Ik ben fan van Verdicchio. Bij deze: een spontane bekentenis. Ik keek dan ook enorm uit naar de degustatie rond de twee prominente gezichten van deze druif, die ik mocht leiden tijdens onze maandelijkse proefsessie van wijnclub Het Negende Vat.
Ik zeg dat bewust zo expliciet, omdat er nog te vaak te minachtend geoordeeld wordt over deze witte parel uit de Marche. Waarschijnlijk hebben Verdicchio-producenten dat voor een deel ook aan zichzelf te danken. Of toch aan de manier waarop ze deze wijn in het verleden in de markt hebben gezet: die speciaal ontworpen, amfoorachtige fles met de vis als herkenbaar symbool, vaak gevuld met een wijn die niet altijd liet zien waartoe de druif werkelijk in staat is.
Oké, ik geef het toe: een gewone Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico is vaak een instapwijn zonder de grootste complexiteit of diepgang. Maar zodra je opschuift naar Superiore of Riserva, krijg je vaak een heel ander verhaal.
Verdicchio hoort vandaag onmiskenbaar thuis in de Marche, al geeft de geschiedenis van de druif misschien een iets complexer en minder eenduidig beeld. Binnen die regio toont Verdicchio in elk geval duidelijk twee gezichten. Enerzijds is er Verdicchio dei Castelli di Jesi, het grotere en bekendere gebied, dichter bij de Adriatische invloed en met een brede waaier aan stijlen. Anderzijds is er Verdicchio di Matelica, meer landinwaarts gelegen, kleiner, meer ingesloten en doorgaans strakker van profiel. Het zijn geen absolute tegenpolen, maar wel twee interpretaties van dezelfde druif die opvallend andere accenten kunnen leggen.
Precies daarom leek het mij binnen onze wijnclub een bijzonder interessante oefening om beide gebieden rechtstreeks naast elkaar te zetten. We plaatsten vier Verdicchio dei Castelli di Jesi-wijnen tegenover vier Verdicchio di Matelica-wijnen. Aan de Jesi-kant kozen we voor flessen uit het Superiore- en Riserva-segment. Omdat Matelica geen Superiore kent, kozen we daar voor een combinatie van reguliere bottelingen en Riserva’s.
Om onze proevers een idee te geven van wat ze in het glas mochten verwachten, maakte ik eerst een schets van de typische karakteristieken van de druif. Dat is ook nodig, want Verdicchio laat zich niet gemakkelijk reduceren tot één eenvoudig smaakprofiel. Jazeker, citrus, wit fruit, venkel, amandel en een zekere ziltigheid keren vaak terug. Maar afhankelijk van de plek krijg je meer structuur en sappigheid, of net meer aciditeit en verticale strengheid. Voeg daar flesrijping, bâtonnage, houtgebruik of een langere liesopvoeding aan toe, en je merkt al snel hoe veelzijdig Verdicchio eigenlijk is. En wees maar zeker: de betere versies kunnen bijzonder mooi rijpen.

Verdicchio – enkele weetjes
- Verdicchio behoort tot de grote klassieke witte druiven van Midden-Italië en vindt zijn historische thuisbasis in de Marche.
- De regio ligt aan de Adriatische kust en de belangrijkste Verdicchio-zones situeren zich vooral in de provincies Ancona en Macerata.
- De twee referentiegebieden zijn Verdicchio dei Castelli di Jesi en Verdicchio di Matelica.
- Jesi is het grotere en commercieel bekendere gebied, met een breed spectrum aan stijlen en producenten.
- Matelica is kleiner en ligt meer landinwaarts, wat doorgaans voor een meer continentale toets en uitgesproken frisheid zorgt.
- Zowel Jesi als Matelica kregen in 2010 voor hun Riserva de status van DOCG.
- Bij de beste wijnen toont Verdicchio zich als een druif met frisheid, bitters, ziltigheid, venkeltoetsen, citrus, witte bloesem en opvallend goed bewaarpotentieel.
- DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat Verdicchio genetisch samenvalt met Trebbiano di Soave en Turbiana.
- Precies daarom loopt er al geruime tijd onderzoek en debat over de feitelijke oorsprong van de druif. Die zou mogelijk eerder in Veneto kunnen liggen dan in de Marche, waar Verdicchio vandaag wel zijn natuurlijke habitat heeft gevonden en zijn reputatie heeft opgebouwd.
- Voor beide Riserva’s geldt een minimale rijpingsperiode van 18 maanden. Houtgebruik is daarbij niet verplicht.
- Voor beide Verdicchio-zones lopen bovendien dossiers om de benaming van de appellatie verder te vereenvoudigen. Zo zou Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG op termijn kunnen evolueren naar Castelli di Jesi DOCG, terwijl Verdicchio di Matelica Riserva DOCG mogelijk zou transformeren naar Matelica DOCG. Het blijft in beide gevallen uiteraard om Verdicchio-wijnen gaan, maar de naam van de druif zou dan uit de appellatie verdwijnen.
Jesi vs Matelica – De verschillen
Jesi
- Gelegen langs de Esino-rivier, in de richting van de kust.
- Duidelijke maritieme invloed, op ongeveer 20 kilometer van de zee.
- Een warmer microklimaat met meer gematigde dag-nachtverschillen.
- Bodemstructuren die variëren, maar vaak uitkomen op een combinatie van kalksteen en klei.
- Wijngaarden tussen 80 en 600 meter, al ligt ongeveer 75% op maximaal 280 meter.
- Door de lagere ligging doorgaans minder intense zonne-instraling dan in Matelica.
- In het glas vaak ziltig, expressief en fruitgedreven.
Jong meestal toegankelijker, met wat zachtere zuren.
Vaak voller, soepeler en breder in zijn expressie, met een lange afdronk.
Matelica
- Gelegen in een noord-zuid georiënteerde vallei, meer geïsoleerd in het binnenland.
- Geen maritieme invloed.
- Een meer continentaal klimaat met duidelijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht.
- Typische flyschbodems, met afwisselende lagen van zandsteen en kalkrijke componenten.
- Wijngaarden doorgaans tussen 400 en 700 meter.
- Meer zonne-instraling door de hogere ligging en de specifieke vallei-expositie.
- In het glas vaak meer spanning, structuur en complexiteit.
Jong vaak strenger, gesloten en hoger in zuren.
Doorgaans strakker, nerveuzer en preciezer, maar tegelijk ook rijk en mondvullend.
De proefnotities
- Garofoli Supèra – Verdicchio di Matelica DOC 2023
Heldere strogele kleur, met lichte traanvorming. De neus is zuiver en correct, zonder meteen heel uitbundig te worden. Je krijgt aroma’s van appel, witte perzik en bloesems, aangevuld met citrus, een licht notige toets, wat anijs en zelfs een vleugje ananas.
In de mond zet de wijn vooral in op frisheid. De vele levendige zuren geven meteen vaart, met citrus op kop, gevolgd door wit boomfruit. Ook hier keert dat subtiele anijskarakter terug, vooral richting finale. De wijn blijft correct en zuiver, maar mist net wat extra lengte. Een verzorgde en frisse Verdicchio di Matelica die technisch goed in elkaar zit, maar die eerder degelijk dan echt beklijvend overkwam.
Punten: 82/100 – Prijs: 13,50 € (te koop bij Lambrecht wijnen) - Villa Bucci – Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore DOC 2023
Villa Bucci behoort al jaren tot de vaste referenties van de appellatie, en ook deze 2023 laat mooi zien waarom. De wijn werd in inox gevinifieerd en kreeg nadien nog een rijping van 6 tot 8 maanden in grote botti. In het glas staat een heldere, strogele Verdicchio. De neus is bijzonder uitnodigend en bezit precies die combinatie van rijp fruit en verfijning die Verdicchio zo aantrekkelijk kan maken. Je ruikt ananas, rijpere peer, bloesems en perzik, met daarnaast ook pompelmoes, mirabelle, een vleugje honing en wat stro.
Qua smaak valt de wijn op door zijn zeer frisse aanzet, maar hij blijft niet hangen in citrus en zuren alleen. Rijpere toetsen van peer en ananas keren mooi terug en geven hem extra breedte en souplesse. De afdronk is voldoende lang en verschuift geleidelijk naar een meer kruidige en minerale finale, met toetsen van munt, agrum en een subtiele ziltigheid. Daarbij zit er ook een licht notige ondertoon en zelfs iets zacht vettigs. Dit is een zeer mooie Verdicchio dei Castelli di Jesi.
Punten: 88/100 – Prijs: 27,00 € (te koop bij Licata) - Bisci Vigneto Fogliano – Verdicchio di Matelica DOC 2022
Verdicchio druiven die afkomstig zijn van 40 jaar oude stokken op kalk- en kleibodems, gelegen op 320 tot 370 meter hoogte. De wijn werd vergist in betonnen cuves en bleef daarna nog 18 maanden rijpen in beton.
De kleur is zuiver strogeel, met duidelijke traanvorming. De neus opent meteen erg mooi en laat zien dat we hier met een rijpere, serieuzere stijl van Verdicchio te maken hebben. Je krijgt een aantrekkelijke waaier van rijper fruit, een brede citrusmelange, kamperfoeliebloesem, meloen, ananas, honing, maar ook meer kruidige en karaktervolle toetsen van amandel, anijs en peper.
Bij het proeven komt de wijn breed en vullend over, met een rijkere smaakstructuur en tegelijk zeer mooie zuren. De body is medium, al geeft het licht vettige middenrif hem extra volume. Ook in de smaak keren perzik en ananas terug, maar even goed ook die meer typische Verdicchio-accenten van anijs, peper en amandel. De wijn voelt vandaag nog iets te jong aan en lijkt nog niet helemaal op zijn eindpunt te zitten, maar precies dat verraadt ook zijn potentieel. De lange afdronk, met op het einde een subliem bittertje, maakt hem extra aantrekkelijk. Een zeer knappe en aangename wijn, met diepgang, voldoende complexiteit en duidelijk nog groeimarge.
Punten: 88/100 – Prijs: 23,00 € (te koop bij De Fijne Wijnshop) - Umani Ronchi Plenio – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG 2022
Deze Plenio is afkomstig van stokken die ouder zijn dan 30 jaar, gelegen op leem- en kleibodems, tussen 250 en 350 meter hoogte. De wijn werd voor 60% gevinifieerd in inox en voor 40% in botti van 5.000 liter, om vervolgens nog 24 maanden te rijpen in datzelfde materiaal. In het glas toont hij zich in een mooie strogele kleur, met duidelijke traanvorming. Meteen bij het ruiken duikt de vraag op: is dit houtgelagerd? Al blijkt in de praktijk hoe subtiel die invloed eigenlijk blijft. Toch zijn er duidelijke toetsen van toast en zelfs wat vanille, naast geroosterde noten, perzik, abrikoos, een licht dierlijke nuance, wat stro, munt en bloesems.
In eerste aanzet beleven we een tegelijk rijke en strakke smaaksensatie. Er zit duidelijk vulling en kracht in, maar de wijn blijft mooi door zijn mineraliteit, ziltigheid en een subtiel vettig toetsje. De afdronk blijft lang hangen en bevestigt het serieuze karakter van deze riserva. Dit is een zeer interessante Verdicchio, vol en complex, maar tegelijk ook verfrissend en nergens vermoeiend.
Punten: 90/100 – Prijs: 25,90 € (te koop bij Huis Hardies) - La Monacesca Mirum – Verdicchio di Matelica Riserva DOCG 2020
Druiven afkomstig van wijngaarden op ongeveer 400 meter hoogte, aangeplant op kleibodems. De wijn werd vergist in betonnen cuves en kreeg vervolgens een rijping van 18 maanden in datzelfde beton.
De wijn bezit een blinkende geelgouden kleur, met duidelijke traanvorming. De neus verraadt meteen een zekere rijping, maar zonder dat de wijn ook maar in de buurt van oxidatie komt. Je krijgt aroma’s van rijpere appel, meloen, citrus en perzik, aangevuld met meer typische Verdicchio-accenten van munt, anijs, amandel en sinaaszeste. Het geheel heeft duidelijk meer maturiteit dan de jongere wijnen op tafel, maar blijft tegelijk levendig en helder. In de mond valt vanaf de eerste aanzet meteen die duidelijke en erg aantrekkelijke anijstoets op. De wijn heeft een rijker profiel, maar de zuren blijven mooi op de voorgrond en zorgen ervoor dat alles strak en energiek blijft. Je proeft duidelijk dat deze Verdicchio wat ouder is en al aan ontwikkeling heeft gewonnen, maar tegelijk wekt hij de indruk dat hij nog lang niet op zijn hoogtepunt zit. De lange, mineraal getinte afdronk onderstreept dat nog eens extra. Dit is een subliem knappe wijn.
Punten: 90/100 – Prijs: 29,30 € (te koop bij Wijnhandel Van Den Bossche) - La Staffa Rincrocca – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG 2022
La Staffa is alweer een van die referentiedomeinen die ook internationaal een stevige reputatie genieten, en met Rincrocca zetten ze duidelijk een wijn neer met ambitie. Deze riserva komt van 55 jaar oude stokken op mergel- en kalkbodems, op ongeveer 420 meter hoogte. De wijn werd gevinifieerd in betonnen cuves, rijpte daarna nog 12 maanden in beton en kreeg vervolgens nog eens 20 maanden flesrijping.
In het glas toont de wijn zich helder en strogeel. Bij de eerste indruk in de neus verschijnt er een opmerkelijke dierlijke toets, al verdwijnt die gelukkig vrij snel na wat walsen. Daarna opent de wijn zich veel mooier, met aroma’s van ananas, appel, citrus en perzik, aangevuld met munt, peper, varens, amandel, pijnboompitten en oranjebloesem. Het is een aromatisch profiel dat minder klassiek of direct herkenbaar Verdicchio overkomt dan sommige andere wijnen op de proeftafel. Ook bij het proeven heb je diezelfde indruk. In de mond is de eerste reactie haast automatisch: wat een zuren. Die komen stevig binnen en geven de wijn meteen een uitgesproken, strak en energiek profiel. Toch draait deze Rincrocca niet alleen om frisheid. Onder die felle zuurstructuur zit duidelijk veel complexiteit verscholen. De lange finale, met een subliem citrusbittertje, tilt hem nog een niveau hoger. Ik vond dit een zeer mooie wijn, al was de algemene mening binnen de proefgroep wat meer verdeeld.
Punten: 90/100 – Prijs: 32,10 € (niet te koop gevonden in België) - Tenuta di Tavignano Misco – Castelli di Jesi Verdicchio Riserva DOCG 2019
Deze Misco is afkomstig van 35 jaar oude stokken op kalk- en kleibodems, gelegen tussen 200 en 400 meter hoogte. De wijn werd gevinifieerd in inox cuves en rijpte vervolgens nog 18 maanden in inox, zonder bâtonnage.
Heldere en zuivere goudgele kleur. De neus is onmiddellijk open: zonnig fris en mineraal, met een rijke schakering aan aroma’s. Peer, ananas en perzik spelen het fruitige openingsakkoord, gevolgd door citrusvruchten en voorjaarsbloemen. Maar daar stopt het niet. Een kruidige onderstroom van munt, peper en salie voegt diepte toe, terwijl hazelnoot en een vleug buxus voor extra complexiteit zorgen. Tenslotte is er een zekere aardsheid, wat vuursteen en een aangename ziltigheid.
Ook in de mond blijft deze Verdicchio indruk maken. De zuren zijn levendig tot pittig en zorgen voor structuur en drive, maar dit is allerminst een schrale of hoekige wijn. Integendeel: hij blijft droog en zacht tegelijk, met voldoende volume, maar ook met frisheid en evenwicht. De lange afdronk is een mooi spel van kruiden en mineraliteit, met dat kenmerkende zilte karakter dat de wijn nog meer dynamiek geeft. Een zeer mooie wijn en subliem gemaakt.
Punten: 92/100 – Prijs 39,00 € (te koop bij Vinesse) - Bisci Senex – Verdicchio di Matelica Riserva DOCG 2019
Met Senex 2019 eindigden we de avond op hoog niveau. Deze riserva is afkomstig van ongeveer 50 jaar oude stokken op kalk- en kleibodems, gelegen tussen 320 en 370 meter hoogte. De wijn werd vergist in betonnen cuves en kreeg daarna een rijping van 48 maanden in beton. In het glas toont de wijn zich in een heldere, zuivere strogele kleur. Het bouquet is breed en rijk, met een mooie combinatie van fruit, florale tonen en meer hartige accenten. Je ruikt een zeer expressief fruitprofiel, samen met bloesems, anijs, varens, mandarijn, ananas, pijnboompit, amandel en honing. Daarnaast zitten er ook duidelijk een toasty toets en iets vuursteenachtigs in het geheel.
In de mond is dit simpelweg indrukwekkend. Dit is zo’n wijn waarbij je bijna vanzelf even achteroverleunt. Hij smaakt zeer strak en mineraal, maar tegelijk ook overgoten met sappig fruit, waardoor spanning en gulheid mooi samengaan. De wijn blijft breed en complex overkomen, maar bezit tegelijk een verticaal karakter. De afdronk blijft aanhoudend aanwezig en bevestigt nogmaals de klasse van deze wijn. Een overheerlijke afsluiter van de avond, en zonder twijfel een van de meest complete en indrukwekkende flessen van de line-up.
Punten: 94/100 – Prijs: 54,00 € (niet te koop gevonden in België)
Ik geef nog graag even mee dat de proefnotities mijn persoonlijke bevindingen zijn en niet noodzakelijk deze van alle proevers samen. Als ik de gemiddelde scores van de groep overzie, dan valt op dat telkens de Matelica-wijn een hoger gemiddelde scoorde dan de Jesi-wijn. Dit is niet steeds voor mezelf het geval, maar ik sluit me naadloos aan bij de groepsbevindingen.
Zelf heb ik ook een Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore in mijn wijnaanbod zitten, namelijk de Tenute del Cavaliere 2024 van Marchetti. Ik wou de wijn bewust niet in de selectie plaatsen en liet hem tijdens de theoretische uiteenzetting proeven met de eenvoudige vraag of hij in de te proeven serie zou thuishoren. Na afloop van de proeverij was het antwoord unaniem ja!
Voor de geïnteresseerden deel ik hieronder de proefnotities van deze wijn.
Marchetti Tenuta del Cavaliere is een 100% Verdicchio. Het is een zeer fijne Verdicchio waarvan de druiven zijn afkomstig van één enkele wijngaard. De druiven worden iets later geoogst, zodat de wijn meer volume en rijpheid krijgt zonder zijn frisheid te verliezen. Na de oogst en de vergisting rust de wijn 5 maand in inox kuipen. De wijn heeft een groengele tot strogele kleur. Mooie, uitbundige, geconcentreerde tot complexe neus met abrikoos, witte perzik, mirabel pruim, gember, diverse specerijen, florale accenten en mineraal. De wijn blijft ondanks zijn latere oogst uitermate fris in de mond. Ook hier toont hij zijn uitbundig en voornamelijk fruitig, mineraal karakter. Het middenrif heeft bovendien een lichte romige vettigheid, waarna de wijn in de afdronk opnieuw afglijdt naar subtiele citrusbittere toetsen. Dit is zeer aangenaam en uiterst smakelijk!
Prijs 14,20 € (te koop bij Wijnkennis)

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: bisci, castelli di jesi, garofoli, Italian wine ambassador, la monacesca, la staffa, Marche, marchetti, matelica, tenuta di tavignano, umani ronchi, verdicchio, villa bucci, wijn, wijnkennis | Leave a comment »








