Carmignano DOCG – De oude Toscaan

Hoewel ik mezelf als een Sangiovese adept zou omschrijven en Toscane een zeer prominente plaats inneemt in onze wijnkelder was er toch een blinde spot omtrent mijn kennis van de Carmignano wijnen. Ja zeker ik had er wel enkele in het glas gehad maar er nooit voldoende aandacht aan geschonken. Bij het opstellen van de proefkalender voor wijnclub Het Negende Vat leek het me dan ook het perfecte moment om ons beter ter verdiepen in deze wijnen.

Nu heb ik wel eens meer van zulke ideeën en plaats ik die op de kalender zonder er me op voorhand goed over te informeren. Dat leidt soms tot de nodige moeilijkheden om de proeftafel te vullen. Ik wens immers steeds de nodige diversiteit in de wijnhuizen en de jaargangen om de wijn en zijn herkomst te kunnen begrijpen. Het eerste opzoekwerk omtrent de Carmignano wijnen deed me reeds fronsen. Het zou geen gemakkelijke opgave worden. De website van het Consorzio Vini Carmignano leerde me dat er slechts 11 wijnhuizen deel van uitmaken (De Strada dei vini di Carmignano geeft 13 wijndomeinen). Een schrijven naar het Consorzio en de strada om een gevarieerd proefpakket te laten bezorgen kreeg geen antwoord. Verder surfen dan maar en zoeken naar het aanbod bij de diverse webshops die gespecialiseerd zijn in Italiaanse wijnen. Nou, nou… de Carmignano wijnen worden echt wel beperkt aangeboden in de handel! De nodige standvastigheid aan de dag leggen kan soms wel positief zijn en op het einde van de rit kan ik zeggen: missie geslaagd! We hebben een zeer mooie proeftafel!

Carmignano DOCG – Enkele weetjes:

  • Het herkomstgebied ligt in Toscane, zo’n 20 km ten westen van Firenze rond het gelijknamige dorpje Carmignano en de gemeente Poggio a Caiano. We bevinden ons in de nabijheid van de Toscaans-Emiliaanse Apennijnen.
  • Carmigano is steeds een rode wijn.
  • De aanplant van de Carmignano wiijngaarden ligt rond de 120 hectares. Goed voor ongeveer 350.000 flessen.
  • De stokken staan op een hoogte tot 200 meter boven de zeespiegel.
  • Er worden meerdere druivenrassen toegelaten in Carmignano DOCG. Sangiovese moet voor minimaal 50% aanwezig zijn en kan aangevuld worden met 10 tot 20% Cabernet Franc en/of Cabernet Sauvignon en maximaal 20% Canaiolo Nero. Verder zijn ook de witte rassen Canaiolo Bianco, Malvasia en/of Trebbiano voor maximaal 10% toegelaten. Volledigheidshalve geven we mee dat ook andere blauwe druivenrassen uit de regio voor maximaal 10% zijn toegelaten.
  • Carmignano behaalde zijn DOCG status in 1990, deze geldt ook voor de Carmignano Riserva. Deze DOCG status trad in met terugwerkende kracht tot 1988.
  • Carmignano DOCG heeft een verplichte rijpingsperiode van twee jaar, waarvan 1 jaar verplicht in in eikenhout of kastanjehout. Voor de Riserva geldt een verplichte rijpingsperiode van 3 jaar waarvan 2 jaar in hout.
  • Al minstens 5 Eeuwen wordt er naast Sangiovese ook met Cabernet gewerkt. De oudere wijnboeren gebruiken nog steeds de benaming Uva Francesca.
  • Al sinds 804 na Christus zijn er sporen gevonden dat er aan wijnbouw werd gedaan in Carmignano.
  • In 1716 reeds regelden het Decreto Motu Proprio en de Bando de precieze normen omtrent de productie, de geografische grenzen en de handel. Carmignano was zo, bij wijze van spreken, de eerste DOC ter wereld.
  • Het nog steeds toonaangevende domein Tenuta di Capezzana heeft een belangrijke rol gespeeld bij het belang van de Carmignano wijnen doorheen de geschiedenis.
  • Andere bestaande Carmignano wijnen zijn de Carmignano DOC, Barco Reale DOC en Vin Santo.

De Proeverij:

  1. Le Farnete Carmignano DOCG 2017 – 14,90 €
    80 % Sangiovese – 20% Cabernet Sauvignon
    Heldere zuivere kersenrode kleur. Al direct een mooie neus, veel kers, wat sousbois, enige tabak. Naast de kers ook wat blauwe bessen. Veel kruidigheid zoals laurier en peper en het vegetale van de Cabernet. Vanille komt na het walsen een beetje doorzetten. Van smaak biedt de wijn zeer veel frisheid in combinatie met een goede tanninestructuur. Vers fruit, voornamelijk kersen. Lengte tot 5 seconden. In de afdronk blijft de kers en is er de kruidigheid. Het Sangiovese bittertje is aanwezig.
    De wijn voelt nog te jong aan maar dit komt absoluut goed!
    Score: 78/100
  2. Artimino Poggilarca Carmignano DOCG 2015 – 23,00 €
    Blend van Sangiovese, Cabernet Sauvignon en Merlot
    Kersenrood , zuiver en tranend. Wat zoeter fruit in de neus, rijpe kersen, violetjes, Wat eenzijdig en ingetogen. De mond geeft ook het wat rijpere fruit. De wijn mochten wat meer zuren bevatten en ontbeert hierdoor wat aan frisheid. De tannine zijn niet uitgesproken en de smaak valt redelijk vlug weg. Absoluut geen 23 euro waardig!
    Score 64/100
  3. Fattoria Ambra Santa Christina in Pilli Carmignano DOCG 2016 – 15,50 €
    75% Sangiovese, 10% Canaiolo Nero, 10% Uva Francesca (Cabernet), 5% andere toegelaten druivenrassen
    Mooie kersenrode kleur, prima gekleurde tranen. Zachte geuren van veel klein rood fruit. Kers voorop maar evenzeer bosaardbei en blauwe bes. Koffie, mokka, vanille. Fijne kruiden met veel peper en laurier. Lichte animale toetsen. Zeer lekker mondgevoel. Zachte tannine en toch stevig. Veel fruit, lang aanwezig en toch een mooie fraicheur. Deze wijn biedt alles wat een mooie wijn moet bieden!
    Score: 86/100
  4. Piaggia Il Sasso Carmignano DOCG 2016 – Prijs 24,00 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc, 10% Merlot
    Donkere kersenrode tot karmijnrode kleur. Gekleurde tranen. In eerste aanzet wat lactisch. Gelukkig verdwijnt dit snel na het walsen. Meer een Cabernet dan een Sangiovese neus. Zeer kruidig en duidelijk de paprika en grafiet. Er is ook meer aanwezigheid van het zwarte fruit in plaats van de kersen. Pruim en ceder in de aanvulling. De smaak is fluwelig, heerlijk, sappig en smakelijk lange afdronk, met dan toch de kersenzuurtjes die present zijn. Chocolade en mokka verleiden de afdronk. Een echte kiss wijn… krachtig, intens, smakelijk en sappig.
    Score: 92/100
  5. Pratese Carmione Carmignano DOCG 2015 – 15,00 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon, 10% Merlot
    Deze wijn was niet zuiver. Hij had een lichte vorm van stopsmaak en werd daardoor niet beoordeeld.
  6. Capezzana Villa di Capezzana ten years Carmignano DOCG 2009 – 42,80 €
    80% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon
    Kersenrood met een spoortje van evolutie. Geur van framboos, kers en yoghurt. Na het walsen vervliegt de yoghurt geur wat en krijgen we chocolade en munt. Daarnaast cederhout. De smaak is in contrast met de neus en heerlijk met zeer veel klein rood fruit. Vers zelfs nog. Zuren en tannine vinden elkaar in een mooi evenwicht. De afdronk is behoorlijk lang en op het einde halen de tannine het van de zuren. Ondanks de wat afkeurende neus – wat wel betert in het glas – is dit een mooie wijn.
    Score 83/100
  7. Le Farnete Carmignano Riserva DOCG 2015 – 23,20
    80% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon
    Helder kersenrood, zeer mooie gekleurde tranen. Heerlijke neus die alles bevat, veel fruit kers, zwart fruit, gedroogd fruit van pruim. Heel veel kruidigheid. Het hout en de branderige aroma’s van tabak, mokka, koffie, cacao ook wat grafiet. De smaak is magnifiek. Ook dit is een echte kiss wijn (krachtig intens smakelijk en sappig). Het geheel is lang aanwezig tot 7 seconden. Met veel fruit en kruiden en heerlijke zuurtjes in de aanvulling.
    Score: 94/100
  8. Fattoria Ambra Le Vigne alte Montalbiolo Carmignano Riserva DOCG 2013 – 23,25 €
    70% Sangiovese, 20% Canaiolo Nero, 10% Uva Francesca (Cabernet)
    Zuivere kersenrode kleur, tranend. De neus is uiterst uitnodigend met geuren van kersen, krieken, frambozen, dierlijk. en kruidig. De Smaak is wel zeer mooi. Complex met mooie zuurtjes en dito tannine. Bovendien blijft alles lang hangen en is de afdronk op geen enkele moment storend. Dit is zoals hun basis Carmignano met nog dat trapje extra!
    Score 88/100
  9. Capezzana Trefiano Carmigano Riserva DOCG 2015 – 47,50 €
    80% Sangiovese, 10% Cabernet e 10% Canaiolo
    Donker kersenrood, heerlijk tranend. Super aantrekkelijke neus. Intens fruitig, intens kruidig. Geweldige houtmelange. De branderige aroma’s komen subliem over. Je blijft maar ruiken. Soms zit geluk in een klein wijn hoekje. De smaak is compleet, af… zo fucking smakelijk. Tot in de perfectie en nog zo jong. Zo drinken we ze graag!! Trefiano is de icoonwijn van Capezzana en maakt zijn reputatie helemaal waar.
    Score 98/100
  10. Piaggia Carmignano Riserva 2016 – 30,95 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon and Cabernet Franc, 10% Merlot.
    Donker kersenrode kleur. Zeer gekleurde tranen. Sappig fruitig in de neus. Veel meer ook de cacao en dan die heerlijke mokka, karamel, tabak, floraal. De dieprijpe kersen,. Pruim. Zeer veel fijne kruiden. De smaak is opnieuw intens heerlijk. De sappige zuurtjes brengen de tannine geen moment in verlegenheid. Ze duelleren tot het uiterste en dit komt de wijn ten goede. De wijn blijft lang aanwezig. Volledig anders dan de vorige wijn maar ook subliem lekker.
    Score 94/100
  11. Artimino Grumarello Carmignano Riserva 2013 – 34,90 €
    Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah
    Kersenrood met een bruine rand, tranend. Veel kers, veel fruit, wat rijper fruit in de neus en een beetje in hetzelfde eenzijdige bedje ziek als de Poggilarca Carmignano. Betreffende de smaak moet ik eerlijk bekennen dat dit een miscast was van mij om deze wijn als laatste te plaatsen! De wijn kan niet tippen aan wat de vorige wijnen brachten. Je proeft het ook, die terugval. Desalniettemin blijft hij wel lekker.
    Score 79/100

Aangenaam verrast is zowat de conclusie die we kunnen stellen na de kennismaking van de Carmignano. Met lede ogen echter stel ik vast dat de – door mezelf – betreuringswaardige opmars van de internationale druivenrassen ook hier hun intrede hebben gemaakt. Getuige de vaak voorkomende Merlot in de blend tot het gebruik van Syrah. Een discussie uiteraard waarover de meningen wel uiteenlopend zullen zijn. Ik onthoud vooral dat de Carmignano wijnen zeer lekker kunnen zijn!

Het Negende Vat – Programma 2019-2020

Programma Negende Vat – seizoen 2019-2020

Dinsdag 10 september 2019 à Chris

Test je geheugen / Herken de bubbel. Onze vaste opener! De ultieme proef waarbij elke wijnliefhebber weer op aarde neerdaalt en keurig met zijn voetjes op de grond komt. Dit seizoen gaan wijken we opnieuw wat af van het klassieke en selecteren we 9 verschillende bubbels van Champagne over Cava tot Prosecco. Herken jij welke bubbel er in je glas zit?

Dinsdag 8 oktober 2019 à Rosy

Barbera – Een vrouwelijke druif?
Barbera is een druif met vele gezichten en verbazende facetten. Hoewel ze in Italië als een topdruif wordt aanzien is ze voor velen nog steeds een koele minnares! Hoog tijd om hierin verandering te brengen en de druif op waardeladder te plaatsen.

Dinsdag 12 november 2019 à Mie-Jée

Ribera del Duero – Een Verticale degustatie! Okanagan Canada was wat hoog gegrepen om er een degustatie over te houden. Jammer en dus schakelen we over naar plan B. Nooit te versmaden trouwens een verticale degustatie. Zeker niet wanneer de wijnen uit de Spaanse topregio Ribera del Duero komen.

Dinsdag 10 december 2019 à Ronny

Carmignano DOCG – De eerste Toscaan! Wie is er bekend met de Toscaanse regio Carmignano? Een enkeling zal er wel eens van hebben gehoord. Nochtans is het de oudste Toscaanse wijnregio. Sangiovese heerst, Cabernet Sauvignon speelt er met glans de tweede viool.

Dinsdag 14 januari 2020 à Wim

Sagrantino di Montefalco – De beroemdste heuvel van Umbria! Sagrantino staat bekend als één van hardste druiven uit Italië. Eentje die zijn tijd nodig heeft om zich te ontplooien om dan in de fleur van zijn leven te komen. Montefalco is dan weer ‘I borghi più bella d’Italia’. We trachten een gevarieerde selectie te verzamelen om de schoonheid te ondekken.

Dinsdag 11 februari 2020 à Wim & Danielle

Bandol – De koning van de Provence! Uit ‘clubliefde’ willen Wim & Danielle wel eens enkele dagen vertoeven in de Provence. We stuurden ze dan maar naar Bandol om ons te verrassen met een diversiteit aan Bandol wijnen. Ik ben alvast zeer benieuwd…

Dinsdag 10 maart 2020 à Wim

De decadentie van een wijnclub – Superproeverij! Er wordt een voor jullie onbekende selectie gemaakt van enkel maar superwijnen waarbij we ons de ganse avond laten leiden met enkele lekkere en passende hapjes.

Dinsdag 14 april 2020 à Mie-Jee

Saint-Aubin – Buur van Meursault en Montrachet! Bourgogne en Chardonnay, het blijft een top combinatie. Helaas is het niet steeds spek voor onze portefeuille bek. De buurtjes hebben we al een keer onderhanden genomen! Saint-Aubin, de appellatie waar er meerdere 1e Cru’s zijn dan gewone communale wijnen mag zich bewijzen op onze proeftafel. Ook hier gelden weer de algemene principes in verscheidenheid.

Dinsdag 12 mei 2020 à Ivo

Alicante Bouschet – De teinturier die naar Portugal emigreerde! Alicante Bouschet is een druif die vaker voorkomt dan je denkt, al is het maar in zeer kleine percentages en bijgevolg niet vermeld op het etiket of technische fiche. De mengdruif die zich als mono mag bewijzen!

Dinsdag 09 juni 2020

Eindigen doen we klassiek met onze BYO- formule! Het druifje dat dit jaar ons programma mag afsluiten is de Pecorino. Op zoek naar een 100% witte Pecorino. De wijnen zullen dus uit de Marche of uit de Abruzzo komen. Kijk verder dan de kerktoren en steek desnoods de landsgrenzen over, op zoek naar die kwaliteitsvolle fles Pecorino wijn. Voor zij die het nog niet weten; flessen uit het warenhuis zijn uit den boze.

Italiaanse wijnavonden – Deel 5

Het absolute hoogtepunt, de climax…Nec plus Ultra!! Toscane… Daar waar alle andere regio’s netjes verpakt werden met anderen, kreeg Toscane al van bij de start een voorkeursbehandeling. Zij waren de ster van de avond en mochten dit ook uitstralen. Met niets of niemand moesten ze de eer delen.

Koning Sangiovese mocht zijn duivels ontbinden. Bovendien week ik per uitzondering nog een keertje af van de uitgetekende lijn die ik gedurende al de andere avonden strak aanhield. Jawel de edele Franse rassen waren deze avond welkom in ons glas. Gezien de impact ervan in Toscane, kon en mocht ik ze niet uit de weg gaan. En voor de Neaderthalers onder ons: Cabernet Sauvignon haalt prachtige resultaten in dit wondermooie stukje Italië.

De meest gekende namen uit de laars vinden we terug in dit door cipressen, olijfbomen en wijngaarden omgeven stuk natuur. Tot de verbeelding sprekende steden en stadjes liggen op de doorreis geplaveid. Firenze, Sienna, Pisa, Lucca, Montepulciano, Volta… Allen zijn ze meer dan een bezoek waard. En dan heb ik het nog niet over die prachtige benaming van de wijnen die, en laat me daar heel duidelijk in zijn, terecht de scalp van DOCG aan hun broeksriem hebben bengelen. Brunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano, Morellino di Scansano, Carmignano… Over Chianti en Chianti Classico kan je nog discussiëren of ze in dat rijtje thuis horen. Van Vernaccia di San Gimignano weet ik pertinent dat DOCG te hoog is gegrepen – hoewel, prachtige naam toch! Sta me toe mijn joker in te zetten voor de Elba Aleatico Passito wegens te weinig ervaring om erover te kunnen oordelen.

Nu kan La Bella echter ook bevestigen in het glas? Als je zoals ik doet, de grootste eer toeschenk aan deze regio…Tja dan moet ik wel degelijk voor een uitgesponnen, van klasse overlopende selectie zorgen! Maar was het wel zo? Voor de rode had ik in ieder geval een dualiteit opgezet. Klassiek Italiaans, zijnde Sangiovese tegenover de Franse grootmeester, zijnde Cabernet Sauvignon. Uiteraard wisten mijn gasten dit niet en stiekem stelde ik mij de vraag wie nu uiteindelijk zou overwinnen.

Opener van de avond was in een Vernaccia di San Gimignano. Le Grillaie van Melini toverde een bescheiden maar eerlijk glas wijn in ons glas. Mooie zuurtjes maar absoluut geen grootse wijn. Eerder geschikt voor de zomerse terras dagen. Tweede en tevens laatste witte wijn was van een totaal andere orde. Supertoscan in wit laat ons maar zeggen…Querciabella mocht zijn Batàr afvaardigen. Blend van dienst was Pinot Blanc met Chardonnay en iedere druif nam 50% voor zijn rekening. Vroeger was de naam van deze wijn Batàrd en bestond hij uit Pinot Blanc en Pinot Gris. Toen men Chardonnay ging gebruiken heeft men de ‘d’ laten vallen om enige verwijzing naar de grootse Bourgognewijnen te vermijden. Mij niet gelaten want de inhoud van het glas stelde me voor een eerste keer die avond sprakeloos. Subliem geconcentreerd wit vocht, vol kracht (je zou zweren dat deze wijn tannine bezit) en een afdronk van jewelste. Slik echter voor het prijskaartje van bijna 50,00 €.

Tijd om met veel bombarderie het rode festival in te zetten. Zes wijnen had ik voorzien, met een verhouding van 3 Sangiovese en 3 Frans getinte wijnen. Starten deden we met een Vino Nobile di Montepulciano van Crociani. De wijn voldeed echter niet aan de verwachtingen. De tannines konden niet het nodige weerwerk brengen tegenover de hoge zuren en het fruit was te bescheiden aanwezig. Voldeed deze op Sangiovese gebaseerde wijn niet, dan was onze eerste Cabernet van dienst (blend met Sangiovese) wel een voltreffer. Lam’Oro van Lamole bracht de goedkeurende zuchtjes al stilletjes hoorbaar worden. De Chianti Classico Il Margone van Il Molino di Grace werd door niemand als een Sangiovese bestempeld. Dit is gebaseerd op Cabernet Sauvignon, zeker weten, hoorde ik iemand stellen. En hij had gelijk er zat toch een luttele 3% van deze druif in de blend die voor het overige wel degelijk 94% Sangiovese bevat. Werkelijk een super Chianti, eentje waar je echt naar op zoek gaat, maar die je omwille van zijn prijskaartje vaak achterwege laat om dan toch maar voor een veel schralere versie te kiezen. Power, body, fruit, complexiteit…enkele van de eigenschappen waar deze wijn uit het jaar 2001 aan voldeed.
Wat nadien volgde tartte echter elke verbeelding… High Fashion designer Cavalli bracht zijn eigen naam op de markt via Tenuta Degli Dei. Hij maakt een typische Bordeaux blend waarbij hij een toetsje van de almachtige Alicante Bouschet aan toevoegt. Wat een elegantie, verfijndheid, fluweligheid…Wat een grootse wijn!!!!! Dank u, dank u voor dit te willen maken…

Het geschuif op de stoelen was merkbaar. Iedereen besefte dat we op een buitengewoon niveau waren terechtgekomen en dat dit een uitzonderlijke gelegenheid was. Al mompelend hoorde ik…”we hebben nog geen Brunello gekregen”! Gaat die dan NOG beter zijn? Lang liet ik ze niet in het ongewisse want de Brunello volgde wel degelijk. Beato van Cosimi week geen centimeter af van de voorgaande kwaliteit. Een verderzetting van de elegantie, nog een langer uitgesponnen afdronk zelfs. Werkelijk subliem opnieuw. Wel van een andere druif, Brunello of Sangiovese Grosso!

Er ontstond al een spontaan applaus nog voor de laatste rode wijn in ons glas moest verschenen. Het gokkantoor werd geopend en de naam Sassicaia  viel verdacht veel 🙂 Mijn keuze was echter een gewone Bolgheri DOC van het Castello di Bolgheri. gemaakt van beide Cab druiven en Merlot. Een ommezwaai in het glas, al was het geen verlies aan kwaliteit! Verre van zelfs… Een zekere elegantie bleef nog, maar kracht en geweld namen de bovenhand. Een ‘powerbooster’ werd er omschreven, doordrongen van het zwartste fruit ter wereld, de donkerste chocolade en de verfijndste tabak.

Bij een glaasje Vin Santo van Crociani werden de eindbeoordelingen naast elkaar gelegd. Een winnaar aanduiden was moeilijk… elk van de laatste 3 had wel zijn favoriet. Zelfs de Chianti werd aan een tweede onderzoek onderworpen ;-). Laat ons gewoon concluderen dat Toscane een pracht van een wijngebied is met sublieme, maar tevens, dure wijnen!

Alla Prossima Volta!