht gegeven voor Soave. Je moet immers weten dat de gehele Soave regio allesbehalve één homogeen wijngebied is. De heuvels ten oosten van Verona bevatten oude vulkanische bodems, kalksteen en uiteenlopende hellingen en exposities. Daarnaast bestaat een aanzienlijk deel van de appellatie uit vlakker en productiever terrein.

Met de invoering van de 33 UGA’s in 2019 konden deze binnen verschillende Soave classificaties worden gebruikt. Precies dat wil men nu gaan wijzigen door de UGA’s veel nadrukkelijker te koppelen aan Soave Superiore DOCG.

De mogelijk nieuwe piramide

Het voorstel dat vandaag op tafel ligt, en voor alle duidelijkheid nog niet officieel van kracht is, wil de UGA benamingen, voor de droge wijnen, verschuiven naar Soave Superiore DOCG en weghalen bij de andere classificaties. Laat ons maar zeggen dat de geografische verfijning verhuist naar Soave Superiore DOCG. Op zich vind ik daar opnieuw niets mis mee en kan het zelfs voor meer duidelijkheid zorgen.

Maar ook de vermelding Classico zou verdwijnen uit Soave DOC. De historische zone blijft uiteraard bestaan, maar Classico zou voortaan gekoppeld worden aan Soave Superiore DOCG. Een toekomstige fles zou daardoor bijvoorbeeld als Soave Superiore DOCG Classico op de markt kunnen komen.

En daar wringt voor mij het schoentje en lijkt men binnen Soave een kans te missen om echte duidelijkheid te scheppen naar de consument toe. Iedereen die het Italiaanse wijngebeuren wat volgt, is bekend met de benaming Classico, met als belangrijkste voorbeeld uiteraard Chianti. Het is een vrij eenvoudige benaming om uit te leggen. Ze bakent de historische wijnbouwzone af. Al de rest zonder Classico is de latere uitbreiding van het gebied. Ontstaan uit populariteit of opportuniteit, dat mag je zelf inkleuren.

Superiore daarentegen heb ik altijd een wat halfslachtige benaming gevonden. Wat zegt dat nu eigenlijk? De basisvoorwaarden zijn meestal wat scherper gesteld rond potentieel alcoholgehalte, opbrengsten, plantdichtheid of andere nitwit voorwaarden. Alleen bestaan er vervolgens vaak alweer uitzonderingen of technische mogelijkheden waardoor het onderscheid minder absoluut wordt dan de term Superiore doet vermoeden.

De reden voor het bestaan van een Superiore zal voor mij, in de meeste gevallen weliswaar, steeds een vraagteken blijven. Dat dit gevoelig ligt, daar heb ik wel begrip voor. Niemand trapt immers graag tegen de schenen van heilige huisjes en de Superiore status heeft in Soave ondertussen wel het hoogste schavotje van DOCG bereikt.

Het decreet dan maar omvormen naar Soave Classico DOCG zou volgens mij veel duidelijker communiceren wat men eigenlijk wil zeggen: dit is het historische hart van Soave. Alleen is dat waarschijnlijk eenvoudiger geschreven in een artikel dan door de Italiaanse en Europese administratieve mallemolen gejaagd.

Ter volledigheid: ook Colli Scaligeri zou als afzonderlijke geografische benaming verdwijnen.

De cru’s verdwijnen dus niet

In het nieuwe systeem dat wordt voorgesteld, hebben de UGA’s nog steeds hun plaats en in de hoofden van de ontwerpers van het nieuwe voorstel zullen ze ongetwijfeld een prominentere plaats gaan innemen.

Door ze hoger in de rangorde te plaatsen, is het uiteraard de bedoeling dat hun aanzien stijgt en deze geografische indeling meer betekenis krijgt. Vanuit de logica van de beoogde kwaliteitspiramide valt daar iets voor te zeggen. Onderaan staat de brede herkomst Soave. Hogerop wordt de geografische oorsprong steeds duidelijker en belangrijker.

Alleen begint daar ook de discussie.

Want een plaats hoger in een classificatiesysteem betekent nog niet automatisch dat een geografische naam voor de consument meer betekenis krijgt. Wisten jullie immers dat er vandaag al 33 verschillende UGA’s bestaan in Soave? Uiteraard zullen de kenners beamen, maar het overgrote deel van de wijnliefhebbers zal hier eenvoudigweg geen weet van hebben. Nochtans bestaan ze al wel even hoor.

Riserva zou verdwijnen

Het voorstel dat op tafel ligt, gaat nog wel wat verder dan een verschuiving binnen de piramide. Het voorziet namelijk ook aanpassingen van enkele productievoorwaarden van de Soave Superiore DOCG.

De maximale opbrengst voor Soave Superiore zou stijgen en ook het vereiste natuurlijke alcoholgehalte van de druiven wordt aangepast. Voor de samenstelling blijft Garganega uiteraard de centrale druif, maar ook daar worden de bepalingen rond de secundaire druiven herbekeken.

Voor wijnen die effectief met een UGA benaming op het label op de markt komen, wordt daarnaast een belangrijk onderscheid voorzien in het moment waarop ze op de markt mogen komen. Een gewone Soave Superiore zou relatief snel na de oogst verkocht kunnen worden. Voor een wijn met UGA of een vermelding van een specifieke wijngaard wordt een langere periode voor vrijgave voorzien.

Men heeft er ook voor geopteerd om de categorie Riserva te laten verdwijnen. Dit wordt als een vereenvoudiging naar de consument toe beschouwd.

Ook dit is door mijn ogen helemaal niet gunstig. De benaming Riserva is immers ingeburgerd en vanaf het moment dat ik Riserva op het etiket zie staan, weet ik dat ik met een serieuzere wijn te maken krijg die een langere opvoedingsperiode heeft genoten, al dan niet met houtlagering.

Waarom wil Soave dit veranderen?

Achter deze hele hervorming zit een probleem waarmee Soave al veel langer worstelt. Dat probleem luistert naar de naam imago! Bij velen wordt een Soave wijn immers nog geassocieerd met grote volumes en betaalbare, niet al te kwalitatieve witte wijn en niet met de heerlijke ambitieuze wijnen van Garganega uit historische heuvelwijngaarden.

Die perceptie is er uiteraard en gaat niet zomaar verdwijnen. Zolang de supergrote spelers en coöperaties er hun belang blijven hebben, zullen ze hun stempel drukken op het ‘merk’ Soave. Als je ter plekke spreekt met de kleinere producenten, spuwen ze de namen van deze spelers net niet uit. Er zit naar imago toe duidelijk een haar in de boter tussen de kleinere en grotere producenten.

Dat de invoering van de 33 UGA’s in 2019 een betrachting was tot imagoverbetering spreekt voor zich. Dat dit zo goed als geen resultaat heeft opgeleverd, is dan uiteraard ook een doorn in het oog.

Wie zit hier op te wachten?

Tijdens een bezoek ginds legden we dit voor aan enkele van de kleinere producenten: wat vinden jullie zelf van de mogelijke verschuiving van de UGA’s naar Soave Superiore DOCG en het gewriemel aan de kwaliteitspiramide?

Het antwoord was behoorlijk nuchter.

In eerste instantie bestaat er blijkbaar nog twijfel of de voorgestelde hervorming uiteindelijk in deze vorm wordt doorgevoerd. Tegelijk stelde men zich een veel fundamentelere vraag: wat levert die verschuiving eigenlijk op?

In het geval van onze eigen Soave producent, GianniTessari, stellen we vast dat ze met Scalete en Perinato twee wijnen maken van druiven die afkomstig zijn uit een UGA. Toch dragen de wijnen op het etiket niet prominent de naam van die cru. Ze hebben hun eigen naam gekregen.

Toen we vroegen waarom, volgde een bijzonder eenvoudig antwoord. Jij als Italian Wine Ambassador kent de 33 cru’s van Soave en de waarde ervan. Het overgrote deel van het wijnpubliek kent ze niet en heeft er ook geen behoefte aan om ze te kennen.

Ja, we kunnen onze Scalete als Tenda op de markt brengen of onze Perinato als Pigno, maar onze collega even verderop zou dit ook kunnen doen. Dan gaan we deze UGA benaming bij verschillende producenten op het etiket zien staan en verdwijnt voor een stuk de uitstraling die we met Scalete of Perinato hebben opgebouwd. Omdat de cru’s zelf niet bekend zijn, kan de consument bovendien het gevoel krijgen met een uniforme wijn te maken te hebben. En dat wensen we uiteraard niet.

Bovendien produceren we bewust geen Superiore. Met de nieuwe invoering zouden we dat dan wel moeten gaan doen en worden we verplicht onze eigen filosofie van wijnmaken te wijzigen.

Dit antwoord hoorden we trouwens niet alleen bij onze producent, maar ook vanuit meerdere andere hoeken. De meeste van deze producenten zitten hier echt niet op te wachten.

Uiteraard speelt ook economie mee

Deze discussie enkel maar terugbrengen naar etiketten en cru’s zou de waarheid verhullen. Het financiële plaatje heeft hier wel degelijk zijn betekenis, of wat had je gedacht.

Soave heeft tegelijk maatregelen genomen om het beschikbare volume beter af te stemmen op de markt. De productie van de brede Soave DOC wordt de komende jaren verder gereguleerd. De grotere spelers zitten met overschotten, de kleine producenten vrezen dat de uitstraling ook op hen een weerslag zal hebben en zijn als de dood om met niet verkocht druivensap in hun kelder te blijven zitten. Terecht!

Ook dat economische verhaal moet je meenemen wanneer je naar deze hervorming kijkt. Geen verdere uitbreiding meer van het productiepotentieel. Het beperken van nieuwe aanplant die voor Soave kan worden geclaimd. Het verlagen van de maximaal classificeerbare opbrengsten.

Het past allemaal binnen een groter verhaal. Het Consorzio probeert meer waarde rond Soave te creëren en de verschillende gezichten van de appellatie duidelijker van elkaar te onderscheiden.

Maar een classificatie is geen reputatie en dat is misschien de interessantste conclusie van de hele discussie.

Soave heeft met zijn 33 UGA’s bijzonder veel werk verricht om de geografische diversiteit van het gebied vast te leggen. Dat is op zichzelf waardevol. Wie zich intensief met Soave bezighoudt, krijgt daardoor een veel preciezer beeld van de appellatie.

Een geografische naam afbakenen kan via onderzoek, kaarten en een disciplinare. Een reputatie ontstaat op een heel andere manier. Daarvoor zijn producenten nodig die de naam gebruiken, wijnen die hun kwaliteit bewijzen, sommeliers die het verhaal vertellen en consumenten die uiteindelijk bereid zijn die naam te onthouden.

En een eenvoudige maar duidelijke structuur is hierbij een heel behulpzaam instrument.

Soave DOC voor de grotere verspreiding van de wijngaarden rond het kerngebied.
Soave Classico DOCG ter vervanging van de Superiore, waar de opname van de UGA’s tastbaar wordt omdat het overgrote deel ervan in of rond de historische Classico zone ligt.
En de mogelijkheid tot aanduiding van Riserva voor beide.

Soms kan een oplossing eenvoudig zijn.

Filed under: Second opinions?, Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

De vele gezichten van grappa

Posted on oktober 19, 2025 by Bottle Case

De veelzijdigheid van grappa, daar gaan we in ons vierde artikel in de zondagse reeks over grappa dieper op in. Kenners weten al lang dat grappa lang geen uniforme drank is, maar een verzamelnaam voor een brede waaier aan stijlen. Het distillaat wordt geclassificeerd volgens leeftijd, druivenras en soms ook volgens de plantenextracten die na de distillatie worden toegevoegd. Zo ontstaat er een mozaïek aan expressies, elk een eigen karakter en smaak.

Een jonge grappa rust enkel in glas of staal en blijft daardoor transparant en direct. Grappa’s gemaakt van aromatische druiven tonen een meer geparfumeerd, eleganter profiel. De affinata krijgt tot twaalf maanden houtlagering mee, wat voor rondere texturen zorgt, terwijl de invecchiata, ouder dan twaalf maanden, diepte en zachtheid ontwikkelt. De riserva, vaak langer dan achttien maanden in vat, bereikt een complexiteit die bijna meditatief wordt.

Naast leeftijd is er het onderscheid tussen monovitigno, gemaakt van één druif, en multivitigno, een blend van varianten uit dezelfde familie. En wie verder zoekt, ontdekt ook de aromatizzata, verrijkt met kruiden, vruchten of bloemen.

Laten we de diverse types even ontleden!

Jonge grappa

Jonge grappa is de meest rechtlijnige en pure vorm van het distillaat. Na de distillatie en het verlagen van het alcoholgehalte belandt ze in roestvrij staal of glas, zonder ook maar enige houtlagering of toevoeging van kruiden. Het resultaat is een kristalheldere verschijning, een glas dat puurheid ademt en waarin de essentie van de vers gedistilleerde most onversneden tot uitdrukking komt.

Toch is niet elke jonge grappa hetzelfde. Het verschil begint al bij de keuze van de most. Rode druiven, zoals Corvina, Marzemino of Pinot Nero, gisten mee met de wijn en geven tijdens dat proces een flink deel van hun aroma’s en smaakcomponenten af. De grappa die hieruit ontstaat, toont zich krachtiger, droger en met meer diepte. Witte druiven worden daarentegen gescheiden van hun sap. De schillen bewaren hun aromatische lading, die in de distillatie nog intenser naar boven komt. Het resultaat is een jong distillaat dat doorgaans lichter, bloemiger en eleganter proeft.

Binnen die witte druivenmost vind je bovendien de aromatische grappa’s, gemaakt van variëteiten als Moscato of Gewürztraminer. Hier ontvouwt zich een explosie van bloemige parfums, fruitige tonen en subtiele kruiden. Deze stijl haalt haar geur volledig uit het druivenras zelf en moet dus niet verward worden met gearomatiseerde grappa, waar kruiden of planten na de distillatie worden toegevoegd.

Voor de distilleerder is jonge grappa misschien wel de strengste proef op de som. Er is geen hout om de scherpe randjes af te vijlen, geen infusies om complexiteit te verhullen. Wie de kwaliteit van een distilleerderij echt wil doorgronden, hoeft maar één glas te proeven: een jonge grappa, waarin niets te verbergen valt.

De kracht van één druif, of de rijkdom van een blend

In de wereld van grappa gaat veel aandacht naar het onderscheid tussen monovitigno en multivitigno. Twee benaderingen die allebei hun charme hebben en een ander verhaal vertellen.

Een multivitigno is het resultaat van het samenbrengen van most van verschillende druivenrassen. De combinatie kan subtiel of uitgesproken zijn, afhankelijk van de keuzes van de distilleerder. Het spel met verhoudingen en druivenfamilies zorgt voor een brede waaier aan profielen, van rond en toegankelijk tot krachtig en complex. Elke blend is een signatuur van de maker, een creatieve interpretatie van wat grappa kan zijn.

De monovitigno vertrekt uit een ander uitgangspunt: de wil om de identiteit van één druif zuiver in het glas te brengen. Het etiket vermeldt duidelijk de variëteit, zodat de liefhebber meteen weet welke druif hier spreekt. Een Nebbiolo kan kracht en structuur geven, een Moscato juist een bloemige en frivole toon, terwijl Glera de frisheid en het fruit laat schitteren. In deze stijl proef je de directe band met de wijngaard en het terroir.

Hoewel de term monovitigno pas in de jaren zeventig breed ingang vond, was het gebruik al veel ouder. In de Grappateca van het Poli Grappa Museum vind je flessen uit het begin van de twintigste eeuw waarin druiven als Moscato, Malvasia en Prosecco al apart werden gedistilleerd. Wat later werd vastgelegd als definitie, was in feite gewoon het voortzetten van een traditie.

Toch is het belangrijk te benadrukken dat geen van beide stijlen per definitie superieur is. De kwaliteit van een grappa hangt in de eerste plaats af van de versheid van de most en het vakmanschap van de distilleerder. Of die nu kiest voor een blend of voor de expressie van één druif, het resultaat kan in beide gevallen groots zijn.

De tijd in het vat

Waar jonge grappa helder en kristalachtig in het glas schittert, krijgt gerijpte grappa een palet aan kleuren mee dat varieert van bleek strogeel tot diep amber. Hoe langer de rustperiode en hoe rijker de houtsoort, hoe intenser de schakeringen. Meestal kiest de distilleerder voor eik, essenhout of kastanje, maar af en toe duiken er ook vaten op van kers, acacia of zelfs amandelhout.

Het vat is daarbij geen neutrale container. Hout leeft en ademt, het laat zuurstof langzaam binnen en zorgt zo voor een gecontroleerde oxidatie. Dat proces maakt de smaak zachter, maar voegt tegelijk spanning toe door een subtiele toename in zuurtebeleving. Het evenwicht dat zo ontstaat, vormt de ruggengraat van een geslaagde gerijpte grappa.

Daarnaast geeft het hout zelf zijn stempel mee. Door de poriën lossen bestanddelen op in de drank. Na verloop van tijd vertalen die stoffen zich naar aroma’s van vanille, tabak en zachte kruiden. Bij langere rijping schuift het spectrum verder richting cacao, zoethout en kaneel. Het is deze gelaagdheid die gerijpte grappa een contemplatief karakter geeft, een glas dat uitnodigt om traag te ontdekken.

De kunst van de barrique

Een barrique is geen gewoon vat maar een essentieel onderdeel dat een gerijpte grappa karakter geeft. Oorspronkelijk bedacht voor wijn, maar vandaag ook een vaste bondgenoot van grappa. Klein van formaat – meestal 225 of 228 liter – en gemaakt van zorgvuldig gespleten eiken duigen die jaren in weer en wind hebben gelegen. Regen spoelt ongewenste stoffen weg, de zon scherpt aroma’s aan. Pas daarna worden de planken gebogen, met hoepels samengebracht en van binnen met vuur getoast. Dat branden is een beslissend moment: licht, medium of zwaar, elk niveau verandert de geur en smaak die later in het distillaat opduiken.

Uiteraard is de keuze van het hout gigantisch belangrijk. De uiteindelijke beslissing voor welk soort hout je gebruikt maakt een wereld van verschil. Frans eiken uit Allier of Tronçais geeft elegantie, toetsen van vanille en fijne tannine. Limousin is robuuster, kastanje levert veel kleur en een stevige beet. Kers en acacia geven meer glans dan aroma, terwijl amandel een warme ambertoon en kruidige toetsen meebrengt. Zelfs moerbei en jeneverbes vinden soms hun weg, al is terughoudend gebruik aangewezen..

Een barrique is dus nooit louter een container. Het vat ademt, laat zuurstof toe en stuurt een langzaam proces van oxidatie en extractie. Daarbij worden tonen geboren die doen denken aan kruiden, cacao of tabak. En anders dan bij wijn, kan grappa dankzij haar hogere alcoholgehalte langer profiteren van wat het hout te bieden heeft.

De rijpingstrappen van grappa

Wie een jonge grappa naast een gerijpte zet, ziet meteen het verschil. Waar de eerste glashelder is, kleurt de tweede van zacht strogeel naar diep amber, afhankelijk van de tijd die ze in hout heeft doorgebracht. Achter die kleur schuilt meer dan enkel maar een visueel verschil.

De eerste stap is de affinata. Minder dan een jaar rust ze in houten vaten, net genoeg om de scherpe randjes af te vlakken. De frisse kern blijft behouden, maar er sluipt een zweem van vanille of een vleugje kruiden in. Een korte flirt met het vat die vooral rondheid en elegantie brengt.

Daarna komt de invecchiata, ouder dan twaalf maanden. Hier begint het hout echt mee te spreken. Het glas krijgt een warme gouden gloed en de geur opent zich naar tabak, gedroogd fruit en specerijen. Het is een grappa die zich trager laat drinken, met meer lagen en diepte.

Aan de top staat de riserva of stravecchia. Minstens anderhalf jaar, vaak veel langer, verblijft ze in het vat. Het resultaat is een grappa die haast meditatief wordt. Amberkleurig, met aroma’s van cacao, zoethout en kaneel, een textuur die zijdezacht over de tong glijdt en een afdronk die blijft hangen. Hier proef je niet alleen de druif en het hout, maar ook de tijd zelf die zijn stempel heeft gedrukt.

Elke trap in dit rijpingsproces heeft zijn eigen waarde. Van de lichte aanraking van de affinata tot de contemplatieve diepte van een riserva: het zijn schakeringen in een spectrum waar de distilleerder als dirigent de toon bepaalt.

De geurige wereld van aromatizzata

Grappa hoeft niet altijd puur te spreken. Al eeuwenlang gebruikt men alcohol om smaken en eigenschappen van planten en vruchten vast te leggen. Ooit waren dat elixers die als geneesmiddel of levensverlenger werden gezien, vandaag is het vooral een kwestie van plezier en creativiteit. Het idee blijft hetzelfde: alcohol bewaart én onttrekt aroma’s, en dat maakt grappa tot een ideale drager voor kruiden, schors, wortels of bessen.

Het aromatiseren kan op verschillende manieren. Soms wordt er eerst een krachtige alcoholoplossing met plantenextract gemaakt, die vervolgens in kleine hoeveelheid aan grappa wordt toegevoegd. In andere gevallen belandt de plant zelf rechtstreeks in het distillaat: bladeren, wortels, een takje of een handvol bessen. Zo ontstaan grappa’s met de aardse bitterheid van zoethout, het kruidige accent van wijnruit (ruta, een aromatisch kruid met een bitter-frisse smaak) of de frisse toets van bosbes.

De verhouding tussen distillaat en toevoeging is meestal vijf op één, wat betekent dat op vijf delen grappa ongeveer één deel plant of fruit wordt gebruikt. Zo krijgen de aroma’s voldoende kracht zonder dat de basis van de grappa helemaal wordt overstemd. De maceratie duurt doorgaans een week of twee. Daarna wordt het geheel gefilterd om het helder te maken, al is een lichte waas geen fout maar een teken dat de essentie zich met de drank heeft verweven.

Het resultaat is een lichtere, vaak speelsere stijl van grappa. De alcoholgraad ligt meestal wat lager en de smaak wordt toegankelijker, waardoor een proeverij minder ernstig maar niet minder boeiend wordt. Een glas aromatizzata laat zien dat grappa naast puur vakmanschap ook ruimte biedt voor verbeelding en experiment.

Uva Viva, grappa’s buitenbeentje

Mijn vrouw is een echte grappa-liefhebster. In de woonkamer heeft ze haar eigen drankschapje, enkel en alleen voor haar flesjes grappa. Tussen de bekende namen staat er ook iets bijzonders: twee flessen van Jacopo Poli, Uva Viva Italiano en Uva Viva Rossa. Opvallend detail: nergens staat er grappa op het etiket. En telkens wanneer ze dat ziet, vraagt ze me waarom. Nu kan ik eindelijk een sluitend antwoord geven.

Grappa mag in Italië enkel zo heten wanneer het gemaakt is van vinaccia, de druivenschillen die na het persen van wijn overblijven. Dat is de wettelijke definitie, zonder uitzonderingen. Uva Viva daarentegen is een acquavite d’uva, een distillaat van de hele druif: schil, sap én pit. De basis is dus niet het restproduct van wijnmaken, maar het fruit in zijn geheel. Daardoor kan het wettelijk nooit de naam grappa dragen, hoe verwant de stijl ook is.

Dat roept wel een interessante vraag op. Waarom zien we Uva Viva of vergelijkbare distillaten niet vaker opduiken bij andere producenten? Het is duidelijk geen gangbare categorie, zelfs in Italië niet. Misschien omdat de markt grappa verwacht, misschien omdat het maken van een fruitdistillaat uit hele druiven economisch minder vanzelfsprekend is. Wat vaststaat: een fles Uva Viva is een buitenbeentje in de grappa-wereld, een curiosum dat zich niet laat vangen door strikte definities.

En ja, mijn vrouw had dus helemaal gelijk toen ze het verschil opmerkte. Soms is een scherpe blik in het drankenkastje de beste aanleiding om de geheimen van distillaten beter te begrijpen.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , | 2 Comments »

Amarone della Valpolicella DOCG: Van kelderfout tot cultstatus

Posted on juli 20, 2025 by Bottle Case

In onze reeks over de Valpolicella-wijnen zijn we aan de grootheid van de appellatie gekomen: Amarone. Overdrijven we als we stellen dat Amarone samen met Barolo en Brunello de top drie van Italiaanse iconen vormt op de wereldmarkt? Waarschijnlijk niet. Maar het bizarre is dat de naam Amarone de lading helemaal niet dekt.

De naam komt van het Italiaanse amaro, bitter dus, met de vergrotende trap -one erachter: grote bitterheid. Heb je al een keer een Amarone geproefd? Wel, ik kan je verzekeren dat van die bitterheid meestal geen spoor te bekennen is. Laat ons maar zeggen dat de doorsnee Amarone eerder een zoet aanvoelen heeft dat naar vermoeidheid neigt! Je kan het dan ook maar beter symbolisch lezen.

Amarone is een droge, geconcentreerde wijn die zijn oorsprong vindt in de zoete Recioto della Valpolicella. Beide worden gemaakt van dezelfde druiven én via dezelfde techniek: het drogen van de druiven. Het verschil? Bij Amarone wordt de gisting volledig doorgezet, waardoor alle suikers worden omgezet in alcohol. Bij Recioto stopt men de gisting vroegtijdig, om restsuiker te behouden.

De toevallige start

De mythe rond Amarone begint in 1936 in de kelders van de Negrar Cooperative Winery. De keldermeester, Adelino Lucchese, vergat een vat Recioto in een hoek. Toen hij het jaren later terugvond, vreesde hij dat het zuur geworden was. Samen met de directeur van het wijnhuis, Dr. Gaetano Dall’Ora, proefde hij de inhoud. De wijn bleek niet bedorven, integendeel: hij was droog, krachtig en elegant. Adelino riep uit: “Dit is geen Amaro, dit is een Amarone!” Zo werd, per ongeluk, een van Italië’s meest iconische wijnen geboren.

Toch is de geschiedenis genuanceerder dan dat ene keldermoment doet vermoeden. De droge variant van Recioto bestond namelijk al langer. In een tijd zonder temperatuurregeling of moderne gistcontrole liep de fermentatie bij Recioto soms per ongeluk volledig door. Alle suikers vergisten, en het resultaat was een droge wijn met de structuur van Recioto, maar zonder zijn charme van zoetigheid. Men sprak dan van Recioto scapà, de ‘weggelopen’ Recioto. Deze droge Recioto werd aanvankelijk niet gewaardeerd en verkocht voor een appel en een ei, of belandde in lokale gerechten zoals risotto all’Amarone of pastissada de caval.

Toch waren er ook visionairen. In 1834 experimenteerde de wijnmaker De Rizzoni met het langdurig laten rijpen van een zoete wijn. Na elf jaar rijping was het grootste deel van de suikers omgezet in alcohol. De wijn kreeg de naam Rosso Austero di Costa Calda en werd met lof ontvangen door Franse kenners, die hem hoger inschatten dan Bordeaux of Hermitage. Maar zijn voorbeeld kreeg geen navolging.

Eind 19e eeuw doken de eerste bewuste experimenten met Recioto Amaro op. In 1903 won Antonio Quintarelli’s versie een gouden medaille op de Milanese wijn- en gastronomiebeurs. En in het fameuze jaar 1936 stuurde de coöperatie van Negrar een lading Recioto Amaro naar koning Vittorio Emanuele III. In de begeleidende brief werd de wijn omschreven als een roast wine, een wijn bedoeld voor bij het hoofdgerecht, niet als dessert. Hij was stevig, droog, en bedoeld om vlees te begeleiden in plaats van fruitgebak.

De naam Amarone begon pas na 1936 echt ingang te vinden. Het oudste bekende etiket met die benaming dateert van 1939 en vermeldt de vintage 1936. Op dat label staat ook Villa Novare afgebeeld, vandaag bekend als Villa Mosconi Bertani, vaak beschouwd als het symbolische geboortehuis van Amarone.

De grote commerciële doorbraak volgde in 1953, toen het wijnhuis Bolla begon met de bredere verspreiding van Amarone. Toch werd de wijn officieel pas erkend in 1968, met de oprichting van de Valpolicella DOC. Oorspronkelijk werd Amarone nog onder de noemer Recioto della Valpolicella Amarone geschaard, pas in 1990 kreeg hij een zelfstandige DOC-status. Het duurde tot 2010 voor Amarone, na jaren van zeer actief lobbyen, promoveerde tot DOCG.

Productiegebied en regels

Het productiegebied van Amarone della Valpolicella DOCG valt samen met dat van Valpolicella DOC, inclusief de erkende subzones zoals Valpantena en het historische kerngebied Classico. Ook deze subzones mogen Amarone produceren, en dat mag expliciet worden vermeld op het etiket. De vermelding Riserva is mogelijk voor Amarone die een langere rijping ondergaat, terwijl Superiore enkel van toepassing is binnen het Valpolicella DOC-gamma, en dus niet voor Amarone.

De toegelaten druiven zijn dezelfde als voor een gewone Valpolicella: Corvina (en/of Corvinone), Rondinella en andere lokale rassen zoals Molinara. Het verschil zit dus niet in de samenstelling, maar in de behandeling van de druiven na de oogst én de strikte regels rond teelt, selectie en vinificatie.

De aanplant van wijngaarden voor Amarone mag enkel gebeuren op geschikte percelen: hellingen, kalkrijke gronden en goed geventileerde zones, zoals traditioneel gebruikelijk in de regio. Wijngaarden in laaggelegen valleien, op vochtige of turfachtige bodems, zijn expliciet uitgesloten. Nieuwe aanplantingen moeten bovendien minimaal vier jaar oud zijn alvorens ze druiven voor Amarone mogen leveren.

Er gelden strikte regels voor snoeiwijze, aanplantdichtheid en leivormen. Enkel twee types geleiding zijn toegelaten: de klassieke Veronese pergola en de spalliera, een geleidingsvorm met verticale opbouw. Nieuwe aanplanten moeten zich strikt aan deze vormen houden.
De minimale plantdichtheid bedraagt 3.300 wijnstokken per hectare, tenzij het gaat om smalle terraswijngaarden in heuvelzones. In dat geval kan een lagere dichtheid toegestaan worden, mits expliciete goedkeuring van de regio.

De oogst per hectare is wettelijk begrensd op 12 ton druiven. Daarvan mag maximaal 65% geselecteerd worden voor Amarone. De rest kan gebruikt worden voor Valpolicella of Ripasso. Slechts bij uitzonderlijk gunstige jaren mag men een beperkte overschrijding van 20% toepassen, mits de totale productie per hectare dit wettigt. In slechte jaren kan de regio Veneto het rendement verplicht verlagen.

Wat betreft de uiteindelijke wijnopbrengst: van de geoogste druiven mag slechts 40% eindwijn worden geproduceerd. Deze strenge beperking garandeert concentratie. Het natuurlijke alcoholgehalte van de ingedroogde druiven moet daarbij minstens 14% vol bedragen. Elke praktijk van ‘forzatura’ (kunstmatige groeistimulatie) is verboden. Enkel ‘noodirrigatie’ in extreme droogte is toegestaan.

Na de oogst volgt de unieke stap die Amarone typeert: het indrogen van de druiven in geventileerde ruimten, de fruttaio. Dit appassimento-proces mag enkel binnen het productiegebied plaatsvinden. De oogst mag niet vóór 1 december worden gevinifieerd, tenzij bij uitzonderlijke klimatologische omstandigheden.

Het indrogen gebeurt in natuurlijke omstandigheden of in licht geconditioneerde ruimtes, maar nooit met actieve verwarming of ontvochtiging. Alles gebeurt volgens traditionele methodes. De vinificatie en rijping moeten plaatsvinden in het productiegebied.

Elke Amarone moet minstens twee jaar rijpen, te rekenen vanaf 1 januari na de oogst. Voor de vermelding Riserva is dat vier jaar, te tellen vanaf 1 november van het oogstjaar. De botteling moet plaatsvinden binnen dezelfde zones als waar de vinificatie en rijping gebeuren.

De fruttaio en het appassimento-ritueel

Na de oogst ondergaat Amarone een transformatie die haast ritueel aandoet. Enkel de beste, gezondste trossen worden met de hand geselecteerd. Deze druiven mogen maximaal 65% van de oogst per hectare uitmaken. De geselecteerde druiven worden vervolgens niet meteen geperst of gevinifieerd, maar krijgen rust. En die rust nemen ze in de fruttaio.

De fruttaio is een goed geventileerde ruimte, vaak op zolders of in speciaal ingerichte gebouwen, waar de druiven enkele maanden worden uitgespreid op houten rekken, plastic kratten of bamboematten. Hier ondergaan ze het appassimento-proces: het gecontroleerd indrogen van de druiven. Dit duurt minstens tot 1 december, maar vaak zelfs tot januari of begin februari, afhankelijk van het klimaat en de stijl van de producent. Tijdens deze periode verliezen de druiven tot wel 40% van hun gewicht, waardoor suikers, zuren, kleurstoffen en aroma’s intens geconcentreerd worden. Wat overblijft, is een compacte, rozijnachtige druif vol potentieel.

De regelgeving laat toe dat het indrogingsproces plaatsvindt in ruimtes die op natuurlijke wijze ventileren, maar ook gebruik maken van temperatuur- en vochtregeling, zolang dit gebeurt binnen de traditionele parameters. Actieve verwarming of kunstmatige droging is verboden. Alles draait om traagheid, ventilatie en constante controle. Schimmelvorming is een reëel risico en enkel wie weet wat hij doet, haalt het maximale uit deze cruciale fase.

Na het indrogen start de fermentatie, die door de hoge concentratie suikers traag en lang verloopt. Deze gisting zet alle suikers om in alcohol en levert een volledig droge wijn op. Het resultaat is een wijn met veel body, een stevig alcoholpercentage (vaak 15 tot 16%) en een smaakprofiel dat varieert van gedroogde vijgen en pruimen tot chocolade, leer, kruiden, balsamico en tabak.

Wil je dieper duiken in de techniek en geschiedenis van de fruttaio? In ons artikel “Fruttaio, cruciaal bij appassimento-wijnen” vind je een grondige blik op deze mysterieuze maar onmisbare schakel in het Amarone-verhaal.
Lees het artikel hier:
👉 Fruttaio, cruciaal bij appassimento-wijnen

Een wijn met spierballen

Het minste dat je van Amarone kan zeggen is dat hij allesbehalve een alledaagse wijn is. Het is een wijn die meer bezit dan enkel maar volume. Hij is rijk, complex en gelaagd, met een mondgevoel dat tegelijk gespierd én zijdeachtig kan aanvoelen. De structuur is robuust, de tannine stevig maar rijp, en de afdronk lang en meeslepend. Amarone bezit zonder twijfel kracht, maar als de wijn goed is gemaakt, draagt hij die met een zekere gratie.

Die dubbelheid, kracht en elegantie, komt niet enkel voort uit techniek, maar ook uit de bodem en het landschap. In de laaggelegen vallei (fondovalle) krijgen we druiven die dankzij het milde klimaat en de niet te overvloedige regenval gelijkmatig rijpen. De wijnen uit deze zones ontwikkelen mildere alcoholniveaus en vertonen een verfijnd geurprofiel, met florale tonen en een lichtere kleur. Minder kracht, meer subtiliteit.

De lage en middenheuvels (tot 300 meter boven zeeniveau), met hun zand-, grind- en kleihoudende bodems, leveren druiven met een goede suikerconcentratie, een gemiddeld zuurprofiel en een hoog gehalte aan appelzuur. Dit geeft wijnen met een evenwichtige fenolische rijpheid, waarin Rondinella, vaak onderschat, haar karakter toont: een breed en harmonieus sensorisch profiel, met fijne bitters, rode vruchten en florale toets.

In de zuidelijke en bovenste zones van de heuvelruggen, waar kalkrijke bodems domineren, wordt Amarone nog intenser. Daar boeken de druiven een uitstekende fenolische rijping met hoge concentraties aan suikers, kleurstoffen en polyfenolen. De alcoholgraad blijft gemiddeld, maar het droge extract, de kleurintensiteit en het gehalte aan totaal polyfenolen zijn hoog. Dat levert wijnen op die donker, krachtig en diep zijn, zonder hun balans te verliezen. De smaak wordt gekenmerkt door rijpe rode vruchten, florale aroma’s en een volle structuur, gedragen door goed ontwikkelde tannine afkomstig uit zowel de schil als de pitten.

Nog hogerop, op de hellingen met mergel- en kalkrijke bodems (zoals Biancone en Scaglia), krijgen we het beste van twee werelden: druiven met uitzonderlijk hoge suikerwaarden én een evenwichtige zuurgraad. De polyfenolische rijpheid is diepgaand, de kleur is intens, en de extractie levert hoogwaardige tannine op. In het glas vertaalt zich dat naar een Amarone met kracht, kleur, textuur én aromatische finesse: florale tonen, donkere kersen, gedroogde vijgen, maar ook leder en kruiden.

Het verklaart waarom sommige flessen Amarone twintig jaar of langer kunnen rijpen zonder hun frisheid te verliezen. De wijn heeft een lichaam dat ouder worden verdraagt om zijn potentieel volledig te tonen. Als gastronomische partner is enige voorzichtigheid geboden, want hij durft veel gerechten gewoonweg van de tafel te blazen. Daarom komt hij het beste tot zijn recht in stilte, zonder begeleiding, als meditatiewijn.

De wereldster die mij niet altijd raakt

Hoewel Amarone algemeen beschouwd wordt als een van de absolute toppers onder de Italiaanse wijnen op het wereldtoneel moet ik bekennen dat ik er een haat-liefdeverhouding mee heb. Of misschien beter: een verhouding waarin ik vaak bewondering voel, maar zelden echte genegenheid.

De meeste Amaronewijnen die je vandaag op de markt vindt, zijn voor mij net een beetje té van alles. Te veel alcohol, te veel concentratie, te veel extractie. De wijn voelt dan log, zwaar, vermoeiend zelfs. Geen wijn die uitnodigt tot een tweede glas, laat staan een hele fles. En dat is precies waarom er in onze privékelder maar bitter weinig Amarone te vinden is.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen: Amarones die naast kracht ook frisheid, spanning en gelaagdheid tonen. Alleen zijn ze zeldzaam én zelden vriendelijk geprijsd. Wanneer ik dan toch de kans krijg om zo’n Amarone van topniveau te proeven, ga ik helemaal overstag. Dan roep ik het uit met superlatieven, dan word ik lyrisch, dan overdrijf ik. En misschien is dat wel het meest passende eerbetoon aan deze wijnstijl: dat zelfs mijn terughoudendheid er even aan moet geloven.

Amarone is niet voor elke dag, niet voor iedereen, en niet voor elke gelegenheid. Maar als het klikt, dan is het raak. Dan toont hij waarom hij tot de groten behoort. Dan is Amarone niet langer té, maar precies genoeg. Dat is zeldzaam genoeg om te koesteren.

Reeds verschenen in deze reeks:

  1. Valpolicella – een wijnreis in twaalf etappes
  2. Valpolicella – De vallei van de vele kelders
  3. Valpolicella – DOC, Classico, Superiore
  4. Valpolicella Ripasso: Ontstaan uit boerenvernuft

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , | 8 Comments »

Taurasi tasting bij ODK

Posted on maart 21, 2025 by Bottle Case

Taurasi en met uitbreiding de Aglianico druif, is een geliefd onderwerp hier op onze blog. Beiden durven wel eens opduiken in diverse schrijfsels en voornamelijk Taurasi werd al gedetailleerd besproken; cfr. Taurasi DOCG – The Barolo of the south en Aglianico the battle! Vulture vs Taurasi.
Voor de achtergrond van onze tasting bij wijnclub ODK moeten we enkele maanden terug de tijd ingaan. In september brachten we immers een bezoekje bij Giovanni, Gianni voor de vrienden, Fiorentino. Onze Taurasi producer die we exclusief verdelen in België. Tijdens ons bezoek hadden we een uitgebreid gesprek over Irpinia en dan vooral specifiek over de Taurasi zone binnen Irpinia. We hadden dit immers opgerakeld tijdens een podcast gesprek dat ik met Gianni hield voor de Italian Wine Podcast. De diversiteit van de terroir was er een belangrijk onderdeel en deze verscheidenheid werd tijdens ons bezoek terplekke extra duidelijk. We namen met hartzeer afscheid van deze mooie wijnregio maar met de belofte van Gianni op zak dat hij ons een aantal flessen zou bezorgen die volgens hem de verschillen in Taurasi terroir zouden benadrukken. Geen loze woorden van de man want enkele maanden later werden deze flessen geopend tijdens een ODK proefsessie! Het werd een memorabele proefavond ook al was niet elke wijn in optima forma…

  1. Mastroberardino Taurasi Riserva DOCG Historia 2016
    Druif: Aglianico
    Houtlagering: 24 maanden in barriques en grote botti
    Dat noemen ze dus met de deur in huis vallen. Een proefsessie starten met de Riserva Historia, jawadde! Dit is direct een referentie en vooral: het is geen wijn die zichzelf meteen helemaal blootgeeft op deze nog jeugdige leeftijd. De geur opent met een heerlijk aroma van donker zwart fruit zoals bramen, cassis en zwarte bes, dat zich moeiteloos vermengt met gedroogde pruimen. Daarachter ontvouwt zich een kruidige laag met tijm, laurier en een snufje zwarte peper, terwijl cacao, tabak, leder en een portie grafiet het geheel extra diepgang geven. Zelfs een zweem van inkt lijkt subtiel mee te spelen. Je zou zeggen dat de wijn zijn eigen geschiedenis in geur uitschrijft.
    In de mond toont de wijn zijn volle kracht. Stevig en vullend, maar met een opvallend prima evenwicht tussen rijpe tannine en sappige zuren. Het mondgevoel is krachtig zonder log te worden, de afdronk lang en gelaagd met een aangenaam kruidige toets. Een wijn die geen compromissen sluit en zich niet in een hoekje laat plaatsen. Een wijn met karakter, voor mensen met geduld. Het zal niet de laatste keer zijn dat we deze referentie moeten maken.
    Punten: 92/100
  2. Fiorentino Taurasi Riserva DOCG 2016
    100% Aglianico, 18 maanden rijping in botti.
    Diepe karmijnrode kleur en stevig tranend. De neus is een donkere, kruidige wolk waarnaast donker bijna zwart fruit, tabak en leder ook prominent op de voorgrond treden. De houtintegratie is voorbeeldig: subtiel aanwezig, nooit overheersend, en perfect versmolten met het kruidige karakter. In de mond gaat het kruidige thema onverminderd door. De tannine komen stevig binnen, maar de levendige zuren houden de boel strak en fris. Het sappige fruit blijft meespelen en krijgt gezelschap van een uitgesproken mineraliteit. De afdronk is lang, kruidig en veelbelovend! Het is alsof de wijn je influistert dat hij alleen maar beter gaat worden.
    Punten: 93/100
  3. Cavalier Pepe La Loggia del Cavaliere Taurasi DOCG 2015
    Druif: 100% Aglianico
    Lagering: 24 maanden rijping in eikenhouten tonneaux en botti
    Sommige wijnen verkrijgen gewoon je aandacht. Cavalier Pepe’s La Loggia del Cavaliere is zo’n wijn. In de neus opent hij met rijp zwart fruit, waarbij cassis de boventoon voert, eerder dan braam. De eerste indruk is diep en complex: sigarenkistje, peper, munt en laurier vermengen zich subtiel met tonen van grafiet, cacao en theebladeren. Er is een licht animale toets, die de wijn een extra laag van intrige geeft. Na het walsen verschijnt het frisse van anijs.
    In het glas toont hij zich bijna ondoorzichtig donkerrood met een traanvorming waar menig kerk jaloers op zou zijn! De eerste slok bevestigt wat de geur al voorspelde: krachtig en gelaagd. De tannine zijn stevig en de zuren hoog, maar altijd in balans met voldoende fruit. De wijn blijft lang hangen en trekt zich niet te snel terug. Dit is duidelijk een wijn met een présence. In de finale een fijne toets van kaneel, die de afdronk een warme elegantie meegeeft.
    Punten: 91/100
  4. Lonardo, Taurasi Vigne d’Alto DOCG 2015
    100% Aglianico. 18 maanden rijping in tonneaux.
    Een diepe robijnrode kleur met traanvorming. In de neus ontvouwt zich een gelaagd aroma van zowel rood als zwart fruit, al moet je er even op wachten. Kruidige tonen van peper en zoethout mengen zich met accenten van tabak en een vleugje versleten leer, wat het geheel een klassiek randje geeft. Het pallet komt verschillend over dan bij de vorige wijnen.
    In de mond toont de wijn zich onverbiddelijk. De tannine zijn stevig, zelfs stroef, en laten weinig ruimte voor verzachting. Het fruit dat in de geur nog meldenswaardig aanwezig was, lijkt hier verdwenen, waardoor de zuren onverbiddelijk doorkomen zonder de nodige tegenspraak. Het geheel voelt gefragmenteerd, alsof de verschillende elementen niet met elkaar in gesprek zijn. We besluiten in groep dat er iets mis zal zijn met deze fles en geven geen verder beoordeling.
  5. Salvatore Molettieri Taurasi Vigna Cinque Querce DOCG 2014
    Aglianico, 48 maanden in barriques en botti
    Prachtige donkere kleur, heerlijke traanvorming. De neus is zeer uitnodigend, complex zelfs! Zwart en rood fruit, van framboos naar braam. Daarachter een sublieme houtinfusie, en een perfect gedoseerde kruiding: tabak, ceder, mokka, vanille, peper(munt), tijm, laurier, thee, potloodslijpsel, champignon, sous-bois. Een geurpalet dat je doet twijfelen of je nu een wijn in je glas hebt of een kunstwerk in geurvorm. Molettieri stelt zelden teleur, en ook deze Vigna Cinque Querce bewijst waarom je de wijn jaarlijks op het OperaWine event bij de opening van Vinitaly kan proeven. In de mond krachtig en vol, maar met een balans waar menig luchtacrobaat jaloers op zou zijn. Rijk, diep, dragend en met een afdronk die je nog minutenlang bijblijft. De tannine laten zich gelden, maar nooit zonder finesse. Dit is Taurasi op zijn best: onverschrokken en intens, maar met een innerlijke harmonie die alleen de groten weten te bereiken. Topglas!
    Punten: 95/100.
  6. Feudo di San Gregorio Taurasi Piano di Montevergine DOCG 2013
    100% Aglianico. 18 tot 24 maanden rijping in barriques en tonneaux, gevolgd door een lange flesrust.
    We gaan verder met een andere ‘grote naam’ in Taurasi wereld en al gauw wordt ons duidelijk waarom. Sommige wijnen fluisteren, anderen zingen maar deze 2013 Taurasi declameert! Vanaf de eerste snuf wordt duidelijk dat we hier met een uitgesproken persoonlijkheid te maken hebben. Een stevige geuraanzet van donker zwart fruit – cassis en bramen – verweven met tabak, cacao en grafiet. Daarbovenop wervelen tonen van inkt, cederhout en viooltjes, terwijl kruiden en specerijen als tijm, peper, laurier en jeneverbes een intrigerende complexiteit toevoegen. En dan volgt een lichte dierlijke toets. In de mond bewijst de wijn dat hij niet alleen op zijn geur kan teren. Het sappige fruit zet direct de toon, breed en rijp, terwijl de tannine kracht tonen zonder een brute patserige vorm. Er zit een ongelofelijke energie in, een levendigheid die nauwelijks doet vermoeden dat deze wijn al sinds 2013 op ons wacht. De toekomst? Zeer lang en veelbelovend. Dit is opnieuw een Taurasi met présence, een wijn die zijn afkomst eert en zijn potentieel nog lang niet heeft uitgespeeld. En dit is dan nog bescheiden omschreven!
    Punten: 93/100
  7. Borgodangelo Taurasi DOCG 2011
    100% Aglianico. 18 maanden in tonneaux.
    De kleur is diep granaatrood met een zweem van baksteen aan de rand, een eerste knipoog naar zijn leeftijd. Het fruit is wat gerijpt, gestoofd en gedroogd, met een intense kruidigheid die de geur een intrigerende diepgang geeft. Heerlijke tertiaire aroma’s van leer, tabak en een vleugje donkere chocolade, prachtig verweven met een subtiel aanwezige houtintegratie.
    Waar de geur rijp en zwoel aanvoelt, verrast de eerste slok met een onverwachte frisheid. De wijn is super in balans gekomen: sappig rood en zwart fruit smelten samen met kruidige accenten van zoethout en zwarte peper. De tannine zijn verfijnd en ondersteunen een lange, gelaagde afdronk. Dit is een heerlijk geheel dat stilletjes aan op dronk begint te komen.
    Punten: 92/100
  8. Michele Perillo Taurasi Riserva DOCG 2011
    100% Aglianico, 24maanden rijping in 24HL botti.
    Helaas eindigen we in mineur! De kurkduivel heeft bezit genomen van deze fles. En dat is zonde! Een Taurasi Riserva 2011 van Perillo verdient een groots podium, maar als kurk een rol opeist, blijft het doek helaas gesloten. Tenzij we met z’n allen hard roepen… Gianni, Heeeeelp!!

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Roero DOCG – The other side of Nebbiolo tasting notes

Posted on januari 22, 2025 by Bottle Case

Zoals we hadden aangegeven in onze blog over Roero DOCG Nebbiolo, presenteerde ik bij ‘Het Negende Vat’ en ‘ODK’, twee wijnclubs waar we bij aangesloten zijn een rode Roero avond. Het was een avond waar de meeste van onze leden niet onmiddellijk zicht hadden op wat te verwachten. De rode kant van Roero is immers niet zo gekend. Laat staan dat ze dezelfde reputatie genieten als de grote burenjongens uit Barolo en Barbaresco. Ik wist wel beter en wist dat er ons 2 topavonden te wachten stonden.

Roero DOCG Nebbiolo & Roero Riserva DOCG Nebbiolo proefnotities:

  1. Progetto Emaus 8 Pari – Roero DOCG 2021
    Nebbiolo – 10 maanden rijping in barriques.
    Helder granaatrood en tranend. De neus biedt een subtiele, maar expressieve combinatie van framboos, kers en roos, aangevuld met kruidige accenten van zwarte peper, kaneel en een hint van zoethout. Licht vegetale nuances en een vleugje koffie zorgen voor extra diepgang, zonder te overheersen.
    In de mond manifesteert de tanninestructuur zich direct bij de aanzet, maar deze blijft beheerst en verfijnd. De zuren nemen het daarna over en bieden de wijn een levendige frisheid. De smaken van klein rood fruit, zoals framboos en kers, blijven dominant en zorgen voor een frisse, fruitige beleving. De lengte is gemiddeld, met een aangenaam koffiebittertje in de afdronk. Dit is een correcte Nebbiolo, zonder verrassingen of wow-factor, maar wel een wijn die zijn basis op een correcte manier waarmaakt.
    Punten: 79/100 – Prijs 20,50 € (Niet te koop in België)

  2. Valfaccenda – Roero DOCG 2021
    Nebbiolo – vergist in cement, gerijpt in grote foeders van Slavonisch eiken vaten.
    De kleur is helder robijnrood met een lichte granaatreflectie aan de rand. Een eerste indruk van finesse en jeugdigheid straalt uit het glas. De neus opent met een prachtige fruitige expressie, gedomineerd door klein rood fruit: aardbei, kersjes en een subtiele hint van framboos. Daarnaast een uitgesproken florale toets van rozenblaadjes en viooltjes, die mooi samenvloeit met kruidige aroma’s zoals laurier en een vleugje peper. De houtintegratie is subliem en voegt een delicate laag van verfijning toe zonder te overheersen. In de mond valt de balans op. Hoewel de wijn een zekere stevigheid heeft, blijft hij verrassend sappig en levendig dankzij een heerlijke aciditeit. Het rode fruit blijft de hoofdrol spelen, met een smaakbeleving die zowel vol als verfijnd is. Geen moment vervalt de wijn in zwaarheid of overdrive; hij blijft elegant en beheerst. Naarmate de wijn zich ontwikkelt in de mond, ontluiken subtiele lagen van kruiden, lichte tabak en een hint van mineraliteit. De tannine zijn fijnkorrelig en perfect verweven met de rest. De afdronk is lang, harmonieus en complex, met een vleugje tabak dat als een laatste groet achterblijft. Verfijning, subtiliteit en kracht gaan hier hand in hand.
    Punten: 86/100 – Prijs: 22,50 € (Te koop bij Vyncke-Daels).

  3. Tibaldi Roccapalea – Roero DOCG 2020
    Nebbiolo – 18 maanden rijping op grote Slavonische eiken vaten.
    Heldere granaatrode kleur. De neus is verleidelijk en complex, met een subtiel samenspel van klein rood fruit zoals aardbei en kers, gecombineerd met een toets van blauwe bes. Daarbovenop komt een elegante florale toets van gedroogde rozen en viooltjes. De specerijen zijn overvloedig aanwezig: peper, kaneel en een hint van kruidnagel. Een fijne houttoets van ceder en tabak voegt diepte toe, terwijl aroma’s van mokka, een lichte animale hint en een vleugje laurier de geur verder verrijken. In de mond start de wijn sappig en uitnodigend, met een fluweelzachte aanzet van rood fruit. Al snel komen de stevige maar rijpe tannine naar voren, die structuur en diepgang geven. De levendige zuren nemen het vervolgens over en brengen een prachtig evenwicht in het geheel. De wijn heeft voldoende body en een aangename kruidigheid die samen met tonen van specerijen en mokka de smaak krachtig, maar ook verrassend toegankelijk maakt. De lange afdronk is kruidig en elegant, met een warme finale die uitnodigt tot een volgende slok. Een uitstekende Roero Nebbiolo die een perfecte balans weet te vinden tussen kracht en verfijning.
    Punten: 86/100 – Prijs: 23,50 € (Niet te koop in België).

  4. Demarie – Roero Riserva DOCG 2018
    Nebbiolo – 6 maanden rijping in barriques.
    Helder granaatrood met een delicate oranje rand, tranend. In de neus opent de wijn met een prachtige intensiteit waarin kruidigheid de hoofdrol speelt. Aroma’s van rijpe kersen en pruimen worden begeleid door subtiele geroosterde accenten, die na verloop van tijd worden aangevuld met nuances van gedroogde bloemen, zoethout en een hint van kaneel. De geur ontwikkelt zich in het glas, en naarmate de tijd verstrijkt, komen tonen van cacao, tabak en een vleugje bosgrond naar voren. Deze gelaagde complexiteit maakt dat je keer op keer het glas naar je neus brengt. In de mond toont de wijn zich zijdezacht en harmonieus. Het rijpe rode fruit zet door, ondersteund door levendige zuren die de wijn fris en energiek houden. Tannine zijn verfijnd en goed geïntegreerd, en het geheel voelt evenwichtig maar wat gepolijst aan. De smaak wordt verder verrijkt met subtiele tonen van kruiden, donkere chocolade en een lichte aardsheid die het geheel diepte geeft. Ondanks de verfijning behoudt de wijn voldoende kracht en body om indruk te maken, met een warme, lange en kruidige afdronk die uitnodigt tot een volgende slok. Een klassieke Roero Nebbiolo die charmeert met zijn balans en toegankelijkheid, maar ook genoeg complexiteit biedt voor de liefhebber.
    Punten: 86/100 – Prijs: 19,80 € (Te koop bij Wijnkennis).

  5. Pelassa S…….i – Roero Riserva DOCG 2019
    Nebbiolo – 12 maanden rijping in grote eikenhouten fusten.
    De naam S…….i verwijst naar de “Menzione Geografica Aggiuntiva” (mga) Sterlotti waar de stokken aangeplant staan. De wijnmaker koos ervoor om de naam op het etiket een creatieve draai te geven door deze te verbinden met de bekende vreugdekreet van Cristiano Ronaldo (Siii!), ten tijde deze actief was bij Juventus. Heldere robijnrode kleur met een spoortje van evolutie. De neus opent met een heerlijke gelaagdheid van fruit en specerijen. Rijpe framboos en kriek staan naast tonen van blauwe en zwarte bes. De florale accenten – denk aan viooltjes – gaan hand in hand met een subtiele vegetale toets en kruidige hints van anijs en kaneel. Na enige tijd in het glas voegen branderige aroma’s zoals mokka en vanille een warme dimensie toe. In de mond wordt de balans al snel duidelijk. Zeer mooie zuren houden de krachtige, doch verfijnde tannine perfect in toom – alsof ze elkaar voortdurend “counteren”. Sappig rood fruit domineert het smaakpalet, ondersteund door een stevige structuur en een opmerkelijke lengte. De afdronk is prachtig, met een karakteristiek bittertje dat doet denken aan pure chocolade en een vleugje espresso. Een wijn die finesse, structuur en plezier biedt.
    Punten: 88/100 – Prijs 40,50 € (Te koop bij Ad Bibendum).

  6. Giovanni Almondo Bric Valdiana – Roero DOCG 2013
    Nebbiolo – 18 maanden rijping in grote Slavonische eiken vaten.
    Diep granaatrode kleur met een baksteenrandje, tranend. De neus is een waar boeket van complexiteit en verfijning. Gedroogde pruimen en dadels vormen de kern, aangevuld met rijpe kersen en een weelde aan tertiaire aroma’s. Zoethout, karamel, thee, mokka, een aardse ondertoon, peper, kaneel, teer en zelfs potpourri komen samen in een geurenspel dat uitnodigt tot verkennen. Er valt zonder twijfel veel te ontdekken in dit aromatische palet.
    In de mond opent de wijn verrassend sappig, ondanks zijn leeftijd. De smaak wordt meteen gedragen door kruidigheid en een levendige zuurgraad. Naarmate de wijn zich ontwikkelt, neemt het gedroogde fruit de hoofdrol over. De finale is vrij lang en elegant, met nuances van sinaasappelzeste, mokka, tabak en een aanhoudend vleugje zoethout. Deze Roero Riserva toont een prachtig evenwicht tussen rijpe fruitaroma’s en tertiaire complexiteit. Het is een wijn die nu perfect op dronk is en, hoewel zeer mooi, vermoedelijk het hoogtepunt van zijn potentieel heeft bereikt.
    Punten: 89/100 – Prijs: 38,80 (Te koop bij Wijnhuis Les Terroirs).

  7. Matteo Correggia La Val dei Preti – Roero Riserva DOCG 2020
    Nebbiolo – 15 maanden rijping in 15hl grote eikenhouten vaten.
    Helder robijnrood en tranend. De neus is prachtig vanaf het eerste moment en verleidt met een verfijnde gelaagdheid. Rijp rood en zwart fruit vormen het hart van het aromaprofiel, met bosaardbei en zwoele kersen die zich harmonieus vermengen. Daarnaast komen er elegante branderige tonen naar voren: mokka, cacao en een subtiele hint van tabak. Laurier, een vleugje teer en een aards karakter voegen diepgang toe, terwijl florale accenten en een toets van tijm zorgen voor een frisse, kruidige dimensie. In de mond is deze Roero Riserva even indrukwekkend als in de neus. Het smaakprofiel is krachtig en intens, maar behoudt tegelijkertijd een opmerkelijke balans. De sappigheid neemt toe richting het einde, wat zorgt voor een verleidelijke, doordrinkbare finesse. De afdronk is lang, met kruidige nuances en een vleugje cacao die het geheel een warme afronding geven. Een uiterst genietbare Nebbiolo met karakter en diepgang.
    Punten: 88/100 – Prijs: 26,50 (Te koop bij Wine-art).

  8. Angelo Negro Ciabot San Giorgio – Roero Riserva DOCG 2020
    Nebbiolo – 20 maanden rijping in barriques.
    Zuiver kersenrood en tranend. In de neus komt voornamelijk rijk fruit naar voren, zonder per se overrijp te zijn. Aroma’s van bosaardbei, donkere kers en pruim zetten de toon, terwijl een uitgesproken kruidigheid met specerijen en zoethout zorgt voor extra diepgang. De houtrijping is nadrukkelijk aanwezig, met stevige tonen van toasting die zich vermengen met ceder, leder, tabak en laurier. Dit alles wordt afgerond door een aardse touch die wijst op het terroir. In de mond opent de wijn met zeer stevige tannine, die echter prachtig geïntegreerd zijn. Het palet biedt een volle, krachtige smaak met donkere vruchten en kruiden, en een subtiele hint van chocolade. De finale is lang en kruidig, met een aangename warmte die aanhoudt. Deze wijn heeft een indrukwekkend bewaarpotentieel; laat dit dan ook nog enkele jaren liggen om het volledige potentieel te onthullen.
    Punten: 90/100 – Prijs: 23,50 € (Te koop bij Touch Wijnen).

  9. Cascina Chicco Valmaggiore – Roero Riserva DOCG 2020
    Nebbiolo – 16 maanden rijping in barriques.
    De kleur is helder, zuiver robijnrood met traanvorming. De neus is zonder walsen al ronduit uitnodigend: een explosie van rood en zwart fruit – denk aan rijpe kersen, zwarte bessen en pruimen – wordt omgeven door een rijk palet aan kruiden. Peper, tijm, kruidnagel, jeneverbes en een hint van kaneel brengen een warme kruidigheid, terwijl mokka, cederhout, tabak en een subtiele grafiettint zorgen voor diepte. Het geheel wordt verder verrijkt met florale tonen en een vleugje anijs. Een neus die je blijft ontdekken!
    In de mond is de aanzet stevig en intens. Zowel de tannine als de zuren spelen een prominente rol, maar zijn perfect in balans met de rijke, kruidige sappigheid die de wijn biedt. Het mondgevoel is vol en krachtig, met een jeugdige frisheid die laat zien dat deze wijn nog volop in ontwikkeling is. Desondanks is hij al nu onweerstaanbaar, met zijn lagen van kruiden, rijp fruit en een subtiel aardse toets. De finale is indrukwekkend: zeer lang, aanhoudend en vooral smakelijk. Een pracht van een Roero, vol karakter, complexiteit en lengte. Hoewel hij nog wat tijd in de fles kan gebruiken, is het moeilijk om te weerstaan aan de charme van deze wijn.
    Punten: 92/100 – Prijs: 20,90 € (Te koop bij Raineri).

  10. Angelo Negro Sudisfà – Roero Riserva DOCG 2020
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in zowel grote als kleine eiken vaten.
    De kleur is robijnrood met een subtiele bruine rand en tranend. De neus is breed en boeiend, met aanstekelijk jong fruit dat meteen uitnodigt. Florale aroma’s van roos worden begeleid door een uitgesproken kruidigheid en een verfijnd vleugje hout, dat prachtig is geïntegreerd en de wijn een extra dimensie geeft. Een frisse, vegetale toets van verse laurier geeft een speels en verfijnd accent aan het geurpalet. In de mond vallen vooral de schitterende zuren op, die voor levendigheid en frisheid zorgen. De krachtige tannine worden met momenten door deze zuren naar de achtergrond gedrongen, wat het geheel een opmerkelijke elegantie geeft. Het smaakprofiel is complex, met sappige tonen van rode bessen, een vleugje mineraliteit en een lichte kruidigheid naar het einde toe. De afdronk is lang, verfijnd en zo indrukwekkende dat die uitnodigt tot een volgende slok. Hoewel de wijn nu al een grote elegantie toont, is het duidelijk dat hij nog jong is. Met enkele jaren rijping zal hij verder ontwikkelen, waarbij de tannine en zuren prachtig in balans zullen komen en de complexiteit alleen maar zal toenemen.
    Punten: 91/100 – Prijs: 38,25 € (Niet te koop in België).

  11. Malvirà Renesio – Roero Riserva DOCG 2013
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in grote eiken vaten.
    Tranend, robijn tot granaatrood. De neus is een prachtige combinatie van zowel jong als belegen fruit, met een perfecte houtintegratie. Aroma’s van rozenbottel, peper, kaneel, mokka en sigaar worden verrijkt door positieve aardse tonen. Deze complexe, uitnodigende neus straalt finesse uit. In de mond laat de wijn zien hoe zuren en tannine harmonieus samenvloeien met de subtiele invloed van hout. Het fruit – jong en belegen – sluit naadloos aan bij de geur. Smaken van mokka en tabak komen duidelijk naar voren in de lange, kruidige afdronk. De wijn toont zich krachtig en elegant, met een aantrekkelijke balans en een verfijnd karakter dat blijft boeien.
    Punten: 88/100 – Prijs: 41,15 € (Te koop Hope Wines).

  12. Malvirà Mombeltramo – Roero Riserva DOCG 2015
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in Franse barriques.
    Helder granaatrood met een subtiele baksteenkleurige rand. De neus opent ingetogen, met een licht animale binnenkomer van stalgeur en aardsheid, aangevuld met nuances van champignon. Het tertiaire karakter overheerst, met veel kruiden zoals peper en kaneel. Het fruit is aanwezig, maar blijft op de achtergrond en laat de complexiteit van de tertiaire aroma’s spreken: sigaar, mokka en een vleugje rozenbottel. In de mond verandert de ingetogen neus in een uitbundige smaakervaring. Vanaf de eerste aanzet komt een rijk scala aan fruit naar voren, zowel jong als belegen, gecombineerd met kruidige accenten en een schitterende houtintegratie. De zuren en tannine smelten perfect samen en geven de wijn een zijdezachte, krachtige structuur. Dit versmolten geheel blijft lang aanwezig en eindigt met een afdronk van mokka, tabak en warme kruiden. Een betoverende Roero Riserva met een prachtig samenspel van jeugdige frisheid en rijpe elegantie. Perfect op dronk, maar heeft nog potentieel voor verdere rijping.
    Punten: 90/100 – Prijs: 41,45 (Te koop Hope Wines).

  13. Malvirà Mombeltramo – Roero Riserva DOCG 2011
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in barriques.
    Gematigde kleur met een delicate evolutie naar granaat aan de rand. De neus? Onvoorstelbaar! Is dit echt een 2011? Het lijkt alsof je een jonge Nebbiolo voor je hebt. Een aardse aanzet leidt naar een overvloed aan jong fruit en heerlijk geurende rozen. Het tertiaire karakter is aanwezig, met tonen van teer en subtiele tabak, maar het blijft prachtig in balans en nooit dominant. Dit maakt de geur zowel elegant als levendig – een voorbode voor wat in de mond te verwachten staat! In de mond is de wijn niet meer en niet minder dan bevestigend te noemen. Een harmonieus en indrukwekkend geheel waarin de tannine zich al prachtig hebben ontwikkeld, maar toch nog manifest aanwezig zijn. De zuren geven de wijn een stralende energie die het smaakgevoel fris en levendig houdt. Je proeft een divers palet aan fruit, frisse kruiden en een subtiele minerale toets die blijft aanhouden. Elk element valt perfect op zijn plaats en zorgt voor puur genieten in het kwadraat.
    Punten: 92/100 – Prijs: 41,45 € (Te koop Hope Wines).

  14. Matteo Correggia Roche d’Ampsej – Roero Riserva DOCG 2019
    Nebbiolo – 14 maanden rijping in deels grote en deels kleine eiken vaten.
    Tranende, granaatrode kleur met een jeugdige intensiteit, waarbij de rand een lichte transparantie begint te tonen. In de neus biedt deze wijn een rijke en gelaagde ervaring. Naast de klassieke tonen van rijp rood fruit zoals kersen en aardbeien, voegt rijper zwart fruit zoals bramen een extra dimensie toe. De specerijen vliegen je tegemoet: tijm, laurier, grafiet, mokka, tabak en pure chocolade zorgen voor een indrukwekkend aromatisch palet. In de mond maakt de wijn direct indruk met een volle, smakelijke binnenkomer. Deze rijkdom houdt aan en onthult een wijn die breedgeschouderd en krachtig is, zonder aan finesse in te boeten. De structuur wordt gedragen door levendige zuren en fluweelzachte tannine, die de wijn een mooie balans geven. De mokka en tabakstonen keren terug en worden aangevuld met een hartige kruidigheid die doorloopt in een lange, aanhoudende afdronk. Dit is een Roero Riserva met een uitgesproken karakter en een indrukwekkende smaakbeleving.
    Punten: 92/100 – Prijs: 38,50 € (Te Koop bij Wine-Art).

  15. Matteo Correggia Roche d’Ampsej – Roero Riserva DOCG 2014
    Nebbiolo – 14 maanden rijping op deels grote en deels kleine eikenhouten vaten.
    Helder robijnrood, die een hint van evolutie laat zien en mooi tranend. De neus opent met mooi fruit dat niet langer volledig jeugdig is. Belegen pruim, rijpe framboos en een vleugje braam zetten de toon. Daarnaast ontwikkelt zich een enorm kruidig karakter, met peper in de hoofdrol. Subtiele tonen van cederhout, cacao, mokka, tabak en een vleugje teer maken het geheel intrigerend en gelaagd. In de mond valt direct de prachtige harmonie op: alles zit gigantisch mooi in elkaar. De wijn is nu volledig in balans. De kracht, die ooit domineerde, is nu een perfecte aanvulling op de elegantie. Smaken van donker fruit en kruiden worden ondersteund door goed geïntegreerde tannine en verfrissende zuren. De finale is lang, warm en bijzonder aangenaam, met een kruidige en licht aardse afdronk die uitnodigt tot nog een slok. Een Roero Riserva die zich nu prachtig begint te geven en toont waarom Nebbiolo zo’n nobele druif is. Perfect voor wie houdt van finesse en complexiteit.
    Punten: 92/100 – Prijs: 42,50 € (Te koop bij Wine-Art).

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Metodo Classico d’Italia Part 2 – Franciacorta DOCG

Posted on december 24, 2024 by Bottle Case

In het tweede deel van onze Metodo Classico wijnen uit Italië bespreken we Franciacorta. Laat ons er alvast geen doekjes om winden… De Italianen zijn gek van Franciacorta en het drankje heeft er de status van de Italiaanse Champagne bereikt. Franciacorta heeft er ook de nodige sterallures voor en sommige van de producenten lopen er net niet of net wel naast hun schoenen. Enige vergelijking met Champagne is trouwens volledig uit den boze want buiten het gebruik van Chardonnay en Pinot Noir is er zowat alles verschillend. Wat ze zich wel als gelijke kunnen aanmeten is het gebruik van de naam! Net als Champagne is Franciacorta immers verheven om de appellatie classificatie te vermelden op het etiket. Franciacorta op zich volstaat (zonder melding van DOCG).

De naam Franciacorta!

De naam “Franciacorta” is doordrenkt van geschiedenis en etymologie. Het is afgeleid van “Franzacurta,” een term die verscheen in middeleeuwse Latijnse teksten en waarschijnlijk verwees naar de “vrije hoven” (“curtes francae”) van de regio. Dit waren gebieden die vrijgesteld waren van bepaalde belastingen en heffingen ten tijde van Karel de Grote, wat bijdroeg aan de economische ontwikkeling. Door de eeuwen heen evolueerde de naam tot het Franciacorta dat we nu kennen, een symbool voor zowel het land als de voortreffelijke wijnen die er worden geproduceerd.

Waar ligt Franciacorta?

Franciacorta ligt in de provincie Brescia, net ten zuiden van het Iseomeer in Lombardije, aan de rivier Oglio en ten noorden van de Monte Orfano. Deze pittoreske regio wordt gekenmerkt door glooiende heuvels, bezaaid met wijngaarden, oud aanvoelende dorpjes en een prachtig decor van alpine pieken. De geografie speelt een cruciale rol in het vormgeven van het karakter van Franciacorta-wijnen. De nabijheid van het Iseomeer zorgt voor een temperende invloed op het klimaat, met warme dagen en koele nachten, ideaal voor de teelt van druiven voor mousserende wijn.

Een Rijke Geschiedenis

Hoewel Franciacorta oude wortels heeft, begon zijn moderne geschiedenis als mousserende wijnmacht in de jaren zestig. In 1957 bracht Guido Berlucchi een witte wijn op de markt genaamd Pinot di Franciacorta. Dit markeerde het begin van de moderne wijnproductie in de regio. Franco Ziliani, een ambitieuze jonge wijnmaker, stelde voor om een mousserende wijn te maken in de stijl van Champagne. In 1961 produceerde hij de eerste 3.000 flessen Pinot di Franciacorta, wat een onmiddellijk succes was.

De groeiende populariteit van Franciacorta leidde tot de toekenning van de DOC-status in 1967, wat aanvankelijk ook rode en witte stille wijnen omvatte. Echter, in 1995 werd de DOCG-classificatie exclusief toegekend aan de mousserende wijnen van het gebied, wat de hoogste kwaliteitsstandaard in de Italiaanse wijnbouw vertegenwoordigt.

In de jaren ’90 werd het Consorzio per la tutela del Franciacorta opgericht, dat strikte regels instelde om de kwaliteit van de wijnen te waarborgen. Dit omvatte onder andere een geleidelijke vermindering van de opbrengsten en de eliminatie van het gebruik van Pinot Grigio. Sinds 2003 is Franciacorta de enige Italiaanse wijn die niet verplicht is om zijn DOCG-appellatie op het etiket te vermelden, vergelijkbaar met Champagne.

Het terroir en de diversiteit

Het terroir van Franciacorta is net zo onderscheidend als zijn wijnen. De bodems van de regio, rijk aan zand en slib maar arm aan klei, zijn zeer doorlaatbaar en ideaal voor wijnbouw. Verspreide stenen in verschillende vormen en kleuren, overblijfselen van zijn glaciale geschiedenis, geven niet alleen karakter aan het land maar ook aan de wijnen. Het terroir is verder verdeeld in zes verschillende zones, die elk unieke eigenschappen aan de wijnen meegeven.

De bodem met Fijne Afzettingen (Zone 1 – groen), gekenmerkt door diepe, lemige bodems met slechte afwatering, leveren druiven met lage pH- en suikerniveaus maar hoge zuurgraad. Deze wijnen vertonen bloemige aroma’s en een blijvende geurintensiteit, met bescheiden kruidige en droge fruittonen.

Fluvioglaciale bodems (Zone 2 – blauw) hebben daarentegen grind-zandige samenstellingen en een goede afwatering, waardoor druiven met gemiddelde pH- en lage suikerniveaus worden geproduceerd. Deze wijnen blinken uit in droge fruittonen en uitgebalanceerde bloemige en kruidige ondertonen.

In de Distale Colluvia bodem (Zone 3 – rood) bevorderen diepe kleibodems met slechte afwatering druiven met een lage pH en gematigde suikerniveaus. De wijnen hier staan bekend om hun bloemige aroma’s, aangevuld met gemiddelde complexiteit over andere variabelen.

De Diepe Morene bodem (zone 4 – donker oranje), met leemachtige en zanderige bodems met goede afwatering, leidt tot druiven met hoge suikerniveaus en een gemiddelde pH. Deze wijnen excelleren in droge fruittonen, kruidige nuances en een blijvende geur, terwijl bloemige complexiteit ondergeschikt is.

De bodem met Terrasvormige Colluvia (zone 5 – oranje), met zijn diepe leem-kleibodems en goede afwatering, produceert wijnen die bekend staan om hun aanhoudendheid, kruidige en droge fruitkwaliteiten. Complexiteit bereikt hier een hoogtepunt, terwijl bloemige tonen laag blijven.

Ten slotte, de Fijne Morene bodem (Zone 6 – geel), met zand-leemachtige substraten en snelle afwatering, levert druiven met hoge suikerniveaus en pH, wat resulteert in wijnen met uitgesproken kruidige tonen en gematigde droge fruit- en aanhoudendheidseigenschappen.

Klimaatinvloeden

Franciacorta geniet een continentaal klimaat, gematigd door het nabijgelegen Iseomeer. Het meer tempert temperatuurextremen en bevordert een balans van warme dagen en koele nachten. In de zomer wordt de soms vochtige hitte die typerend is voor de vlaktes getemperd door koele briesjes die over het meer vanuit de Camonica-vallei komen.

In de winter beschermt het meer het morene-amfitheater altijd tegen de koude lucht die vanuit de Camonica-vallei binnenkomt. Het meer slaat warmte op en verwarmt de koude lucht die uit het noorden komt met een paar graden voordat deze verder naar het zuiden trekt richting Franciacorta.

In de zomer bevorderen de aanwezigheid van het meer en de veengebieden de vorming van grote vochtmassa’s. Onder deze omstandigheden botsen deze massa’s met de koude winden die uit de Alpenvalleien komen, wat resulteert in frequente stormen in de lente en zomer. Tijdens de wijnbouwperiode (april tot oktober) is de gemiddelde neerslag 500-600 mm, ongeveer 2/3 van de jaarlijkse hoeveelheid.

De Druiven van Franciacorta

De wijnen van Franciacorta worden gemaakt van een zorgvuldig geselecteerde mix van druiven. Chardonnay en Pinot Nero domineren, wat zorgt voor finesse, complexiteit en structuur. Pinot Bianco, toegestaan tot 50%, voegt delicate bloemige nuances toe, terwijl de recent heringevoerde Erbamat, beperkt tot 10%, de zuurgraad verhoogt en helpt bij aanpassing aan klimaatverandering. Strenge regels garanderen kwaliteit, met handmatige oogst en opbrengsten beperkt tot 12 ton per hectare.

Soorten Franciacorta

Franciacorta-wijnen worden uitsluitend gemaakt met behulp van de metodo classico, wat diepte en elegantie garandeert. Er worden verschillende onderscheidende stijlen geproduceerd:

Een basis Franciacorta wordt gemaakt van Chardonnay en/of Pinot Nero, met Pinot Bianco toegestaan tot een maximum van 50% en Erbamat tot 10%. Er is een verplichte kelderrust (periode sur lattes) voorgeschreven van minimaal 18 maanden op de lie. De wijn heeft een strogele kleur met gouden reflecties en een fijne, langdurige perlage. Het bouquet is kenmerkend voor flesgisting, met aroma’s van versgebakken brood en gist, verrijkt met delicate citrus- en gedroogd fruit- en noottonen zoals amandelen, hazelnoten en gedroogde vijgen. De smaak is hartig, pittig, verfijnd en aromatisch. Franciacorta is verkrijgbaar in verschillende stijlen: Pas Dosé, Extra Brut, Brut, Extra Dry, Sec of Dry, en Demi-Sec.

Satèn, gemaakt van Chardonnay en tot 50% Pinot Bianco, staat bekend om zijn zachte, romige textuur, bereikt door een lagere flesdruk (maximaal 5 atmosfeer). Met minimaal 24 maanden rijping op de droesem onthult Satèn delicate aroma’s van rijp fruit en witte bloemen, met hints van geroosterde noten. Het is altijd Brut.

Rosé combineert minimaal 35% Pinot Nero met Chardonnay, Pinot Bianco of Erbamat. Pinot Nero-gisting met schilcontact geeft de wijn zijn levendige zalmroze kleur. Minstens 24 maanden gerijpt op de droesem, Rosé vertoont wilde aardbeien- en rozenaroma’s met een levendige smaak en rode fruittonen. Het wordt geproduceerd in stijlen variërend van Pas Dosé tot Demi-Sec.

Millesimato duidt op wijnen die voor minstens 85% afkomstig zijn uit een uitzonderlijk oogstjaar. Deze wijnen, minimaal 30 maanden gerijpt, zijn afhankelijk van de klimatologische omstandigheden van het jaar en bieden genuanceerde smaken. Stijlen variëren van Pas Dosé tot Extra Dry, behalve voor Satèn Millesimato, die alleen als Brut wordt gemaakt.

Riserva vereist minimaal 60 maanden rijping op de droesem. Riserva Franciacorta is steeds een Millesimato en ademt complexiteit, met de nuances die gevormd zijn door de langdurige flesrijping. Verkrijgbaar als Pas Dosé of Extra Brut, Satèn Riserva is uitsluitend Brut.

Waarom kiezen voor Franciacorta?

Franciacorta is synoniem met kwaliteit. Van strenge regels tot een toewijding aan duurzaamheid, producenten zorgen ervoor dat elke fles de reputatie van de regio hooghoudt. Voor wijnliefhebbers biedt Franciacorta een verfijnd alternatief voor Champagne, met een unieke identiteit geworteld in Italiaanse traditie. Of het nu voor een feestelijke gelegenheid is of puur genot, Franciacorta belooft een onvergetelijke ervaring.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Metodo Classico d’Italia Part 1 – Alta Langa DOCG

Posted on december 21, 2024 by Bottle Case

Wanneer wijnliefhebbers denken aan mousserende wijnen uit Italië, komt Prosecco vaak als eerste in gedachten. Maar voor kenners die op zoek zijn naar verfijnde bubbels gemaakt volgens de traditionele methode, biedt Italië veel meer! In deze reeks verkennen we de belangrijkste regio’s en wijnen van Italië die deze methode gebruiken.

Elke regio heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen terroir en een unieke uitdrukking van de metodo classico. De metodo classico, de Italiaanse tegenhanger van de traditionele Champagne-methode, is de meest verfijnde bubbel techniek in de wijnwereld. Deze methode, die zich onderscheidt door een tweede gisting in de fles en een lange rijping op de gist, brengt mousserende wijnen voort met een ongeëvenaarde elegantie en complexiteit.

Introductie

We beginnen onze serie met Alta Langa DOCG. Gelegen in de glooiende heuvels van Zuid-Piemonte, is Alta Langa een toonbeeld van Italië’s rijke wijnbouwtraditie. Met wortels die teruggaan tot het midden van de 19e eeuw, belichaamt deze mousserende wijn de geest van de Metodo Classico en combineert het traditie met het unieke terroir van de provincies Asti, Alessandria en Cuneo. Erkend als DOC in 2002 en verheven tot DOCG in 2011, is Alta Langa niet zomaar een wijn – het is de belichaming van Piemonte’s expertise in mousserende wijn.

Een reis door de tijd: De historische wortels van Alta Langa

Het verhaal van Alta Langa begint in 1848, toen Carlo Gancia terugkeerde naar Italië na een studie oenologie in Reims, het hart van de Champagneproductie. Geïnspireerd door de Franse méthode champenoise richtte hij samen met zijn broer Edoardo in 1850 een wijnbedrijf op in Chivasso, nabij Turijn. In 1865 perfectioneerden de broers Gancia hun kunst en produceerden ze de eerste Italiaanse Spumante in Canelli (de geboorte van wat later bekend zal worden als Moscato d’Asti).

Het begin van de 20e eeuw markeerde een periode van expansie voor de mousserende wijnindustrie in Piemonte, met gerenommeerde producenten zoals Cinzano, Contratto en Martini & Rossi aan de leiding. Tegen het einde van de 20e eeuw leidde een gezamenlijke inspanning, bekend als het “Spumante Project,” tot een grondige analyse van de bodem en de aanplant van Pinot Noir en Chardonnay in geselecteerde gebieden van Piemonte.

In 1996 begon het proces om productie-eisen te formaliseren, wat uiteindelijk leidde tot de oprichting van de naam “Alta Langa.” Vandaag de dag blijft Alta Langa DOCG een symbool van uitmuntendheid, uitsluitend geproduceerd van Pinot Noir en Chardonnay die groeien in wijngaarden die gelegen zijn in 149 dorpen in de provincies Asti, Alessandria en Cuneo. De wijn kreeg in 2002 de DOC-status en in 2011 de prestigieuze DOCG-classificatie.

De geografie van alta langa

De wijngaarden van Alta Langa bevinden zich in het schilderachtige landschap van de heuvels van Piemonte, op een hoogte van minimaal 250 meter. Het terroir wordt gekenmerkt door kalkrijke kleigrond, ideaal voor het verbouwen van Pinot Nero en Chardonnay. Deze unieke combinatie van bodem, hoogte en een gematigd klimaat zorgt voor optimale omstandigheden om druiven te telen met een levendige zuurgraad en complexe smaken.

De productie-eisen zijn even rigoureus. Wijngaarden moeten een dichtheid van minimaal 4.000 wijnstokken per hectare hebben, met lage spaliertraining en traditionele Guyot- of cordon-snoei. De opbrengst is beperkt tot 11.000 kg per hectare en bij de persing mag slechts 65% van het sap worden geëxtraheerd, om de beste kwaliteiten van het fruit te behouden.

Druiven en vinificatie

Alta Langa is synoniem met de Metodo Classico. Dit arbeidsintensieve proces omvat een tweede gisting in de fles, gevolgd door een rijping sur lie van minimaal 30 maanden – en 36 maanden voor Riserva-wijnen. Het resultaat is een mousserende wijn met opmerkelijke finesse en diepgang.

Wat Alta Langa uniek maakt, is de toewijding aan millésimé-productie. Elke fles vermeldt trots het oogstjaar, als een blijk van het respect voor de nuances van elk groeiseizoen. Of het nu gaat om witte of rosé wijnen, brut of pas dosé, Alta Langa-wijnen zijn gemaakt om het karakter van de druiven en het terroir te benadrukken.

Alta Langa DOCG-wijnen worden gemaakt van Pinot Nero en Chardonnay, als monocépages of blends. De witte wijnen variëren van licht strogeel tot diep goud, met aroma’s van citrus en versgebakken brood en een delicate, hartige smaak. De roséwijnen, met hun poederroze tinten, tonen de aromatische intensiteit van Pinot Nero, met smaken van grapefruit en specerijen, in balans gebracht door een aanhoudende mineraliteit.

De Producenten: Hoeders van Perfectie

Alta Langa dankt zijn reputatie aan een groep toegewijde producenten die zowel de traditie omarmen als grenzen verleggen. Historische namen zoals Gancia, Fontanafredda en Contratto blijven de toon zetten, terwijl boutique wijnhuizen zoals Enrico Serafino en Ettore Germano innovatie en vakmanschap combineren. Samen zorgen zij, samen met de andere producenten, ervoor dat Alta Langa een baken van kwaliteit blijft in de wereld van Metodo Classico-wijnen.

Conclusie

Alta Langa is meer dan een mousserende wijn – het is een viering van Piemonte’s geschiedenis, geografie en wijnbouwkundige expertise. Van zijn oorsprong in 1865 tot de hedendaagse erkenning, belichaamt Alta Langa de essentie van de Metodo Classico. Met elke slok worden wijnliefhebbers meegenomen naar de glooiende heuvels van Piemonte, waar traditie en innovatie samenkomen in een glas sprankelende perfectie.

In latere schrijfsels verkennen we andere belangrijkste Metodo Classico wijnen van Italië, zoals Franciacorta (18 maanden rijping in de kelder), Trentodoc (15 maanden rijping in de kelder), Oltrepò Pavese (15 maanden rijping in de kelder) en Lessini Durello.
Om tenslotte de gestelde ‘poll’ volledig te beantwoorden: Champagne heeft een minimale rijpingsperiode in de kelder (sur lattes) van 12 maanden + 3 maanden flessenrust en is hiermee de bubbel die het minst lang moet rijpen. Alta Langa is met de 30 maanden deze met de langste voorgeschreven flessenrust… Je kan en mag discussiëren hierover gezien Alta Langa steeds een millesimato moet zijn!

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Marsala: Het goud van Sicilië

Posted on november 29, 2024 by Bottle Case

Onlangs was ik nog een keertje Zabaglione (sabayon) aan het maken, lekker makkelijk met de thermomix, en hiervoor had ik de fles Marsala uiteraard nodig. Dat deed me eraan denken dat Marsala de laatste tijd meer en meer opdook in gesprekken en dat het na een tijd in onmin te zijn geweest aan een revival toe is. 
Marsala, een versterkte wijn met een rijke geschiedenis en uitgesproken karakter, komt uit het westen van Sicilië, rondom de stad Marsala. Deze wijn heeft zijn oorsprong in de 18e eeuw en blijft tot op de dag van vandaag geliefd. Van zijn herkomst en druivensoorten tot zijn gebruik in de keuken en als verfijnde dessertwijn: Marsala is een wijn met vele gezichten.

De oorsprong van Marsala

Het verhaal van Marsala begint in 1773, toen de Engelse handelaar John Woodhouse uit Liverpool door een storm in de haven van Marsala terechtkwam. Daar ontdekte hij een lokale wijn die robuust, rijp en krachtig was. Deze wijn werd geproduceerd in grote houten vaten en gerijpt volgens een solera-achtige methode: telkens wanneer een hoeveelheid wijn werd afgetapt, werd deze aangevuld met jonge wijn. Geïntrigeerd stuurde Woodhouse een lading van 50 vaten (elk 412 liter) naar Engeland, waar de wijn een enorm succes bleek te zijn.

Woodhouse keerde terug naar Sicilië, kocht wijngaarden, bouwde een wijnfabriek en zorgde ervoor dat Marsala commercieel bekend werd. In zijn voetsporen volgden andere Engelse zakenlieden, zoals Benjamin Ingham, die in 1812 een immense fabriek langs de kust bouwde, en later Joseph Whitaker, die in de 19e eeuw de export van Marsala verder uitbreidde.

In 1832 werd een “Italiaanse” draai aan Marsala gegeven door Vincenzo Florio, die het product wereldwijd bekend maakte. De schepen van de Florio-familie verspreidden Marsala naar de verste uithoeken van de wereld, waardoor de wijn het symbool werd van Italiaanse wijnbouwkunst.

Wat is Marsala?

Marsala is een versterkte wijn, wat betekent dat er aan het einde van de gisting extra alcohol (meestal in de vorm van brandy) wordt toegevoegd. Dit proces was oorspronkelijk bedoeld om de wijn langer houdbaar te maken tijdens transport over zee. Marsala varieert in smaak, afhankelijk van het type en de rijping, maar kenmerkt zich over het algemeen door zijn diepe, complexe aroma’s en smaken die doen denken aan gedroogde vruchten, noten en specerijen.

Druivensoorten in Marsala

De belangrijkste druivensoorten die worden gebruikt voor Marsala zijn inheemse Siciliaanse rassen. Voor witte Marsala, de meest voorkomende variant, zijn de hoofdsoorten Grillo, Catarratto en Inzolia. Voor de zeldzamere rode Marsala, ook wel Ruby Marsala genoemd, worden druiven zoals Nero d’Avola, Nerello Mascalese, Damaschino en Pignatello (Perricone) gebruikt. Ruby Marsala moet volgens de regels minimaal 70% zwarte druiven bevatten. 

De diversiteit aan Marsala-wijnen

Marsala kent verschillende stijlen en niveaus van zoetheid, die mede afhangen van het rijpingsproces en de toevoeging van mosto cotto (gekookte druivenmost) of sifone (versterkte most). 
De kleur van Marsala wordt omschreven als Oro (goud), Ambra (amber) of Rubino (robijnrood). Daarnaast zijn er drie zoetheidsgradaties:
– Secco (droog) met minder dan 40 gram restsuiker per liter.
– Semisecco (halfdroog) met tussen 40 en 100 gram restsuiker.
– Dolce (zoet) met meer dan 100 gram restsuiker.

Marsala biedt een indrukwekkende diversiteit, zowel qua rijping als smaakprofielen. De vijf categorieën van rijping zijn:

  • Fine: minimaal één jaar gerijpt.
  • Superiore: minimaal twee jaar gerijpt.
  • Superiore Riserva: minimaal vier jaar rijping.
  • Vergine of Soleras: minimaal vijf jaar rijping zonder toevoegingen.
  • Vergine Stravecchio of Riserva: minimaal tien jaar rijping.

Marsala in de keuken versus verfijnde dessertwijn

Marsala wordt vaak geassocieerd met koken, en terecht: de wijn is een geliefd ingrediënt in de keuken, vooral in sauzen voor vlees- en visgerechten en in desserts zoals tiramisu en zabaglione. Vooral de Marsala Fine en de goedkopere versies van Marsala Superiore zijn geschikt voor gebruik in gerechten, omdat de smaak goed standhoudt bij verhitting.

Toch is het belangrijk te benadrukken dat Marsala veel meer te bieden heeft dan alleen als kookwijn. De hoogstaande Marsala Vergine en Marsala Superiore Riserva zijn verfijnde dessertwijnen, met een complexe smaak van gedroogd fruit, noten en kruiden, die een plaats verdienen in het glas, niet alleen in de pan. Deze wijnen worden gekoesterd vanwege hun intense smaken en complexiteit, die zich bij elke slok verder ontvouwen. Ze passen uitstekend bij kazen, gedroogd fruit, en desserts met chocolade of amandelen, en kunnen ook als digestief worden geserveerd.

Marsala: een unieke Siciliaanse ervaring

Marsala biedt een rijke variatie aan stijlen, van robuuste, krachtige wijnen voor de keuken tot elegante, zoete varianten die liefhebbers van dessertwijnen zeker zullen bekoren. Of je Marsala nu gebruikt als culinaire toevoeging of geniet van een glas van de verfijnde Vergine, deze wijn is een unieke uitdrukking van de Siciliaanse cultuur en traditie. Het is een ware Siciliaanse schat, een complexe wijn met diepgang die de ziel van het eiland weerspiegelt.

Dus, de volgende keer dat je Marsala overweegt, denk dan niet alleen aan koken. Geniet van een glas van deze authentieke Siciliaanse wijn – een perfecte afsluiter van elke maaltijd en een unieke smaakervaring.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Toscane battle – Chianti Classico vs Nobile di Montepulciano

Posted on december 24, 2023 by Bottle Case

Tijdens de drukte in de aanloop naar de eindejaarsfeesten werd er nog heel wat geproefd! Het toeval wil dat Sangiovese en Toscane met Chianti Classico hierbij wel zeer centraal stonden. Naast een Chianti Classico Gran Selezione tasting bij wijnclub Het Negende Vat en een diverse Chianti Classico reeks bij wijnclub Op de Klippen stond er bij onze Amici een battle van Chianti Classico vs Nobile di Montepulciano op het programma.
Mij zal je niet horen klagen want vooral Chianti Classico draag ik zeer hoog in het vaandel.

De aanloopdrukte zijn we ondertussen voorbij en de kerstdagen zijn er. Dit geeft een beetje ruimte om wat bij te pennen en de bevinding van de Amici proeverij weer te geven.
Meer informatie over de twee andere Chianti Classico proeverijen kan je vinden bij Chianti Classico – Gran Selezione & UGA waar ik zowel Gran Selezione en UGA toelicht.
Meer informatie over Chianti Classico kan je vinden in de eerdere blog Chianti Classico – Charmante verleiding. Nobile di Montepulciano staat uitvoerig beschreven in Vino Nobile di Montepulciano – Noblesse Oblige.

Proefnota’s Amici tasting: Chianti Classico vs Nobile di Montepulciano:

  1. Lamole di Lamole Chianti Classico DOCG 2016
    Blend van hoofdzakelijk Sangiovese die aangevuld werd met Cabernet Sauvignon en Merlot. De wijn kreeg een opvoeding van 6 maanden in grote eiken vaten gevolgd door 6 maanden in Franse barriques.
    Robijnrood, helder, intens, tranend. We blijven op onze geur-honger zitten. Zeer gesloten in de aanzet en zelfs na het walsen vertikt de wijn het zich prijs te geven. Gelukkig hebben we een voldoende grote neus die we wat dieper in het glas kunnen steken! Wat kers, roos, peper en animale toetsen kunnen we ontwarren. Proeven dus maar! Hier worden de fijne frisse zuren goed gesmaakt. Ze winnen het duidelijk van de tannine. De wijn zit meer op de verfijning, is niet te vol, met de typische kers/kriek ervaring. Hij is voldoende sappig al mocht de afdronk een tikje langer aanhouden. Het einde kent een bittertje.
    Punten: 85/100 – Te koop op diverse plaatsen in België (richtprijs 20,45 €)
  2. Tenuta Vallocaia ‘Bindella’ Nobile di Montepulciano DOCG 2015
    95% Sangiovese met 5% Colorino. Rijping gedurende 2 jaar in grote Franse fusten en tonneaux.
    We proefden van 2 verschillende flessen. De eerste had een lichte kurkaantasting, de tweede was zo stoffig als een bejaarde oude man.
    We geven deze wijn dan ook geen beoordeling.
  3. Avignonesi Nobile di Montepulciano DOCG 2015
    Pure Sangiovese die gedurende 18 maanden rijpt in deels Slavonische grote eiken vaten en deels in barriques.
    Heldere, volle kersenrode kleur. tranend. De neus doet alvast een wat oudere wijn vermoeden. Potpourri, kaneel, kersen, vijg, salie, peper, een geut cederhout en vooral aardse toetsen van paddenstoel en sousbois. Na walsen en wat rust in het glas zet de kruidigheid zich wel het stevigst door in de geur. Ook in de mond komt dit duidelijk opzetten. Het fruit is er wel degelijk hoor maar niet zo dominant als de kruiden. Aciditeit en tannine zijn oké, de afdronk is voldoende lang De alcohol komt iets te gevoelig door. Correcte wijn, niets minder maar vooral ook niets meer!
    Punten: 85/100 – Te koop bij Licata (prijs 28,00 €)
  4. Tenuta di Carleone Chianti Classico DOCG 2016
    Geen houtlagering voor deze wijn die enkel van Sangiovese wordt gemaakt wel 18 maanden opvoeding in inox en open cementen kuipen. Ik zou nochtans gezworen hebben dat de wijn wel degelijk een portie houtopvoeding had gekregen. Daar zit ik dus met mijn aroma’s zoals cederhout, tabak en koffie… en pennestrelen als mooie houtintegratie die op mijn proefnotitie staan. Billen bloot dus maar dat neemt niet weg dat de aanstekelijke (klein) fruitige en florale aroma’s en de specerijen het geheel wel een gelukmakende neus geeft! Bovendien komt al het mooie van de neus terug in de smaak. Het is geenszins een blockbuster, wel een fijne stille genieter met mooie tannine, presente zuurtjes die lang aanwezig blijven!
    Punten: 90/100 – Te koop bij Ad Bibendum voor 27,95 €
  5. Poliziano Nobile di Montepulciano DOCG 2015
    85% Prugnolo Gentile (Sangiovese) en 15% Colorino, Canaiolo en Merlot die gedurende 14 tot 16 maanden rijpt op barriques en tonneaux.
    Heldere robijnrode kleur met gekleurde tranen. De geur geeft ondanks de aanwezigheid van het rode fruit à la kers en rode bes evenzeer een scherp, groen Cabernet kruidig kantje. We ontdekken verder rozemarijn, mokka, peper, sousbois, ceder, leder en laurier. Het mondgevoel is, ondanks de aanvullende zuren, vrij krachtig te noemen. ook hier komt het vegetale groenkruidige opzetten. De instap Poliziano is degelijk zonder meer maar geeft aan toch liever in zijn early years in het glas te belanden.
    Punten: 87/100 – Te koop bij Wijnkennis (Prijs 25,60 €)
  6. Gaglione ‘Gallule’ Chianti Classico Riserva DOCG 2016
    Zuivere Sangiovese die gedurende 14 maanden rijpt in Franse barriques.
    Mooie intense robijnrode kleur en tranend. De neus is ondanks zijn licht snoeperig karakter aantrekkelijk. Het fruit is trouwens divers met naast de klassieke kers ook de zwoelere zwarte kersen en de zuurdere kriek. Aalbes en braam gaan mee in de grote pot. Zeer geparfumeerd met zowel roos als viool. Kruidig, duidelijke houtimpressies en aantrekkelijk aards. De smaak is smullen! Sappig in de aanzet. Het fruit drukt in eerste instantie zelfs de tannine weg en in een tweede fase geven de zuren vervolgens deze tannine geen kans om zich prominent te manifesteren. Lekker lang en onvermoeibaar glas wijn!
    Punten: 91/100 – Te koop bij Leuvin (prijs 66,95 €)
  7. Castello di Ama ‘San Lorenzo’ Chianti Classico Gran Selezione DOCG 2016
    Blend van Sangiovese met Merlot en Malvasia Nera. Opvoeding van 12 maanden in Franse barriques.
    Donker rood van kleur en tranend. Volle donkerfruitige neus waar vooral het zwarte fruit zoals de braam aanwezig is. Voor de rest is het toch wat werken vooraleer er meer in het glas komt dan wat kruiden en wat houtimpressies. Later merken we toch koffie, aardse toetsen, jeneverbes en laurier op. De smaak is vol en krachtig tot stevig te noemen. De zuren hebben het zelfs moeilijk om stand te houden tegen de tannine. Hier primeert duidelijk de kracht tegenover de finesse en elegantie.
    Punten: 87/100 – Te koop bij Licata (Prijs 65,00 €)
  8. Poliziano Asinone Vino Nobile di Montepulciano 2016
    100% Sangiovese. De wijn rijpt 16 tot 18 maanden in Franse eiken tonneaux.
    Heldere en zuivere robijnrode kleur, tranend. Een neus die kermt van het fruit! Fijn en rijk bouquet waarbij er telkens nieuwe aroma’s komen opzetten. Het hout zit verweven en de ceder geurt verrukkelijk. Munt, thee, peper, tabak, het aardse van paddenstoelen met kreupelhout vullen prima aan. De mond komt frisser over dan ik had verwacht. Kers, kriek, kruidig… Een heerlijk glas wijn die de Nobile zijn nobele waarde geeft. Verwevenheid is hierbij het sleutelwoord, verwevenheid omringd met een sublieme fraîcheur. Sangiovese en Vino Nobile ten top!
    Score: 90/100 – Te koop op diverse plaatsen in België, indien gewenst kan je deze ook op aanvraag bij Wijnkennis bestellen. (Richtprijs: 55,50 €).

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Volgende pagina »