Prünent vanuit Ossolane

Mooie liedjes duren niet lang durft men wel eens te stellen. Er kwam dus ook onvermijdelijk een einde aan de Educational Tour doorheen Piemonte. Alweer één en meerdere ervaringen rijker. Organisatorisch een fiasco (blame it on the Italians… No Fucking Way!!) en dat zorgde wel eens voor wat wrevel en ongemakken. Maar als een ware professional zet ik dat opzij en concentreer ik me liever op het belangrijkste. Het was mijn intentie ook de voorbije week te blijven bloggen over Piemonte, dat is me niet gelukt. Late diners bomvol goede wijnen en fantastische gesprekken met de warmhartige wijnboeren en mijn collega-schrijvers beslisten hier anders over. Niet één seconde treur ik hieromtrent.

Laat ik het even hebben over de laatste toevoeging aan de DOC waardeladder van Piemonte; nl. de Valli Ossolane DOC (DOC sinds 2009). Deze verborgen parel zit verscholen in het noorden van Piemonte. meer bepaald in de provincie Vebano Cusio Ossola (bestaat slechts sinds 1992). De wijngaarden liggen dus in het hoge noorden, grenzend aan de Valle d’Aosta en Lombardia (Valtellina). De hoogst gelegen wijngaarden vinden we terug op een hoogte van 1000 meter boven de zeespiegel. Er mag zowel witte als rode wijn gemaakt worden. De bodem is er gedeeltelijk rots en graniet. Voor de witte wijnen zullen we er hoofdzakelijk Chardonnay vinden. Het zijn echter de rode wijnen die er belangrijker zijn. Hiervoor staat er voornamelijk Nebbiolo, Merlot en Barbera aangeplant.

Tijdens de vele proeverijen mocht ik genieten van een rode wijn van de Prünent druif! Dit was pas interessant want ik had voordien nog nooit gehoord van de Prünent. De wijn was er eentje van CantineGarrone en de maker ervan was aanwezig op de tasting.
CantineGarrone is een coöperatieve die de druiven van een 60-tal wijnboeren haalt die allen aangesloten zijn bij de Associazione Produttori of Ossola. Zij zijn een initiatief gestart dat de traditie van de Prünent in ere moet herstellen. De Prünent was en is immers nog steeds de trots van het gebied. De meeste stokken die er staan zijn stokoud, sommigen zelfs over de 100 jaar en velen van hen zijn niet geënte stokken.
Maar wat is die daar zo geëerde Prünent nu eigenlijk? De vraag deed een glimlach verschijnen op de mond van de wijnmaker. Het is immers een zeer gekende druif die in de regio zeer populair is en die we ook wel eens tegenkomen onder de noemer Picotendro, Schiavennasca, Spanna of als de door ondergetekende zo geliefde Nebbiolo!

Ik proefde er de CantineGarrone Prünent 2009. De wijn kreeg een houtlagering mee van 13 maand in eiken barriques waarna er nog een flesrijping volgde van 12 maanden. De vinificatie vond plaats in stainless steel. De wijn oogde mooi kersenrood en kende de aan de druif zo typische bruine rand. Even snuiven in het glas om iets goedkeurends te mompelen, even walsen om de aroma’s beter te openen. Wat volgde was een mooie uitnodigende neus. Eerste impressie was het cederhout, daar moet je steeds even doorheen. Wat volgde waren een waaier aan fruitimpressies zoals de kers (rood en zwart), de rode bes, braam en pruim. Fijnkruidig en geparfumeerde viooltjes kwamen in aanvulling net als sousbois en tabak.
De mond bevestigde de complexiteit van het bouquet. Knappe sappige tannines, lichtjes uitdrogend, zeer kruidig, dragend met een volle lange afdronk. De aanzet is voornamelijk fruitig. Het hout moet nog wel volledig opgenomen worden en domineert het middenrif lichtjes. Naar het einde toe is er de tabak en vooral de mix aan vers gesneden kruiden. Het geheel is een zeer mooie karaktervolle wijn. Nog iets te jong maar barstensvol potentie!

Freisa – Druif of aardbei?

Bizar toch waar die namen van de druiven vandaan komen? Zoveel verscheidenheid, zoveel diversiteit in smaken. Je kan je soms afvragen waarom zoveel mensen zich niet open kunnen stellen om te proeven van deze waaier aan smaken? In casu de Freisa moet ik zelf ook schuldig pleiten. Reeds enkele keren heb ik de gelegenheid gekregen deze in het glas te krijgen. Telkens heb ik de gelegenheid aan me voorbij laten gaan. Het waarom is een goede vraag! Ongetwijfeld ingegeven door het onbewuste. Mensen proeven immers niet enkel met de zintuigen… Freisa doet onmiddellijk een associatie oproepen aan de aardbei. Misschien net daarom dat ik niet toehapte. Eén ding weet ik wel zeker, in de nakende trip naar Piemonte zal ik wél gebruik maken van de gelegenheid en me laven aan de Freisa.

Hoe en waar exact de benaming Freisa vandaan komt is me tot op heden nog steeds een raadsel. Vast staat wel dat de druif inderdaad een uitgesproken aardbeien en frambozen aroma moet bezitten (maar dat hebben wel meerdere rassen). Het staat tevens vast dat de Freisa nauw verwant is aan de grote Nebbiolo. Getuige hiervan de hoge tannine structuur en het meer dan gemiddeld zuurgehalte. De kleur zal licht rood gekleurd zijn met vaak een paarse reflex. De wijn zal wat zoet aanvoelen. Hoewel de wijn net zo goed droog kan zijn zal je vaak een licht sprankelende versie krijgen (Frizzante).

Freisa mag vandaag dan wel geen prominente rol meer spelen in Piemonte, die rol is weggelegd voor Nebbiolo, Barbera en Dolcetto. Maar dit was niet altijd zo. Het is slechts na de Tweede Wereldoorlog dat de machtswissel tot stand is gekomen. Vanaf de 18e Eeuw was de Freisa een vooraanstaande druif in Piëmonte. Het is zelfs één de oudste ‘belangrijke’ druif van Piemonte. Ze zou afkomstig zijn van de omgeving rond Asti. Er bestaan 2 variëteiten: de Freisa Grossa (Freisa di Nizza) en de Freisa Piccolo. Deze laatste staat veruit het meeste aangeplant.
Vandaag komt Freisa bijna uitsluitend nog voor in Piemonte. Er was echter een tijd dat ze de meest aangeplante druif was in Piemonte én in Lombardia met bovendien een wijdse verspreiding in Veneto.
Vergane glorie dus? Niet echt… Freisa is aan een ware revival bezig!

Vandaag zijn er twee appellaties van de Freisa met DOC; de Freisa d’Asti (sinds 1972) en de de Freisa di Chieri (2010). Freisa wordt echter in meerdere appellaties gebruikt. Nog vermelden dat je op het etiket wel eens Freisa Nebbiolata kan tegenkomen. Dit is een specialiteit vanuit Piemonte waarbij de Freisa een ‘Ripasso’ ondergaat over de pulp van de Barolo druiven.

Vooral naar dat laatste ben ik alvast benieuwd naar het resultaat in het glas!

Alta Langa – Het bruisende Piemonte

Wijnen uit Piemonte zijn toch die oh zo karaktervolle Nebbiolo’s, die speelse Barbera’s of de jong-fruitige Dolcetto’s. Als je bovendien aan schuimend genot denkt dan ga je in de eerste plaats aan de numero uno onder de meest perfecte dessert begeleiders denken, de Moscato d’Asti. Maar er is meer… Alta Langa! Zie je Alta Langa DOC (DOC sinds 31 oktober 2002) op het etiket prijken dan kan je enkel met een rasechte Spumante te maken hebben.
Voor eens en altijd beste mensen, het Italiaanse verzamelwoord voor schuimwijn is niet Prosecco maar Spumante of Frizzante (als je de licht schuimende variant hebt). Prosecco is in vele gevallen een afkooksel van een schuimwijn, amper de naam ‘klasse’ waardig.

Alta Langa dus. Het productiegebied covert een grote oppervlakte en ligt verspreid over Alessandria, Asti en Cuneo. De wijngaarden moeten minstens 250 meter boven de zeespiegel liggen. Een Alta Langa Spumante zal steeds gemaakt zijn volgens de metodo classico, met een tweede gisting op fles dus! Dienstdoende druivenrassen zijn Chardonnay en/of Pinot Nero. Ze moeten voor 90 tot de volle 100% deel uit maken van de Spumante. De eventuele overige 10% mag ingevuld worden door alle andere druiven die in de regio gebruikt mogen worden.
Metodo Classico wil dus zeggen met kelderlagering (sur lattes) om de bubbels perfect in de fles te krijgen. Het verheugt me ten zeerste dat de minimum kelderrijping 30 maand is. Voor een Riserva is dit zelfs 36 maand. Maar check toch eerst maar eens bij de wijnmaker of hij wel degelijk deze voorwaarde heeft nageleefd. Maakt ook dat je met een gerust gemoed enkele kistjes kan aankopen en kan opslagen in je eigen kelder. 30 maand kelderrijping maakt dat je de flesjes niet binnen het jaar soldaat dient te maken!

Naast de gewone Alta Langa Spumante bestaat er ook een Rosato, die je tevens in een Riserva versie kan krijgen.

Is Alta Langa nu de enige Spumante die Piemonte rijk is? Neen, verre van zelfs. Voor de vuist weg noem ik de Erbaluce di Caluso Spumante, de Roero Arneis Spumante of de alles omvattende Piemonte Spumante. Zelfs in rood hebben we er bubbeltjes van de Brachetto. Maar persoonlijk geniet ik het meeste van de Alta Langa 🙂

Think out of the box, Italië is rijk aan zeer goede Spumantes… Just try them out!

Grignolino – De druif met het extra zaadje

Grignolino is niet meteen de meest populaire blauwe druif van de Piemontese klas, maar het is wel één van de echte inheemse druivenrassen. Naar veronderstelling staan er buiten Piëmonte slechts een 50 are aangeplant met deze druif. En dan nota bene nog wel in California!


Grignolino is tevens een buitenbeentje onder de druivenrassen. Het is een druif met een extra zaadje. Terwijl de meeste druiven slechts 2 zaadjes hebben per bes bezit Grignolino er 3. Dat maakt ook dat je bij het vinifiëren van de wijn extra voorzichtig moet zijn. Een extra zaadje (of pit) kan leiden tot verhoogde tannine in de wijn. Vooraleer je als tannine-freak een vreugdedansje placeert wil ik je wel waarschuwen dat deze extra aan tannine vaak negatieve, onrijpe en vooral groene tannines zijn. Niet het soort dus dat je onmiddellijk wenst in je glas.

Grignolino komt dus uit Piemonte en staat meer bepaald aangeplant op de flanken van de Monferrato heuvels tussen Asti en Casale. De wijn kan je in 3 verschillende DOC-zones vinden: Asti, Del Monferrato Casalese en Piemonte.
Echt te springen staan de wijnbouwers niet om wijnen te maken van deze druif. Naast het extra zaadje is er ook een groot gevaar aan slechte vruchtzetting (millerandange), bovendien is het moeilijk de druif tot haar optimale rijpheid te brengen.

Grignolino is een oud ras waar we voor de eerste tekenen van leven tot in de 8e Eeuw moeten terug gaan. De favoriete bodem van de druif is ongetwijfeld een droge, zanderige bodem met een ideale oriëntatie (omwille die optimale rijpheid te bereiken).
De kleur van de wijn gaat zelden door-diep-rood zijn maar eerder bleek (vandaar waarschijnlijk ook dat hij wel eens Nebbiolo Rosato genoemd wordt). Naast zijn hoge tannine zal hij meestal een hoge aciditeit plaatsen. Qua aroma en smaak zullen er vooral vegetale en florale accenten te ontdekken zijn. Het fruit situeert zich in het jonge rode fruit (kers, kriek).
Het is niet onmiddellijk een allemansvriend of een wijn die je dagelijks in je glas wenst te vinden. Het vergt bovendien een echte zoektocht om het kaf van het koren te scheiden. Heb je de meest uitzonderlijke exemplaren gevonden dan zal je merken dat Grignolino best wel aardig en aantrekkelijk kan zijn. Meestal is hij in zijn jeugd op zijn best.
De wijnen zijn dus niet echt geliefd buiten zijn habitat en worden dan ook vooral lokaal gedronken.

Piemonte Educational Tour

Met een kinderlijk genoegen start ik een hoofdstuk ‘Piemonte’! Vanaf vandaag tot het einde van de maand zullen er op zeer regelmatige basis posts volgen die allen gewijd zullen zijn aan dit stukje wondermooi Italië. Eigenlijk zou ik het allemaal stil moeten houden want deze Noorditaliaanse provincie is nog niet vergeven van de toeristen zodat het er momenteel nog rustig toeven is te midden hun  inwoners die je laten verstommen door de enorme gastvrijheid. Het is voor mezelf reikhalzend uitkijken naar aanstaande zondag. Dan vertrek ik immers voor een ware educational tour doorheen de Piemontese wijngebieden.

Als aftrap laat ik je even mee watertanden doorheen het programma:

  • Zondag 20 mei 2012
    Vlucht naar Milan Malpensa en transfer naar Casale Monferrato
  • Maandag 21 mei 2012
    Introductie van de diverse inheemse druivenrassen door Professor Anna Schneider gevolgd door een tasting van wijnen gemaakt van de minder bekende druivenrassen en uit de minder gekende wijngebieden van Piemonte
    Lunch
    Bezoek aan de wijngaarden van Monferrato Casalese tot Vignale Monferrato gevolgd door een proeverij van de wijnen uit Monferrato Casalese en Monferrato tra Po e Tanaro. Er zullen ongeveer 10 tot 15 wijnboeren aanwezig zijn die ons de wijnen van onder andere Monferrato DOC, Barbera del Monferrato DOC, Grignolino del Monferrato Casalese DOC, Ruché di Castagnole Monferrato DOC en Malvasia di Casorzo DOC laten proeven.
    Diner en overnachting in Casale Monferrato
  • Dinsdag 22 mei 2012
    Seminarie over de wijnen en de geschiedenis van Santo Stefano Bello, een minder gekend wijngebied uit de Langhe gevolgd door een tasting van de diverse wijnen uit dit gebied.
    De wijnbouwers zullen ons niet enkel vergasten met hun wijnen van onder andere Moscato d’Asti DOCG, Asti DOCG en Barbera d’Asti DOCG, maar zullen ons tevens een heerlijke lunch aanbieden.
    Na de middag is er een ontmoeting met de jonge talenten uit Piemonte in de schitterende Enoteca van Mango. Uiteraard gevolg door een tasting van hun wijnen. Al zeker op de proeftafel staan: Barolo DOCG, Barbaresco DOCG, Barbera d’Alba DOCG, Dolcetto d’Alba DOC, Langhe DOC…
    Diner en overnachting in de omgeving van Mango
  • Woensdag 23 mei 2012
    Transfer naar de Roero regio waar we aperitieven met de Roero Arneis Spumante. Nadien is er een tasting van Arneis, Favorita en Barbera.
    Lunch
    Bezoek aan de wijngaarden van Roero gevolgd door een tasting van Roero DOCG, Nebbiolo d’Alba DOC, en Brachetto del Roero.
    Diner met de wijnbouwers en overnachting in de omgeving van Roero.
  • Donderdag 24 mei 2012
    Bezoek aan de wijngaarden van Alto Monferrato gevolgd door een tasting van Alto Monferrato wijnen van Barbera, Dolcetto d’Acqui DOC, Ovada DOCG, Brachetto d’Acqui DOCG, Strevi DOC, Freisa en Abarossa.
    Lunch in Acqui Terme
    Bezoek aan de wijngaarden van Colli Tortonesi gevolgd door een proeverij van Colli Tortonesi DOC, Timorasso Barbera, Croatina, Cortese, Freisa…
    Afsluitend diner en overnachting in Colli Tortonesi
  • Vrijdag 25 mei 2012
    Retour naar huis voor het vieren van de verjaardag van m’n zus!

Zoals je kan zien een zeer mooi programma, zeer divers en enorm intens.
Ik kijk er alvast naar uit en zal het niet nalaten jullie het relaas in stukken en brokken te vertellen.

Alla scoperta della Italia del Nord – Piëmonte

Saving the best for last. Doen we dat niet steeds? Bij het eten van ons bord laten we meestal de lekkerste dingen tot laatste liggen, bij het doornemen van de post: eerst de rekeningen dan de uitnodigingen… Wel dat was ook de bedoeling hier op doorreis in het Noorden van Italië. Nog een kleine inspanning moesten we doen, een 200 km door de vlakte, en minst mooie deel van Lombardia tot het landschap overgaat van vlak naar zacht glooiend, hellend zelfs. Uiteindelijk beland je in toch wel een wondermooi stukje Italië; Piëmonte. Zij die er al een keertje geweest zijn gaan me zeker niet tegenspreken. Piëmonte sluit je onmiddellijk in je hart, om er het hele leven te blijven!

Het was niet mijn eerste keer dat ik er zou zijn, en voorwaar zeker ook niet de laatste keer! Voor mijn gezelschap was het dat echter wel! Tijdens de rit zaten ze volop te knikkebollen of te dutten (ik was de chauffeur) maar een keer ik ergens op weg van Asti naar Alba de hoofdweg afging en de kleinere wegeltjes verkoos waren de ogen wijd open gesperd. Het saaie landschap van onderweg gaat plots over in een betoverend landschap vol met wijngaarden, dan weer afgewisseld met hazelnotenstruiken of andere lekkere vruchtenbomen. Perziken, nectarines, pruimen… allen perfect gerijpt om ons ’s morgens tegoed te kunnen doen aan een verse fruitsla.

Ik ga nu even over tot de fluitstertoon want ergens is er iets in me dat zegt ‘hou het verdomme toch stil’! Piëmonte is allesbehalve een door toeristen overvallen stukje Italië, tenzij tijdens het truffelseizoen wanneer de foodies de streek onveilig maken. Maar ik ben blij dat dit een zo rustig paradijs op aarde is. En wat mij betreft hoeft dit helemaal niet te veranderen. Mensen, geloof me vrij… Geen kwaad woord over Toscane maar dit deeltje van Italië is buiten de steden Firenze en Siena minstens zo aantrekkelijk. Men zegge het vooral niet door ;-).

Onze laatste 4 nachten zouden we hier doorbrengen, en wel in het centrum van de Piëmontese wijnbouw. Op de grenslijn tussen Barolo en La Morra mochten we gebruik maken van het guesthouse van Beni di Batasiolo. Hier op dit stukje paradijs op aarde zou ik mij de koning te rijk wanen! De rust kwam zo over me heen, voor zover deze er nog niet was… Ik kreeg waarachtig een thuisgevoel. Bovendien waren er in het guesthouse buiten 2 Chinese koks en een oudere medewerker van Batasiolo geen andere gasten. We hadden omzeggens het rijk voor ons alleen.
Als klap op de vuurpijl had Angelo ons bij de intrede van het guesthouse benadrukt dat we vooral moesten proeven, proeven en nog eens proeven!! Er stond immers een volledig gevulde klimaatkast ter onze beschikking. De inhoud: Gavi di Gavi, Roero Arneis, Langhe Chardonnay, Moscato d’Asti, Spumante, Dolcetto d’Asti, Barbera d’Alba… maar vooral ook Barbaresco en talrijk verscheidene Barolo’s. Likkebaarden natuurlijk 🙂
’s Avonds lekker de barbeque aansteken en de rest is echt niet in woorden samen te vatten. Het is een opperste voorrecht dit te mogen beleven!

Uiteraard hadden we ook een afspraak bij de Azienda van Beni di Batasiolo. Angelo was blij dat hij ‘sommelier’ op mijn naamkaartje zag staan. ‘Moet ik niet steeds weer diezelfde uitleg doen’ vertelde hij me al lachende. Bezoek van de installaties en onmiddellijk overgaan tot de essentie… de proeverij :-). De wijngaarden bestuderen kon ik immers zoveel en zolang ik kon aan het guesthouse dat erdoor omgeven was. Neem maar aan dat ik een trektochtje door de wijngaarden heb gedaan.
Hoewel de Barolo’s het uithangbord zijn van Batasiolo (zij zijn trouwens de grootste wijngaard-bezitters uit de regio) hebben ze meer dan dat alleen. Ik was onder andere al langer fan van hun Gavi di Gavi ‘Granée’. Maar één van de mooiste wijnen die ze maken vind ik toch wel de Barbera d’Alba ‘Sovrana’. Barbera kan me de laatste tijd trouwens meer en meer bekoren!
Gezien we een hele wijnkast vol met wijnen ter onze beschikking hadden zouden we de proeverij die in een exquis proeflokaal plaats vond beperken tot een paar flesjes.

We proefden volgende wijnen bij Beni di Batasiolo:

  • Langhe Chardonnay Vigneto Morino 2009
  • Dolcetto d’Alba ‘Bricco di Vergne’ 2010
  • Barbera d’Alba ‘Sovrana’ 2009
  • Barolo 2007
  • Barolo ‘Vigneto Cerequio’ 2001 –> Verrukkelijk
  • Barolo ‘La Corda della Briccolina’ 2006 –> Het paradepaardje én terecht!

En, wat een warme en hartelijke mensen alweer! Ik kan dit niet voldoende en genoeg benadrukken…
Het was onze voorlaatste proeverij en we wisten goed welke wijnen we zouden openen uit onze beschikbare voorraad :-).
De temperaturen ginds waren al een tijdje on-Belgisch, ik zal het beleefd houden op warmer dan 25°C al was het eerste cijfer wel een 3! Slechts enkele dagen zijn we met wat minder weer geconfronteerd  geweest en we hebben maar enkele buien gehad, en dan nog ’s avonds of ’s nachts. Waar ik naartoe wil… het was in ieder geval het perfecte weer om een Vespa te huren en Piëmonte per scooter te ontdekken. Goed idee en dus maakten we reservatie voor de dag nadien.
Je kan zo perfect het parcours aan doen: Serralunga – Monteforte d’Alba – Barolo – La Morra – Grinzane Cavour om maar enkele van de Barolo-dorpjes te noemen.

Moet het gezegd zijn dat het heerlijk was in het zonnetje te rijden om die warme wind over je huid te voelen strelen? Goed insmeren met zonneolie was de boodschap want deze combinatie kan je zo rood als een kreeft laten kleuren. Perfect op onze route lag trouwens het laatste bezoek dat we moesten afleggen. Op de grens met Monteforte d’Alba en Dogliani hadden we immers afspraak met Osvaldo Barberis. Osvaldo is een kleine wijnboer die in stilte schitterende wijnen maakt. Zijn wijngaarden vallen net buiten het Barolo gebied en dus komen ze op de markt als Nebbiolo d’Alba. Mij niet gelaten, hij heeft fantastische Dolcetto’s, Barbera en Nebbiolo! Ik was fan vanaf het moment ik zijn wijnen proefde!
Wij dus Vespa-gewijs er naartoe. Dit bezoek was bij verte het meest charmante en het meest ludieke. Osvaldo is enkel de Italiaanse taal machtig en men had hem vooraf ingefluisterd dat ik een mondje Italiaans kon spreken. Het resultaat was een spraakwaterval die niet wou geloven dat ik geen Italiaans kende en die honderduit vertelde en vertelde… verder dan si si en si kwam ik vaak niet. En als ik dan toch eens wat trachtte te vertalen verwarde ik de Romeinen met de Roemenen! Gieren van het lachen hebben we er gedaan terwijl die arme Osvaldo niet begreep waarom die 3 rare Belgen plat lagen van het lachen.
Osvaldo was innemend, fier, nerveus en hartverwarmend. Dit was niet het grote wijndomein waaraan Piëmonte zo rijk is. Neen, dit was een eenvoudige landbouwer die ons in zijn boerderij ontving. Gegeneerd omwille van zijn kleine installaties en zijn klein maar gezellig proeflokaaltje. Ook zijn vrouw en kinderen waren aanwezig en het moet gezegd, het zijn schatten van mensen!
Speciaal voor ons was hij naar de beste bakker en beenhouwer in de buurt gereden om ons te voorzien van een heerlijk stukje brood met salami (salami uit Piëmonte is trouwens een culinair genot). En uiteraard mochten we niet vertrekken vooraleer we het laatste stukje achter de kiezen hadden. Nadien doken we trouwens zijn wijngaarden in… toen ik ‘Vigna Vecchia‘ uitsprak heeft hij met ons heel de wijngaard doorgetrokken om ons zijn oudste wijnstokken met trots te laten zien. Voor wat ik begrepen had waren deze 90 jaar oud.
Plots stopte hij voor een reeds rijpe tros dolcetto druiven en begon hij er naar hartenlust van te smullen, wij uiteraard ook :-).

We proefden volgende wijnen bij Osvaldo Barberis:

  • Dolcetto di Dogliani ‘Valdibà’ 2010
  • Dolcetto di Dogliani ‘Puncin’ 2010
  • Dolcetto di Dogliani ‘Avri’ 2010 –> Het was een natuurlijke wijn, zonder additieven of toevoeging van sulfiet en voorwaar de allereerste die ik ook werkelijk ‘heerlijk’ vond.
  • Piemonte Barbera ‘Brichat’ 2009
  • Barbera d’Alba ‘Castella’ 2009
  • Nebbiolo d’Alba ‘Muntajà’ 2009
  • Nebbiolo d’Alba ‘Muntaja’ 2008

Bij het afscheid gaf hij ons nog 3 flessen Nebbiolo d’Alba ‘Muntajà’ mee. Tja… en we hadden nog een volle kast Batasiolo ter onze beschikking. Dat werd weer nachtwerk ;-).
Nadien tuften er 3 gelukzalige mensen op de scooter doorheen Piëmonte. Hoe vaak en hoelang ik nog in een spontane lachbui ben geschoten nadien, terugdenkende aan ons fantastische bezoek… God mag het weten!
Maar aan alle mooie liedjes komt helaas een einde. Zo ook aan ons avontuur! We waren het met zijn drie eens dacht ik dat de laatste dagen in Piëmonte inderdaad de overtreffende trap was. Niet vanzelfsprekend als je onze avonturen hebt gevolgd.
De zondag stond in het teken van het pakken van de koffers, nog wat slenteren in Alba, een bezoekje aan Barbaresco,  laatste keer goed eten en het koesteren van de herinneringen. Maandag in de vroegte, nog voor het kraaien van de haan zouden we al op weg zijn naar Turijn om opnieuw huiswaarts te keren.

Proberen samen te vatten wat we beleefd hebben is zo goed als onbegonnen werk. Dit is wat ik er alleszins van zal onthouden:

  1. Het was een fantastische reis
  2. Het noorden van Italië is mooi met telkens een grote verscheidenheid
  3. Piëmonte is een pareltje
  4. Wat een warme, behulpzame, immer goedlachse mensen zijn we op ons pad tegengekomen (ook zij waar we geen belang bij hadden)
  5. Onze wijnbezoeken waren allen memorabel, gastvrij en van een hoog niveau
  6. Italië was een reis-openbaring die ik met graagte wens verder te zetten – Misschien toch maar een mondje Italiaans gaan studeren?

Tot slot nog dit: Deze reis was zonder de hulp die we vanuit België hebben gekregen nooit mogelijk geweest! Ik heb haar al overvloedig en uitbundig bedankt, maar ik kan dit niet genoeg doen. Emmanuela, de grootste dank van ons alle drie om deze droom voor ons te willen organiseren!

Alla scoperta della Italia del Nord – Op ontdekking doorheen Noord-Italië

Ken je dat gevoel… ongeduld, halsreikend uitkijkend, snakkend bijna. Een verlangen dat slechts zachtjes aan gestelpt wordt! Het verlof is nakende, de planning is tot in detail voorbereid. Het is enkel nog aftellen tot de bewuste datum, het bewust uur zelfs, daar is!
Net zo voel ik me momenteel. Als een kleine jongen die op 5 december uitkijkt naar wat de sint te brengen heeft, als een puber die voor het eerst in zijn leven de liefde gaat bedrijven met zijn liefje…

Bestemming van dienst: een trektocht doorheen Noord-Italië. Van Verona tot Turijn, van Valpolicella tot Piëmonte. Niet in rechtstreekse lijn uiteraard, maar bochtig, bergachtig met de nodige stops . De contouren tekenen zich duidelijk af op papier, in mijn hoofd, in mijn dromen. De glazen bol is gepoetst! Rustige actie, op adem komen daar waar ik het liefst vertoef, tussen de wijngaarden. De aarde omwoelende met mijn eigen handen, ruikende aan die terroir.

Dit is slechts de voorbeschouwing van wat komen gaat. Het echte relaas van de feiten zal nadien, zij het in stukken en brokken, volgen. Italië aandoen zonder mijn Italiaanse aartsengel te raadplegen zou ‘a mistake to make’ zijn! En dus heb ik heel véél, dankbare, hulp gekregen…
Na de landing in Verona is het eerste werk het opzoeken van een getrouwe vierwieler die ons veilig doorheen het Noord-Italiaanse land moet brengen. Verona – Veneto – Soave – Valpolicella – Amarone – Gardameer. Met deze keywoorden fietst ik feilloos doorheen een opgave van ‘De slimste mens’. Eerste stop is trouwens in omgeving van Soave, bij Azienda Agricola Gini. Niet voor een frisdrank, neen dank u :-). Ik kijk er vooral naar  uit hun reciotto’s di Soave te proeven. Om de één of andere manier hou ik meer van een zoet gevinifieerde Garganega dan een klassiek droog gemaakte.
Nadien trekken we door richting Gardameer, midden Valpolicella land. Koffers afzetten, inchecken, verfrissen om het tweede bezoek van de dag aan te vatten. Bij Azienda Agricola Le Salette zijn het toch voornamelijk de Amarone wijnen die me doen watertanden. Al hebben ze er ook voortreffelijke Grappa.
Dag 2 in Veneto heeft slechts één wijnbezoek in het vooruitzicht. Tenuta San’t Antonio staat er op het programma. Ripasso, Amarone en Soave… noem maar op. In de late namiddag wat lanterfanten rondom het Gardameer…

Van het Lago di Garda naar het Lago di Caldaro (of Kalterer See) is het een kleine 150 km doortrekken. Echt geïnteresseerd om de ijsmummie (Ötzi) op te gaan zoeken ben ik echter niet. Neen Alto-Adige of Süd Tirol is voor mij de thuishaven van één der grootste rode Italiaanse druivenrassen; nl. Lagrein. Hier gaat dan ook meer dan een gezonde interesse naar uit. Niet enkel naar Lagrein trouwens want ook Pinot Nero en andere Franse edele rassen vinden hier hun mekka. Als het bij Kellerei St. Michael-Eppan uitkijken is naar hun Sanct Valentin gamma dan is het bij Cantina Nals Margreid reikhalzend uitkijken naar de Baron Salvadori range! Niet echter zonder voorbij te gaan aan hun gewone, nou ja…, crus. Enkele van de mooiste wijnen die ik laatste tijd heb mogen proeven komen van ginds. Het beloven alvast twee gastronomische dagen te worden.

Dag 6 schuiven we alweer een 200-tal kilometers op. Van de Italiaans-Oostenrijkse grens gaan we naar aanpalend Zwitsers (Ticino) land. We bevinden ons dan in Valtellina. Slechts één enkele reden doet me die bocht maken: Nino Negri! Magie hebben ze in de vingers als het erop aan komt te werken met de Nebbiolo. Magie die ik wens te ontdekken, te laven en te smaken… wees daar maar zeker van. De proeverij ginds ligt trouwens al vast: negen wijntjes waaronder twee verschillende jaargangen van de toch wel enorm hoogstaande Sfursat 5 Stelle. De 2 nachtjes zullen we doorbrengen in Sondrio. Het schijnt een leuk stadje te zijn.

Wanneer we denken de meest schilderachtige plaatsjes reeds ontdekt te hebben zouden we wel eens flink fout kunnen zijn. We zakken immers terug af, dieper Lombardia in, en gaan in een regelrechte rotvaart naar het Lago di Iseo, naar Franciacorta, naar Berlucchi. Hoewel de wijn er zeker met de nodige egards behandeld zal worden (zo wil ik absoluut de Berlucchi ’61 naast de Ca’ Del Bosco en  de Baron Pizzini proeven) zal het wondermooie Lago di Iseo vooral verkent worden. De eilandjes die zich in het meer bevinden moeten meer dan de moeite waard zijn. Overnachten (3 nachten) kunnen we trouwens doen in Berlucchi’s Relais Franciacorta.

Save the best for last? Dat is zelden een slechte raad geweest. De langste verplaatsing (240 km) is de laatste. Doel van het eindpunt…genieten van wat geweest is, en genieten van wat komen gaat in één van de meest tot verbeelding sprekende plaatsen op Italiaanse bodem: La Morra. Te midden tussen de Barolo en Barbaresco wijngaarden kunnen we verblijven in het guesthouse van Batasiolo. Lekker een paar Vespa’s huren en rondsnorren door dit schilderachtige landschap vol met schattige kleine dorpjes en vooral, overheerlijk gastronomische pleister… Naast de reeds genoemde Italiaanse grootmeesters voor wat wijn betreft treffen we hier ook de Dolcetto en Barbera, of de Arneis en Cortese of de Moscato en Brachetto... Wat dan gezegd van de heerlijke truffels!!
Liefst 4 nachten zullen we ons hier de gelukkigste der aarde voelen. Naast Beni di Batasiolo zullen we hier trouwens ook Osvaldo Barberis bezoeken. De bekende grote namen zullen we ginds wel eens tijdens de lunch of diner proeven.

Terug huiswaarts is een vaste factor in het reisgegeven… Moet je er spijt van hebben? Neen, want de ervaring die je meeneemt is vaak onbetaalbaar!

De benevelde geest van de Nebbiolo

Sinds september ben ik toegetreden tot ‘Den Bloeyenden Wijngaerdt“, de Lierse Wijngilde. Eén keer per maand komen we samen omtrent een thema en proeven we een verscheidenheid ervan. Af en toe zal ik echter wel een keertje moeten verzaken hieraan…overvolle agenda’s weet u wel.

Nebbiolo was het laatste thema en graag citeer ik even de allereerste zin in Oz Clarke’s ‘Druiven & Wijnen’ over deze druif: “Ik heb het echt geprobeerd, maar jarenlang klikte het niet tussen Nebbiolo en mij. O, ik wilde hem maar al te graag proeven als ik de kans kreeg en het liefste in zijn Barolo gedaante”. Dit klopt als een bus want jarenlang kreeg ik kop noch staart aan deze nukkige druif. Maar plots, zonder enige tastbare reden, gaat het licht aan en kan ik begrijpen waarom zovele gedegen wijnliefhebbers ‘the hots’ hebben voor deze grote mijnheer uit Noord-Italië.

Zoals zovele Italiaanse druivenrassen is Nebbiolo een naam die maar moeilijk te vatten is. In zijn habitat, Piëmonte, komt er tijdens de rijpingsperiode van de druif (september, oktober) veel mist voor in het heuvelige landschap. Ook de druif is dan met mist omgeven. Algemeen aangenomen wordt dan ook dat de Nebbiolo zijn naam hieraan te danken heeft. Nebbia betekent immers ‘mist’.

Ik ging dus vol verwachting de degustatie tegemoet. Wie de grote drijfveer was achter dit thema was me al wel even duidelijk. Kaat, een collega blogster, kan haar liefde voor de Nebbiolo (en in het bijzonder de Barolo) zelden onder stoelen of banken steken. En laat zij nu net de ‘Tante Kaat’ van de Lierse Wijngilde zijn. Eén plus één is toch nog vaak twee ;-).

Bovendien was er ook nog een flesje uit mijn eigenste collectie de degustatie binnengeslopen. En dus was ik uiteraard benieuwd naar de reacties hierop… Niet dat ik al te veel vreesde maar het was geen Nebbiolo uit Piëmonte. Wel eentje uit het onvolprezen Valtellina (Lombardia) waar hij de mondvolle benaming Chiavennasca toegedeeld krijgt. De Nino Negri Sforzato di Valtellina ‘5 Stelle’ 2004 was de naam van de diennaar.

Hij stond er tussen een deskundig uitgebouwde selectie van 6 wijnen waarvan er maar eentje ‘uit den vreemden’ kwam. Het was er eentje uit Mexico en hij was wel degelijk het buitenbeentje. Verder was er een Gattinara, Langhe Nebbiolo, een Roero, en uiteraard een Barolo (Giovanni Manzoni – Gramolere bricat 2005).
We proefden ze koppel-gewijs en vanaf nummer 4 (Roero – Monchiero Carbone ‘Srü’) begon het pas echt interessant te worden. Kaat had een mooie opbouw van de wijnen verzorgd. Als vijfde kwam de Barolo en als laatste de Sforzato. Het moet gezegd dat de 2 laatsten er met kop en schouder boven uitstaken…

Sorry Kaat…de Barolo was net … 😉

Italiaanse wijnavonden – Deel 2

Na de inleiding over het wijnland Italië is het vanaf nu ‘full-speed ahead’! We halen onze Vespa van stal, starten de scooter en snorren Italië door. Af en toe parkeren we even en snoepen we van het lekkers dat het land ons te bieden heeft.

Noordwest Italië was het te ontginnen gebied. Na een korte walk-over van de vakantieparadijsjes Aosta en Liguria ging het al gauw over naar het betere werk van de avond…Lombardia en Piemonte.
Aosta is trouwens een zalig gebied om uit te leggen! Slechts 1 gezamenlijke DOC, geen DOCG, geen IGT. Het is wachten tot de Abruzzen om dergelijk poepsimpelheid nog een keertje tegen te komen in het Italiaanse wijnkluwen.

We bevinden ons vanavond in alle geval in Nebbiolo land! Nebbiolo, Spanna, Chiavennasca, Picotendro…allemaal dezelfde benaming voor wat deze soms sublieme, soms vlug te vergeten druif ons kan brengen.
Het zou de druiven, en uiteraard ook de wijnen, die gedoemd zijn in de schaduw te leven van deze grootse koppigaard onrecht aandoen hen ook niet met de nodige aandacht te behandelen. En dus passeerden Barbera, Dolcetto, Arneis, Cortese en andere ook de revue.

Dat het niet al Piemonte hoeft te zijn wat de klok slaagt, was de deelnemers na afloop wel duidelijk. Hoewel de wijnen van Aosta en Liguria op stal werden gelaten, parkeerden we onze Vespa wel op de trein om even een bezoekje te brengen aan Lombardia. Niet naar Milaan, wel naar het Lago di Iseo en vooral richting Valtellina!

Nu Lombardia, dat is Franciacorta en Franciacorta is een zaligheid van een mousserende wijn. Dat heb je in een vorig ‘blogje’ al wel kunnen lezen. Maar je hebt er nog de sublieme wijnen van Valtellina (ik weet het wel daar heb je die verdomde druif weer ;-)).

Wat stond er op de proeftafel te trappelen van ongeduld?

Uiteraard was de start eentje met bubbels van het edelste Lombardijnse vocht. De Berlucchi ’61’ Cuvee Storica was als vanouds, zacht aangenaam en subliem smakend.  Basis van deze schuimwijn was Chardonnay, aangevuld met Pinot Nero. Het zou trouwens de laatste keer zijn dat we ‘vreemd’ gingen wat de druiven betrof.

Volgde een duo van de hoogst aangeschreven witte wijnen vanuit Piemonte. Starten deden we met een DOCG Gavi. De Granée van Beni di Batasiolo. Een Gavi dat is Cortese in ons glas! Cortese staat aangeschreven als een hoogstaande druif, of moet het eerder hoogmoedig zijn? Geur en aanzet waren prima, het vervolg te zwak om als hoogstaand omschreven te worden.
Andere grote witte speler is de Arneis. Vroeger gebruikt om de strenge Nebbiolo af te vlakken, nu speelt de druif soloslim in voornamelijk het Roero gebied. Zoals gewoonlijk, zeer apart van aroma en van smaak. Moeilijk om er ‘op zich’ van te genieten want hoort, in mijn ogen, een passend gezelschap te krijgen in de vorm van een gerecht (asperges). We proefden de Marcarini Roero Arneis.

Tijd om over te schakelen naar rood. Vol verwachting werd de Dolcetto d’Alba Vignalunga van Albino Rocca ontkurkt en ingeschonken om met ontzetting te moeten vaststellen dat de kurkduivel ons vanavond niet ongemoeid zou laten. Zonde toch…!
En dus moesten we vroeger dan verwacht ons Nebbiolo hoofdstuk aansnijden. Drie uiteenlopende wijnen van deze druif kregen de gasten blind voorgeschoteld: De Bric del Baio van Ca’Del Baio (DOC Langhe Nebbiolo), de Vigneti Brich Ronchi van Albino Rocca (DOCG Barbaresco) en tot slot de 5 Stelle van Nino Negri (DOCG Sforsato di Valtellina).
Het ging dan ook gestaag crescendo. Dat er bij de eerste wijn nog geopperd werd van ‘amaai is dat nu die grote Nebbiolo’, werd er bij de Barbaresco al wat minder protest genoteerd…tot de prijs bekend werd! 37 € en een klets…lekker ja, dat wel maar is de prijs rechtvaardig?
Wanneer echter de Sforzato in het glas verscheen (ik had bewust geen Barolo genomen) ging iedereen zalig languit liggen. Vespa aan de kant, het gras in en genieten. Mensen, de 5 Stelle is een zaligheid van ongekende hoogtes! Zijn alcohol (15,5° vol) moet je erbij nemen want hij zal je hoegenaamd niet storen in het glas. Supercomplexe aroma’s, een smaaksensatie waar je enkel maar van kan dromen en een constante wisselwerking, zowel in geur als in smaak. Er werd behoorlijk minder geargumenteerd om de prijs van dit pareltje!

Als afsluiter tenslotte de reeds eerder besproken Moscato d’Asti Vecchia Vigna van Ca’D’Gal.

Besluit…missie geslaagd! Nebbiolo op zijn voetstuk geplaatst, maar niet daar waar men het verwacht…

Alla Prossima Volta!

Italiaanse wijnavonden – Deel 1

Bezig zijn met wijn, niets zo leuk als dat. Bijgevolg doen we dat dan ook maar!
Waarom bijvoorbeeld eens niet ‘bezig zijn’ met Italiaanse wijnen? Geef toe, vele wijnliefhebbers hebben het toch zo moeilijk hun weg te vinden in het doolhof waarin het Italiaanse wijnlandschap wordt uitgetekend. Als je het van dichterbij gaat bekijken moet je er ook niet verwonderd over zijn dat het bij menigeen een ‘gat in hun cultuur’ is.

En dus schrijven we een opleiding uit, gespreid over 6 avonden! Doelpubliek: enthousiaste wijnliefhebbers – met of zonder voorkennis – die niet onmiddellijk op hun mondje gevallen zijn en die met graagte ook een woordje placeren over de aangeboden onderwerpen.

Zo gingen we dan van start, samen met de 13 genodigden. Zo’n avondje zit eigenlijk poepsimpel in elkaar: na wat blablabla (de indeling van de provincies over noord tot zuid, wat geschiedenis, een stukje cheap-talk, en de indeling van de Italiaanse wetgeving) over het thema van de avond, volgt er een degustatie.
Prettig om zien is steeds dat geschuifel met de stoelen als we aan het 2e deel van de avond beginnen… de messen worden gescherpt, de verwachtingen zijn hoog en vooral de dorst is groot! De dorst naar kennis weliswaar ;-).

Gedurende deze 6 avonden zullen er een waaier aan druivenrassen de revue passeren! Natuurlijk, we zitten in Italië… Bijgevolg zullen er tevens een waaier aan smaken volgen. En zij die vastgeroest zijn aan de wereldburgers der druiven als daar zijn Cabernet, Merlot, Syrah, Chardonnay, Sauvignon, etc. zullen lichtjes bedrogen uitkomen! Afzetten die oogkleppen, hoofd lichter achterover buigen en kappen maar met dat onbekende spul ;-).
You just love it or hate it!

Acht wijnen waren uitverkoren hun laatste adem uit te blazen. Sommigen onder hen waren al onthoofd, van anderen hadden we dan weer spijt dat we ze niet vroeger soldaat gemaakt hadden.
De wijnen waren zowat van overal, en toch ook weer niet. Zachtjes de eerste nadrukken leggen van de toonaangevende regio’s was de onderliggende boodschap en uiteraard ook verrassen!

Verrassen deed alleszins onze opener van de avond. De Epilogo di Cantalfieri Blanc de Noirs 2004 mag dan wel gemaakt zijn volgen de traditionele methode en van de Pinot Nero. Het was al een dood vogeltje, nog voor hij in het glas kwam! Oeps, die aanzet van de avond kon een pak beter… Waar was de pareling naartoe? Moet er geen mooi schuimkraagje verschijnen bij het ingieten? En dan volgde er oxidatie en vergane smaak-gloriën. Altijd positief blijven! Het kan alleen maar beteren. Maar toch, die prijs…slik!

Roeien met de riemen die we hebben en dus stapten we in onze sloep, gingen we helemaal de Adriatische zee door, likten we vlug de hiel alvorens aan te landen in Sicilia waar we een Catarratto proefden van Fazio. Haha opzet geslaagd…aantonen dat het in Sicilia verdomd moeilijk is de nodige zuren in hun wijnen te krijgen en zoals in dit geval te behouden. Tijd om dit pad te verlaten en pianissimo crescendo te gaan.

All the way back again to Friuli met een Pinot Grigio van Tenuta Pinni. Mooi uitgesponnen, prachtig evenwicht en een schoolvoorbeeld van degelijkheid.

Forte, Forte! Onze laatste witte wijn…Ik kan het niet laten om als liefhebber van de Riesling aan te tonen wat een prachtige resultaten er gemaakt worden van deze druif in Süd Tirol/Alto Adige. De Montiggl van St-Michael-Eppan werd van stal gehaald en ontkurkt. Al gauw volgenden de ‘oehs en de aahs’. Inderdaad waarachtig een mooi stukje mineraal vocht dat onze lippen bedwelmde!

Tijd voor het rode hoofdstuk aan te snijden. Een lichte tip van de sluier te lichten voor wat nog komen zal gaan. In volgorde proefden we een Barbera d’Asti van Cascina Castle’t uit Piëmonte (fruitig, correct maar ik heb toch besloten om in de toekomst een andere Barbera als voorbeeld te nemen), de Mongrana Maremma van Querciabella uit Toscane (oerdegelijk als steeds) en om af te sluiten Di Meo’s Don Generoso uit Irpina, Campania.
Deze laatste was een zeer concentreerde wijn, met een zeer complex aroma en smaak geheel. Aglianico op zijn best! Njammienjammienjammie 🙂

Eindigen deden we de avond met wat typische Italiaanse hapjes. Dit deden we echter niet vooraleer we nog een Reciotto van Pieropan – Le Colombare – ( one hundred percent Garganega sir) dronken op een succesvolle verderzetting van dit uiterst gezellig samenzijn!

Alla Prossima Volta!