Châteauneuf-du-Pape – Hoezo 13 brengt ongeluk?

Regelmatig zitten er tussen de talrijke uitnodigingen van proeverijen die ik ontvang echt wel interessante onderwerpen tussen. Helaas kan ik me, omwille van mijn beroepsactiviteiten, niet steeds vrij maken hiervoor. Toen ik enige tijd terug een mail zag verschijnen waarbij de Familie Perrin – beter gekend als de eigenaars van Château Beaucastel uit Châteauneuf-du-Pape – mij uitnodigden om de 13 hoofdrolspelers van deze appellatie op zich te proeven heb ik exact 5 seconden moeten nadenken om me hiervoor in te schrijven. Doen, ook al is dit op een zondag… één van de schaarse vrije dagen waarover ik beschik.
Je bent een druivenfreak of je bent het niet…

Op voorhand begin je dan in je hoofd de optelling van de 13 druivenrassen op te sommen. Tot tien kan ik al meer dan 40 jaar tellen, dus dat lukte me wel. Afhankelijk van de dag kwam er een elfde, ja soms zelfs een twaalfde bij. Die 13e lukte me echter maar niet. Het is steeds die verrekte Picardan die me ontglipt. Ook nu, een dag na de degustatie blijft die druif nog steeds niet hangen in mijn, ongetwijfeld overvolle, geheugen.
Vooraleer jullie verder lezen: ga de uitdaging een keer aan en som voor jezelf de 13 druiven toegestaan in de AOP Châteauneuf-du-Pape op! Je zal je geluk zien groeien als je er in slaagt ze allemaal te benoemen :-).

De degustatie zelf dan. Deze vond plaats in de Event Lounge in Brussel. Meestal uit ik enkele flink uit de kluiten gewassen vloeken dat zulke evenementen alweer in het centrum van een stad plaats vinden. Verkeersellende – het vinden van een verrekte parkeerplaats… Vaak is het miserie troef. Afgezien van het Brusselse centrum was de Event Lounge wel goed uitgekozen. Bovendien was het een zondag en dan valt het ook op onze Belgische wegen best wel mee.

Toch nog dit even meegeven! Je zal, zoals ook ik hier neerpen, steeds over de 13 cépages van Châteauneuf-du-Pape lezen. Maar in feite mogen/kunnen er 18 verschillende druiven voorkomen (6 witte – 3 rosé – 9 rode) . Dit komt omdat sommige families, zoals Grenache (rood-wit-rosé), Picpoul (rood–wit-rosé) en Clairette (wit–rosé),  in meerdere kleuren zijn toegelaten. Soit, officieel spreken we dus van 13 verschillende druiven, waarvan 5 witte en 8 rode.
De 13 cépages die François en Mathieu (4e en 5e generatie ondertussen van de familie Perrin) ons lieten proeven waren ‘cask samples’ van het jaar 2012. Nadien kregen we het eindresultaat te proeven zijnde een Château Beaucastel Châteauneuf-du-Pape Blanc 2011, bestaande uit 6 witte cépages (Grenache wordt in zijn geheel als één cépage beschouwd maar mag zowel als wit en uiteraard als rood – verplicht zelfs – deel uitmaken van de blend) en een Château Beaucastel Châteauneuf-du-Pape Rouge 2010, bestaande uit 8 rode druiven.
Een overzicht:

  1. Clairette
    Deze woekerende cépage past zich goed aan in de warme en met keien bezaaide regio’s. We vinden hem dus voornamelijk terug in het zuiden van Frankrijk. Hij geeft romige en zachte wijnen met veel alcohol met in het algemeen weinig aciditeit. Kenmerkend zijn de florale aroma’s en dan voornamelijk de rozengeur.
  2. Picardan
    Een zeldzaam ras dat bijna uitsluitend gebruikt wordt in blends. Hij wordt vaak gebruikt om rosé te maken in combinatie met Syrah of Mourvèdre en natuurlijk in de assemblage van Châteauneuf-du-Pape.
  3. Picpoul
    De Picpoul vinden we voornamelijk terug in het zuiden van Frankrijk en Spanje. Hij bestaat ook in een rode variant. Hij geeft nerveuze doch fijne wijnen, is rijk in alcohol en bezit een kenmerkende fraicheur. Aromatisch in de neus met florale parfums en citrustonen.
  4. Bourboulenc
    Dit oude druivenras vindt hoogstwaarschijnlijk zijn oorsprong in de Provence. De Bourboulenc produceert medium tot grote druiventrossen met relatief grote druiven en geeft goede resultaten in assemblage met andere wijnen. In monocépage is hij weinig interessant en nogal rustiek. Zijn kenmerkende aroma’s zijn floraal en citrusgeuren. De wijnen zijn lichtjes gekruid en met als algemeen nadeel een licht bittertje in de afdronk.
  5. Roussanne
    Dit edel druivenras geeft zijn beste resultaten in de Rhône, noord en zuid. Niettemin vinden we hem ook terug in de Savoie. Moeilijk te kweken en zeer onvoorspelbaar, wint deze cépage aan terrein wegens de kwaliteitsvolle wijnen die hij produceert. Fijn en tegelijk krachtig en met een mooie fraicheur. Deze wijnen bewaren in het algemeen zeer goed. In de neus wordt Roussanne gekenmerkt door aroma’s van abrikoos, honing, kamperfoelie en iris.
  6. Cinsault
    Cinsault is een veel gebruikte cépage in het zuiden van Frankrijk, voornamelijk voor roséwijnen waar hij wordt gekenmerkt door verfrissende aroma’s van perzik, framboos en aardbei. Als de opbrengst laag wordt gehouden voegt dit druivenras veel elegantie, fruit en soepelheid toe aan de wijnen.
  7. Muscardin
    Dit van oorsprong Provençaals druivenras wordt hoofdzakelijk nog in de zuidelijke Rhône teruggevonden. De neus wordt vaak gekenmerkt door bloemenaroma’s. Muscardin wordt bijna altijd geblend en zijn sappige frisheid maakt hem hiervoor uiterst interessant.
  8. Terret Noir
    Terret is één van de oudste druivenrassen van de Languedoc. Vandaag is zijn witte variant nog steeds belangrijk voor verschillende appellaties als Minervois en Corbières. Hij geeft licht rode wijnen, steeds met een mooie aciditeit en aangename aroma’s.
  9. Vaccarèse
    De florale aroma’s zijn ontegensprekelijk zeer typisch voor dit druivenras. De wijnen gemaakt van Vaccarèse zijn wat te vergelijken met Cinsault en zijn elegant en fris in de mond. In de assemblage van Châteauneuf zal zijn finesse het enthousiasme van de Grenache wat temperen.
  10. Counoise
    De Counoise komt in de praktijk enkel nog voor in de assemblages van Châteauneuf-du-Pape en vindt hier ook zijn ideaal terroir terug. Dit druivenras zal een levendige aciditeit verlenen aan de blend met aroma’s van groene peper en muskaatnoot.
  11. Grenache
    In de Rhônevallei vindt de Grenache zijn ideale terroir: droog en heet, een stenige bodem… Bovendien is hij goed bestand tegen de aanhoudende mistral. De Grenache biedt hier een grote potentiële waaier aan aromatische facetten waaronder rijp steenfruit, cassis, kirsch, zoethout… Rijk in de mond en met een beperkte aciditeit, smeuïg tot in de finale zelfs als wordt deze gekenmerkt door de fijne tannines. Grenache vormt vaak de kostbare basis voor de assemblage van Châteauneuf, maar geef hem tijd om zijn kwaliteiten te ontplooien.
  12. Syrah
    Dit druivenras heeft kleine bessen en bezit een dikke schil. Hij houdt van veel warmte en hoge temperaturen en vindt zijn ideale terroir in de Rhônevallei. In de neus wordt Syrah gekenmerkt door klein rood fruit zoals framboos, cassis en myrtille en mettertijd eveneens wilde bessen, truffel en steenfruit. Hij zorgt voor kleur, intense aroma’s en structuur.
  13. Mourvèdre
    Mourvèdre is delicaat om te verbouwen, want gevoelig aan grote droogte. Dit druivenras zal verbeteren met het rijpen, zowel wat betreft aroma’s, als kleur en tannines. Hij fungeert eveneens als bewaarfactor gezien zijn antioxyderend vermogen en zal in de assemblage van Châteauneuf structuur toevoegen en intens zwart fruit.

Voor zij die niet onmiddellijk weten waar Châteauneuf-du-Pape te plaatsen! We bevinden ons in het zuidelijke Rhône gebied (Frankrijk). Niet zo ver van Avignon. Deze appellatie is één van de meest beroemde die Frankrijk rijk is. De unieke terroir is bezaait met gallettes en de mistral is er alom vertegenwoordigd. Uiteraard speelt de pausengeschiedenis en de stad Avignon een belangrijke rol in de naamsbekendheid. Was Châteauneuf-du-Pape in een niet zo ver verleden in mijn ogen een vooral overprijsde wijn waar de kwaliteit vaak niet het prijskaartje benaderde, is deze wijn vandaag de dag zijn status en reputatie waardig. Al blijven de meeste flessen nog steeds ongemeen duur, de kwaliteit heeft, net zoals de gehele zuidelijke Rhône (denk maar aan Rasteau, Vinsobres, Beaumes de Venice, Vacqueyras, Gigondas en anderen), een gigantische sprong voorwaarts gemaakt. De gehele Rhône vallei trouwens is één van de plaatsen in Frankrijk waar de tijd niet stille is blijven staan en waar de wijnbouw momenteel fantastisch bezig is!
Wens je meer informatie over Châteauneuf-du-Pape?  Hier kan je deze vinden.

Nog even meegeven dat ook de degustatie de verwachtingen meer dan inloste en dat ik me op die momenten gelukkig prijs één van de weinige uitverkorenen te zijn.

Ten slotte nog dit over de vooruitziendheid van de appellatie Châteauneuf-du-Pape. Toen indertijd het decreet voor de appellatie werd geschreven stond er een speciale vermelding in dat het verboden was voor UFO’s om te landen op de wijngaarden van Châteauneuf! Tot op heden houden de UFO’s zich strikt hieraan want er is bij mijn weten nog geen enkele geland ;-).

Beaucastel

Le Clos de Caveau ‘Carmin Brillant’

Genietend van een aperitief, terwijl het eten staat te pruttelen en ik een vriendin op haar paard probeer te krijgen, denk ik met een goed gemoed terug aan mijn laatste bezoek in de Rhône. Hoewel dit met een valse noot was begonnen, viel alles vrij snel in zijn goede plooi en werd het een wijnreis als vanouds. In mijn geval is dit niet zo evident meer, want meestal leg ik bezoeken vast, ga ik proeven bij potentiële wijnhuizen waarmee ik wil samenwerken, of onderhoud ik bestaande relaties. Niet zo dus dit keer (of alvast niet de gehele trip). Neen, het was een back to basics! Of hoe ik als eenvoudige wijnliefhebber steeds op ‘strooptocht’ trok doorheen een wijngebied. Op goed geluk dus…

Heerlijk vond ik het dat gevoel even opnieuw te vinden. Zomaar op geraak aan stoppen bij een wijnboer, met de vraag of ik even zijn wijntjes kon proeven! Mijn enthousiasme werd echter bij het eerste bezoek reeds in de kiem gesmoord.
Op weg naar de Zuidelijke Rhône, besloot ik halt te houden in de Noordelijke Rhône en er te overnachten. Overwelmd door het prachtige zicht van de Hermitage berg trok ik aan de bel bij de eerste de beste wijnboer die ik op mijn weg tegenkwam. Bied zei de wegwijzer me, Domaine Gilles Bied! Zelden was ik zo teleurgesteld. Ik, die altijd zo zelfverzekerd kan zijn, was zelfs zo verbouwereerd dat ik prompt vergat een foto te nemen. Enfin, kort samengevat…de Crozes-Hermitage en Hermitage die ik van Bied mocht proeven…moesten ze ‘verbieden’!

Het moest even van mijn hart. Gelukkig maar was zijn buur wel uit het goede hout gesneden (ik kon natuurlijk niet vlug genoeg elders binnen vluchten om dit door te spoelen)…

Maar op naar de Zuidelijke Rhône, waar ik het hoongelach van mijn metgezellen over me kreeg. ik volgde immers een godverlaten padje in de Vacqueyras dat op het eerste zicht nergens toe leidde. Inderdaad, het bleek een ‘dead end street’ te zijn. Op het punt om te keren, kreeg ik echter het bordje ‘dégustation des vins bio’ in de gaten. Stoppen dus…
En zo ontdekte ik ‘Le Clos de Caveau’ in Vacqueyras. De wijngaarden liggen net op de grens met Gigondas en Les Dentelles de Montmirail staken schril af boven het landschap.

Nu wordt over de wijnen van Vacqueyras wel eens vaker gezegd dat ze het kleine broertje zijn van de wijnen uit Gigondas. Vaak is dit ook correct! Niet zo echter bij de wijnen van Le Clos de Caveau! De wijnen die ik er mocht proeven waren verrukkelijk…meer bepaald de ‘Fruit Sauvage’ en met klem de ‘Carmin Brillant’.


Ik besloot dan ook van deze laatste een kistje mee huiswaarts te nemen. Ik moet je waarschijnlijk niet vertellen dat een wijn thuis totaal anders kan smaken dan wanneer je hem ter plaatse in een roes van vakantiestemming hebt geproefd.
Tot mijn vreugde was deze niet anders thuis dan ginds! Een zuivere, heldere, robijnrode kleur. De zuiverheid zal trouwens een rode draad vormen doorheen het ganse proefproces van de wijn. Steeds wisselende aroma’s…kersen, pruimen, bosbessen, cassis, Engelse drop, cacaopoeder en niet te vergeten het kruidentuiltje (peper, tijm, laurier, kaneel). Taninnes die rijp en vlezig zijn, perfecte balans en het wederkeren van het fruit en de kruiden. De afdronk doet er met de aanwezige mineraliteit nog een schepje bovenop. Werkelijk alles, maar dan ook alles zit mooi verpakt in deze wijn.
De cuvée bestaat uit Grenache voor 70% en Syrah voor 30%. Opmerkelijk dus dat de Mourvèdre, voor velen noodzakelijk (al is het maar een klein percentage) om een goede Rhône wijn te maken, ontbreekt.

Ik laat het me alvast niet aan mijn hart komen en geniet de rest van de avond verder van mijn gerecht dat ondertussen klaar is…uiteraard vergezeld van bovenstaande wijn!

Vignobles Grignan les Adhemar en Rasteau

Een kleine maand geleden zijn er definitieve wijzigingen genomen in de Zuidelijke Rhône en in de Rhône-vallei.

Het was al langer geweten dat er een getouwtrek bezig was om van de benaming “Le Coteaux du Tricastin” af te raken. De wijnboeren hadden te kampen met een negatief imago nadat de lekkages in de lokale kerncentrale publiek werden gemaakt.
Uiteindelijk werd er een oplossing gevonden en zal de naam gewijzigd worden in Les Vignobles Grignan les Adhemar.

Verder valt er als nieuws vanuit het Rhône front te melden dat Rasteau bovenop zijn status van Grand Cru als Vin Doux Naturel nu promotie krijgt voor zijn stille wijnen. Deze worden dan ook niet langer als een Côte du Rhône Villages beschouwd maar als een Grand Cru.

Met recht en reden trouwens. Deze promotie kan ik enkel maar toejuichen!
Afgelopen maand mocht ik namelijk zelf getuige zijn van de voortreffelijke kwaliteit deze wijnen bezitten. Oké, ik werd wat verwend want de wijnen die ik mocht proeven betroffen deze van het onovertroffen Domaine les Escaravailles.
Lyrisch werd ik haast van de Cuvée La Galopine (Marsanne, Roussanne, Viognier).

Naast deze wijn mag ook de locatie waar ik hem proefde wel eens benadrukt worden. Iedereen weet dat er in Frankrijk pareltjes te ontdekken zijn op culinair gebied…maar dat deze pareltjes vaak goed verstopt liggen. Zo ook Restaurant Les Genets in Sablet. Culinaire hoogstaande kwaliteit krijg je er geserveerd voor een luttele 25 euro’s (3 gangen). Een flesje wijn kan je er aan amper 20 euro’s vinden (waaronder boven beschreven wijn).
Mag ik extra benadrukken: SUBLIEM!