De start van een nieuw proefjaar!

Het is een cliché, ik weet het maar de tijd vliegt echt wel razendsnel voorbij. September start traditioneel het nieuwe proefjaar en dus is het tijd om het programma in een definitieve plooi te gieten. Hierbij de programmatie voor wijnclub Het Negende Vat voor het werkingsjaar 2014 – 2015.
Geïnteresseerden mogen steeds hun suggesties doorsturen, of nog beter 😉 Ons een staalfles bezorgen om ervoor te zorgen waarom hun fles niet mag ontbreken op onze degustatie!

Dinsdag 09 september 2014 à Theo
Test je geheugen / Herken de druif
. Jarenlang de vaste opener en op vraag terug ingevoerd! De ultieme proef waarbij elke wijnliefhebber weer op aarde neerdaalt en keurig met zijn voetjes op de grond komt.

Dinsdag 14 oktober 2014 à Walter & Mie-Jee
Les Crus de Gevrey Chambertin
‘Nothing makes the future look so rosy as to contemplate it through a glass of Chambertin’ dixit Napoleon. We verwachten maximaal een 8-tal wijnen uit verschillende terroirs van Premiers en Grands Crus. Bourgogne en Pinot Noir krijgen een optimale kans zich te presenteren.

Dinsdag 18 november 2014 à Wim
Quinta do Crasto Old Vines Reserve
! Een verticale proeverij van deze meesterlijke Douro. Eén wijn, 36 druivenrassen, 8 verscheidene jaargangen (we proberen nog met een verrassing voor de proppen te komen). Hoe machtig en prachtig de regio ook is zullen we vertaald zien in ons glas. Wine tasting will never be like before!

Dinsdag 09 december 2014 à Tie
Bolgheri
! Een verhaal dat zijn start kende in 1974. Een straat van 5 km in Castgnedi Carducci waarlangs de wijngaarden verspreidt liggen. De invloeden van de kust, een ongekend microklimaat en Franse druivenrassen. We verwachten wijnen die Bordeaux het schaamrood op de wangen geeft qua kwaliteit en vooral qua prijs.

Dinsdag 13 januari 2015 à Manou/Bjorn
Gemme di Mongibello
! Pareltjes van de Etna. De varianten van de Nerello (Mascalese & Cappuccio), Carricante, Cataratto en Minella mogen hun kwaliteiten gaan bewijzen. Tip is alvast Passopisciaro

Dinsdag 10 februari 2015 à Wim & Danielle
Verrassend Emporda
! Hoezo de Costa Brava is enkel maar een vakantieoord? Wacht maar tot je die prachtige wijnen van bv. Oude Samso stokken in je glas krijgt. Uitdaging wordt zelfs om een witte Carinena te vinden!

Dinsdag 10 maart 2015 à Ann
Ceci n’est pas du Beaujolais
! De ondergewaardeerde Gamay mag uit de diepste kelders komen. Ga op zoek naar de oude stijl Beaujolais, deze die traditioneel worden gevinifieerd. Geen maceration carbonique dus…

Dinsdag 14 april 2015 à Luc
De betere Sancerre
! De alledaagse instap Sancerre kennen we allemaal wel. Neen, bedankt dat hoeft niet meer. Vandaag zullen we ontdekken waarom Sancerre echt wel goed kan zijn. Genre Pascal Cotat dus om maar iets langs de vuist weg te zeggen!

Dinsdag 12 mei 2015 à Chris
Pikante Grüner Veltliner
! Van zijn basis tot zijn verrukking, opgesmukt met enkele specialiteiten van Chris (ook live dit keer?). Ik hoop alvast dat Veyder-Malber niet op de degustatie gaat ontbreken!

Dinsdag 09 juni 2015
Eindigen doen we klassiek met onze BYO- formule… Dit jaar gaan we voor een Pinot Gris / Pinot Grigio / Grauburgunder / Rulander! Ieder brengt een flesje mee. Klassiek, blijf niet rond de kerktoren om uw wijn in te slaan en warenhuizen zijn uit den boze.

Dinsdag 16 juni 2015
Negende Vat Banket. Locatie nog te bepalen.

Het negende vat

Chablis – Par Mots er par Vaux

Chablis! In het wijnlandschap staat deze Bourgogne appellatie nog steeds fier overeind en is ze in het bezit van een naam als een klok. Wereldwijd gegeerd en aanbeden als was ze een ware filmster. Toch heb ik steeds een haat/liefde verhouding gehad met deze noordelijke blonde schoonheid. Boeiend, zonder enige twijfel. Het volstaat om een keer op bezoek te gaan in Chablis en de wijngaarden in te trekken. Zonder twijfel ook mysterieus, steeds bang afwachtend of de vaak (te) hoog gespannen verwachtingen wel voldaan kunnen worden. En net op dat punt neep het schoentje me iets te frequent. Sowieso vind ik dat een eenvoudige basis Chablis zelden of nooit een passend prijs/kwaliteit kaartje laat zien waardoor het een wat hoogdravende diva werd die in de tijd dat er nog geen sprake was van botox al in haar nog te vroege jaren reeds over haar hoogtepunt heen was. Enkel goed voor wat puffend gebluf om dan te eindigen in de goot.

Daartegenover staat dan die andere Chablis. De echte sterren aan het firmament, niet zelden gezegend met de Grand Cru status. Rete-strak, hoofd omhoog, borst vooruit, stralend van de mineraliteit en dus vitaliteit. Blakend in hun eigen jetset aan de rechteroever van de Serein. Verzekerd van een marktwaarde tot in de eeuwigheid. En jawel, betalen zal je om ervan te kunnen genieten!

Het is over deze Bourgondische wijn dat het BIVB (Bureau Interprofessionel des Vins de Bourgogne) een pracht van een uitgave heeft geschreven ‘Par Mots et par Vaux‘. Het boek wordt niet gecommercialiseerd maar is een uitstekend naslagwerk omtrent Chablis.

Chablis

Voor de aardrijkskundige leken onder ons: Chablis situeren we in het noorden van Bourgogne in het departement Yonne tussen Parijs en Beaune.
Chablis zou trouwens de samentrekking zijn van 2 woorden zijnde CAB ‘maison (huis)’ en LEYA ‘près du bois (dicht bij het bos)’.

Chablis enkele cijfers:

  • 1 druif / 1 kleur: Chablis is een witte wijn van Chardonnay
  • 4 appellaties zijn er in Chablis: Petit Chablis / Chablis / Chablis Premier Cru / Chablis Grand Cru
  • 1938 is het jaar waarin de AOP in decreet werd gegoten . In 1944 volgde Petit Chablis
  • 5462 ha aan wijngaarden is de appellatie groot
  • 40.000.000 miljoen flessen ongeveer worden er per jaar gebotteld
  • 300 verschillende domeinen bestaan er
  • ¼ van de productie wordt door 1 coöperatieve behandeld
  • 65% van de wijn is bestemt voor de export
  • 40 climats zijn Premier Cru
  • 16 hiervan liggen op de rechteroever van de Serein (Vaucopin, Côte des prés-Girots, Morein, Les Fourneaux, Mont de Milieu, Pied d’Aloup, Chapelot, Montée de Tonnerre, Côte de Bréchain, Berdiot, Côte de Vaubarousse, Vaulorent, Fourchaume, l’Homme Mort, Côte de Fontenay, Vaupulen)
  • 24 hiervan liggen aan de linkeroever (Beauroy, Côte de Savant, Troesmes, Vau Ligneau, Vau de Vey, Vaux Ragons, Côte de lêchet, Les Lys, Sécher, Chatains, Vaillons, Beugnons, Mélinots, Les Epinottes, Roncières, Butteaux, Forêts, Montmains, Chaume de Talvat, Côte de Jouan, Côte de Cuissy, Les Beauregards, Vaugiraut, Vosgros)
  • 7 Grand Cru’s bestaan er, allen grenzend aan elkaar op de rechteroever van de Serein

Chablis Grand Cru enkele feiten:

  • Volgende climats zijn gezegend met de status Grand Cru:
    1. Blanchot
    2. Les Clos
    3. Valmur
    4. Vaudésir
    5. Les Preuses
    6. Bougros
    7. Grenouilles
  • La Moutonne werd in 1951 tot de 8e Cru benoemd door een onderling akkoord tussen de eigenaar, L’institut National des Appellations d’Origine en Le Syndicat des Vignerons maar dit werd nooit officieel bekrachtigd
  • De totale Grand Cru oppervlakte bedraagt 105 Ha
  • Jaarlijkse productie van ongeveer 700.000 flessen

Wist je trouwens dat Chablis al liefkozend wel eens het perfecte oesterwater genoemd wordt? Het sprookjeshuwelijk tussen de twee komt voornamelijk tot stand omwille van de uitzonderlijke bodem en onderbodem die we er vinden. Zo’n kleine 150 miljoen jaren terug ontstond er de kimmeridgien bodem. Het is een voornamelijk kalkrijke bodem die gevormd werd van oesterfossielen. Tot op de dag van vandaag is dit trouwens het meest standvastige huwelijk dat ik ken!

Chablis2 Chablis3

Twee wijnen, één druif – Chardonnay

Wat is wijn toch een fantastisch product. Het wordt dan ook gemaakt vol vakmanschap en liefde. Wat me persoonlijk steeds weer weet te boeien, en wat wijn voor mij ook zo aantrekkelijk maakt, is dat elke wijn steeds weer anders smaakt!
Uiteraard zal je zeggen. Een rode wijn smaakt nu eenmaal anders dan een witte wijn of een roséwijn. En er bestaan toch zo veel verschillende druivensoorten. Elke druivensoort bezit zijn eigen specifieke karakteristieken die we in het glas zullen terugvinden.
Ja oké, maar waarom smaakt geen enkele wijn gemaakt van de Syrah hetzelfde, waarom verschillen de wijnen van de Chardonnay druif zo van elkaar?

Om op zulke zaken een antwoord te kunnen geven volstaat het dikwijls logisch na te denken. Maar hebben we ook een zekere vorm van kennis en ervaring nodig. Waarom zit er toch zulk groot verschil tussen een Chardonnay afkomstig uit Bourgogne, de bakermat van de druif, en een Chardonnay afkomstig uit pakweg Australië?

Logische antwoorden

  • Vakmanschap
    Hiervoor moeten we echt niet ver gaan kijken. Elke vogel zingt zoals hij gebekt is. Elke wijnbouwer heeft zijn eigenheid, zijn eigen handelingen, zijn eigen geheimpjes. Vergelijk het met twee bakkers in je eigen gemeente. Het basisproduct is hetzelfde maar toch zal je verschillen in de smaak waarnemen.
  • Het klimaat
    Juist, de druif is een vrucht die tot optimale rijpheid moet komen om de beste resultaten in je glas te krijgen. Het gematigde klimaat in het noordelijk gelegen Bourgogne verschilt uiteraard met het warmere klimaat dat heerst in Australië. De rijpheid van de druiven zal dus verschillen en dat gaan we ook proeven.
    Nauwelijks rijpe Chardonnay zal naar groene appels smaken.
    Rijpere voorbeelden uit koele gebieden waar de druiven lang zijn blijven hangen, zoals Bourgogne, hebben aroma’s van peren en acacia, citroen en grapefruit, noten en biscuit, boter, honing en popcorn. Ook kan het fruit een vleugje mineraal, vuursteen of rook hebben, een beetje aan toast of brioche doen denken vanwege het eikenhout, en natuurlijk een zuurheid die in jonge wijn doordringend en strak kan lijken, die alles in balans houdt.
    Chardonnay uit warme gebieden worden tropisch, met mango, room, banaan, ananas, meloen en perzik, met boter, honing en toast. Er kan een vleugje specerijen inzitten of snoepjes. Hij bezit een zekere vetheid, een merkwaardige en karakteristieke volheid in de mond. Zijn gemiddelde zuurgraad verdwijnt makkelijk op de achtergrond in deze glycerine.
  • De bodem
    Geen enkele bodem is identiek. Geen enkele regio is hiervoor een beter voorbeeld dan Bourgogne waar er soms verschillen per m2 opgetekend worden, verschillen ontstaan door een breuk omwille van tektonische verschuivingen. De Chardonnay druif gedijt zeer goed in een kalkbodem en deze vindt hij in de Bourgogne naar believen. Ook in Australië vinden we kalk terug in de bodem. Soms zelfs zo specifiek dat de bodem uniek is. Denk maar aan de Terrarossa (rode klei over kalk) die we in Coonawarra vinden.
  • De opvoeding van de wijn
    Uiteraard denken we hier in de eerste plaats aan houtlagering of geen houtlagering. Een Chablis zal uiterst zelden een opvoeding in eiken houten vaten krijgen. In Australië was er gedurende vele jaren een voorliefde voor ‘oaky’ wijnen. Gelukkig maar hebben ze dat ondertussen een beetje bijgestuurd en zien we de laatste jaren de opkomst van unwooded Chardonnays met vreugde tegemoet.

Oenologische antwoorden

Hier moeten we vooral naar de stijl van vinificatie van de wijn gaan kijken. Uiteraard heeft elke wijnbouwer zijn eigen stijl, zoals reeds aangehaald. Maar er bestaat wel degelijk een verschil in cultuur, traditie, en uitgangspunt.
Een verschil dat in de wijnwereld meestal wordt teruggebracht tussen de stijl van wijnmaken in de ‘Old World’ en de ‘New World’.

Het grote verschil bestaat er naar het uitgangspunt naar wijn, op zich, toe. Frankrijk is de traditie, het voorbeeld dat overal ter wereld model heeft gestaan. Gelukkig heeft men in de nieuwe wereld zich niet beperkt tot het eenvoudigweg kopiëren van het Franse model. Waar men in Frankrijk, en dan vooral in de klassieke wijngebieden Bordeaux en Bourgogne, uitgaat van het maken van kwaliteitsvolle bewaarwijnen gaat men in de Nieuwe wereld van een totaal ander standpunt uit. Wijn wordt er meer als een consumptie product beschouwd met de nodige marketing eromheen. Zij gaan er vanuit dat een wijn jong moet gedronken worden en niet gedurende jaren in één of andere duistere kelder op zijn ‘moment de gloire’ moet liggen wachten.
Het gedrag van de wijndrinkende medemens in Australië of California is als volgt samen te vatten: Ik ga vandaag een wijn kopen die ik reeds vanavond zal drinken.
Bij het aankopen van een Meursault zal je moeten inschatten wanneer deze perfect op dronk gaat zijn en zal je deze wijn enkele jaren moeten laten rusten in je kelder.
Dat verschil van uitgangspunt zal resulteren in een totaal verschillende stijl van vinificatie. Bij de jong te drinken wijnen zal men veel meer het fruit gaan zoeken én benadrukken.

Technieken die voor Bourgondisch doorgaan zijn:

  • Gisting in Franse eikenhouten vaten
  • Malo-lactische gisting (bacterieel proces waarbij de stevig appelzuren worden omgezet naar de meer toegankelijke melkzuren)
  • Bâtonnage of het doorroeren van het bezinksel in het vat. Deze techniek laat boterige, romige aroma’s uit de wijn naar voren komen of voegen ze toe.

In Australië gebruikt men diverse technieken om aroma uit de neutralere druif te verkrijgen:

  • Het gebruik van aromatische gistsoorten
  • Schilweking aan koude temperaturen voor de alcoholische gisting om meer smaak aan de schil te onttrekken
  • De gisting vindt plaats in roestvrij staal ipv in eikenhouten vaten en op lagere temperaturen om meer aroma’s van tropisch fruit te produceren
  • Na de gisting wordt de wijn gelagerd op nieuwe eikenhouten vaten, gemaakt van de uitgesproken vanilleachtige Amerikaanse eik

Het resultaat was een fruitcocktail die direct aansprak.

Is dit nu altijd het geval?

De verschillen in de stijl van het wijnmaken zoals hierboven beschreven wordt met de jaren kleiner en kleiner. Zowel de old world als de new world hebben technieken van elkaar overgenomen, waardoor er nu frissere witte Bourgogne is en elegantere, terughoudender en subtielere Chardonnays uit de nieuwe wijnlanden komen.
Tegenwoordig is een mengsel van aromatische gisten en het neutrale gist meer in gebruik voor de topwijnen.
Het verschil tussen de Chardonnay-stijlen wordt minder een kwestie van gebieden, en meer van klimaten en technieken.

Het succes van de nieuwe wereldlanden heeft stilaan de ogen geopend in Frankrijk. Ze blijven niet langer blind voor deze successen en de vinificatie stijlen van the new world krijgt stilaan navolging.
Ook omgekeerd zien we deze beweging. De nieuwe wereldlanden die steeds het belang van het terroir, heilig in Frankrijk, hebben weggedrongen zijn zich ondertussen wel degelijk bewust geworden van het belang hiervan. De meest kwaliteitsvolle wijnen krijgen sinds enkele jaren dan ook het label ‘single vineyard’ opgelegd en zijn heuse bewaarwijnen geworden.

Zo blijft dit product boeiend en levendig! 

Domaine Philippe Gavignet – Nuits-St.-Georges 1er Cru ‘Les Chaboeufs’ 2005

In het voorjaar, ergens halverwege mei, bewoog ik me nog eens huiswaarts in het wijnlandschap. Thuis wil voor mij zeggen Bourgogne. Ik voel er me ‘à l’aise’, kan er rust vinden en probleemloos mijn batterijen opladen. Je kunt er ontzettend lekker eten (L’écusson en Le caveau des Arches in Beaune bijvoorbeeld). En hoezeer ik mij ook verscheid in de hemelse lekkere wijnen die deze planeet te bieden heeft, Bourgognewijnen (en meer speciaal de witte) blijven mijn gemoed met blijdschap vervullen. Met welke warme gedachten ik ook met weemoed terug denk aan Portugal…er zal iets strafs moeten gebeuren om Bourgogne van zijn troon te stoten!

En zo geschiedde dat ik met een groepje gelijkgestemde zielen (ondertussen toch naar ik vermoeden mag) nog een keer een weekendje ‘thuis’ doorbracht.

Van de gelegenheid even vlug gebruik maken om enkele van mijn ‘wijnvrienden’ gedag te zeggen. En zo werden we warmhartig ontvangen bij het Domaine Gavignet (vier generaties). Nu Philippe heeft een reputatie opgebouwd in de loop der jaren en het is absoluut niet overdreven te stellen dat hij ‘hart en ziel’ van de Nuits-Saint-Georges vertegenwoordigt.
Wie een keertje smalend durft te doen over het Bourgondische gebazel van de zogenaamde ‘terroir-wijnen’, moet best een keertje te rade gaan bij deze kunstenaar!

Al beschikt Philippe Gavignet over een zeer mooie reeks van wijnen,
Les Chaboeufs is echter mijn grote favoriet. Deze van het jaar 2005 weet keer op keer mijn zinnen te prikkelen en een smile op mijn gezicht te toveren die wel een eeuwigheid aanwezig lijkt te blijven 😉
Eten en drinken tegelijk is het goddelijke resultaat van wat er voortkomt uit de, naar schatting gemiddeld, 35-jaar oude wijnstokken. Mooi complex met schitterende impressies van gerookt vlees, pruimen, peper, koffie en bittere chocolade. Een absoluut verrukkelijke balans zorgt voor de nodige spanning in de mond, met als toetje een kruidig einde. Wat wenst een mens nog meer!

Een tweede glas?
Een tweede fles?
Een …