Een dag in Piemonte – deel 1

Turijn, Torino…hoofdstad van Piëmonte. Stad met internationaal aanzien, stad met zeer belangrijke industrie, stad waar La Juve zonet het Calcio heeft gewonnen. Verbazend toch dat de luchthaven van Turijn zo onbeduidend is. Ja, je moet tot de concurrentie – Milaan – gaan om uw tocht doorheen Piëmonte te starten. Dit schrijvende stel ik mezelf de vraag of er geen mogelijkheden zijn via Genua? Enfin, aankomst in Lombardia dus, transfert naar Piedmont en tijd voor het relaas van dag 1; maandag 21 mei 2012.

We starten onze tocht in een wel uiterst mooie locatie. Ontwaken in het Ca San Sebastiano (www.wineandmore.it) heeft iets koninklijk. Je voelt je er namelijk de koning te rijk! Het is in dit mooie spa-resort dat ik een kamer, nu ja zeg maar appartement ter beschikking kreeg. Even spieken naar het prijskaartje dat je er voor moet betalen voor het geval ik er wil stoeien met mijn toekomstige bruid: hoogseizoen 300 €/nacht. Het zal niet voor deze eenvoudige jongen zijn!
Van bij het ontbijt merk je reeds waar de Italiaanse keuken voor staat. Puur, eenvoudig en simpelweg smakelijk.

De verwachtingen zijn hooggespannen. Het programma beloofd met een serieuze ‘boenk’ te starten! Professeressa Anna Schneider zou ons komen vertellen over de diversiteit aan druivenrassen die Piemonte rijk is. Er zou een tasting volgen van enkele minder belangrijke druivenrassen. Freaky voor een freak als mezelf!
Prof. Anna Schneider voldeed perfect aan mijn verwachtingen. Ik was onmiddellijk in de ban van haar kennis. Haar toedracht was veel te kort, ik wou en kon wel uren luisteren naar haar passioneel betoog. Ik hing aan haar lippen! In latere blogs zal ik verder schrijven over deze minder belangrijke druiven (Grignolino en Freisa zijn de revue reeds gepasseerd).
Mooi om weten is dat er in gans Italië ongeveer 850 verschillende variëteiten toegelaten zijn in de officiële wetgeving en dat er nog een 2000-tal wachtende zijn om toegelaten te worden. Voor zij die het nog steeds niet weten. Italië is wel degelijk het mekka van de druiven.

We proefden volgende wijnen:

  1. Azienda Agricola Cogno – Langhe Anas-Cëtta DOC 2011
  2. Azienda Vinivinicola Ioppa – Nebbiolo Rusin Colline Novarese Rosato DOC 2011
  3. Castello di Verduno – Verduno DOC Basadone 2011 (Pelavergo)
  4. Tenuta dei Fiori – Vino do Tavola Rosso Gamba di Pernice
  5. Azienda Vinivinicola Ioppa – Colline Novaresi DOC 2006 Vespolina
  6. CantinaGarrone – Valli Ossolane DOC Prünent 2009
  7. Michele Chiarlo – Piemonte DOC 2009 Montald Albarossa
  8. Cascina Cast’let – Monferrato Rosso DOC 2007 Uceline Uvalino
  9. Azienda Vinivinicola Ioppa – Ghemme DOCG 2005 Bricco Balsina
  10. Azienda Vinivinicola Ioppa – Ghemme DOCG 2005 Santa Fé
  11. Azienda Vinivinicola Ioppa – Vespolina Passito 2006
  12. Fortetto della Luja – Piemonte Brachetto DOC 2006 Pian Dei Sogni Passito

Deze laatste was veruit de beste Brachetto zijn die ik gedurende de ganse trip proefde. Lichtrode kleur, absoluut een neusje van aardbeienlikeur zoals we op een bolletje vanille-ijs doen met een schitterende florale aanvulling. Maar dan de smaak. Onverwacht… zo verfrissend!! Werkelijk super!

De lunchtijd was eigenlijk al gepasseerd toen we het eerste bord voor onze neus kregen. Wederom zaten we op een schitterende locatie met een fabuleus zicht (http://www.canonicadicorteranzo.it). Zonde dat het regende zodat de beelden niet optimaal waren. We kregen er een eenvoudige maar smakelijke lunch. Er werd vrij nonchalant een wit wijntje ingeschonken, een Chardonnay vertelde men. Wel beste mensen deze Chardonnay gaf me kippenvel! Ik dacht één van de allergrootste Bourgognes in mijn glas te hebben. Het bleek een Piemonte DOC van Azienda Agricola Isabella te zijn uit 1998!! De rode wijn die volgde interesseerde me geen snars meer. Ik heb me gortig gelaafd aan deze verborgen parel!

Nadien trokken we verder naar Tenuta La Tenaglia in Serralunga di Crea waar Sabine Ehrmann ons stond op te wachten voor de tweede tasting van de dag. We zouden hier enkel wijnen proeven vanuit de Monferrato. De locatie was goed gekozen, de setting opnieuw prima!

We proefden er volgende wijnen:

  1. Tenuta Tenaglia – Grignolino del Monferrato Casalese DOC 2011
  2. Canato Marco – Grignolino del Monferrato Casalese DOC 2010 Celio
  3. Crealto – Grignolino del Monferrato Casalese DOC 2010 Marca Leone
  4. Cantine Valpane – Grignolino del Monferrato Casalese DOC 2010 Euli
  5. Montecastello – Piemonte Grignolino DOC 2010 Isabella
  6. Vicara – Grignolino del Monferrato Casalese DOC 2011 G
  7. Tenuta Tenaglia – Barbera d’Asti DOCG 2010 Bricco Crea
  8. Crealto – Barbera d’Asti DOCG 2009 La Svolta
  9. Tenuta Isabella – Barbera d’Asti DOCG 2009 Truccone
  10. Crealta – Barbera d’Asti DOCG 2009 Agricolae
  11. Vicara – Monferrato Rosso DOC 2009 Rubello
  12. Canato Marco – Barbera del Monferrato DOC 2008 La Baldea
  13. Pierino Vellano – Barbera del Monferrato DOC 2007 Lotu
  14. Pierino Vellano – Barbera del Monferrato DOC 2007 Gionòt
  15. Canato Marco – Barbera del monferrato Superiore DOCG 2006 Rapet
  16. Vicara – Barbera del Monferrato Superiore DOCG 2007 Cantico della Crosia
  17. Tenuta Tenaglia – Barbera d’Asti DOCG 2007 Giorgio
  18. Pierino Vellano – Barbera del Monferrato DOC 2004
  19. Cantine Valpane – Barbera del Monferrato DOC 2004 Perylidia
  20. Cantine Valpane – Monferrato Freisa DOC 2007 Canone Inverso

Enkele van de wijnen konden me absoluut bekoren. Vooral bij de Barbera’s zaten er lekkere dingen tussen. Van de Grignolino’s vond ik enkel deze van Tenuta Tenaglia het vermelden waard. Wel lichtjes gekoeld schenken. Wat me zeer kon bekoren was de Freisa! Dit zijn mijn notities:
Gematigd intens kersenrood. Aroma’s van framboos, aardbei (jawel), vegetaal en een toets van teer. In de mond heb je onmiddellijk de power van de tannines, maar wel deze van de goede soort. Zuren ok, alcohol ok, hout ok. Licht zoete aanzet en dan fruit, sousbois, tabak en kruiden. lange afdronk. Een absolute maaltijdwijn. Knap in elkaar stekende Freisa.

Na de maaltijd werden we uitgenodigd voor het avondmaal waar we enkele lokale specialiteiten proefden met als aperitief een Alta Langhe Spumante. Het was in de late uurtjes toen we opnieuw arriveerden in het Ca San Sebastiano! Een massage, jaccuzi en stro-stoombad had nog wel gemogen 😉!

Freisa – Druif of aardbei?

Bizar toch waar die namen van de druiven vandaan komen? Zoveel verscheidenheid, zoveel diversiteit in smaken. Je kan je soms afvragen waarom zoveel mensen zich niet open kunnen stellen om te proeven van deze waaier aan smaken? In casu de Freisa moet ik zelf ook schuldig pleiten. Reeds enkele keren heb ik de gelegenheid gekregen deze in het glas te krijgen. Telkens heb ik de gelegenheid aan me voorbij laten gaan. Het waarom is een goede vraag! Ongetwijfeld ingegeven door het onbewuste. Mensen proeven immers niet enkel met de zintuigen… Freisa doet onmiddellijk een associatie oproepen aan de aardbei. Misschien net daarom dat ik niet toehapte. Eén ding weet ik wel zeker, in de nakende trip naar Piemonte zal ik wél gebruik maken van de gelegenheid en me laven aan de Freisa.

Hoe en waar exact de benaming Freisa vandaan komt is me tot op heden nog steeds een raadsel. Vast staat wel dat de druif inderdaad een uitgesproken aardbeien en frambozen aroma moet bezitten (maar dat hebben wel meerdere rassen). Het staat tevens vast dat de Freisa nauw verwant is aan de grote Nebbiolo. Getuige hiervan de hoge tannine structuur en het meer dan gemiddeld zuurgehalte. De kleur zal licht rood gekleurd zijn met vaak een paarse reflex. De wijn zal wat zoet aanvoelen. Hoewel de wijn net zo goed droog kan zijn zal je vaak een licht sprankelende versie krijgen (Frizzante).

Freisa mag vandaag dan wel geen prominente rol meer spelen in Piemonte, die rol is weggelegd voor Nebbiolo, Barbera en Dolcetto. Maar dit was niet altijd zo. Het is slechts na de Tweede Wereldoorlog dat de machtswissel tot stand is gekomen. Vanaf de 18e Eeuw was de Freisa een vooraanstaande druif in Piëmonte. Het is zelfs één de oudste ‘belangrijke’ druif van Piemonte. Ze zou afkomstig zijn van de omgeving rond Asti. Er bestaan 2 variëteiten: de Freisa Grossa (Freisa di Nizza) en de Freisa Piccolo. Deze laatste staat veruit het meeste aangeplant.
Vandaag komt Freisa bijna uitsluitend nog voor in Piemonte. Er was echter een tijd dat ze de meest aangeplante druif was in Piemonte én in Lombardia met bovendien een wijdse verspreiding in Veneto.
Vergane glorie dus? Niet echt… Freisa is aan een ware revival bezig!

Vandaag zijn er twee appellaties van de Freisa met DOC; de Freisa d’Asti (sinds 1972) en de de Freisa di Chieri (2010). Freisa wordt echter in meerdere appellaties gebruikt. Nog vermelden dat je op het etiket wel eens Freisa Nebbiolata kan tegenkomen. Dit is een specialiteit vanuit Piemonte waarbij de Freisa een ‘Ripasso’ ondergaat over de pulp van de Barolo druiven.

Vooral naar dat laatste ben ik alvast benieuwd naar het resultaat in het glas!