Carmignano DOCG – De oude Toscaan

Hoewel ik mezelf als een Sangiovese adept zou omschrijven en Toscane een zeer prominente plaats inneemt in onze wijnkelder was er toch een blinde spot omtrent mijn kennis van de Carmignano wijnen. Ja zeker ik had er wel enkele in het glas gehad maar er nooit voldoende aandacht aan geschonken. Bij het opstellen van de proefkalender voor wijnclub Het Negende Vat leek het me dan ook het perfecte moment om ons beter ter verdiepen in deze wijnen.

Nu heb ik wel eens meer van zulke ideeën en plaats ik die op de kalender zonder er me op voorhand goed over te informeren. Dat leidt soms tot de nodige moeilijkheden om de proeftafel te vullen. Ik wens immers steeds de nodige diversiteit in de wijnhuizen en de jaargangen om de wijn en zijn herkomst te kunnen begrijpen. Het eerste opzoekwerk omtrent de Carmignano wijnen deed me reeds fronsen. Het zou geen gemakkelijke opgave worden. De website van het Consorzio Vini Carmignano leerde me dat er slechts 11 wijnhuizen deel van uitmaken (De Strada dei vini di Carmignano geeft 13 wijndomeinen). Een schrijven naar het Consorzio en de strada om een gevarieerd proefpakket te laten bezorgen kreeg geen antwoord. Verder surfen dan maar en zoeken naar het aanbod bij de diverse webshops die gespecialiseerd zijn in Italiaanse wijnen. Nou, nou… de Carmignano wijnen worden echt wel beperkt aangeboden in de handel! De nodige standvastigheid aan de dag leggen kan soms wel positief zijn en op het einde van de rit kan ik zeggen: missie geslaagd! We hebben een zeer mooie proeftafel!

Carmignano DOCG – Enkele weetjes:

  • Het herkomstgebied ligt in Toscane, zo’n 20 km ten westen van Firenze rond het gelijknamige dorpje Carmignano en de gemeente Poggio a Caiano. We bevinden ons in de nabijheid van de Toscaans-Emiliaanse Apennijnen.
  • Carmigano is steeds een rode wijn.
  • De aanplant van de Carmignano wiijngaarden ligt rond de 120 hectares. Goed voor ongeveer 350.000 flessen.
  • De stokken staan op een hoogte tot 200 meter boven de zeespiegel.
  • Er worden meerdere druivenrassen toegelaten in Carmignano DOCG. Sangiovese moet voor minimaal 50% aanwezig zijn en kan aangevuld worden met 10 tot 20% Cabernet Franc en/of Cabernet Sauvignon en maximaal 20% Canaiolo Nero. Verder zijn ook de witte rassen Canaiolo Bianco, Malvasia en/of Trebbiano voor maximaal 10% toegelaten. Volledigheidshalve geven we mee dat ook andere blauwe druivenrassen uit de regio voor maximaal 10% zijn toegelaten.
  • Carmignano behaalde zijn DOCG status in 1990, deze geldt ook voor de Carmignano Riserva. Deze DOCG status trad in met terugwerkende kracht tot 1988.
  • Carmignano DOCG heeft een verplichte rijpingsperiode van twee jaar, waarvan 1 jaar verplicht in in eikenhout of kastanjehout. Voor de Riserva geldt een verplichte rijpingsperiode van 3 jaar waarvan 2 jaar in hout.
  • Al minstens 5 Eeuwen wordt er naast Sangiovese ook met Cabernet gewerkt. De oudere wijnboeren gebruiken nog steeds de benaming Uva Francesca.
  • Al sinds 804 na Christus zijn er sporen gevonden dat er aan wijnbouw werd gedaan in Carmignano.
  • In 1716 reeds regelden het Decreto Motu Proprio en de Bando de precieze normen omtrent de productie, de geografische grenzen en de handel. Carmignano was zo, bij wijze van spreken, de eerste DOC ter wereld.
  • Het nog steeds toonaangevende domein Tenuta di Capezzana heeft een belangrijke rol gespeeld bij het belang van de Carmignano wijnen doorheen de geschiedenis.
  • Andere bestaande Carmignano wijnen zijn de Carmignano DOC, Barco Reale DOC en Vin Santo.

De Proeverij:

  1. Le Farnete Carmignano DOCG 2017 – 14,90 €
    80 % Sangiovese – 20% Cabernet Sauvignon
    Heldere zuivere kersenrode kleur. Al direct een mooie neus, veel kers, wat sousbois, enige tabak. Naast de kers ook wat blauwe bessen. Veel kruidigheid zoals laurier en peper en het vegetale van de Cabernet. Vanille komt na het walsen een beetje doorzetten. Van smaak biedt de wijn zeer veel frisheid in combinatie met een goede tanninestructuur. Vers fruit, voornamelijk kersen. Lengte tot 5 seconden. In de afdronk blijft de kers en is er de kruidigheid. Het Sangiovese bittertje is aanwezig.
    De wijn voelt nog te jong aan maar dit komt absoluut goed!
    Score: 78/100
  2. Artimino Poggilarca Carmignano DOCG 2015 – 23,00 €
    Blend van Sangiovese, Cabernet Sauvignon en Merlot
    Kersenrood , zuiver en tranend. Wat zoeter fruit in de neus, rijpe kersen, violetjes, Wat eenzijdig en ingetogen. De mond geeft ook het wat rijpere fruit. De wijn mochten wat meer zuren bevatten en ontbeert hierdoor wat aan frisheid. De tannine zijn niet uitgesproken en de smaak valt redelijk vlug weg. Absoluut geen 23 euro waardig!
    Score 64/100
  3. Fattoria Ambra Santa Christina in Pilli Carmignano DOCG 2016 – 15,50 €
    75% Sangiovese, 10% Canaiolo Nero, 10% Uva Francesca (Cabernet), 5% andere toegelaten druivenrassen
    Mooie kersenrode kleur, prima gekleurde tranen. Zachte geuren van veel klein rood fruit. Kers voorop maar evenzeer bosaardbei en blauwe bes. Koffie, mokka, vanille. Fijne kruiden met veel peper en laurier. Lichte animale toetsen. Zeer lekker mondgevoel. Zachte tannine en toch stevig. Veel fruit, lang aanwezig en toch een mooie fraicheur. Deze wijn biedt alles wat een mooie wijn moet bieden!
    Score: 86/100
  4. Piaggia Il Sasso Carmignano DOCG 2016 – Prijs 24,00 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc, 10% Merlot
    Donkere kersenrode tot karmijnrode kleur. Gekleurde tranen. In eerste aanzet wat lactisch. Gelukkig verdwijnt dit snel na het walsen. Meer een Cabernet dan een Sangiovese neus. Zeer kruidig en duidelijk de paprika en grafiet. Er is ook meer aanwezigheid van het zwarte fruit in plaats van de kersen. Pruim en ceder in de aanvulling. De smaak is fluwelig, heerlijk, sappig en smakelijk lange afdronk, met dan toch de kersenzuurtjes die present zijn. Chocolade en mokka verleiden de afdronk. Een echte kiss wijn… krachtig, intens, smakelijk en sappig.
    Score: 92/100
  5. Pratese Carmione Carmignano DOCG 2015 – 15,00 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon, 10% Merlot
    Deze wijn was niet zuiver. Hij had een lichte vorm van stopsmaak en werd daardoor niet beoordeeld.
  6. Capezzana Villa di Capezzana ten years Carmignano DOCG 2009 – 42,80 €
    80% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon
    Kersenrood met een spoortje van evolutie. Geur van framboos, kers en yoghurt. Na het walsen vervliegt de yoghurt geur wat en krijgen we chocolade en munt. Daarnaast cederhout. De smaak is in contrast met de neus en heerlijk met zeer veel klein rood fruit. Vers zelfs nog. Zuren en tannine vinden elkaar in een mooi evenwicht. De afdronk is behoorlijk lang en op het einde halen de tannine het van de zuren. Ondanks de wat afkeurende neus – wat wel betert in het glas – is dit een mooie wijn.
    Score 83/100
  7. Le Farnete Carmignano Riserva DOCG 2015 – 23,20
    80% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon
    Helder kersenrood, zeer mooie gekleurde tranen. Heerlijke neus die alles bevat, veel fruit kers, zwart fruit, gedroogd fruit van pruim. Heel veel kruidigheid. Het hout en de branderige aroma’s van tabak, mokka, koffie, cacao ook wat grafiet. De smaak is magnifiek. Ook dit is een echte kiss wijn (krachtig intens smakelijk en sappig). Het geheel is lang aanwezig tot 7 seconden. Met veel fruit en kruiden en heerlijke zuurtjes in de aanvulling.
    Score: 94/100
  8. Fattoria Ambra Le Vigne alte Montalbiolo Carmignano Riserva DOCG 2013 – 23,25 €
    70% Sangiovese, 20% Canaiolo Nero, 10% Uva Francesca (Cabernet)
    Zuivere kersenrode kleur, tranend. De neus is uiterst uitnodigend met geuren van kersen, krieken, frambozen, dierlijk. en kruidig. De Smaak is wel zeer mooi. Complex met mooie zuurtjes en dito tannine. Bovendien blijft alles lang hangen en is de afdronk op geen enkele moment storend. Dit is zoals hun basis Carmignano met nog dat trapje extra!
    Score 88/100
  9. Capezzana Trefiano Carmigano Riserva DOCG 2015 – 47,50 €
    80% Sangiovese, 10% Cabernet e 10% Canaiolo
    Donker kersenrood, heerlijk tranend. Super aantrekkelijke neus. Intens fruitig, intens kruidig. Geweldige houtmelange. De branderige aroma’s komen subliem over. Je blijft maar ruiken. Soms zit geluk in een klein wijn hoekje. De smaak is compleet, af… zo fucking smakelijk. Tot in de perfectie en nog zo jong. Zo drinken we ze graag!! Trefiano is de icoonwijn van Capezzana en maakt zijn reputatie helemaal waar.
    Score 98/100
  10. Piaggia Carmignano Riserva 2016 – 30,95 €
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon and Cabernet Franc, 10% Merlot.
    Donker kersenrode kleur. Zeer gekleurde tranen. Sappig fruitig in de neus. Veel meer ook de cacao en dan die heerlijke mokka, karamel, tabak, floraal. De dieprijpe kersen,. Pruim. Zeer veel fijne kruiden. De smaak is opnieuw intens heerlijk. De sappige zuurtjes brengen de tannine geen moment in verlegenheid. Ze duelleren tot het uiterste en dit komt de wijn ten goede. De wijn blijft lang aanwezig. Volledig anders dan de vorige wijn maar ook subliem lekker.
    Score 94/100
  11. Artimino Grumarello Carmignano Riserva 2013 – 34,90 €
    Sangiovese, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah
    Kersenrood met een bruine rand, tranend. Veel kers, veel fruit, wat rijper fruit in de neus en een beetje in hetzelfde eenzijdige bedje ziek als de Poggilarca Carmignano. Betreffende de smaak moet ik eerlijk bekennen dat dit een miscast was van mij om deze wijn als laatste te plaatsen! De wijn kan niet tippen aan wat de vorige wijnen brachten. Je proeft het ook, die terugval. Desalniettemin blijft hij wel lekker.
    Score 79/100

Aangenaam verrast is zowat de conclusie die we kunnen stellen na de kennismaking van de Carmignano. Met lede ogen echter stel ik vast dat de – door mezelf – betreuringswaardige opmars van de internationale druivenrassen ook hier hun intrede hebben gemaakt. Getuige de vaak voorkomende Merlot in de blend tot het gebruik van Syrah. Een discussie uiteraard waarover de meningen wel uiteenlopend zullen zijn. Ik onthoud vooral dat de Carmignano wijnen zeer lekker kunnen zijn!

Brunello di Montalcino – Magisch of Overroepen?

Brunello di Montalcino, een fijne rode wijn, afkomstig van de heuvels rond het stadje Montalcino, dat op ongeveer 42 km ten zuiden van Siena ligt. Dit is een van de beste wijnen van Italië en zeker een van de wijnen met het meeste potentieel men zegt dat hij soms wel een halve eeuw kan rijpen. Hij wordt gemaakt van de Brunello (Sangiovese Grosso).
De grote faam van de Brunello zorgde na de oorlog voor een ongezien succes. Het wereldwijde enthousiasme voor de Italiaanse keuken ging hand in hand met de vraag naar Brunello di Montalcino. Dit trok investeerders aan van overal: lokale grootboeren, eeuwenoude adel, gefortuneerde industriëlen uit Toscane en andere regio’s van Italië of zelfs uit Amerika. Kortom , het is de moeite om de geschiedenis van Brunello even in ’t kort te schetsen.

Even oud als de Italiaanse éénmaking
Vanzelfsprekend worden er al heel lang wijndruiven geteeld rond het stadje Montalcino. Maar tot het begin van de 19de eeuw was de wijn die werd geproduceerd bestemd voor de lokale restauratie . Hij werd simpelweg opgediend in kannen. Duurdere wijn die in flessen werd gekocht, was doorgaans import uit Frankrijk. Halfweg de 19de eeuw ging men in Montalcino echter beseffen dat de Sangiovese­ variant die er werd geteeld, bijzondere eigenschappen had. Zo wat rond het moment dat het ééngemaakte Italië, de zogenaamde Risorgimento, het daglicht zag (1861) werd de productie geïntensifieerd en ontstond de gewoonte om de wijn minstens 4 jaar te laten rijpen op houten vaten. Dit werd een succes. Belangrijkste auteur van dit succes was Clemente Santi, eigenaar van Fattoria Il Greppo. Clemente was een welopgevoede man, met enige kennis van scheikunde (zijn grootvader was apotheker), die anderen wist te overtuigen om zijn voorbeeld te volgen. Het bijzondere was dat hij zijn wijn puur van één druivenras maakte, zonder deze te versnijden. Voortaan zou Brunello door het leven gaan als een gebottelde klassewijn. Het oogstjaar 1888 werd een ware triomf en is een van de pilaren die de faam van de Brunello voorgoed zouden vestigen. Van de 1888 zouden trouwens nog enkele flessen overgebleven zijn. Zijn achterkleinzoon Ferruccio Biondi Santi wist de kwaliteit van de Brunello ook te verzilveren. Hij richtte in 1926 de Cantina Sociale Biondi Santi op. De Cantina vond de weg naar de export en voerde al­ gauw Brunello uit tot in Amerika.
Het fascistische tijdperk was nefast voor de wijn . Ruim 25.000 herbergen werden vanaf het eind van de jaren ‘ 20 gesloten. Het gevolg was dat de inlandse consumptie van wijn met zo’n 30% slonk . Het was wachten op het einde van WO II eer er weer kon aangeknoopt worden met groei. In 1963 werden de DOC-wet goedgekeurd en in 1966 zag de wijnbeurs Vinitaly het daglicht: een belangrijke boost voor de er­kenningen en de export van de betere Italiaanse wijn. Een jaar later werd de Consorzio del Vino Brunello di Montalcino opgericht. Er werd sterk geïnvesteerd in de Brunello, waarvan de faam bleef groeien. Het werd een belangrijk uithangbord van “Made in Italy.” Brunello was in 1980 de eerste appellatie die de hoogste DOCG­ status verwierf.

Brunello: Een bijzondere Sangiovese
De Brunello, naam van de beroemde Italiaanse wijn, is tevens de naam van het druivenras waarvan de wijn wordt gemaakt. Deze druif is een variant van de Sangiovese die we in de Chianti Classico regio vinden en de Prugnole Gentile die gedijt in
Monte­pulciano en behoort tot de alleroudste druivenrassen van Italië. Naar alle waarschijnlijkheid is de druif ook afkomstig van Toscane. We vinden deze kwa­iteitsdruif nauwelijks op andere plaatsen in Europa.
Per decreet is vastgelegd dat Brunello uit­ sluitend mag samengesteld zijn uit Sangiovese Grosso (Brunello), die geteeld wordt binnen het reglementaire territorium van Montalcino. De wijnbouw is er onder meer onderhevig aan opgelegde snoei- en geleidingstechnieken en de rende­menten zijn beperkt (zie verder).

Bijzonder eigenschappen

De Brunello heeft een opmerkelijke dikke schil in vergelijking met de andere Sangiovese varianten. Als u weet dat Sangiovese een druif is met een stevig tanninegehalte, dan beseft u dat de Brunello een tanni­nerijke wijn voortbrengt. Daarom ook heeft goede Brunello behoefte aan een perfecte rijping van de druiven en aan een bijzonder terroir. Dat terroir vinden we in de ongerepte heuvels rond het stadje Montalcino dat 564 meter boven de zeespiegel ligt en enkel omringd wordt door bossen (50%), wijngaarden (15%), olijfbomen (10%) en weiden en akkers (25%). Door de dikke schil is de tint van de wijn die uit de schil afkomstig is, ook intenser dan bij de gemiddelde Sangiovese. Verder zijn er ook gelijkenissen met de Toscaanse wijnfamilie, zoals het relatief hoge zuur­ gehalte, de toets van violet, rode bessen, rood en zwart pitfruit en een lichtjes aardse ondertoon. Met de jaren wint de wijn aan charme, wordt zachter van zuur- en tanni­nestructuur, krijgt een heerlijke toets van amandelen, noten, zoethout en een complex, tertiair boeket. Brunello is een wijn met een enorm bewaarpotentieel. Naar verluidt is de 1888 nog altijd drinkbaar. Ook moderne Brunello blijft makkelijk 20 jaar op zijn top

Bijzonder complex

Door de jaren heen ontwikkelt de wijn een boeket dat zoals gezegd heel complex kan worden. De vraag wordt vaak gesteld hoe het mogelijk is dat één druif, ongeblend, kan leiden tot zo’n complexe wijnen. Voor het antwoord volstaat het naar de wijngaarden te kijken: sommigen liggen in het midden van de heuvel, anderen liggen lager, sommigen zijn zuidoostelijk georiënteerd of pal op het zuiden, andere naar het westen of zuidwesten en sommige zelfs op het noorden. Deze modali­teiten vertalen zich in het karakter van de smaak van de geoogste druiven.
De Brunello is ook een druif die erg gevoe­lig is voor bodem- en klimaatverschillen. Er bestaan in Montalcino zo’n 30 verschi lende Brunello-klonen.De ene is beter aangepast dan de andere om laag in de vallei of hoog op de heuvel te gedijen. De druiven rijpen ook sneller of trager afhankelijk van de expositie aan de zon de verschillen in bodemstructuur. Die bodem is erg gevarieerd: van leem door­aderd met leisteen tot mergel en rijkere stukken kleihoudende grond, kleimergel of slib. Boven de 150 meter vinden we ook vaak de beroemde galestro, een soort van afgeronde dikke kei, in de bodem. De druiven worden per perceel op andere tijdstippen geoogst. In feite oogst men op die manier druiven met erg verschillende karaktereigenschappen. 4-5 jaar later mondt dit uit in een complexe wijn waarin meerdere invloeden verweven zitten.
Er wordt ook aangenomen dat de naam ‘Brunello’ verband houdt met de kleur van de wijn (betekent ‘donker zoals de aarde’ in het lokaal dialect) . Het is inderdaad één van de zeldzame wijnen waarbij een lichtjes aardse schijn doorheen het robijnrood niet noodzakelijk een teken is van een snelle evolutie van de wijn.

De wijngaarden van Montalcino
Montalcino geniet binnen Toscane van een bijzonder microklimaat. Voor alle wijngaarden van Montalcino geldt dat er een warmer en meestal ook droger klimaat heerst dan in de rest van deze wondermooie provincie. De druiven rijpen dus in gunstige omstandigheden en kunnen bijna een week eerder worden geoogst dan in Montepulciano (regio van de Vino Nobile) en in het Chianti Classico gebied. De regenval is met 700 mm per jaar een stuk minder dan het gemiddelde van 900 mm in andere wijnregio’s. Het warme klimaat maakt dat zelfs wijngaarden die naar het noorden gericht zijn hier hun nut hebben: ze rijpen trager en leveren daardoor karaktervolle, aromatische wijnen op. Wijngaarden ge­richt naar het westen en het zuiden krijgen meer uren zonlicht, maar ook meer maritieme wind, wat zorgt voor krachtiger en complexere cru’s. Ideaal is wanneer een wijnbouwer over wijngaarden beschikt aan beide zijden van de heuvel: dat laat hem toe interessante blends te creëren.
De meeste wijngaarden bevinden zich ten noordoosten van Montalcino-stad. Dat is ook het meest heuvelachtige district. Belangrijk is hier ook de aanwezigheid van de Monte Amiata, tevens de hoogste heuvel van Zuid-Toscane, die het hele district beschermt tegen zuidoostelijke invloeden en tegen de regen. De aanplant is als volgt verdeelt: 2.100 hectaren komen in aanmer­king voor de Brunello, 510 hectare voor de Rosso, 600 hectare voor de Sant’Antimo en 50 hectare tenslotte voor de Moscadello di Montalcino, waarvan een zoete witte wijn wordt gemaakt.

Invloed van de millésimes
Brunello is geen zuiderse wijn. Het is een uit­ gesproken bewaarwijn en de expressiviteit, de concentratie, de zuur- en tanninestruc­tuur, de lengte en het bewaarpotentieel van de Brunello zijn niet enkel verbonden met het terroir, met de kwaliteit van de druiven en de gekozen klonen, maar ook met de kli­matologische omstandigheden. Vandaar dat de oogstjaren een belangrijke rol spelen in het karakter van de wijn. Dit gezegd zijnde moet men er altijd rekening mee houden dat wijnen uit moeilijke oogstjaren daarom niet minder interessant zijn: ze kunnen soepeler, eleganter en sneller op dronk zijn. Het zijn wijnen die vaak perfect inspelen op de vereis­ten van de moderne markt.

Vijf sterren-systeem
Vanaf het oogstjaar 1945 is er een vijf sterren­ systeem ingevoerd dat jaar na jaar de kwaliteit van de oogst quoteert. Achter deze quo­tering schuilt een zorgvuldig samengestelde jury van experts die elk jaar samenkomt. Gegeven de technische vooruitgang en de selectie in de wijngaarden, gebeurt het even­ wel zelden dat een oogst minder dan drie sterren krijgt.

Brunello en Rosso di Montalcino
In Montacino vinden we 4 denominaziones (één D.O.C.G. en drie D.O.C.’s). Vier wijnen die elk een eigen karakter hebben. De twee bekendste daarbij zijn de Brunello en de Rosso di Montalcino.
Laat ons beginnen met de topwijn. De Brunello heeft een intens en aanhoudend parfum dat breed en complex is, met nuances van rood en zwart fruit, een eiktoets en zachte kruiden zoals vanille met een ondertoon van gekonfijt fruit. In de mond valt de kracht op, de stevige, harmonieuze structuur, die perfect kan samengaan met een unieke elegantie, net als het pittige karakter van de afdronk. Deze kenmerken maken van de Brunello een wijn met een groot bewaarpotentieel. Zonder enige overdrijving kan een Brunello 10 tot 30 jaar ouderen en in sommige gevallen nog veel langer. Het schenken gebeurt best in grote kristallen glazen bij een temperatuur van 16 graden.
Om de kwaliteit van de Brunello te vrijwaren, heeft de Consorzio regels opgesteld die ronduit streng mogen genoemd worden. Behalve het feit dat hij enkel van Brunello (Sangiovese) geteeld mag worden en dit in een strikt afgebakend productiegebied, gelden ook nog de volgende voorschriften:

  • De opbrengsten mogen de 80 kwintalen per hectare niet overschrijden (1 kwintaal = honderd kilo)
  • De opbrengst in wijn mag slechts 68% van het gewicht in druiven bedragen (dit brengt de maximum opbrengst per hectare op maximum 54,4 hectoliter)
  • De wijn mag pas 5 jaar na de oogst gecommercialiseerd worden (6 jaar bij Riserva’s)
  • Daarvan moet hij minstens 2 jaar in eiken vaten gerijpt hebben (3 jaar bij Riserva’s)
  • En minstens 4 maanden in de fles (bij Riserva’s is dat 6 maanden)
  • Hij mag enkel gebotteld worden in de productieregio in flessen met bordeaux­ vorm.

Rosso di Montalcino  De jongere broer van de Brunello
Van hetzelfde druivenras en van dezelfde terroirs kennen we naast de Brunello ook de Rosso di Montalcino. Deze wijn wordt vroeger in de markt geplaatst en heeft een jonger karakter. Maar dat wil nog niet zeg­ gen dat het hier om een lichtvoetige, speelse wijn gaat. De Rosso is een wijn met een frisser, fruitiger en jonger karakter, maar het rasvolle karakter en de structuur  die de Brunello zo beroemd maakt, vinden we ook in de Rosso terug. De Rosso di Montalcino is een elegante, smakelijke en harmonieuze wijn, met een heldere robijnrode tint, een intens en enthousiast aroma, met een frisse hint van vers geplukt zomers fruit . Deze wijn wordt doorgaans jong gedronken, maar beschikt in sommige gevallen ook over voldoende structuur om minstens 5 jaar te ouderen.
U kan zich afvragen waarom er Rosso di Montalcino wordt gemaakt wanneer druif en wijngaard dezelfde zijn. Het antwoord ligt bij de onverenigbaarheid van de productievoorschriften van de Brunello en de hoge rendementen die typisch zijn voor jonge druivenstokken . Wat doet een wijnbouwer bijgevolg met percelen die recent aangeplant werden of die wijnen opleveren die minder geschikt zijn om te rijpen? Hij maakt er een Rosso van.
De voorschriften voor de Rosso di Montalcino:

  • De opbrengsten mogen de 90 kwintalen per hectare niet overschrijden
  • De opbrengst in wijn mag maximum 70% van de opbrengst in druiven bedragen (of omgerekend 63 hl/hectare)
  • De wijn mag in september volgend op het jaar van de oogst al gecommercia­liseerd worden
  • Er is geen verplichting om de wijnen te laten rijpen in eiken vaten of op fles
  • Hij mag enkel gebotteld worden in de productieregio in flessen met bordeaux­ vorm.

De Moscadello di Montalcino
De Moscadello verwijst naar een witte druif (Moscato Bianco) waarvan in Montalcino zowel een zachte stille, een Late Harvest als een schuimwijn wordt gemaakt. Over de Moscadello di Montalcino wordt al sinds de 17de eeuw gewag gemaakt in geschriften. Het zoete karakter ervan maakt van deze wijn een uitgelezen begeleider van desserts en dan vooral van pasteitjes en gebak.
De voorschriften voor de Moscadello di Montalcino :

  • De opbrengsten mogen de 100 kwintalen per hectare niet overschrijden. Bij de Late Harvest is dat slechts 50 kwintalen
  • De opbrengst in wijn mag maximum 65% van de opbrengst in druiven bedragen (45% voor de Late Harvest)
  • De wijn mag ten vroegste op 1 januari van het tweede jaar na de oogst gecom­mercialiseerd worden (Late Harvest)
  • Er is geen verplichting om de wijnen te laten rijpen in eiken vaten of op fles

De Sant’Antimo: de jongste D.O.C. van Montalcino
Deze wijn dankt zijn naam aan de beroem­de middeleeuwse abdij die amper enkele kilometers van Montalcino verwijderd ligt. Deze nieuwe D.O.C. (beëdigd in 1996) geeft uiting aan het verlangen van de produ­centen om het kwaliteits terroir rond Mont­alcino, ook als het niet in de strikt afgebakende Brunello-zone ligt, te valoriseren. Hier gedijen ook andere (internationale) druivenrassen naast de Brunello-druif. Bij de Sant’Antimo Rosso heeft de wijn­bouwer zelfs het recht om cepagewijnen te maken van uiteenlopende rassen zoals Carbernet, Merlot, Pinot Nero, Novello… Bij de Sant’Antimo Bianco vinden we Char­donnay, Sauvignon Blanc, Pinot Grigio … Er is trouwens ook een Sant’Antimo Vin Santo.

Brunell di Montalcino

Bron: Vino Magazine

De Fakkels – Truidens Vuur

In onze Limburgse provincie valt er nog heel wat te ontdekken op culinair gebied. Er staat nog heel wat te blinken op het verlanglijstje. Niet enkel bij mezelf maar ook bij onze WOCO-vrienden. En dus zitten we na het Hasseltse Ogst een statie verder in Sint-Truiden bij Nicole en Paul-Luc van De Fakkels. Het is een open deur intrappen te stellen dat De Fakkels reeds geruime tijd een gevestigde waarde zijn. Paul-Luc Meesen staat er ondertussen immers meer dan 20 jaar achter het fornuis. Voor mezelf was het niet de eerste keer dat ik er langs ging. Het feit dat ik er naar uit keek er opnieuw te tafelen is meestal een goed teken.

Zoals we vandaag, helaas wat mij betreft, wel meer tegenkomen moesten we met ons WOCO gezelschap de menu al op voorhand kiezen en doorgeven. Het is een trend waar ik niet onmiddellijk van hou. Een kijkje nemen op de website, mijn mede-onderzoekers checken en kiezen voor het 6-gangen degustatiemenu. We opteerden de wijn zelf te kiezen uit de wijnkaart. Hier merk je wel dat de tijd is blijven stilstaan. Bordeaux en Bourgogne in overvloed naast wat andere klassiekers. Het is wat zoeken naar wat hippe Europese wijnen.

Bij onze amuses nam ik een glaasje Louis Casters Champagne. We kregen vier amuses geserveerd:

  1. Structuren van tomaat
  2. Carpaccio van gerijpt rundsvlees
  3. Aspergesoepje
  4. New style Vitello Tonato

Klassiek maar lekker en aangenaam als opener. Enkel de tomaat was voor mezelf wat minder. We zaten nog heerlijk buiten op het prachtige terras te genieten.

Beoordeling: 8,25/10

Gang 1 – Tartaar van tonijn, salade van asperges, komkommer, tomaat en appel, dressing van aardbei en mosterd.
Gekozen wijn: Tenuta Guado al Tasso Vermentino 2014 – Bolgheri (Christiaens wijnhuis – 17,10 €)

Smaken zitten zeer goed, enkel de aardbeien vind ik er een rare aanvulling bij. Goede combinatie tussen het filmend en het strakke en een goede kruiding (mocht misschien zelfs nog iets meer zijn).
De wijn is mooi uitgebalanceerd en een plezier in de mond. Het florale, minerale en vettig middenrif vulden de perfecte zuren zeer goed aan. In combinatie met het gerecht was dit super.

Beoordeling 8,25/10

IMG_0850

Gang 2 – Lasagna van Schotse zalm en spinazie, cannelloni van gerookte zalm, jonge erwtjes en wortel, sausje van mierikswortel.
Gekozen wijn: Kuehn Grand Cru Kaefferkopf 2011 – Alsace (VASCO – 14,35 €)

Klassiek maar oh zo lekker bordje. De zalm is zalig van structuur en de saus is er hemels bij. Het bewijs dat je niet steeds het warme water hoeft uit te vinden om te scoren. Dit is eenvoudigweg super lekker.
De gekozen wijn erbij is een ander verhaal. Grand Cru Kaefferkopf is een Alsace uitzondering waar de Grand Cru geblend mag worden uit de edele witte druivenrassen, met uitzondering van de Muscat. De 2011 is een rijke wijn met behoorlijk wat restsuiker. Het glas op zich drinken zal je misschien vlug vervelen maar door de vettige structuur van het gerecht vult dit zeer mooi aan. Absoluut een verrijking in combinatie met het gerecht.

IMG_0852

Beoordeling: 9,25/10 –> Culinair orgasme

Gang 3 – Zeewolf, bloemkool, appel en paprika, gerookte paling, rode biet, sausje van appel en kruidnagel.
Gekozen wijn: Albino Rocca Da Bertü Chardonnay – Piemonte (Wijnkennis – 13,10 €)

Een bordje met zeer veel verscheidenheid aan smaken. Het is wat tasten en wat zoeken naar de eenheid van de combinatie. De Zeewolf heeft een perfecte garing, het sausje is lekker. De couscous van bloemkool ideaal.
De wijn is voor mij een schoolvoorbeeld van hoe mooi een niet houtgelagerde Chardonnay wel kan zijn. Lekker in het glas en super heerlijk samen met het gerecht.

IMG_0855

Beoordeling 8,25/10

Gang 4 – Intermezzo: Shot van cuba libre, schuim van limoen

De sfeer aan onze tafel zat er goed in. Niets is zo zalig om met vrienden gezellig te tafelen. Na cuba libre shot snoven we alweer als vanouds aan onze wijn.

IMG_0856

Gang 5 –  Tournedos en cannelloni van kalfsfilet, tomatenfondue, kaaskrokant, groene asperge, mini shiitaké, geconfijte aardappel
Gekozen wijn: Gratavinum 2πr 2008 – Priorat (Just Wine – 24,60 €)

Mooi verzorgd bordje dat heerlijk smaakt en echt super lekker is in zijn geheel. Chef Paul-Luc had één gigantisch minpuntje hierbij. De kalf was te ver door en dat was echt wel zonde want zelfs ondanks dit euvel was het genieten van dit gerecht.
De wijn is een assemblage van Garnacha, Carinena, Cabernet Sauvignon en Syrah. De 2008 was mooi op dronk gekomen en net daardoor passend bij het gerecht.

Beoordeling 9/10 (de garing zorgt voor een uitblijvend culinair orgasme)

IMG_0859

Gang 6 – Flensje “Suzette 2016”

We zaten er nog als laatsten. We hadden bij de start wat moeten wachten op 1 Wocootje omwille van het verkeer. Was het daardoor dat bij het hoofdgerecht de kalf te ver was en hier bij het dessert de pannenkoek droog en ondermaats smaakte? Het omliggende, goed tot lekker. Het flensje is helaas blijven liggen. Zonde toch…

Beoordeling 6,75/10

IMG_0860

Nog nagenieten bij een koffietje en wat amuses. Wat verder grollen, grappen en verhalen vertellen. Met een nieuw initiatief tot gevolg. Wie van onze WOCO’s kan ons in extase brengen met zijn ‘Stoofvlees’. Een zomerse afspraak waarbij we zelf achter het fornuis gaan staan met eeuwige roem als enig uitgangspunt.

De Fakkels is een lekker, klassiek adresje dat ik absoluut kan aanraden. Met een vlotte bediening, een gezellig kader een vriendelijk onthaal.
We betaalden, alles inbegrepen, 136,60 €/persoon.

Algemene beoordeling: 8,25/10

Gegevens:
Restaurant De Fakkels
Hasseltsesteenweg 61
3800 Sint-Truiden
info@defakkels.be
http://www.defakkels.be

Een wijnreisje maken – Waar naartoe?

De start van een nieuw proefjaar!

Het is een cliché, ik weet het maar de tijd vliegt echt wel razendsnel voorbij. September start traditioneel het nieuwe proefjaar en dus is het tijd om het programma in een definitieve plooi te gieten. Hierbij de programmatie voor wijnclub Het Negende Vat voor het werkingsjaar 2014 – 2015.
Geïnteresseerden mogen steeds hun suggesties doorsturen, of nog beter 😉 Ons een staalfles bezorgen om ervoor te zorgen waarom hun fles niet mag ontbreken op onze degustatie!

Dinsdag 09 september 2014 à Theo
Test je geheugen / Herken de druif
. Jarenlang de vaste opener en op vraag terug ingevoerd! De ultieme proef waarbij elke wijnliefhebber weer op aarde neerdaalt en keurig met zijn voetjes op de grond komt.

Dinsdag 14 oktober 2014 à Walter & Mie-Jee
Les Crus de Gevrey Chambertin
‘Nothing makes the future look so rosy as to contemplate it through a glass of Chambertin’ dixit Napoleon. We verwachten maximaal een 8-tal wijnen uit verschillende terroirs van Premiers en Grands Crus. Bourgogne en Pinot Noir krijgen een optimale kans zich te presenteren.

Dinsdag 18 november 2014 à Wim
Quinta do Crasto Old Vines Reserve
! Een verticale proeverij van deze meesterlijke Douro. Eén wijn, 36 druivenrassen, 8 verscheidene jaargangen (we proberen nog met een verrassing voor de proppen te komen). Hoe machtig en prachtig de regio ook is zullen we vertaald zien in ons glas. Wine tasting will never be like before!

Dinsdag 09 december 2014 à Tie
Bolgheri
! Een verhaal dat zijn start kende in 1974. Een straat van 5 km in Castgnedi Carducci waarlangs de wijngaarden verspreidt liggen. De invloeden van de kust, een ongekend microklimaat en Franse druivenrassen. We verwachten wijnen die Bordeaux het schaamrood op de wangen geeft qua kwaliteit en vooral qua prijs.

Dinsdag 13 januari 2015 à Manou/Bjorn
Gemme di Mongibello
! Pareltjes van de Etna. De varianten van de Nerello (Mascalese & Cappuccio), Carricante, Cataratto en Minella mogen hun kwaliteiten gaan bewijzen. Tip is alvast Passopisciaro

Dinsdag 10 februari 2015 à Wim & Danielle
Verrassend Emporda
! Hoezo de Costa Brava is enkel maar een vakantieoord? Wacht maar tot je die prachtige wijnen van bv. Oude Samso stokken in je glas krijgt. Uitdaging wordt zelfs om een witte Carinena te vinden!

Dinsdag 10 maart 2015 à Ann
Ceci n’est pas du Beaujolais
! De ondergewaardeerde Gamay mag uit de diepste kelders komen. Ga op zoek naar de oude stijl Beaujolais, deze die traditioneel worden gevinifieerd. Geen maceration carbonique dus…

Dinsdag 14 april 2015 à Luc
De betere Sancerre
! De alledaagse instap Sancerre kennen we allemaal wel. Neen, bedankt dat hoeft niet meer. Vandaag zullen we ontdekken waarom Sancerre echt wel goed kan zijn. Genre Pascal Cotat dus om maar iets langs de vuist weg te zeggen!

Dinsdag 12 mei 2015 à Chris
Pikante Grüner Veltliner
! Van zijn basis tot zijn verrukking, opgesmukt met enkele specialiteiten van Chris (ook live dit keer?). Ik hoop alvast dat Veyder-Malber niet op de degustatie gaat ontbreken!

Dinsdag 09 juni 2015
Eindigen doen we klassiek met onze BYO- formule… Dit jaar gaan we voor een Pinot Gris / Pinot Grigio / Grauburgunder / Rulander! Ieder brengt een flesje mee. Klassiek, blijf niet rond de kerktoren om uw wijn in te slaan en warenhuizen zijn uit den boze.

Dinsdag 16 juni 2015
Negende Vat Banket. Locatie nog te bepalen.

Het negende vat

Wijn-Week van de Poëzie

In het kader van de week van de poëzie post ik graag enkele gedichten die ik reeds eerder schreef.
Uiteraard staan deze enkel in het teken van de weidse wijnomgeving!

Het leven waait met zwoele bries door mijn aderen, De omgeving slorpt gulzig aan mijn zintuigen, De atmosfeer absorbeert, Ik ben nietig en nederig als gewillig slachtoffer…

Doorheen de woeste velden der wijngaarden trekken we, dansend op de sonates der krekels, de brandende zon kleurend op het maagdelijk vlees… De heerlijke wijn pleistert!

Een klim naar de top der engelen, zwoegend puffend met een van verbazing kloppend hart, fiere ranken supporteren in stilte, strijdend vol geduld kent ook zijn vrucht geen limiet!

De wind speelt met de haren die ik verloren heb, de zon brandt verborgen over me heen. De cipressen zeggen me waardig doch statig goedendag. Toscane lacht me toe… En ik, ik laat het gebeuren!

Wine is bottle poetry

Kwestie van goede smaak – Bonbon van Oester

Welke wijn zou je serveren bij een ‘Bonbon van oester met kiwi en kroepoek‘? Geef toe, dit klinkt alleszins niet als een alledaagse vraag! Toch werd ze met enige tijd terug gesteld en of ik mijn keuze ook niet wou inzenden zodat het effectief getest kon worden. De vraag kwam van het Belgisch gastronomisch magazine ‘Smaak’.
Fijne uitdaging die ik hoegenaamd niet uit de weg ging, integendeel!

Het volledige recept (uitgewerkt door Le Château du Mylord – Ellezelles) werd me toegezonden en de ontleding kon beginnen. Het is een vrij complex receptje waar toch wel heel wat smaken in opgenomen worden. Rode draad zoeken in het geheel dan maar… Conclusie, mijn keuze wijn moet vooreerst mineralig zijn, mooi droog en strak met als het even kan een zeker filmend, vettig gevoel in het middenrif. Hij moet vooral uitdeinen, lang dragen en met een wondermooie bittertoets eindigen!

Mijn keuze lag dan ook voor de hand:

  1. Alberese Vermentino Castelmarino – IGT Toscana
  2. Pomodolce Timorasso Diletto – DOC Colli Tortonesi

Beide wijnen werden ingezonden zodat mijn theorie de proeftest kon aangaan. Ik was evenwel vrij zeker dat dit een goede keuze was. De twee wijnen werden dan ook geselecteerd.
Hierbij kan u het volledige recept vinden alsook de beschrijving van beide wijnen volgens ‘Smaak Magazine’.

Smaak 2013 – Bonbon van oester met kiwi en kroepoek

bonbon oester

Butteri di Toscana – Alberese

Yihaa! Hoe vertaal je dat in het Italiaans? Je zou dit best wel eens herhaaldelijk kunnen horen als je aan het ronddwalen bent in het Parco Naturale della Maremma. Dit wondermooie stukje natuur gelegen in het zo beminde Toscane is rijk aan een eigen ras van runderen en vooral het barst er van de wilde paarden. Echte Butteri (Cowboys) zorgen ervoor dat alles in gedegen farwest stijl beheerd wordt.

Wat heeft dit met wijn te maken? De Maremma natuurlijk… Deze Toscaanse regio weet steeds weer te verbazen met kwaliteitsvolle en vernieuwende wijnen. Het is daar dat ik Alberese heb ontdekt.
L’azienda Agricola Alberese ligt midden in het Parco Naturale della Maremma. Niet ver van Grosetto en grenzend aan de Tyrreense Zee. Het is een werkelijk unieke plaats waar omgeving, cultuur, geschiedenis en natuur in een perfecte harmonie met elkaar leven. Wijnbouw is helemaal niet de hoofdbezigheid van Azienda Agricola Alberese. Het arsenaal aan wijngaarden bedraagt ‘slechts’ 53 ha van de in totaal 4600 ha grote Azienda. De focus ligt op biologische landbouw en meer bepaald op de veeteelt van de in Maremma rijkelijk aanwezige kuddes koeien en paarden. De Maremma koe is trouwens opgenomen als Slow Food. Op de tweede plaats zal je olijfgaarden kunnen vinden en wijnbouw neemt slechts een bescheiden plaats in.

De wijnen echter zijn allesbehalve bescheiden! De wijngaarden liggen in de omgeving van Scansano en vallen derhalve onder de DOCG Morellino di Scansano. Lage rendementen en een hoge kwaliteit is waar men voor gaat. En hoewel de wijnbouw er pas startte vanaf 2003 is het resultaat reeds verbluffend! Verbazend is dit niet echt als je weet dat er voor de realisatie van het wijnbouwproject beroep werd gedaan op de groep van Giacomo Tachis (Jawel, deze van de Sassicaia). De klasse van de Vermentino is misschien zelfs te wijten aan de voorliefde die Tachis heeft/had voor deze druif. Giacomo geniet momenteel van een waarschijnlijk rijkgevuld pensioentje. Huidig oenoloog is Giorgio Marone, geen onbekende want behorend tot de groep rond Tachis.

Deze  wijnen konden me uitermate bekoren en ik deel graag de proefresultaten met jullie!

  1. Castelmarino Vermentino – Bottle Case proefnotities
    Zicht: Helder, zuiver, bleekgeel met groene waas.
    Neus: Vooral aroma’s met florale accenten van voornamelijk witte veldbloemen zoals kamille, maar evenzeer salie. Zeer mineralig (bijna rotsachtig). Uiteraard is er het verse frisse witte fruit tot zelfs licht exotisch fruit aanwezig.
    Smaak: Prachtig contrast in de smaak . Uiterst verfijnde zuurtjes en dan volgt er een middenrif dat een zekere vettigheid toont. Bovendien proef je de licht ziltige toets.  Sappig-fruitig in de mond. Verrassend lange finale met minerale aanvulling.
  2. Serrata dei Cavallegeri 2010 Morellino di Scansano DOCG – Bottle Case proefnotities
    Zicht: Spiegelend robijnrood met paarse rand.
    Neus: De geur verraadt zonder verpinken watje mag verwachten van deze wijn: Fruit! Een zeer prettig gevoel van sappig klein rijp fruit waar de kersjes de bovenhand halen. Kriek, framboos en rode besjes vullen aan. Licht kruidig en een verborgen toetsje van zoethout.
    Smaak: Soepele en bovenal aangename tannines, knap aanvullend zuurtje. Van bij de eerste slok is het fruit daar. De besjes en de kersjes zorgen voor een sappig, vlot mondgevoel.
  3. Pellegrone 2009 Morellino di Scansano DOCG – Bottle Case proefnotities
    Zicht: Mooi robijnrood.
    Neus: Aroma van zwarte kersen, bramen en een beetje kaneel. Aanzet van cacao en tabak. Aangenaam en uitnodigend geheel.
    Smaak: Zacht in de mond, met rijpe tannines, een strelende textuur en een verrassende frisheid. Wederom veel donker fruit, kersen en pruimen wat laurier en cacao. Uitgebreide fijne en aangename  afdronk met finesse en een aangename kruidigheid.
  4. Barbicato 2007 Morellino di Scansano DOCG – Bottle Case proefnotities
    Zicht: Intens kersenrood met licht gekleurde tranen.
    Neus: Het zwarte fruit primeert de eerste impressie van deze wijn. Nadien komt zijn complexiteit boven. Cederhout, zoethout, kaneel, kruidnagel, peper, laurier, violetten, cacao en tabak. Heerlijk geheel dat telkens weer iets nieuws prijsgeeft.
    Smaak: Wat een body, bijzonder knap geheel met krachtige, aangename en toch aanvaardbare tannines. Braam, kers, laurier, tabak en donkere chocolade bepalen de aanzet en het middenrif. Het geheel lijkt wel een eeuwigheid aanwezig te blijven.
  5. Broncio dell’Alberese 2008 Rosso Maremma Toscana IGT – Bottle Case proefnotities
    Zicht: Diep intense robijnrode kleur. Mooi gekleurde traanvorming.
    Neus: Complex en verweven! Zwart fruit primeert naast het cederhout. Vooral de donkere kers en braam. De achterliggende aroma’s geven zich niet in één keer vrij. Walsen, ruiken nogmaals walsen… telkens sta je verbaasd van een andere impressie. Opsomming van de lijst: Pruim, viooltjes, peper, tijm, laurier, eik, chocolade, rokerig, toasting, paprika, tabak, paddenstoel en truffel.
    Smaak: Ga best even zitten want dit is gigantisch! Stevige tannine in combinatie met sappig donker fruit, kruidige ondersteuning. Fantastisch verweven hout en een almaar aanhoudende afdronk waar de diverse type chocolade met elkaar duelleren.

 

 

Een klassieker onder de klassiekers Il Chianti Classico!

Ping deed mijn inbox een aantal maanden geleden. Het was collega blogger Vinama die met een wel zeer interessant voorstel afkwam… Wim heb jij interesse om samen met een aantal collega-bloggers een stukje te schrijven over de Chianti Classico? In alle vrijheid en met ieder zijn accenten. Wel zouden we elk 6 proefstalen toegezonden krijgen die we ‘moesten’ (;-)) proeven en waar we al dan niet onze commentaren over kunnen botvieren.
Na ongeveer 2 nanoseconden nadenken was mij antwoord al verzonden naar Olaf. Tuurlijk heb ik hiervoor interesse. Hij weet ook wel aan wie hij dit kan vragen… Fijn en leuk initiatief alweer. Maar wat me vooral pleziert is dat er iets leeft tussen ons wijn-bloggers. Ik benadruk het vaak genoeg: met gezamenlijke initiatieven bereiken we veel meer dan het werken en schrijven vanop een eilandje.

Chianti Classico dus! Voor zij die echt wel van een andere planeet komen: we bevinden ons hartje Toscane en meer bepaald in één van de allermooiste stukjes van Toscane. Omgeven door Firenze en Siena, of te wel de absolute must see’s voor elke cultuurliefhebber. Het kloppende hart van de Chianti Classico bevindt zich echter tussen Greve in Chianti en Radda in Chianti. Mensen, ga er eens naartoe, bezoek dit stukje wondere natuur en laat u leven op het ritme van de dolce far niente. Ik geef het u op een briefje: er eens geweest, ga je er zonder twijfel opnieuw naartoe.

Maar bon, ik moest het hier over wijn hebben en dus trek ik mijn van de goesting overlopende tong wel even terug in en bedelf ik u ‘sec’ met enkele weetjes.

Chianti Classico is het oorspronkelijke kerngebied van het veel grotere en overkoepelende Chianti gebied. Daar waar alles begonnen is laat ons maar stellen. Later is het gebied enkel maar groter en groter geworden. We bevinden ons ook in het centrum van de Italiaanse koningsdruif de Sangiovese. Een Chianti Classico zal dus steeds gebaseerd zijn op deze druif. Hoewel dit al sinds eeuwen het geval is, zit er toch een zeer mooie geschiedenis achter de evolutie van de Chianti Classico.

Graag neem ik u mee terug in de tijd. Italië kende een controlerend systeem voor wat de herkomstbenamingen betrof. Namelijk het nog steeds van toepassing zijnde DOC (Denominazione d’Origine Controlata). Dit systeem was voornamelijk bedacht om de authenticiteit van het wijnmaken te beschermen, bovendien kon men op die manier ook zeker zijn vanwaar de wijn afkomstig was. Maar bovenal dus wou men de gangbare manier van wijnmaken in de regio bewaren.
Kijkt u er gerust de disciplinari van de DOC-gebieden maar eens op na. Er zal steeds benadrukt worden hoe de wijn gemaakt moet worden, meer zelfs! Er zal zelfs vermeld staan hoe de wijn er moet uitzien, hoe hij moet ruiken en hoe hij moet smaken. Dit is toch wel totaal verschillend van hetgeen we elders in Europa vinden.

Zo stond het dus ook allemaal voor de Chianti Classico beschreven. De regels echter waren zo strikt en zo streng dat de wijnboeren uit Chianti Classico met lede ogen moesten aanschouwen dat even verderop, in hun eigenste Toscane de revolutie uitbrak. De wijnboeren in de omgeving van Bolgheri weigerden immers nog te werken volgens de ‘te strenge’ opgelegde regels en maakten eenvoudigweg tafelwijnen van een fenomenale kwaliteit.

En daar stonden ze dus in de Chianti Classico met hun fiaschi (de rieten manden die we tot vandaag de dag nog veel terug kunnen vinden in de ontelbare Italiaanse restaurantjes). Er kwam een heuse wijn-revolutie aan te pas om de bevoegde instanties duidelijk te maken dat er moest ingegrepen worden in de regels om concurrentieel te kunnen blijven. En zo geschiedde!!
Deze revolutie is trouwens de kwaliteit van de Chianti Classico wijnen enkel maar ten goede gekomen. Als gevolg hiervan ontstond in 1992 de wet Goria of de wet ‘164’ die de ganse DOC wetgeving heeft herbekeken.

Ik schets even de wijze waarop een Chianti Classico vroeger gemaakt moest worden. De basis van de wijn was de Sangiovese druif, 50 tot 80% van deze druif moest gebruikt worden. De wijnbouwer mocht slechts 90% van de oogst vergisten. De overige 10% moest bewaard worden tot de most van deze 90% volledig vergist was. Nadien moest de rest toegevoegd worden zodat er een tweede vergisting ontstond. Dit noemde men trouwens het Governo-systeem. Het was verplicht om de witte rassen Trebbiano en/of Malvasia, voor 10 tot 30%, toe te voegen aan de wijn. Canaiolo en Colorino waren tevens toegelaten. Het gebruikt van de Franse druivenrassen Cabernet Sauvignon en/of Merlot was verboden.

Vandaag moet een Chianti Classico voor minstens 80% bestaan uit de Sangiovese. Er mag voor maximum 20% aangevuld worden met de andere rode druivenrassen die gebruikt worden in de regio. Deze druivenrassen zijn onder andere de lokale Canaiolo en Colorino maar evenzeer de Cabernet Sauvignon en Merlot. Tot en met het oogstjaar 2005 mocht er ook nog gebruik worden gemaakt van de witte rassen Trebiano en Malvasia (tot maximum 6%). Vandaag zijn deze rassen echter niet meer toegelaten. Het alcohol percentage moet minstens 12% bedragen (12,5% voor een riserva). De maximum opbrengst per hectare mag niet meer zijn dan 52,5 hl/ha. De wijn mag slechts vanaf 1 oktober, volgend op het jaar van de oogst beschikbaar zijn voor consumptie. Voor een Riserva is er zelfs een minimum rijpingsperiode van 24 maand voorzien, waarvan 3 maand in de fles.

Andere weetjes over de Chianti Classico:

  • Chianti Classico ligt in de zogenaamde Zona Antica van Toscane
  • De oorspronkelijk vastlegging van de productiezone dateert reeds van 1932
  • De productiezone beslaat 9 gemeentes: Barberino Val d’Elsa, Castellina in Chianti, Castelnuovo Berardenga, Gaiole in Chianti, Greve in Chianti, Poggibonsi, Radda in Chianti, San Casciano Val di Pesa en Tavarnelle Val di Pesa.
  • Chianti Classico is sinds 1984 een DOCG
  • Maximum aanplant van 4400 stokken per hectare
  • Maximum aan restsuiker: 4 g/l
  • Minimale zuurtegraad: 4,5 g/l
  • De wijn mag nog steeds gebotteld worden in de oorspronkelijke fiasco.
  • De Gallo Nero is het Consortio van de Chianti Classico
  • Van de laatste 20 jaar zijn de betere jaargangen: 1995 – 1997 – 1999 -2001 – 2007
  • De minste jaargangen van de afgelopen 20 jaar zijn deze van 2002 en 2005

De proeverij dan! Want we zouden nog vergeten dat er ook geproefd moest worden…
Elke blogger kreeg 6 flessen toegezonden waarvan 5 unieke flessen en 1 verschillende. Dit zijn mijn bevindingen van de wijnen:

  1. Badia a Coltibuono Chianti Classico Riserva 2007
    Heldere kersenrode kleur met paarse rand en niet gekleurde traanvorming. Aroma’s van donkerrood tot zwart fruit (braam en zwarte kers). Fijnkruidig en floraal. ceder en tabak in de aanvulling.
    Sappige, krachtige tannine, lichtjes uitdrogend. Fruitig geheel met een absoluut stevig peper gehalte. Volle smaak met een vleugje van bittere cacao naar het einde toe. Het geheel proef je een 7-tal seconden.
    Dit is een wijn met een goede balans tussen tannine, fruit, zuren, alcohol en hout. Hij bezit nog niet een algehele versmoltenheid maar er is een blijk aan potentieel. Deze Chianti Classico riserva steekt knap in elkaar!
  2. Castello della Paneretta ‘Vigna Torre a Destra’ Chianti Classico Riserva 2006
    Granaatrode kleur, helder maar aanzet tot evolutie. Aroma’s van groene peper, kersenpit, ceder en een vegetale aanvulling. De dominantie van de groene peper spreekt duidelijk.
    Hoewel de tannines best oké zijn is de zuurimpressie bij deze wijn enorm. Het geheel komt groen over, het fruit komt pas later opzetten en is absoluut niet ten volle present. Kriek en zurige room kleuren het palet.
    Deze wijn is groen, onrijp en vooral een zurig geheel dat me helemaal niet kon bekoren.
  3. Castello di Meleto ‘Vigna Casi’ Chianti Classico Riserva 2007
    Gematigd intense kersenrode kleur, helder met niet gekleurde traanvorming. Het bouquet blijft licht gesloten in de aanzet. Wat rode bessen, kersen kruiden en bloemen maar helemaal niet uitgesproken. Na het walsen komt er enkel wat alcohol bij opzetten.
    In de mond proeven we de licht uitdrogende maar smakelijke tannines, een sappige aanzet en toch wel een enorm spicy einde. Zuren, alcohol en hout zijn aanvullend terwijl het fruit een mengelmoes is van kers en kriek.
    Dit is een oerdegelijke Chianti Classico Riserva. Degelijk, niet storend maar ook niet boeiend.
  4. Castello Vicchiomaggio ‘Vigna la Prima’ Chianti Classico Riserva 2008
    Intense, diepe karmijnrode kleur met licht gekleurde tranen. Fruitig-floraal-fijnkruidig! Zeer fijn aroma met volop kleine rode vruchtjes met een zweem van braam. Lichte mokkatonen, tabak, roosjes, peper, laurier en oregano. Het aroma doet subtiel verlangen om van te drinken.
    Qua smaak proeven we de krachtige en smakelijke tannines met prachtig aanvullende zuren. Goede verwevenheid van alcohol en hout. Sappige aanzet en die sappigheid blijf je het geheel door proeven (een 8-tal seconden). Knap fruit (mengelmoes van rood en zwart fruit, iets rijper fruit ook). Uitstekend evenwicht. lichte aardse tonen en een aangename kruidigheid ronden dit prima geheel af.
    Dit is een zeer mooie wijn, sappig, rond, vol, krachtig en zeer aangenaam. Biedt al het mooie wat Sangiovese kan bieden.
  5. Vecchie Terre di Montefili Chianti Classico Riserva 2007
    Gematigd intense kersenrode kleur met een heldere spiegel. Bij het ruiken hebben we in de aanzet onmiddellijk het dierlijke met het paardendeken voorop, truffel, champignon en sousbois volgen. Na het walsen komt het fruit boven: kers, rode en blauwe besjes. Hout, tabak, vanille, gerooktheid en een kruidenmix ronden het geheel af. Stevig uitgesproken bouquet.
    Jonge, stevige, ietwat stroeve tannines. Goede aanvulling van de zuren en de alcohol. Het geheel geeft een ietwat scherpe smaak. Het fruit is duidelijk present in de aanzet en in de afdronk zit er duidelijk een iets te overdreven kersenpit.
    Dit is een absolute ‘vakjes-proever’. Geen versmoltenheid en het fruit dat vrij vlug verdwijnt om plaats te maken voor een uitdrogend gevoel.
  6. Poggerino ‘Bugialla’ Chianti Classico Riserva 2007
    Intens, diep, kersenrrod met paarse rand en niet gekleurde traanvorming. Mooi open bouquet, voornamelijk kersen, bosbessen en een zeer duidelijke toets van tabak. Aangevuld met hout, zoethout, een toets van kaneel, laurier en peper. lichte aardse en florale tonen. De neus is zeer aangenaam en nodigt absoluut uit tot drinken.
    De smaak geeft licht uitdrogende, ietwat stroeve tannines. Goede aanvulling van de zuren. De zuren blijven wel spelen in de mond. Hoog pepergehalte in de smaak, fruit van opnieuw kers en bes. het hout zit verweven. De alcohol kan zich echter niet bedwingen en blijft stevig voelbaar in het geheel; Afdronk van 5 tot 6 seconden. In de nasmaak blijft er een licht storende groene, onrijpe toets hangen die het geheel bitter doet eindigen.
    Al bij al is dit een correcte Chianti Classico Riserva waarbij het af te vragen is of het groene, bittere voldoende versmolten gaat raken na enkele jaren lagering. Momenteel komt het geheel als ‘te jong’ over.

Wil je de verhalen van mijn collega bloggers lezen? Via onderstaande link kom je bij hen terecht!

Bedankt voor het initiatief Olaf, maar… kunnen we dit de volgende keer vanuit Toscane zelf doen 😉

Toscane – Land van de broccolibomen en zoveel meer


Impulsiviteit heeft zo zijn nadelen, maar wegen deze op tegen de voordelen? Hals-over-kop besloot ik toe te geven aan dat piepkleine stemmetje dat innerlijk al een tijdje aan het roepen was een mini-break in te lassen. Gezien dat stemmetje zich meer en meer begon te roeren, kon ik niet anders dan besluiten dat ik er nood aan had en dat ik er me niet langer tegen moest verzetten…

Gezien ik wel een echte Belg ben, sloot ik een compromis met mezelve! Er tussenuit oké, maar dan wel naar datgene waar mijn hart van overloopt…een wijnregio. Na veel wikken en wegen (het was immers ook de jaarlijkse beurs van de Loire wijnen in Angers) besloot ik met het oog op de nakende Italiaanse wijnavonden nog wat praktijkervaring te gaan opdoen in het Italiaanse Toscane. Ik zou me één maken met de bonenfretters 😉

De nadelen van deze impulsiviteit zou even later blijken toen ik mijn hulplijn inschakelde om wat bezoeken ginds vast te leggen. Met het schaamrood op de wangen kniel ik hier neer op mijn beide knieën om mijn dank uit te spreken aan ‘Santo Emmanuela’: Grazie di tutto e un grande bacio!! Het was immers niet eenvoudig de nodige afspraken op dergelijke korte termijn vast te leggen.

Na de vlucht en de innige kennismaking met mijn fonkelnieuwe zwarte Fiat 500, kon de ronde van Toscane van start gaan. Zoef zoef richting Livorno om een eerste stop te maken op de wereldberoemde Via Bolgherese. Caccia al Piano 1868, daar moest ik zijn! Buurjongens zijn onder andere Gaia en San Guido (je weet wel deze van de Sassicaia). Na de warme ontvangst van Rocco doken we de wijnkelder in… Die warme ontvangst mag je wel letterlijk nemen overigens. Rocco toonde me met trots hun 3 verscheidene wijngaarden. De omgevingstemperatuur bedroog op dat moment een 15 graden maar die steeg tot maar liefst 25 graden op hun grootste wijngaard. Microklimaat noemen we dat dan. Je zou er begot van beginnen zweten ;-).
Enfin in de kelder mocht ik de vatstalen proeven van de Merlot en de beide Cabernets. Van de 2010 was het de Syrah en de Petit Verdot. Later op het domein blonken er de flessen van de Ruit Hora 2008 en vooral de Levia Gravia 2006. Deze laatste is een pareltje van een wijn!
Het was de bedoeling om nadien nog even een Sassicaia mee te pakken in de Bolgheri Enoteca maar het bezoek was een beetje uitgelopen 😉 en ik had nog een hele trip af te leggen richting Scansano waar ik in al mijn ijver een hotelletje had geboekt. Het was echter 20.00u toen ik er arriveerde en een bezoek aan de Morellino wijngaarden zag ik dus aan mijn neus voorbij gaan.

Dag 2 trok ik door richting Montalcino voor een korte trip door de wijngaarden van Tavernelle. Lang kon ik hier niet rondscheuren met mijn bolleke want er wachtten immers nog 2 afspraken in het 50-km verder gelegen Montepulciano. Bij Capoverso had Adriana Avignonese (jawel van…) voor een tolk gezorgd die het gesprek wat zou vergemakkelijken. Ondanks haar gebrekkige kennis van het Engels leerde ik een zeer gedreven en gepassioneerde wijnmaakster kennen. Ook hier gingen we de Sangiovese-stokken bewonderen om nadien over te gaan tot het proeven van Gods vruchten. Syrah, Cartiglio (Merlot), Rosso di Montepulciano en de Capoverso passeerden de revue. Adriana’s trots is ongetwijfeld de Capoverso!

In stomende vaart verder naar het centrum van het historische Montepulciano om kennis te maken met Susanna Crociani. Een heerlijke warme vrouw die overloopt van trots op haar wijnen. We doken onmiddellijk de Vin Santo kelder in om er enkele geheimen van deze speciale wijn te ontrafelen. Uiteraard mocht ik deze ook proeven. Maar niet nadat ik haar overige wijnen over de tong had laten gaan. Al haar wijnen waren van goede tot zeer goede kwaliteit. De Rosso, de Vino Nobile, Rosso d’Arnaldo maar vooral ook haar ode aan haar overleden broer ‘Il Segreto di Giorgio’.

Zaterdag was alweer de laatste volledige dag in dit gevarieerde, wondermooie wijnland. Ik zette mijn tocht verder naar het hart van de Chianti Classico…De omgeving van Greve en Radda in Chianti. En hier lieten de nadelen van mijn impulsiviteit van zich spreken. Alles is er immers gesloten op zaterdag en de tijd was te kort om nog degelijke afspraken te kunnen maken. Dat gaf me echter de tijd om volop van de onwezenlijke schoonheid van de wijngaarden te genieten. Dit is toch wel het mooiste wat ik op deze korte trip had gezien. Mijn gemiste bezoek aan Querciabella neem ik bijgevolg positief op…

Het geeft me een reden om nog een keer terug te gaan!!

Met dank aan Emmanuela Buensenso voor het regelen van de wijnbezoeken.