Valle d’Aosta: klein, maar niet te onderschatten

Vraag een kenner naar Italiaanse wijnregio’s, en namen als Piemonte, Toscane en Veneto rollen vanzelf over de tong. De Valle d’Aosta? Die wordt opvallend vaak vergeten en dat is volkomen onterecht. Want achter dat Alpenimago schuilt een verrassend rijke schatkamer aan inheemse druivenrassen, met wijnen die een uitgesproken eigen stijl hebben en in sommige gevallen ronduit indrukwekkend zijn.

Toch staan Aosta-wijnen zelden in de schijnwerpers. De wijnbouw is hier geen massaproject: het areaal is klein, de productie beperkt, en de regio leeft op het ritme van toerisme en outdoor. Veel flessen verdwijnen simpelweg via lokale consumptie, lang vóór ze elders kunnen opduiken.

De grootste uitdaging? Wijngaarden liggen vaak op steile hellingen en terrassen, het werk is zwaar en grotendeels manueel, en het klimaat is grillig: korte groeiseizoenen, grote temperatuurverschillen en elk jaar opnieuw het risico op hagel, vorst of plotse weersomslagen. Heroïsche wijnbouw is zo’n term die snel als cliché klinkt, tot je in Aosta ziet wat ze ermee bedoelen.

Die context verklaart ook iets anders: het prijskaartje. Vrienden van mij brachten onlangs vakantie door in de Valle d’Aosta en gingen op zoek naar lokale wijnen. Hun verdict klonk teleurgesteld: “Wim, je vindt daar niet echt lekkere wijnen.” Maar terwijl ze vertelden, hoorde ik vooral iets anders: onbekende namen, weinig houvast, en prijzen die hoger liggen dan wat de doorsnee wijndrinker spontaan wil betalen. Precies daar wringt vaak het schoentje van de perceptie. Aosta heeft wel degelijk sterke wijnen, maar zelden in het goedkope segment. En dat is, gezien die werkomstandigheden, bijna onvermijdelijk.

Voor mij blijft de Valle d’Aosta bovendien onlosmakelijk verbonden met een moment dat je niet vergeet. Tijdens het eindexamen voor Italian Wine Ambassador kregen we een rode wijn blind in het glas. Het bleek een Fumin, een van die typische lokale druiven waar de regio trots op mag zijn. Ik beschreef de wijn correct en plaatste hem zonder twijfel in het noordwesten van Italië. Maar dat het Fumin was? Dat kwam niet eens in me op. Resultaat: sindsdien is die druif voorgoed in mijn geheugen gegrift en was mijn nieuwsgierigheid naar Aosta alleen maar groter geworden.

Valle d’Aosta DOC – Enkele weetjes

  • Valle d’Aosta is Italië’s kleinste wijnregio, ingeklemd tussen Frankrijk en Zwitserland, met de Dora Baltea als ruggengraat van de vallei.
  • Het is een belangrijk “kruispunt” om Italië binnen te komen via de Mont-Blanctunnel en de Grote en Kleine Sint-Bernhardpas.
  • De wijngaarden liggen vrijwel altijd op steile hellingen en terrassen: een schoolvoorbeeld van heroïsche wijnbouw, met veel manuele arbeid. Slechts een beperkt deel ligt op relatief toegankelijke percelen.
  • Pergola is er een logisch en historisch ingeburgerd geleidingssysteem.
  • De aanplant is piepklein (grofweg rond 400–460 hectare), wat de wijnen zeldzaam maakt en vaak lastig te vinden buiten de regio.
  • Valle d’Aosta behoort tot de hoogst gelegen wijngaardgebieden van Italië: veel percelen liggen tussen ca. 300 en 1.200 meter, met uitgesproken dag-nachtverschillen.
  • Eén overkoepelende appellatie domineert: Valle d’Aosta / Vallée d’Aoste DOC (sinds de jaren ’80 officieel vastgelegd).
  • Binnen die DOC duiken bekende (sub)benamingen op zoals Donnas, Enfer d’Arvier, Torrette, Nus, Chambave, Arnad-Montjovet en Blanc de Morgex et de La Salle.
  • De verhouding tussen rood en wit is bijna in balans, met rood net in de meerderheid (vaak rond 60%).
  • Belangrijkste lokale blauwe rassen: Petit Rouge (vaak het hart van blends en Torrette), Fumin, Cornalin, Mayolet en Vien de Nus.
  • Aan de grens met Piemonte vind je wijnen op basis van Picotendro: de lokale benaming (in het patois) voor Nebbiolo. Carema ligt op een steenworp afstand.
  • Belangrijkste lokale witte rassen: Prié Blanc (zeker rond Morgex), Petite Arvine en enkele andere alpine specialiteiten.
  • Internationale rassen zoals Chardonnay, Moscato en Pinot Noir zijn er stevig ingeburgerd.
  • Lokale gastronomische iconen zijn Fontina en Lard d’Arnad: gepekeld spek met kruiden en specerijen zoals jeneverbes, laurier, nootmuskaat, salie en rozemarijn.

De proefnotities

  1. Laurent Theodule – Valle d’Aosta Chambave Muscat DOC 2024
    Gisting en rijping in inox. Muscat roept al snel het beeld op van weelderige aroma’s en (half)zoete stijl, maar deze Chambave bewijst dat het ook anders kan. In het glas strogeel en helder. De neus is typisch muskaat en meteen zeer expressief: perzik, rozen, iets floraals dat richting potpourri neigt, met ook dat herkenbare “druivensap”-aroma en een lichte kruidigheid. In de mond komt er effectief een ander verhaal: dit is een uitgesproken droge Muscat, gedragen door fijne zuren en een frisse lijn die voor spanning zorgt. Een subtiel citroenbittertje sluit mooi aan bij het geheel, en in de finale komt die kruidige toets mooier naar voren, met een afdronk die langer uitdeint dan je op basis van het lichte profiel zou verwachten.
    Niet iedereen houdt van droge Muscat, maar wie dat profiel zoekt, zit hier heel goed.
    Punten: 82/100 – Prijs: 21,40 €
  2. Ermes Pavese – Valle d’Aosta Blanc de Morgex et de la Salle DOC 2023
    Een 100% Prié Blanc, vergist in inox cuves en vervolgens 9 maanden in inox op de droesem gerijpt.
    In het glas helder geelgroen. De neus belooft veel: citrusfruit en appel op de voorgrond, gevolgd door hooi, witte perzik en een florale toets. Daaroverheen ligt een brede kruidenmix die het aromatische register open trekt.
    In de mond verrast hij door zijn strakke lijn en het uiterst frisse mondgevoel. Het fruit toont zich smaakmatig zelfs gevarieerder dan je op basis van de geur verwacht, en het geheel blijft opvallend lang aanwezig op het palet. De finale wordt gekleurd met een pompelmoesbittertje dat de frisheid blijft aandrijven. Een mooie, smakelijke en strak gesneden wijn, met een heerlijk minerale ruggengraat.
    Punten: 86/100 – Prijs: 25,40 €
  3. La Crotta di Vegneron – Valle d’Aosta Petite Arvine DOC 2022
    Fermentatie in inox en rijping in dezelfde inox cuves met de nodige bâttonage.
    In het glas toont deze Petite Arvine een geëvolueerde, oudgouden kleur die al meteen richting rijpere tonen wijst. De neus bevestigt dat beeld en gaat duidelijk oxidatief: rijpe appel, rabarber en een notige toets domineren. Na het walsen komt er ook wat agrum bij en een lichte florale zweem. Het blijft een geurprofiel dat niet meteen aanstekelijk werkt.
    In de mond wordt wel duidelijk dat dit niet zomaar een fout-oxidatieve indruk is, maar eerder een bewuste stijlkeuze. Opvallend is de lichte tanninestructuur die als eerste binnenkomt. Daarna volgen opnieuw appel, notigheid en kruidigheid. In de finale duiken rozijn, noten en sinaas op. Die finale mocht trouwens best wat langer aanhouden.
    Er zal ongetwijfeld een publiek zijn dat dit interessant vindt, maar persoonlijk is het niet onmiddellijk de grote liefde.
    Punten: 70/100 – Prijs: 16,90 €
  4. Maison Anselmet – Valle d’Aosta Petite Arvine DOC 2024
    Vergist in tonneaux en vervolgens 8 maanden verder gerijpt.
    In het glas zuiver strogeel. Al bij de eerste snuif merk je dat dit – gelukkig – een heel ander type Arvine is dan de oxydatieve stijl die we eerder hadden. De neus komt bijna “grappig” over, al is het moeilijk exact te duiden waarom: jasmijn, perzik, anijs, een vleug hout en honing lijken tegelijk samen te smelten én zich apart te laten ontdekken, alsof je bij een blinde geurproef verschillende aroma’s in één maatbeker hebt samengebracht. Na het walsen komen er nog bergkruiden en citruszeste bij. In de mond is het simpelweg lekker, maar allesbehalve alledaags. Ondanks het ronde, volle mondprofiel blijft de frisheid voortdurend aanwezig en bezorgt ze de wijn de nodige spanning. De finale is lang en bijzonder smakelijk: zesty agrum-citrusfruit, kruidig, en vooral opvallend ziltig en mineraal. Een zeer knappe wijn die me moeiteloos kan bekoren.
    Punten: 89/100 – Prijs: 33,80 €
  5. Maison Anselmet ‘Rune Brune’ – Valle d’Aosta Mayolet DOC 2022
    100% Mayolet, vergist en gerijpt in inox. In het glas kriekenrood met een paarse rand. De neus is fris en uitnodigend: noorderkers en framboos op de voorgrond, met florale accenten, pepermunt en een aangename groen-kruidigheid. In de mond keert de kriek- en kerscomponent terug, dit keer in een aantrekkelijke, sappige vorm. Rond dat fruit hangt een uitgesproken kruidigheid die het geheel veel karakter geeft. De zuren blijven levendig van links naar rechts springen in de mond, omstuwd door voldoende tannine. Geen grootse, complexe wijn, maar wel eentje die precies biedt wat je hoopt: sappig, smakelijk en gemaakt om te plezieren.
    Punten: 83/100 – Prijs: 19,60 €
  6. Maison Anselmet ‘Broblan’ – Valle d’Aosta Cornalin DOC 2022
    Pure Cornalin die geen hout heeft gezien: gisting en rijping volledig in inox cuves. In het glas zuiver robijnrood met duidelijke traanvorming. De neus is meteen raak en fruitgedreven: kers en framboos springen eruit, met bosaardbei als logische aanvulling. Daarna volgen laurier en salie, peper, en na wat tijd in het glas ook een steeds duidelijker viooltjestoets. In de mond start de wijn heerlijk sappig en smakelijk. Het rode fruit uit de geur is er opnieuw, maar gaandeweg verschuift het smaakbeeld richting wat donkerder, zwarter fruit. Frisse pepermunt blijft van begin tot einde present en houdt alles levendig. De tannine is vrij stevig, maar hebben een aangenaam, smakelijk karakter. De finale is knap peperkruidig, met een klein puntje cacao als afronding.
    Punten: 86/100 – Prijs: 20,00 €
  7. Maison Anselmet – Valle d’Aosta Torrette Superieur DOC 2023
    Blend van 70% Petit Rouge, 25% Fumin en 5% Cornalin. Vergisting in inox, gevolgd door 12 maanden rijping in barriques. In het glas donker kersenrood. De neus laat er geen twijfel over bestaan dat deze wijn houtlagering heeft gekregen: naast die duidelijke barrique-signatuur spat ook een uitgesproken veelkruidigheid uit het glas. Je gaat bijna automatisch op ontdekkingstocht en vindt cederhout, peper en tijm, kers, sigarenkistje, laurier en zelfs een lichte grafiettoets. Jawel, de neus kan zeker bekoren. In de mond is er de nodige sappigheid, al blijven het toch de kruiden die het meest manifest aanwezig zijn. De tannine is mooi gevuld en worden strak omlijnd door een knappe, acide frisheid. De afdronk is vrij lang en fraai, met diezelfde kruidige gelaagdheid als leidraad. Een volle, vullende en gul-sappige wijn die net door die sappigheid zijn stevige profiel weet te temperen.
    Punten: 88/100 – Prijs: 20,00 €
  8. La Crotta di Vegneron ‘Esprit Follet’ – Valle d’Aosta Fumin DOC 2020
    100% Fumin, met fermentatie in inox en daarna 12 maanden rijping in diverse formaten van eiken vaten. In het glas stevig donkerrood, duidelijk met traanvorming. Braambes! Dat is het eerste wat je ruikt: een verse braambes, alsof je ze net plukt tijdens een boswandeling. Dat bosgevoel wordt nog versterkt door sous-bois en humus. Daarnaast tekenen ook zwarte kers en pruim present, en viooltjes komen opvallend overvloedig door. Verder volgen ceder, leder en iets wat doet denken aan een thee-trekkende kruidentuil. Het bouquet is ronduit charmant en gelaagd. In de mond bevestigt de wijn dat beeld volmondig: een en al sappigheid, met kruiden die consequent aanwezig blijven en pas helemaal op het einde van de aanhoudende afdronk hun apotheose kennen. Het evenwicht zit goed: verfrissende zuren, krachtige maar smakelijke tannine, en een mooi geïntegreerde houtlagering die ondersteunt zonder te domineren. Een glas dat je met plezier blijft inschenken, en niet snel beu wordt.
    Punten: 90/100 – Prijs: 25,60 €

Brunello of IGT? Een Amici-avond met twee Toscaanse gezichten

Woensdag 11 februari 2026 stond met stip in mijn agenda: Amici proefavond, thema Brunello di Montalcino vs. Toscana IGT. Zo’n avond die je niet wil missen, en dus waren we er. Wijnmeester Peter had vooraf al laten vallen dat dit een proeverij zou worden “waar je iets aan hebt”. Bij zijn inleiding herhaalde hij dat nog eens, met die typische glimlach die meestal betekent: mark my words.
Alleen: zowel Brunello als IGT zijn geen onbekenden op onze proeftafel. Het ging er dus niet om wat Brunello of Toscana IGT is, dat weten we intussen wel, maar om wat er gebeurt wanneer je ze frontaal tegenover elkaar zet. En net daar zat de spanning. Wie Brunello nog eens wil opfrissen: in een eerdere post vergeleken we de uitzonderlijke jaargangen 2015 en 2016 en vind je de basis over de DOCG.
Trouwens… over magische jaren gesproken: een Brunello-avond rond jaargang 2019 zou ook niet te versmaden zijn.

Vijf sterren-systeem

Of het een geslaagd jaar was voor een Brunello di Montalcino, komt al snel uit bij het lokale consorzio. Sinds het oogstjaar 1945 publiceerde het consorzio jarenlang een beoordeling in een vijfsterrensysteem, gebaseerd op technische analyses en proeven door een commissie van kenners uit de regio. Handig als eerste richtingaanwijzer, al blijft het verstandig om zulke scores met een korrel zout te nemen.

Niet alleen omdat elke beoordeling onvermijdelijk ook een stukje communicatie is, maar vooral omdat ze een hele appellatie in één cijfer probeert te vangen. In één en dezelfde jaargang zitten tenslotte zowel de minder overtuigende als de topdomeinen. Bovendien zie je in de praktijk dat scores onder 3 sterren zeldzaam zijn, waardoor de schaal na verloop van tijd wat aan scherpte verliest.

In die logica is het ook niet onbelangrijk dat het consorzio de voorbije jaren afstand nam van de traditionele sterren voor nieuwe jaargangen. 2020 bleef daardoor het laatste oogstjaar dat nog officieel met vijf sterren werd bekroond. Kijk je twintig jaar terug, dan valt vooral op hoe zelden er echt laag gescoord wordt: 2014 kreeg drie sterren en 2002 twee. Voor de rest zit alles in de zone uitstekend tot exceptioneel.

Kunststerren – La Piastrella del Brunello

Wat gelukkig wél bleef bestaan, zijn de ‘kunststerren’. Sinds 1992 draait de Vintage Quality Evaluation van Brunello niet alleen om de bekende sterren voor de jaargang, maar ook om een jaarlijks kunstwerk: la Piastrella del Brunello, een jaarlijkse keramische tegel. De tegel (30 x 30 cm) draagt het jaartal en het aantal toegekende sterren, en wordt telkens onthuld tijdens Benvenuto Brunello, de jaarlijkse presentatie van nieuwe jaargangen. Nadien krijgt hij een vaste plek aan het Palazzo Comunale in Montalcino.

In de praktijk kan die piastrella van alles zijn: illustratie, schildering, grafiek, design of zelfs fotografie, afhankelijk van wie het jaar mag vormgeven. Het Consorzio koppelt zo het officiële jaargangsoordeel aan het culturele geheugen van Montalcino. Elk jaar krijgt letterlijk een tegel in de muur. En de makers? Die komen lang niet alleen uit de kunstwereld, maar evengoed uit sport, mode, design en entertainment. Italiaans én internationaal.

Puur voor mezelf koos ik er tien Piastrelle uit die ik bijzonder tof vind. Mijn top drie zijn de jaren 2000, 2021 en 2007.

Winnaar is Emilio Giannelli (2000). Hij speelt met de Gioconda en tekent een Mona Lisa die als het ware van Firenze naar Montalcino “verhuist”, tussen de wijngaardrijen, je krijgt er spontaan dorst van. Niet dronken, wel duidelijk een tikje tipsy door Brunello.

Runner-up is Carlo Cracco (2021), een sterrenchef die een ei centraal plaatst. Dat ei symboliseert leven, tegen de achtergrond van de Galleria Vittorio Emanuele II in Milaan. Cracco verzorgde ook het galadiner en benadrukte zo de link tussen Brunello en topgastronomie.

De top 3 wordt vervolledigd met Roberto Giolito (2007). Deze piastrella toont in driedimensionale vorm een kaart van het gebied rond Montalcino, waaruit een miniatuur van een Fiat 500 en een miniatuurflacon Brunello ‘opduiken’.

De top 10 wordt verder aangevuld (aflopend per jaar):

2022 – Brunello Cucinelli – Dionysos als centraal symbool: wijn, cultuur en tijdloosheid op een wit, “marmerachtig” canvas.
2019 – Giovanni Malagò – Wijn en sport staan centraal op een tegel die bewust richting de Olympische Winterspelen van 2026 (Milano-Cortina) knipoogt.
2014 – Carlo Petrini – Alleen al door het Slow Food-symbool. Wijn als poëzie van de aarde en drager van cultuur: mensen samenbrengen, de tafel verwarmen, sporen nalaten.
2012 – Cruciani – Opgenomen ter ere van de recent overleden Arnaldo Caprai. De tegel werd ontworpen door het Italiaanse modemerk Cruciani (groep Arnaldo Caprai) en benadrukt de band tussen Italiaans vakmanschap, territorium en kwaliteit. Het ontwerp bestaat uit verticale armbandmotieven die samen een druiventros vormen.
2011 – Salvatore Ferragamo – Een delicate, bijna surrealistische florale compositie met wingerdbladeren en trossen, met centraal een fles en een glas, als verbeelding van elegantie.
2009 – Tadashi Agi & Okimoto Shu – Een bewuste “Japan-bridging”-keuze van het Consorzio: ontworpen door Tadashi Agi (pseudoniem van het team rond de broers Yuko & Shin Kibayashi, bekend van de wijnmanga The Drops of God) en getekend door Okimoto Shu.
1997 – Deborah Compagnoni – Een koppeling met topsport en “Italiaanse trots”. Compagnoni behaalde in de reuzenslalom voor Italië drie keer olympisch goud tussen 1992 en 1998. De boodschap is helder: Brunello 1997 is goud.

Het proefverslag

In de hoop dat de te degusteren flessen even memorabel zouden zijn als de Piastrelle gingen we van start met de proeverij!

  1. Podere Le Ripi ‘Amore e Magia’ Brunello di Montalcino DOCG 2015
    Sangiovese Grosso met een rijping van 36 maanden in botti, gevolgd door 8 maanden in betonnen cuves en 12 maanden flessenrijping.
    Kersenrode kleur, mooi tranend. In de neus eerst licht snoeperig, maar tegelijk opvallend terughoudend: de wijn blijft redelijk lang gesloten. Door stevig te walsen komen laag per laag aroma’s opzetten van pruim, kers en bosbes, aangevuld met viool, peper en kaneel. Daarna volgen donkerdere accenten van chocolade, een rokerige toets en ceder, met een vlezig randje en een duidelijk groenkruidig-aards spoor. De mond toont een zeer kruidig en rijp profiel, met krachtige intensiteit en rijke tannine-structuur. De zuren zijn correct en houden de wijn mooi in het gareel. Ondanks dat evenwicht balanceert hij qua rijpheid wel op het randje van “jammy”. Overall is dit verre van slecht: een toegankelijke, warmbloedige Brunello die vooral een pleaser zal zijn voor een groot publiek.
    Punten: 89/100 – Richtprijs: 85 à 90 € – Niet te koop gevonden in België
  2. Canalicchio di Sopra Brunello di Montalcino DOCG 2013
    Sangiovese Grosso die 36 maanden doorbracht in Slavonische botti van 2500 en 5000 liter.
    Robijnrode kleur met lichte evolutie, mooi tranend. In de neus meteen een uitgesproken kruidig bouquet dat royaal specerijen vrijgeeft. Tertiaire aroma’s melden zich eveneens duidelijk, maar zonder dat het geheel uit elkaar valt: alles zit mooi verweven. Pruim, kers en braam vormen de fruitkern, met cassis en bosbes als donkere accentlaag. Daarna volgt een stevig kruidenspectrum met peper en kruidnagel, aangevuld door tijm en laurier. Het geheel krijgt extra diepte door rokerige toetsen, ceder en koffie, met leder en tabak in de achtergrond. Paprika, sous-bois en grafiet ronden finaal af.
    In de mond blijft het kruidige register domineren, met peper op kop. Het geheel is krachtig en wordt mooi ondersteund door de zuren, waardoor de balans klopt. Wel mocht de smaak net dat tikkeltje sappiger zijn, zodat het minder uitdrogend overkomt. De afdronk is voldoende lang en eindigt met een duidelijke dark-chocolate toets.
    Punten: 89/100 – Prijs: 66,50 € – Te koop bij De Heerlyckheid
  3. Brancaia Ilatraia Toscana IGT 2015
    Blend van 40% Petit Verdot, 40% Cabernet Sauvignon, 20% Cabernet Franc. Opvoeding van 18 maanden in Franse barriques en 3 maanden in betonnen kuipen.
    Robijn- tot donkerrode kleur, tranend. In de neus een verslavend en uitbundig geurprofiel dat meteen de aandacht opeist. De complexiteit is overvloedig. In die mate zelfs dat je ongetwijfeld niet alles kan vatten. Wat zeker present is, is indrukwekkend: pruim, kers en braam, met zwarte bes als donkere ruggengraat. Viool geeft parfum, terwijl munt en een puntje eucalyptus voor verfrissing zorgen. Peper (duidelijk aanwezig) en tijm zetten het kruidige register scherp. Daarna volgen gelaagde, rijpere tonen van chocolade, cederhout en mokka, met een vlezig accent, balsamico, tabak en laurier. Potlood en humus duwen het geheel nog een trap hoger. In de mond wordt de belofte van de neus naadloos ingelost: krachtig, maar tegelijk soepel en levendig fris. Volledig in balans, met een perfecte mix tussen fruit, kruiden en houtinvloed. Sappig en mondvullend, met een mooie drive. En als we dan gaan mierenneuken: de afdronk mag gerust nog een secondje langer aanhouden en de alcohol mocht net iets meer getemperd zijn. Nietszeggende werkpuntjes in een heerlijk glas wijn.
    Punten: 92/100 – Prijs: 57,50 € – Te koop bij Leirovins
  4. Argiano ‘Solengo’ Toscana IGT 2015
    Blend van Cabernet Sauvignon, Merlot, Petit Verdot en Sangiovese. 18 maanden rijping in Franse barriques.
    Heldere, donkere rode kleur, stevig tranend. In de neus werkelijk doorspekt van zwart fruit en specerijen: pruim, zwarte kers en braam domineren, terwijl peper, kruidnagel en jeneverbes het kruidige kader strak afbakenen. In een niet onbelangrijke bijrol spelen de vegetale accenten mee zoals paprika en laurier naast een uitgesproken grafiettoets en dat typische potloodslijpsel. Figuranten, maar daarom niet minder essentieel, zijn viool, leder en tabak, met balsamico, rokerige hints en een aardse laag van humus en sous-bois.
    In de mond keert die vlezige, balsamico toets duidelijk terug, net als het sappige fruit dat een perfecte combo vormt met krachtige, rijke tannine. De zuren zijn voldoende fris om het geheel op te tillen en het hout zit geïntegreerd. Persoonlijk vind ik dit een pracht van een glas dat nog net als een jong veulen aanvoelt. Eten en drinken tegelijk dus, en in dit geval prijs ik me gelukkig dat er redelijk wat alcohol aanwezig is.
    Punten: 95/100 – Prijs: 70 € – Te koop bij Licata
  5. Isole e Olena ‘Cepparello’ Toscana IGT 2018
    Sangiovese in purezza met een rijping van 18 maanden in barriques en tonneaux.
    Volle, heldere kersenrode kleur. In de neus een profiel dat doorgaans meer op rood dan op donker fruit leunt, maar dan wel met een rijpere, gulle indruk. Denk aardbei, kers en rood bes-achtig fruit, aangezet met zoetere Oosterse kruiden zoals garam masala met kaneel, peper en tijm als duidelijke ankerpunten. Er zit ook een uitgesproken aards/dierlijk accent in, met champignon, humus en sous-bois. Daarnaast rolt een brede geurenwaaier uit met chocolade en mokka, ceder, thee en viooltjes, mooi verweven zonder dat één element het geheel claimt.
    In de mond vullen sappige, fruitige zuurtjes het palet en zetten ze samen met de tannine een echte Toscaanse wals in. Vol en rond, maar tegelijk precies en in balans. De finale is zeer lang en zet de complexiteit van de wijn nog extra in de verf. Het pure Sangiovese-gevoel was er absoluut; ik heb dit zelfs omschreven als een Poggio di Sotto-profiel, Brunello dus… Uiteraard kan Toscana IGT ook perfect 100% Sangiovese zijn. Maakt niet uit: ik vond de wijn alleszins geweldig.
    Punten: 95/100 – Richtprijs: 105 à 120 € – Te koop op diverse plaatsen in België.
  6. Fuligni Brunello di Montalcino Riserva 2013
    Sangiovese die 3,5 jaar op hout heeft gelegen.
    Kers- tot granaatrode kleur met duidelijke, maar mooie evolutie. In de neus correct en uitnodigend, zonder dat het parfum in complexiteit wil “overdrijven”. Een puntje gedroogd fruit naast aardbei, kers en rode aalbes. Gedroogde rozen zorgen voor de florale toets, met peper en kaneel in het kruidige register. Verder ook mokka, een vlezig accent, tabak en een aardse ondertoon die het geheel netjes verankert. In de mond is de wijn zeer in evenwicht. De tannine zijn niet te krachtig en worden mooi gecounterd door voldoende frisse zuren. De afdronk blijft correct lang en er is nog voldoende fruit aanwezig. Toch kan ik me niet van de indruk ontdoen dat deze wijn momenteel perfect op dronk is gekomen. Misschien zijn echte hoogtepunt zelfs al een miniem beetje achter de rug heeft. Is hij daarom minder goed? Neen, helemaal niet… soms is het simpel: dit is gewoon een mooi glas wijn om nu van te genieten.
    Punten: 90/100 – Prijs: 90 € – Te koop bij Licata
  7. Casanova di Neri ‘Cerretalto’ Brunello di Montalcino 2008
    We houden deze bespreking kort: wat de topper van de avond moest worden, werd uiteindelijk de seut. De kleur toont duidelijke evolutie en neigt naar puur granaat. In de neus is het één en al oxidatie, eerder sherry of witte porto dan Brunello. Wie de moeite doet om daar doorheen te ruiken, vindt wat gedroogd fruit (blonde rozijnen) en zelfs een overvloed aan noten. Verder ook potpourri, kaneel, leder, doortrokken theebladeren en wat kreupelhout. De smaak laat zich nog eenvoudiger samenvatten: als een rancio Maury die in dame-jeanne de zon te lijf is gegaan. Over the hill dus, en eigenlijk enkel nog bruikbaar om een saus mee te verrijken. Zonde.
    Punten: geen – Prijs: We vinden zeer uiteenlopende prijzen, gaande van 350 tot wel 500 € – Te koop op divers” plaatsen in België.
  8. Mazzei (Castello di Fonterutoli) ‘Siepi’ Toscana IGT 2016
    Deze wijn kreeg een opvoeding van 18 maanden in hout, voor de 50% Sangiovese is dit in tonneaux, voor de 50% merlot in barriques.
    Diepe robijn- tot donkerrode kleur, mooi tranend. In de neus meteen veel présence en klasse: rijp fruit zonder log te worden, met kers en pruim als kern en braam/cassis als donkere schaduw. Daaroverheen een kruidig register met peper en kruidnagel, aangevuld met mediterrane kruiden (tijm, laurier) en een fijne balsamico-lift. Het hout is duidelijk aanwezig stoort op geen enkel moment: ceder, mokka en pure chocolade, met ook wat tabak en een tikje leder.
    In de mond volgt de wijn dezelfde lijn: krachtig en mondvullend, maar tegelijk soepel en levendig gehouden door voldoende frisse zuren. De tannine zijn rijk en dragend, helemaal niet uitdrogend. Het geheel blijft mooi in balans tussen fruit, kruiden en houtinvloed. De afdronk is lang en eenvoudigweg zeer complex, met een donkere chocoladefinale die blijft nazinderen. We eindigen met een glas dat ze me zonder enige gêne mogen presenteren!
    Punten: 93/100 – Prijs: 110 € – Te koop bij Licata.

Pinot Noir Mondial – Acht landen blind geproefd

Eind 2025 noemden we Pinot Noir in onze blog al “de druif van het jaar”, simpelweg omdat ze opvallend vaak op tafel kwam bij de wijnclubs waarin ik proef. Bij Het Negende Vat kreeg ik de kans om er een volledige avond rond te bouwen. Dit deed ik bewust niet volgens het klassieke stramien van één appellatie of één regio. In plaats daarvan kozen we voor een mondiale proef: Pinot Noir als wereldburger.

Het concept was even eenvoudig als verraderlijk. Acht wijnen uit acht verschillende landen werden blind geschonken. De proevers kenden wel de mogelijke landen en de jaargangen, en kregen een overzichtsformulier om hun observaties te structureren. Zeven flessen waren monocépage Pinot Noir; één wijn was een blend, met Pinot Noir als dominante druif. Dit was een bewuste toevoeging, omdat ik benieuwd was of die zich als ‘buitenbeentje’ zou verraden. Daarnaast schatten we de prijsvork in en vertaalden we onze waardering naar een puntenquotering.

Zulke opdrachten zijn vooral leuk omdat ze tegelijk relativerend werken. Zelfs ervaren proevers botsen blind al snel op de grenzen van zekerheid: stijl, herkomst en kwaliteit lopen wereldwijd niet altijd in de pas met onze verwachtingen. Wie de helft correct ‘plaatst’, heeft eigenlijk al bijzonder sterk geproefd. Net daarom doseer je dit soort avonden best: blind proeven is leerrijk, maar de puntenscores zijn zelden mild voor het ego.

Als organisator kende ik uiteraard de line-up. Daarom nam ik mezelf een andere rol aan: ik maakte voor elke wijn proefnotities, zodat we na afloop een houvast hadden om over te discussiëren. Hieronder vind je die notities.

  1. Crystallum ‘Mabalel’ Pinot Noir – Zuid-Afrika – WO Elandskloof – 2023
    Spontane vinificatie in inox cuves en 12 maanden rijping in barriques.
    Licht kersenrood van kleur, zuiver en mooi tranend in het glas. In de neus komt meteen een helder roodfruitprofiel naar voren met framboos en kers, aangevuld met florale toetsen. Daaronder ligt een subtiele kruidigheid met laurier en ceder, en een licht aardse nuance.
    De smaak is sappig en uitgesproken fruitgedreven, met een mooie fraîcheur die de wijn levendig houdt. De tannine komt wat later aanzetten en geeft een aanvullende structuur. De afdronk is voldoende lang, rond een zestal seconden, en blijft mooi in balans. Helemaal op het einde verschijnt een licht bittertje dat aan chocolade doet denken, samen met een fijne kruidige toets.
    Dit is een zeer mooie Pinot Noir die onmiddellijk bekoort.
    Punten: 82/100 – Prijs: 45,30 € – Te koop bij: Santé Wines
  2. Weingut Hartl ‘Graf Weingartl 1OTW’ Pinot Noir – Oostenrijk – Thermenregion DAC – 2022
    Spontane vergisting met natuurlijke gisten en 16 maanden rijping in barriques (30% nieuw, rest tweede en derde vulling).
    Helder kersenrood in het glas, zuiver en mooi tranend. De neus boeit onmiddellijk en schakelt vlot van fruit naar finesse: bosaardbei en kers openen het aromatische spel, gevolgd door viool en een fris, bijna etherisch accent van pepermunt. Daaronder ontvouwen zich laurier en een aardse toets van paddenstoel, waarna tabak en thee het geheel verder verdiepen. Een rokerig accent zorgt voor extra spanning en geeft het bouquet een volwassen, complex karakter.
    In de mond is de wijn smakelijk en uiterst sappig, met een voorbeeldige balans tussen fruit, fraîcheur en hout. De tannine ondersteunt de aciditeit precies genoeg, waardoor een fantastisch mondgevoel ontstaat: energiek, lichtvoetig en tegelijk stevig genoeg om lengte te bouwen. In de afdronk komt een mooie kruidigheid naar voren, zonder dat de wijn ooit aan sappigheid inboet. De finale is lang en krijgt bovendien een extra mineralige toevoeging.
    Een heerlijke, harmonieuze Pinot Noir met directe charme én serieuze diepgang, uitblinkend in sappigheid, balans en lengte.
    Punten: 89/100 – Prijs: 37,20 € – Te koop bij Wijnkennis
  3. Gump Hof ‘Praesulis’ Pinot Noir – Italië – Alto Adige DOC – 2022
    De steile wijngaarden met een hellingsgraad van 50 tot 55% liggen op een hoogte tot 550 meter. Er wordt een rendementsbeperking van 45 hl/ha toegepast. De vergisting vindt plaats in inox kuipen, gevolgd door een opvoeding van twaalf maanden op Franse eiken barriques.
    In het glas toont de wijn zich mooi en zuiver kersenrood. Het bouquet opent zich onmiddellijk. Rood fruit staat centraal, met kers en framboos op kop, maar er is meteen ook donkerder fruit aanwezig. Naarmate de wijn in het glas ademt, schuiven kruidige toetsen naar voren. Denk aan fijn gedoseerde specerijen en krijgt het geheel een meer rijpere rand met een duidelijke ledertoets. In de mond bevestigt de wijn zijn stijl: de aanzet is sappig en energiek, gedragen door een frisse, zuivere aciditeit. Het fruit is rijk aanwezig, maar blijft strak afgelijnd: rood fruit vooraan, met daaronder een kern van zwart fruit. Het geheel is verfijnd en harmonieus; tannine ondersteunt eerder dan dat ze domineert en zorgt voor een mooi mondgevoel. De finale is lang, kruidig en vooral opvallend zuiver. Hier komt alles subliem samen: een aanhoudende fruitimpressie, een verkwikkende frisheid, en een kruidig naspel.
    Dit is een charmante Pinot Noir met de nodige complexiteit en harmonie.
    Punten: 90/100 – Prijs: 35,00 € – Te koop bij Wijnkennis
  4. Rudolf May ‘Langenberg’ Spätburgunder – Duitsland – Franken – 2020
    Gisting in open houten kuipen gevolgd door een rijping van 15 maanden in barriques.
    Robijnrood, met een lichte bruine rand die op een puntje evolutie wijst. De neus is ronduit belovend en complex: bosaardbei, framboos en kers vormen de kern, omgeven door een zeer fijne kruidigheid. Daarachter volgen ceder en tabak, met een uitgesproken sous-bois toets, laurier en een subtiele aardse nuance.
    In de mond volgt de wijn dat veelbelovende aroma-profiel echter niet helemaal. De structuur zit correct: hij is in balans en de tannine weegt minstens evenveel door als de zuren, wat de wijn een stevig, licht drogend middenpalet geeft. Tegelijk blijft het fruit wat op de achtergrond, waardoor de aanzet minder sappig overkomt dan verwacht op basis van de neus. De afdronk mocht bovendien langer zijn en eindigt met een licht storend bittertje. Positief is wel de subtiele mineraliteit die doorheen het geheel schemert.
    Slotconclusie: het wat mindere mondprofiel bleek te dominant zodat we wat op onze honger bleven zitten met deze Pinot Noir.
    Punten: 77/100 – Prijs: 29,20 € – Niet te koop gevonden in België
  5. Peregrine Pinot Noir – Nieuw Zeeland – Central Otago – 2019
    Vinificatie in open-top kuipen met een combinatie van whole bunch en ontsteelde druiven, met regelmatige pigeage. Rijping van 11 maanden in Franse barriques.
    Zuiver kersenrood van kleur, helder, met duidelijke tranen langs het glas. De neus is uitgesproken aromatisch en fruitgedreven, met veel kers en rood bessenfruit, maar krijgt meteen extra dimensie door tabak en thee, gevolgd door peper, laurier en kaneel. Het hout tekent zich af via ceder, terwijl een toets potgrond voor aardse diepte zorgt. Een mooie florale nuance rondt het geheel af en geeft finesse aan het bouquet.
    In de mond biedt deze Pinot Noir voldoende fraîcheur en voldoende fruit, met tannine die netjes op hun plaats zitten en precies doen wat ze moeten doen: ondersteunen zonder te storen. Tegelijk blijft het geheel eerder correct dan meeslepend; de wijn excelleert nergens en de afdronk is net iets te kort, rond vier seconden. In die finale proeven we een licht, niet storend bittertje dat aan koffieboon doet denken.
    Een correcte, evenwichtige Pinot Noir die zijn aromatische palet mooi uitspreidt, maar qua lengte en impact net te weinig spanning biedt om echt te overtuigen.
    Punten: 79/100 – Prijs: 36,20 € – Te koop bij: Mig’s World Wines
  6. Maison Blanche – Zwitserland – Mont Sur Rolle AOC – 2019
    De mol van de tasting want de wijn bevat naast Pinot Noir eveneens Mondeuse Noire.
    Vinificatie in inox. Rijping voor 24 maanden in barriques.
    Het glas oogt zuiver kersenrood. In de neus vinden we, naast het klassieke rode fruit, ook vlier en zwart fruit. Daarbovenop komt een fraaie florale toets, gevolgd door een fijne kruidenvariatie en nuances van cederhout, leder en peper. Het aromatische profiel wordt verder uitgediept door sous-bois, verse laurier en een expressie van grafiet.
    In de mond opent hij met zeer mooie zuren en een stevige tanninestructuur. Het geheel blijft lang aanwezig, met veel fruit in de smaak dat nadrukkelijk verder reikt dan enkel rood fruit. De balans is overtuigend: strak maar niet streng, met een welgekomen sappigheid en met een smakelijke, mineraal getekende aanhoudende finale.
    Dit is een karaktervolle wijn met aromatische complexiteit en een solide ruggengraat, die nu al charme biedt maar ook nog enkele jaren mee kan.
    Punten: 89/100 – Prijs: 39,60 € – Te koop bij Vinyo Wines
  7. Michel Sarrazin – Frankrijk – Maranges Premier Cru – 2016
    Spontane vinificatie in inox. Rijping van 12 maanden in Franse eiken barriques.
    Kersenrood met een duidelijke bruine rand. De neus opent uitgesproken klassiek, in de stijl van wat oudere Bourgogne-pinot: kersenpit/putje, champignons en gedroogd pruimenfruit zetten de toon. Tegelijk komt er wel degelijk nog een kleine, jeugdigere impuls van rood fruit opzetten. Als extra ontvouwen zich nuances van tabak, ceder, koffie en cacao, met een breed kruidenregister dat zich opstapelt tot aan een fijn puntje eucalyptus.
    De smaak zet dat goede gevoel naadloos verder: fijne maar stevige zuren dragen de wijn van begin tot eind, terwijl de tannine zich consequent ondersteunend en correct gedoseerd toont. Opvallend is dat het fruit in de mond aanzienlijk jonger proeft dan de neus deed vermoeden. De afdronk blijft lang nazinderen, met opnieuw tabak en kruiden als signatuur.
    Een wijn met mooi evenwicht en karakter. Kortom: een zeer mooie Maranges Premier Cru.
    Punten: 91/100 – Prijs: 27,40 € – Uit eigen wijnkelder
  8. J. Christopher ‘Lumière’ – Oregon (USA) – AVA Eola-Amity Hills – 2012
    Vinificatie in houten kuipen, gevolgd door een rijping van 18 maanden in Franse eiken barriques.
    Helder robijnrood in het glas. De neus geeft onmiddellijk volle, sappige aroma’s van jong aandoend maar rijper fruit en ontvouwt zich daarna tot een zeer complex bouquet: florale accenten worden fraai omlijst door ceder en tabak, met verfrissende toetsen van munt en een kruidige lift van peper. Het samenspel van de geuren triggert je meteen en geven hoge verwachtingen aan het vervolg.
    Ook in de mond is dit een sappig bommetje. Het fruit blijft kernachtig en precies, gedragen door mooi onderbouwde tannine en zeer fijne, zeker niet fragiele, zuurtjes die voor frisheid zorgen. Je proeft wat je ruikt! Het geheel blijft lang dragend aanwezig, met een afdronk die uitnodigt om te blijven ontdekken: je blijft zoeken en je blijft vinden, maar uiteindelijk is het vooral gewoonweg een subliem mooi en uiterst genietbaar glas wijn. Wat mezelf betreft de beste wijn van de avond.
    Punten: 92/100 – Prijs: 47,60 € – Niet te koop gevonden in België