We zijn aan het einde gekomen van onze zondagse reeks rond Marche. Het was voor mij een terugblik met veel genoegen en het voelde alsof ik onze Marche reis helemaal opnieuw aan het beleven was. Dat deze mooie regio aan de Adriatische kust een blijvende herinnering heeft nagelaten, zal jullie intussen wel duidelijk geworden zijn. Wij hopen alleszins dat we toch enkelen onder jullie warm hebben kunnen maken om Marche ooit eens als vakantiebestemming in te plannen.
Afsluiten doen we deze reeks met een tasting van wijnen van Verdicchio die we speciaal hiervoor hebben opgezet. Eerder hadden we bij een van onze wijnclubs, Het Negende Vat, een battle op het proefprogramma staan: Jesi versus Matelica. Het leek me de perfecte afsluiter om die tasting nog wat verder te perfectioneren en als thema op te nemen voor deze masterclass. Voor meer specifieke informatie over deze regio’s verwijs ik graag naar Verdicchio in tweevoud: Jesi versus Matelica.
Voor de masterclass behield ik dezelfde opzet. We plaatsen telkens een wijn uit Jesi naast een wijn uit Matelica. De proevers weten niet welke wijn er in het glas verschijnt en moeten zelf op zoek gaan naar het wijngebied van herkomst. Geen simpele opdracht, zo zal al vlug blijken. Het wordt zoeken naar kleine nuanceverschillen, zoals zilte accenten bij Jesi en de aanwezigheid van vuursteen bij Matelica. Zo kwamen er vijf koppeltjes op tafel voor deze boeiende tasting.
Het raadsel omtrent Verdicchio
We denken met z’n allen dat Verdicchio eigen is aan Marche, en in se is dat ook absoluut het geval. De druif hoort hier thuis, heeft hier naam en faam opgebouwd en als we Verdicchio zeggen, dan denken de meeste mensen spontaan aan deze witte wijn die meestal in en rond Jesi, in de provincie Ancona, wordt gekaderd. De andere zijde van Verdicchio, die uit de provincie Macerata, met Verdicchio di Matelica DOC als exponent, blijkt vooral in het kennersmilieu gekend te zijn en wordt daar met veel egards ontvangen.
Verdicchio is zo eigen aan Marche dat we er meestal ook vanuit gaan dat we deze druif nergens anders tegenkomen in Italië. Dat moeten we onmiddellijk tegenspreken, want hoewel ze elders niet zo uitdrukkelijk aanwezig is, vinden we de druif ook terug in Umbria, Toscana en bijzonder genoeg zelfs in Puglia. Wat minder bekend is, is dat de druif zeer frequent voorkomt in Veneto.
Dat de wetenschap fantastische dingen kan doen, weten we allemaal. Via DNA onderzoek kunnen vele zaken plots een duidelijker beeld krijgen. Dat is niet enkel het geval voor ons mensen, maar ook in de plantenwereld en vooral in het onderzoek naar de afkomst en geschiedenis van druivenrassen. Zo heeft DNA onderzoek naar Verdicchio tot merkwaardige conclusies geleid. Verdicchio leek immers, genetisch gezien, als twee druppels water op Trebbiano di Soave. Ook Turbiana, de naam waarmee men in Lugana aan het Gardameer werkt, hoort in datzelfde verhaal thuis.
De wijnen smaken daarom uiteraard niet identiek. Wat overeenkomt, zijn vooral de kenmerken van de druivelaar zelf. Een druif leeft niet in een glazen stolp. Ze past zich aan aan de plaats waar ze staat, en na verloop van tijd ontstaan er lokale verschillen in geur, smaak en karakter.
Toch heeft het resultaat van dit onderzoek heel wat in beweging gebracht. Hoe komt het dat een druif die we bestempelen als inheems in Marche, ook zo duidelijk aanwezig is in Veneto, weliswaar onder een andere benaming? Dat laatste valt in Italië wel vaker voor, dus daar kijken we niet meer van op. Om dit uit te klaren, is men in de geschiedenisboeken gedoken. Daar komt een verklaring naar boven die vandaag nog altijd een dubbele bodem heeft.
Ik schets het kort, zonder in overdreven veel details te vervallen en zonder er een geschiedenisboek van te maken. Ik neem jullie mee naar de Middeleeuwen, meer bepaald naar de 14e en 15e eeuw, toen de pest danig aanwezig was. Deze vreselijke ziekte hield ook lelijk huis in Marche. Er volgde een sterke ontvolking van de regio, met logischerwijze ook een zware ontwrichting van de landbouw. Later, toen de ziekte verdwenen was, kwam Marche opnieuw op adem. Er volgde een herbevolking en ook de landbouw werd weer opgebouwd. Historische geschriften wijzen erop dat vooral landbouwers uit de omgeving van Verona zich in Marche kwamen vestigen.
Of dit de oorspronkelijke bewoners waren die Marche waren ontvlucht, is in de geschiedenisboeken niet duidelijk. Op basis van die vaststelling ontstond een logische hypothese rond Verdicchio. Hadden landbouwers de druif meegenomen naar Veneto, meer bepaald naar de omgeving van Verona, toen ze de pest ontvluchtten? Of kwam Trebbiano di Soave net mee tijdens de herbevolking van Marche, waarna de druif daar werd aangeplant en uiteindelijk de naam kreeg die we vandaag allemaal kennen: Verdicchio?
Ik ga vandaag geen statement maken over welke zijde van het verhaal de juiste is. Ik stel enkel vast dat Verdicchio een fantastische druif is om wijn van te maken. Een witte wijn die nog altijd te vaak en te veel wordt onderschat.
Masterclass Verdicchio: Jesi versus Matelica
- Marchetti Tenuta del Cavaliere 2024 – Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore DOC
Dit is een zeer fijne Verdicchio waarvan de druiven afkomstig zijn van één enkele wijngaard. Ze worden iets later geoogst, waarna de wijn na de vergisting 5 maanden rust in inox kuipen. In het glas toont hij zich groengeel tot strogeel. De neus is rijp en expressief, met abrikoos, witte perzik, mirabel, anijs en een florale toets. In de mond komt de wijn rond en gul over, met sappig geel fruit, zachte kruidigheid en een milde citrusfrisheid. Hij heeft niet de strakste lijn van de avond, maar wel een zeer aangename openheid. In de afdronk blijft vooral rijp fruit hangen, aangevuld met een subtiele amandeltoets. Een toegankelijke, verzorgde Verdicchio die meteen zin geeft om verder te proeven.
Prijs: € 14,20. Te koop bij Wijnkennis. - Colpaola 2024 – Verdicchio di Matelica DOC
De druiven zijn afkomstig van biologisch bewerkte wijngaarden op klei en kalksteen. Na de handmatige oogst volgt een zachte persing en een koude statische bezinking van de most. De vergisting gebeurt in inox bij gecontroleerde temperatuur. De wijn heeft een frisse, strogele kleur. In de neus komt hij fijner en strakker over, met citrus, groene appel, witte bloemen en een lichte kruidigheid. In de mond toont hij zich eerder slank en rechtlijnig, met levendige zuren, helder fruit en een duidelijke kalkachtige toets. Alles voelt fris en precies aan, zonder overbodige franjes. De afdronk blijft mineraal en droog, met een fijne amandelbitterheid. Dit is een mooie eerste stap richting Matelica, waarbij de strengere, meer verticale stijl al voorzichtig om de hoek komt kijken.
Prijs: € 14,90. Te koop bij Entrepot du Vin. - Andrea Felici 2024 – Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore DOC
De druiven zijn afkomstig van een assemblage van jonge en oudere wijngaarden op zand en klei. Na de manuele oogst krijgt de wijn enkele dagen schilcontact. De vergisting gebeurt in inox, gevolgd door 3 maanden rijping op de fijne lies en nog 2 maanden flesrijping voor de commercialisatie. De kleur is zeer licht bleekgeel. De neus is zuiver met citroenzeste, groene appel, witte bloemen, steenfruit en een lichte anijstoets. In de mond komt de wijn energiek en strak over, met veel citrusfruit, duidelijke zuren en een fijne, bijna krijtachtige textuur. Hij heeft iets meer spanning dan volume, maar blijft mooi in balans. De afdronk is voldoende fijn, met citrusschil, amandel en een zilte toets. Een Jesi die zijn frisheid mooi uitspeelt.
Prijs: € 18,30. Te koop bij Wijnkennis. - Bisci Vigneto Fogliano 2022 – Verdicchio di Matelica DOC
Deze Verdicchio is afkomstig van 40 jaar oude stokken op kalk en kleibodems, gelegen op 320 tot 370 meter hoogte. De wijn werd vergist in betonnen cuves en bleef daarna nog 18 maanden rijpen in beton. De kleur is zuiver strogeel, met duidelijke traanvorming in het glas. De neus opent intens en mooi. Rijpe appel en wit fruit vormen de basis, gevolgd door citrus, kamperfoeliebloesem, meloen, perzik, ananas en een fijne toets honing. Daarna komen amandel, anijs, peper, groene kruidigheid en een duidelijke toets vuursteen naar boven. In de mond is de wijn vol en gestructureerd, met rijp fruit, frisse zuren en een fijne textuur. Het licht vettige middenpalet geeft extra volume, terwijl de minerale kern alles droog en spannend houdt. De afdronk is lang, met amandel, citruszeste en een heerlijk bittertje.
Prijs: € 24,80. Te koop bij De Fijne Wijnshop. - Umani Ronchi Plenio 2022 – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG
Deze Plenio is afkomstig van stokken ouder dan 30 jaar, aangeplant op leem en klei, tussen 250 en 350 meter hoogte. De wijn werd voor 60 procent gevinifieerd in inox en voor 40 procent in botti van 5.000 liter, waarna hij nog 24 maanden rijpte in datzelfde materiaal. In het glas toont hij zich zuiver strogeel, met duidelijke traanvorming. De neus is rijp, open en verraadt meteen dat we met een ander type Verdicchio te maken hebben. Vanille, toast en geroosterde noten zijn aanwezig, maar blijven mooi gedoseerd. Verder volgen gele appel, rijpe pruim, perzik, abrikoos, honing, amandel en anijs. In de mond is de wijn voller en ronder, met rijp geel fruit, zachte textuur en duidelijke vulling. De rijping in groot hout geeft breedte, terwijl frisheid, mineraliteit en ziltigheid de wijn mooi recht houden. De afdronk is lang, met amandel, anijs en een fijne kruidige echo.
Prijs: € 23,60. Te koop bij Huis Hardies. - La Monacesca Mirum 2021 – Verdicchio di Matelica Riserva DOCG
De druiven zijn afkomstig van wijngaarden op ongeveer 400 meter hoogte, aangeplant op kleibodems. De wijn werd vergist in betonnen cuves en kreeg vervolgens een rijping van 18 maanden in datzelfde beton. In het glas bezit hij een blinkende geelgouden kleur. De neus is rijk en open, met gele appel, kweepeer, meloen, citrus en perzik. Daarbovenop komen honing, geroosterde amandel, anijs, munt, sinaaszeste, gedroogde kruiden en een toets vuursteen. In de mond valt vanaf de eerste aanzet meteen die duidelijke en erg mooie anijstoets op. De wijn komt krachtig en breed over, met rijp fruit, stevige materie en een rijker profiel, maar de zuren blijven knap op de voorgrond. De afdronk is lang en dragend, met honing, amandel, citruszeste, een licht rokerige toets en opnieuw die fijne minerale ondertoon. Dit is een subliem knappe wijn, complex, krachtig en tegelijk fris genoeg om geen moment zwaar aan te voelen.
Prijs: € 24,20. Niet meer te koop gevonden in België. - Andrea Felici Vigna il cantico della figura 2018 – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG
De druiven komen van de San Francesco wijngaard, met wijnstokken van 50 jaar oud op kalk en klei. De manuele oogst gebeurt begin oktober. De vergisting verloopt met twee weken schilcontact. Daarna rijpt de wijn in cement, waarvan 12 maanden op de fijne lies, gevolgd door nog 6 maanden flesrijping. De neus is geconcentreerd en zuiver, met rijpe citrus, gele appel, witte bloemen, anijs, amandel en fijne kruiden. In de mond is de wijn compact met rijp fruit, levendige zuren en een fijne bitterheid. Je zou veronderstellen dat twee weken schilcontact zich duidelijk laat voelen in de smaak, maar dat is hier helemaal niet het geval. Alles blijft strak, zuiver en bijzonder goed drinkbaar. De afdronk is lang en droog, met citrusschil, amandel en ziltige accenten. Dit is een fantastisch mooie Jesi Verdicchio.
Prijs: € 41,40. Te koop bij Wijnkennis. - Borgo Paglianetto Jera 2020 – Verdicchio di Matelica Riserva DOCG
Deze Jera komt van zuidelijk georiënteerde wijngaarden met 35 jaar oude stokken. De bodem is rijk aan klei en kalk. De druiven worden midden oktober geoogst. De vergisting gebeurt in inox bij gecontroleerde temperatuur, waarna de wijn 36 maanden rijpt in inox en nog 8 maanden op fles. De neus is complex en mooi opgebouwd. Het is zo’n typische neus waar je aan blijft ruiken en op zoek blijft gaan naar nieuwe aroma’s die komen opzetten. Het bouquet is dan ook rijkelijk gevuld met rijpe gele appel, abrikoos, gedroogde bloemen, amandel, vuursteen en een lichte honingtoets. In de mond komt hij gestructureerd en rustig opgebouwd over, met rijp fruit, frisse zuren en veel draagkracht. De afdronk is lang, met amandel, zeste van limoen en een duidelijke minerale toets. Jera toont opnieuw hoe mooi Matelica zich kan tonen in het glas.
Prijs: € 36,70. Te koop bij Call me Wine. - Tenuta di Tavignano Misco 2019 – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG
Deze Misco is afkomstig van 35 jaar oude stokken op kalk en klei, gelegen tussen 200 en 400 meter hoogte. De wijn werd gevinifieerd in inox cuves en rijpte vervolgens nog 18 maanden in inox, zonder bâtonnage. In het glas toont hij zich helder en zuiver goudgeel. De neus is onmiddellijk open, met rijpe citrus, peer, ananas, perzik en rijpere appel. Daarbij komen acaciabloesem, amandel, anijs, munt, peper en salie. Ook hazelnoot, een vleug buxus, wat vuursteen, een zekere aardsheid en een aangename ziltigheid zitten mooi in het geheel verweven. In de mond maakt deze Verdicchio indruk door zijn evenwicht. De zuren zijn levendig tot pittig en geven structuur en drive, terwijl de wijn tegelijk zacht en voldoende rond blijft. Rijp geel fruit, citrus en die duidelijke anijstoets komen mooi terug. De afdronk is lang, met citruszeste, amandel, kruiden en een mooie minerale ondertoon.
Voor de duidelijkheid melden we dat dit de beschrijving is van de correcte fles die we proefden tijdens de tweede sessie van onze masterclass. De eerste fles had een zeer duidelijke oxidatieve toets in de smaak. Het woord sherry viel zelfs.
Prijs: € 37,60. Te koop bij Vinesse. - Bisci Senex 2019 – Verdicchio di Matelica Riserva DOCG
Deze Riserva is afkomstig van ongeveer 50 jaar oude stokken op kalk en kleibodems, gelegen tussen 320 en 370 meter hoogte. De wijn werd vergist in betonnen cuves en kreeg daarna een rijping van 48 maanden in beton. In het glas toont hij zich helder en zuiver strogeel. Het bouquet is breed, rijk en bijzonder overtuigend, met rijpe appel, mandarijn, ananas en rijper geel fruit, aangevuld met florale accenten. Daarna volgen anijs, zoethout, varens, pijnboompit, amandel, honing en een duidelijk puntje vuursteen. In de mond is dit simpelweg indrukwekkend. Dit is zo’n wijn waarbij je bijna vanzelf even achteroverleunt. Hij komt krachtig binnen, met rijp fruit, stevige structuur en veel materie, maar blijft tegelijk strak, mineraal en precies. De wijn lijkt overgoten met sappig fruit, waardoor spanning en gulheid mooi samengaan. De afdronk is lang en aanhoudend, met citruszeste, amandel, anijs en een duidelijke minerale ondertoon. Een van de meest complete en indrukwekkende flessen van de line up.
Prijs: € 55,90. Niet te koop gevonden in België.
Na deze geslaagde masterclass over Verdicchio trakteerde ik de deelnemers nog op een lekkere, huisgemaakte vincisgrassi en liet ik me de complimenten over het gerecht wel bevallen. Daarbij opende ik nog een magnum Verdicchio di Matelica 2024 van Colpaola. De L’Orante wordt enkel in magnum gemaakt, in een zeer beperkte oplage van amper 650 flessen. Uiteraard kon deze niet opboksen tegen de complexiteit die de Riserva’s te bieden hadden. We lieten het niet aan ons hart komen want het was een gepaste afsluiter van de avond.
- Marche: tussen Adriatische kust, Apennijnen en Verdicchio
- Offida DOCG en de charme van zuidelijke Marche
- Monte Conero: waar natuur, zee en wijn elkaar vinden
- De kust van Marche: zee, sfeer en kustplaatsen met karakter
- Marche: hidden gems, deel 1, tussen Frasassi en Verdicchioland
- Marche op zondag: Hidden gems, deel 2
- Marche aan tafel: van brodetto tot vincisgrassi
- De rode veelzijdigheid van Marche
Filed under: Vini Italiani | Tagged: andrea felici, bisci, borgo paglianetto, castelli di jesi, colpaola, Italian wine ambassador, la monacesca, Marche, marchetti, masterclass, matelica, tenuta di tavignano, umani ronchi, verdicchio, wijn, wijnkennis |
Geef een reactie