Pinot Noir – De wijn van het jaar 2025

Posted on december 20, 2025 by Bottle Case

Pinot Noir als wijn van het jaar. Zo zou men zonder veel overdrijving ons persoonlijk wijnjaar kunnen samenvatten. Wie even terugblikt op de flessen die de voorbije maanden over onze proeftafel passeerden, kan niet anders dan vaststellen dat Pinot Noir in al haar gedaanten: Pinot Nero, Spätburgunder, Blauburgunder een opvallende hoofdrol opeiste. En vooral de laatste maanden van het jaar groeide die aanwezigheid uit tot wat men gerust een orgelpunt mag noemen.

Ook binnen onze clubactiviteiten was dat niet anders. De Südtirol / Alto Adige Deep Dive stond dit jaar nadrukkelijk in het teken van Pinot Noir. In november organiseerde ik met wijnclub Het Negende Vat een uitgebreide Pinot Noir-degustatie, en bij wijnclub Amici vormde deze druif de afsluiter van het proefjaar.

Bij Amici beperkte wijnmeester Peter zich gelukkig niet tot ons, terecht geliefde wijnland Italië. Er werd breder gekeken, en dat was een verstandige keuze. Als er één Franse druif is die werkelijk internationale erkenning verdient, dan is het Pinot Noir. Ze doet de andere Franse soortgenoten verbleken, paradoxaal genoeg terwijl ze zelf de lichtste is, althans wat kleur betreft. Tijdens de degustatie werd meermaals verwezen naar whole cluster fermentation, een vinificatietechniek die de voorbije jaren steeds vaker opduikt bij kwaliteitsgerichte wijnmakers. Daarover later meer — dit thema verdient een afzonderlijke, diepgravende bespreking, en ik werk al enige tijd aan een artikel over dat onderwerp.

Dat Pinot Noir een nukkige en veeleisende druif is, hoeft nauwelijks nog betoog. Haar notoire reputatie is al eeuwen gevestigd. Feit is dat Pinot Noir de ouder is van vele andere druivenrassen. Denken we maar aan Chardonnay, Pinot Blanc, Pinot Gris, naast tal van andere mutaties. Al in de Romeinse tijd stond ze bekend als Helvenacia Minor, en haar historische thuisbasis is Bourgogne, waar ze al sinds de vierde eeuw vóór Christus wordt gecultiveerd. Wie dagelijks tussen Fixin en Santenay mag paraderen, zou zelf ook weinig reden tot klagen hebben.

Toch is Pinot Noir allesbehalve vergevingsgezind. Een behoorlijke kleurextractie is moeilijk door het lage gehalte aan anthocyanen, wat resulteert in die kenmerkende, lichte robijnkleur, al van jongs af aan zichtbaar. Voor de wijnbouwer is deze druif een genadeloze toetssteen: wie haar niet beheerst, valt onverbiddelijk door de mand. De lijst van uitdagingen is indrukwekkend. Pinot Noir is vroeg rijp, maar heeft baat bij een lange rijpingsperiode; ze is gevoelig voor warmte, maar heeft die tegelijk nodig; ze houdt niet van natte voeten, maar prefereert wel een vochtig klimaat; ze bot vroeg en is daardoor kwetsbaar voor lentevorst. Tijdens de vinificatie kan de gisting heftig en moeilijk controleerbaar zijn, aroma’s gaan snel verloren, en zowel te rijp als te onrijp geoogst fruit leidt vaak tot onevenwichtige wijn. Oxidatie ligt voortdurend op de loer, houtgebruik vergt uiterste voorzichtigheid, en eenmaal gebotteld kan Pinot Noir ronduit wispelturig zijn.

En toch, of misschien juist daarom, blijft ze fascineren. Want wanneer alles samenvalt, wanneer kunde, terroir en timing elkaar vinden, levert Pinot Noir wijnen op die ongeëvenaard zijn in verfijning, nuance en emotionele duidingskracht. Aan sommige exemplaren beleef ik dubbel zoveel genot aan de geurfase dan aan de proeffase.

Dat ze bovendien resveratrol en saponines bevat, nemen we graag mee als voetnoot. Gezondheid is nooit de hoofdreden om Pinot Noir te drinken, maar het is een aangename bijkomstigheid.

Met die gedachte in het achterhoofd doken we bij wijnclub Amici de proefglazen in. Wat volgt zijn mijn proefnotities van een degustatie die perfect illustreert waarom Pinot Noir tegelijk vloek en zegen blijft.

Proefnotities van de Amici Pinot Noir tasting:

  1. Shannon Vineyards Rockn Rolla Pinot Noir 2020 – Elgin (Zuid-Afrika)
    Pinot Noir die een houtlagering krijgt van 12 maanden in Franse eiken vaten.
    Granaatrood van kleur. De neus is zuiver en aantrekkelijk, met aroma’s van aardbei, kers, framboos en rode bes. Daarbovenop komen florale toetsen van roos, gevolgd door kruidige accenten van peper en laurier. Na het walsen ontwikkelen zich aroma’s van sigarenkistje, mokka en tabak, ondersteund door een lichte aardse ondertoon. De neus neigt naar complexiteit, maar behoudt tegelijk een speels en open karakter. In de mond is de wijn mooi in evenwicht, met een perfecte aciditeit die voor frisheid en spanning zorgt. De structuur is verfijnd, met weinig aanwezige tannine en rijp, zuiver fruit dat de wijn een licht belegen indruk geeft zonder aan levendigheid in te boeten. De mond blijft fris en speels tot in de afdronk. Geen grote Pinot Noir in termen van kracht of concentratie, maar wel een bijzonder aangename en harmonieus opgebouwde wijn.
    Punten: 85/100 – Te koop bij Cape & Grapes (richtprijs 40,20 €)
  2. Grosjean Pinot Noir Vigne Tzeriat 2021 – Vallée d’Aosta DOC (Italië)
    Pinot Noir die 15 tot 18 maanden rijpt in barriques en vervolgens nog 12 maanden op fles.
    Licht robijnrood van kleur. De neus is complex en uitgesproken terroirgedreven. Typisch rood fruit zoals bosaardbei, kers en framboos vormt de kern, aangevuld met nuances van zwart fruit, met name braam. Florale toetsen van viooltjes zijn duidelijk aanwezig en bovendien heeft de wijn een licht vlezige indruk. Daarnaast ontvouwen zich aardse aroma’s van champignon, sous-bois en bosgrond, gevolgd door accenten van koffie, tabak, peper en laurier. Opvallend is dat na elke stilstand in het glas de bosgrond telkens opnieuw als eerste naar voren komt, wat de wijn een zeer herkenbare signatuur geeft. In de mond is het profiel steviger dan gemiddeld voor Pinot Noir, zowel wat tanninestructuur als aciditeit betreft. De zuren zijn uitgesproken maar goed geïntegreerd. In de smaak komen zeer duidelijk florale indrukken naar voren die doen denken aan viooltjessnoepjes (de paarse sjabbekes), wat contrasteert met het aardse karakter van de neus. Naar de afdronk toe neemt het boskarakter opnieuw de bovenhand, met bosaardbei, bospaddenstoel en bosgrond als leidraad. Dit is een karaktervolle Pinot Noir waarin finesse en structuur elkaar ontmoeten. Duidelijk geen allemansvriend.
    Punten: 87/100 – Te koop bij Licata (richtprijs: 30,00 €)
  3. Weingut Nelles Spätburgunder B-48 Grosses Gewächs 2020 – Ahr (Duitsland)
    Spätburgunder, specifiek afkomstig van het perceel B-48, waar steile hellingen en leisteenrijke bodems zorgen voor rijper fruit. De wijn kreeg een opvoeding in Franse eiken vaten, deels nieuw en deels gebruikt.
    De neus is breed en uitgesproken, met aroma’s die variëren van klein rood fruit zoals kriek, kers, aardbei en framboos tot een stevig en expressief rozenboeket. Daarbovenop komen frisse kruidige accenten van munt, peper en salie. Na het walsen ontwikkelen zich duidelijke tertiaire aroma’s van sigarenkistje, mokka en tabak, omkaderd door een aangename staltoets en een fijn verweven houtinvloed. In de mond volgt een duidelijk contrast met het uitbundige geurpalet. Hier toont de wijn zich rijper en zwoeler van stijl dan de neus doet vermoeden, met een uitgesproken indruk van vlierbes die het smaakbeeld domineert. De tannine zijn soepel en afgerond, de zuren net voldoende fris om het geheel in balans te houden. Het mondgevoel is zacht, fruitig en kruidig, met minder spanning dan verwacht, maar wel met een zekere rondheid en comfort. Dit is een Spätburgunder die meer inzet op rijpheid en toegankelijkheid dan op strakheid of finesse.
    Punten: 85/100 – Te koop bij Langbeen (richtprijs: 35,00 €)
  4. Domaine Louis Boillot & Fils Volnay 1er Cru Les Brouillards 2017 – Bourgogne (Frankrijk)
    Pinot Noir die een opvoeding kreeg van 18 maanden in Franse eiken vaten, waarvan 30% nieuw.
    Helder robijnrood van kleur, met een lichte evolutie passend bij de jaargang. De neus blijft almaar boeien: bij aanzet is het aromatisch palet al opvallend breed, en hoe langer de wijn openstaat, hoe complexer het bouquet zich ontvouwt. In willekeurige volgorde komen aroma’s naar voren van bosaardbei, framboos en kriek, viooltjes, peper en kaneel, gevolgd door koffie, ceder en tabak. Verder ook thee, laurier, humus, boschampignon en uitgesproken sous-bois. Het geheel is complex, harmonieus en verveelt geen enkele seconde. In de mond zet de wijn deze veelbelovende geurfase moeiteloos verder. De tannine zijn mooi en zuiver, voldoende krachtig maar fijn van textuur. De zuren zijn levendig en dragen de wijn over de volledige lengte van de smaak. Alles valt hier voorbeeldig op zijn plaats: sappig = acide = heeft voldoende tannine = super in balans = mineraal = bovenal subliem lekker!
    Punten: 93/100 – Niet te koop in België (richtprijs 75,00 €)
  5. Kellerei Girlan Pinot Noir Riserva Trattmann 2016 – Südtirol/Alto Adige DOC (Italië)
    Deze Pinot Noir ondergaat verscheidene lageringen alvorens hij op de markt komt. Vooreerst krijgt hij een opvoeding, deels in barriques (225 liter) en grote botti van 12 hectoliter voor 12 maanden. Nadien volgt een rijping van 8 maanden in 70 hectoliter vaten en tenslotte rust de wijn verder in de fles gedurende 8 maanden.
    Dit complex rijpingsproces uit zich al onmiddellijk als je een eerste snuif doet aan het glas. We geven voor de volledigheid nog mee dat de wijn een mooie volle kersenrode kleur heeft. De neus is rijp, diep en complex, met een fantastisch mooie roodfruitmelange van voornamelijk (bos)aardbei, kers en framboos. Bovendien is de wijn heerlijk geparfumeerd. Zowel de geurige roosjes als de diepere florale toetsen van viooltjes komen opzetten. Fijn kruidig met een initiële aanzet van tertiaire aroma’s van tabak, sigarenkistje, en cederhout, met nuances van mokka, koffie en op de achtergrond een subtiele aardse toets van humus en bosgrond. Alles is mooi geïntegreerd en straalt een levendige rijkheid en complexiteit. De verwachtingen bij het proeven zijn alvast hoog! Hoewel wijnmeester Peter 2 van de vier flessen (terecht) heeft afgekeurd en we als gevolg hiervan maar een mierenlek in het glas kregen stelde dit wijnplasje totaal niet teleur. Integendeel, deze Pinot Noir toont zich met een zachte maar toch krachtige, serieuze en vooral uitgebalanceerde stijl. De tannine zijn rijp, aanwezig en geven de wijn een duidelijke structuur. De zuren zijn nog steeds levendig genoeg om het geheel fris te houden, en staan volledig in dienst van balans en lengte. Het fruit is wat rijper wat het geheel een wat ronder mondgevoel geeft. De afdronk is lang, sappig en gedragen, met minerale en kruidige accenten. Dit is geen speelse Pinot Noir, maar een volwassen, vlotte, geconcentreerde en harmonieus opgebouwde wijn.
    Punten: 90/100 – Te koop bij Het Wijnsalon (richtprijs: 38,50 €)
  6. Weingut Dr. Wehrheim Sonnenschein Spätburgunder Grosses Gewächs 2020 – Pfalz (Duitsland)
    Spätburgunder die gedurende 12 tot 14 maanden rijpt in eiken barriques.
    Helder robijnrood van kleur met een frisse, nog vrij jeugdige glans. Hoewel er wat donkerder fruit in de geur aanwezig is, zonder echt zwart fruit te worden, staat het rode fruit centraal met aroma’s van zure kers, kriek, rode bes en bosaardbei. Daarbovenop komen duidelijke florale toetsen van viooltjes, gevolgd door een verfijnde kruidigheid van witte peper en een hint van laurier. Na het walsen ontwikkelen zich zelfs wat meer balsamische toetsen maar ook meer aardse en minerale nuances. Het aromatische profiel is eerder ingetogen dan uitbundig. In de mond toont deze Spätburgunder zich strak en energiek, met een stevige doorzetting van de kers/kriek. Dit zorgt voor een uitgesproken aciditeit die de wijn lengte en spanning geeft. De tannine zijn fijn maar licht nerveus aanwezig. Voldoende lange lengte. Al bij al is dit een zeer aangename wijn die nog wat jong overkomt maar die het niveau van de vorige twee wijnen niet kan bereiken. Een kleine terugval.
    Punten: 87/100 – Te koop bij Langbeen (richtprijs 49,60 €)
  7. Cristom Vineyards Pinot Noir Mt. Jefferson Cuvée 2023 – Eola Amity Hills Willamette Valley (VS)
    Deze Pinot Noir, die een rijping krijgt van 11 maanden in barriques, kreeg een mooie notering (11e plaats) in de Wine Spectator top 100 van 2025. Ik geef graag even mee wat de WS commentaar is over deze wijn: ‘This impressive Pinot is polished and detailed, offering dynamic flavors of raspberry and blueberry, with mineral and brown baking spice hints that build richness toward fine-grained tannins.’ Ik toets deze even af met mijn proefnotitie.
    Zuivere kersenrode kleur met een frisse, jeugdige glans en mooi tranend. De neus is open en expressief, met een duidelijke focus op het aardse, bosaspect (boschampignon, sousbois, potgrond). Nadien volgt er een ware kruidenexplosie (peper, kaneel, jeneverbes, salie, munt, laurier…). Koffie en thee volgen snel. Het fruit laat echt wel op zich wachten. Even walsen, ruiken, wat heviger walsen. Het glas wegzetten en wat laten rusten en uiteindelijk is het daar: rood fruit van voornamelijk kers, kriek, framboos en rode bes, aangevuld met frisse toetsen van bosaardbei. Gelukkig is het fruit van bij de eerste slok wel aanwezig. Het mondgevoel is fris en levendig, met een uitgesproken maar stevig evenwichtige aciditeit die meteen voor spanning zorgt. Jeugdig, te jeugdig momenteel waardoor de wijn lichtjes nerveus overkomt. Mocht het thema niet als Pinot Noir gekend zijn, ik had op een blinde proef de wijn nooit als een Pinot Noir omschreven. Misschien leest dit net iets te negatief en dat is niet de bedoeling want ik kon de wijn wel zeer appreciëren.
    Punten: 89/100 – Niet te koop in België (richtprijs: 45,00 €)
  8. Domaine Fourrier Vieilles Vignes Pinot Noir 2012 – Gevrey Chambertin (Frankrijk)
    Pinot Noir die 18 maanden rijpt in Franse eiken vaten met een beperkt aandeel (20%) nieuw hout.
    Granaatrood van kleur met duidelijke evolutie en licht troebel. De neus is uitgesproken Bourgondisch met uiteraard wat oudere geuren en volop tertiaire aroma’s. Maar desondanks staat het rode fruit nog steeds centraal met aroma’s van kers, kriek maar ook gedroogde framboos. Florale toetsen zijn aanwezig maar ingetogen, richting gedroogde roos. Daaronder ontvouwt zich een complex tertiair palet van sous-bois, humus, natte bladeren en bospaddenstoel, gevolgd door accenten van thee, tabak, cederhout en een lichte kruidigheid van peper en laurier. Alles is perfect versmolten. In de mond is de wijn zacht en harmonieus opgebouwd. De tannine zijn volledig afgerond, de zuren nog levendig maar subtiel geïntegreerd. Het fruit is geëvolueerd maar nog mooi aanwezig. De afdronk is lang, verfijnd en aangenaam. Dit is geen expressieve of opulente Pinot Noir, maar een klassiek, mature Gevrey-Chambertin die inzet op balans, diepgang en sereniteit. Wat mij betreft dan ook een heerlijke afsluiter van een zeer mooie proeverij!
    Punten: 90/100 – Niet te koop in België (richtprijs 75,00 €)

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

De mystiek van een mythisch wijnjaar – Amici plaatst 2016 onder de loep!

Posted on november 20, 2025 by Bottle Case

Vintage, millesimato, colheita… Het jaartal op het etiket blijft iets magisch hebben. Bij het schenken van een glas wijn komt vaak de vraag terug welk jaartal het is, niet zelden gevolgd door de klassieker: “En, was het een goed jaar?” Toch ben ik persoonlijk een koele minnaar van jaargangen. Het idee dat één topjaar overal ter wereld automatisch topwijn oplevert, is een hardnekkige mythe. Klimaat, ligging, druif en vooral de kunde van de wijnboer spelen immers elk hun eigen rol.

Bovendien lijkt het belang van jaargangen af te nemen. Steeds minder wijnliefhebbers beschikken over een kelder waar flessen rustig kunnen rijpen. De jongere generatie zit vaak met een wijnklimaatkastje in plaats van een kelder, en de periode tussen aankoop en consumptie wordt alsmaar korter. In zo’n context verliest het jaartal deels zijn betekenis.

Maar de wijnliefhebber in mij protesteert. Wij beschikken immers wél over een mooie kelderruimte waar de flessen hun plaats vinden om tot rust te komen. En dan wordt het jaartal plots weer heel belangrijk: wanneer open je zo’n zorgvuldig bewaarde fles op haar piekmoment?

Tijdens onze recente Amici-proefavond selecteerde wijnmeester Peter negen flessen uit wat in Italië omschreven wordt als het mythische jaar 2016. Hij zoomde in op de vraag wat een wijnjaar goed, minder goed of uitzonderlijk maakt. De hamvraag? Klimaat. En in 2016 viel in veel delen van Noord- en Midden-Italië werkelijk alles in de plooi. Een jaar waarin, bij wijze van spreken, zelfs de minder geïnspireerde wijnboer per ongeluk iets moois op fles kon krijgen.

Daarmee raakte Peter onverwacht één van mijn stokpaardjes: fenolische rijpheid. Hét criterium dat ik altijd hanteer bij het selecteren van nieuwe wijnen. Geen enkele wijnboer ontsnapt eraan: hij moet me overtuigen van zijn aanpak om die cruciale rijpheid te bereiken, en van zijn, soms delicate, evenwichtsoefening om fenolische, alcoholische en aromatische rijpheid op één lijn te krijgen.

Fenolische rijpheid gaat namelijk verder dan suikers of aroma’s. Het draait om textuur, balans en tanninestructuur. In rode wijn bepaalt schilcontact de stijl; in witte wijn, zeker bij rassen met dikke schillen of bij maceratie, beïnvloeden fenolen bitterheid, oxidatiegevoeligheid en mondgevoel. Complexe, traag rijpende tannine geven lengte zonder agressie. Daarom kauwt de wijnbouwer obsessief op pitten: hij wacht op dat ene moment waarop de druif als geheel écht rijp is.
(Het hele artikel lezen kan via: De vele gezichten van rijpheid: wanneer is een druif echt klaar?)

En precies dát maakt 2016 zo’n uitzonderlijk jaar. Het klimaat zorgde in grote delen van Italië voor perfect evenwicht tussen fenolische, alcoholische en aromatische rijpheid. Je moest bijna moeite dóen om slechte wijn te maken.

Met die gedachte in het achterhoofd gingen we aan tafel, verwachtingsvol en nieuwsgierig naar Peters selectie. We werden niet teleurgesteld: hij serveerde een reeks wijnen die het mythische karakter van 2016 volledig waarmaakten — een likkebaardende proeftocht door een schitterend jaar.

Het proefrelaas:

  1. St. Michael-Eppan Sanct Valentin Sauvignon Blanc 2016 – Südtirol/Alto Adige DOC
    100% Sauvignon Blanc – opgevoed deels in inox (90%) en deels in eiken vaten, met langdurige rijping op zijn droesem.
    De Sanct Valentin 2016 toont zich meteen als een Sauvignon Blanc met een reputatie die hij moeiteloos waarmaakt. De neus opent met een waaier aan gele vruchtjes, rijpe citrus, kruisbes, geflankeerd door een rokerige finesse, een bijna krijtachtige mineraliteit en een vleugje salie. In de mond is de wijn opvallend complex: enerzijds strak en verfrissend, anderzijds rond en smeuïg dankzij de rijping op de lies. De textuur is zijdeachtig, de zuren zijn speels prikkelend en het geheel wordt gedragen door een diepe minerale kern. De afdronk is lang en licht ziltig, met een subtiele bitterheid die eerder diepgang dan scherpte biedt. Op dronk, ja, maar met gemak nog jaren evolutie voor de boeg.
    Punten: 89/100
    Prijs: ± 30,00 € (Te koop op verschillende plaatsen in België)
  2. Coppo Pomorosso 2016 – Nizza DOCG
    100% Barbera – 14 maanden opgevoed in Franse eik.
    Vol tot intens donkerrood in het glas, zonder het minste spoortje evolutie, met gekleurde tranen langs de rand. De neus stijgt warm en uitnodigend op, met rijpe kersen (Mon Chéri), zwarte pruimen en bramen, onderbouwd door verfijnde toetsen van munt, mokka, cacao en zoethout. Alles is mooi verweven, zonder dat het hout ook maar even de bovenhand neemt. Daarnaast noteren we een vleugje alcoholwarmte, een subtiele sous-bois geur en een florale toets van viooltjes. Een evenwichtige, rijke en toch ingetogen neus, met veel rijp fruit dat net niet overdone wordt.
    In de mond toont de wijn zich opmerkelijk harmonieus: sappig, vol en stevig in het fruit, met correcte zuren en afgeronde tannine. De smaak ontwikkelt zich gestaag, van sappige kers naar donker fruit, een vleugje balsamico en fijne kruiden, eindigend in een lange, licht kruidige finale.
    De Pomorosso 2016 is een volle, genereuze crowdpleaser die nu al veel genoegen schenkt, maar ook probleemloos een aantal jaren verdere evolutie aankan.
    Punten: 86/100
    Prijs: €50,70 (Te koop bij Amante)
  3. Piaggia Riserva 2016 – Carmignano DOCG
    70% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon & Cabernet Franc, 10% Merlot – minimaal 14 maanden rijping op Franse barriques.
    De wijn toont zich donker kersenrood, met duidelijk gekleurde tranen. De neus is sappig en verleidelijk, gedragen door diep rijpe kersen en pruimen, maar evenzeer door een warme waaier van cacao, mokka, karamel en tabak. Een subtiele florale toets duikt tussen de lagen door op, geflankeerd door een indrukwekkend spectrum aan fijne kruiden. Het is een bijzonder mooie neus, een feest van zwart en rood fruit met een voorbeeldige houtintegratie.
    In de mond komt de wijn volledig tot leven: intens, smaakvol en perfect in balans. De sappige zuren houden de stevige tannine moeiteloos in toom. Het lijkt bijna een duel, maar dan eentje waarbij beide kampen elkaar naar een hoger niveau tillen. Het fruit blijft prominent aanwezig, het hout blijft perfect verweven en het geheel mondt uit in een lange, aanhoudende, fris-kruidige finale. Deze wijn lijkt me nu op zijn hoogtepunt te bevinden.
    Punten: 90/100
    Prijs: €45,00 (Te koop bij Licata)
  4. Falkenstein Blauburgunder 2016 – Südtirol Vinschgau DOC
    100% Pinot Noir (Blauburgunder) – voor release rijpt de wijn 1 jaar in eiken barriques, gevolgd door 7 maanden in botti en nadien nog 24 maanden op fles.
    In het glas toont deze 2016 een lichte evolutie, met een granaatrode, kersenachtige tint en een prachtige traanvorming. De neus is ingetogen, maar bezit wel degelijk mooie complexiteit. Even walsen is nodig om alles volledig te ontwaren, maar dan ontvouwt zich een bijzonder fraaie mengeling van fruit (aardbei, kers, framboos), kruiden (munt, peper, jeneverbes, kaneel, laurier), perfect geïntegreerde houttonen (ceder, mokka, vlezig), aardse nuances van paddenstoel en een vleugje alcoholwarmte.
    In de mond krijg je een pittige, uitnodigende ansichtkaart. Mooie, sappige en ronde, maar niet overdreven volle smaken kleuren het plaatje. De zuren zijn zeer aanwezig en bijzonder aanstekelijk, de tannine nooit bijtend maar juist fijn en ondersteunend. De wijn is uiterst mineraal en bomvol frisse kruiden. Alles zit mooi in balans en de smaak verveelt geen seconde. Vandaag al heerlijk, maar minstens even boeiend om te volgen de komende jaren.
    Punten: 90/100
    Prijs: 24,50 € (Te koop bij De Fijne Wijnshop)
  5. Volpaia Coltassalla 2016 – Chianti Classico Gran Selezione DOCG
    95% Sangiovese, 5% Mammolo – minimaal 24 maanden rijping in Franse barriques, gevolgd door 6 maanden verdere flesrust.
    De Coltassala 2016 presenteert zich nog vrij donkerrood, helder en met de nodige traanvorming. In de neus vinden we een pure, elegante expressie van Sangiovese: rode kers, wilde aardbei en rode bes vormen de kern, geflankeerd door viooltjes, fijne groenkruidige toetsen en een subtiele houtimpact met hints van ceder, tabak en een vleugje leder. Een delicate aardse ondertoon van sous-bois en humus geeft het geheel extra diepte.
    In de mond toont de wijn zijn klasse. De zuren zijn levendig maar perfect geïntegreerd, en vormen de ruggengraat, maar toch halen de tannine lichtjes de bovenhand. Het smaakprofiel evolueert van fris rood fruit naar meer hartige, kruidige lagen, met nuances van rozemarijn, theebladeren en een lichte minerale toets. De finale is lang en verfijnd, waarbij het sappige fruit countert met het licht uitdrogende mondgevoel. Dit is een volle, krachtige, zeer geconcentreerde Gran Selezione met prachtige pure-chocolade-geladen tannine. Nu al heerlijk, maar met een duidelijk potentieel om nog een decennium verder te groeien.
    Punten: 91/100
    Prijs: 85,00 € (Te koop bij TG Fine Wines)
  6. Ferrando Etichetta Nera 2016 – Carema DOC
    100% Nebbiolo (Picotener) – rijping op grote Slavonische botti voor minimaal 24 maanden.
    De wijn kleurt licht robijnrood met een subtiele oranjerand. In de neus treedt meteen de fragiliteit op de voorgrond: aardbei, framboos en kers worden verweven met roos, viooltjes en gedroogde kruiden. Onder die florale laag duiken aardse nuances op die doen denken aan een paddenstoelkwekerij die nét wat werd bijgemest (en dat bedoelen we zo positief mogelijk, want het is geenszins afstotend). Daarnaast vinden we een uiterst subtiele houttoets. De geur heeft bovendien iets etherisch, wellicht vuursteen, en is tegelijk ongelofelijk complex, met een schitterende tertiaire integratie.
    In de mond toont de wijn zich rank, mineraal en intens verfijnd. Hoewel de intensiteit vrij krachtig te noemen is, zijn de tannine niet overweldigend aanwezig. De zuren maken zonder enige twijfel de wijn. Het smaakprofiel bouwt op van rood fruit naar kruidigheid en een zilte mineraliteit. De afdronk benadrukt nogmaals zijn sappig-fris-fruitig karakter, dat een haast aanstekelijke invloed uitoefent.
    Het bleek een wijn te zijn die de nodige dualiteit opwekte onder de proevers. Uit bovenstaande kan je afleiden dat ik tot de positivo’s hoorde. Ik beschouw dit dan ook als een heerlijk complexe wijn die ik zonder problemen nog enkele jaren in mijn kelder zou willen laten verder ontwikkelen.
    Punten: 92/100
    Prijs: 102,50 € (Te koop bij La Nebbia)
  7. Fèlsina Fontalloro 2016 – Toscana IGT
    100% Sangiovese – opgevoed voor 18–22 maanden in eikenhouten vaten, gevolgd door een jaartje flessenrust.
    De wijn bezit een donkere, helder robijnrode kleur met fijne, gekleurde tranen. Gun de wijn de nodige tijd in het glas, hij heeft er baat bij. Hoe langer hij openstaat, hoe beter de wijn tot zijn recht komt. In de neus krijgen we een prachtig pure en rijke expressie van Sangiovese: donkere kers, zwarte bes en rijpe aardbei, omringd door florale hints, leder, munt en de geur van een aangename boswandeling. Je zou zweren dat je opnieuw een roker bent: cederhout, sigarenkistje en tabak prikkelen de neus. Even later lijkt het alsof je een zak verse koffiebonen opent, terwijl onder de oppervlakte een gelaagde mineraliteit blijft sluimeren. De drang om te proeven wordt zo alleen maar groter.
    Die smaak is een toonbeeld van evenwicht. De wijn is groots zonder log te worden: niet overdreven krachtig, maar wel voorzien van voldoende stevige tannine die voor souplesse zorgen. De zuurtjes spelen hier perfect op in en tillen de wijn naar een hoger niveau van complexiteit. De smaak evolueert van rood en zwart fruit naar een meer kruidige afdronk met een subtiel bittertje. Het is begrijpelijk dat je moeite zal hebben om deze wijn nog met rust te laten. Toch kan dat gerust, want het einde van zijn latijn is nog lang niet in zicht.
    Punten: 93/100
    Prijs: 58,90 € (Te koop bij Wijnkennis)
  8. Poggio al Tesoro Sondraia 2016 – Bolgheri Superiore DOC
    65% Cabernet Sauvignon, 25% Merlot & 10% Cabernet Franc – 22 maanden rijping in Franse barriques.
    Zeer donkere, jeugdige, bijna paarse kleur. Stevig en kleurend tranend. Dit is duidelijk een ander profiel dan al het voorgaande. In plaats van verfijning en fragiliteit vinden we hier een breed, stevig en weelderig samenspel van geuren met cassis, rijpe bramen en zwarte kers. Deze worden omarmd door ceder, zoethout, grafiet, paprika en een subtiele vanilletoets met invloeden van chocola. Naarmate hij opent, komen tabak, mokka, mediterrane kruiden (eucalyptus) en een warme, vlezige, balsamico-achtige toets naar voren. Het geheel is zowel krachtig als gepolijst.
    In de mond is de wijn vooral genereus te noemen, met een perfecte combinatie van rijp donker fruit, kruiden en hout. De tannine zijn rijp, rond en stevig, terwijl de zuren moeite hebben om dit machogedrag bij te benen. Het smaakprofiel evolueert van cassis en pruim naar cacao, espresso, laurier en een vleugje grafiet. De finale is lang, warm en met een aanhoudende kruidigheid. Een Sondraia die het topjaar 2016 voluit belichaamt: kracht en diepte in één glas. Naar persoonlijke smaak mocht de wijn wat finesserijker zijn. Nu nog gewoonweg te jong, maar met nog jaren potentieel.
    Punten: 90/100
    Prijs: 85,00 € – Te koop bij Tavino
  9. Aldo Conterno Cicala Bussia 2016 – Barolo DOCG
    100% Nebbiolo – 29 maanden in houten vaten van Slavonisch eiken van 25 hectoliter. De wijn toont een gematigd kersenrode kleur met een subtiel granaatrandje. Neus in het glas, ruiken… Nebbiolo! Het lijkt vanzelfsprekend maar het is zoveel meer dan dat. Het geurpalet biedt een indrukwekkend samenspel van kracht en finesse: viooltjes, rozenblaadjes, bosaardbei, kers en framboos worden ondersteund door teer, drop, balsamico, gedroogde kruiden, munt en chocolade. Naarmate de wijn opent, duiken cederhout, tabak, sinaasappelschil, paddenstoel en zelfs een zweem van witte truffel op. Het is een uiterst verfijnde neus waarvoor je de tijd móét nemen. Wat volgt, is eenvoudigweg adembenemend mooi.
    Eenmaal in de mond verval je al snel in superlatieven. De tannine zijn stevig maar uiterst verfijnd van textuur. De zuren zijn levendig en dragen het rode fruit met veel zorg. De smaak evolueert van framboos en kers naar teer, zoethout, kruiden en een prachtige, hartige diepgang die uitmondt in een lange, gelaagde finale vol fraîcheur en minerale spanning. Cicala 2016 is een toonbeeld van klassieke Barolo-stijl. Hoewel het hart al vele sprongetjes maakt bij het proeven van deze schoonheid, toch dit: Gun deze wijn zijn tijd. Ja, hij is nu al bijzonder mooi en Barolo-liefhebbers zullen hem zeker weten te waarderen. De wijn is sappig, in bezit van heerlijke zuren, maar de tannine moeten nog wat plooien. Zodra dat gebeurt, besef je ten volle hoe heerlijk Nebbiolo kan zijn.
    Punten: 96/100
    Prijs: 190,00 € (Te koop bij Licata)

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Sprankelend Italië met Peri Bigogno op onze Openflessendag

Posted on november 12, 2025 by Bottle Case

📅 Datum: Zondag 23 november 2025
📍 Locatie: Zaal De Vrede, Lichtaartseweg 131, Olen

De familie Peri Bigogno uit Castenedolo, net buiten het prestigieuze Franciacorta-gebied, keert terug naar onze Wijnkennis Openflessendag 2025 met hun prachtige selectie Spumanti. Hoewel hun wijngaarden net buiten de grenzen van de appellatie liggen, evenaren hun wijnen moeiteloos de kwaliteit van de bekendere buren — en dat proef je in elke bubbel.

De Spumanti van Andrea Peri combineren frisheid, complexiteit en rijping tot mousserende wijnen met karakter en finesse. Een ontdekking voor wie houdt van puur vakmanschap en Italiaanse bubbels met persoonlijkheid.

Te proeven wijnen:
🍾 Peri Talento Brut Millesimato Spumante – levendig en gebalanceerd, met fijne mousse, citrus en wit fruit, gevolgd door een frisse afdronk.
🍾 Peri Talento ’46 Brut Millesimato Spumante – verfijnd en complex, met tonen van brioche, rijp fruit en een lange, harmonieuze finale.
🍾 Peri Rosé Brut Spumante – charmante rosé met aroma’s van rood fruit en een frisse, sappige structuur.
🍾 Peri MB Pas Dosé Millesimato Spumante – strak en zuiver, met pure expressie en een minerale, droge stijl.

En voor wie liever rood in het glas heeft:
🍇 Riva Stradella Cabernet Sauvignon – intens, kruidig en vol donker fruit.
🍇 Santa Giustina Merlot – zacht, rond en vol charme, met rijp rood fruit en een fluwelige textuur.

Andrea Peri zal persoonlijk aanwezig zijn om zijn wijnen te presenteren en het verhaal achter Peri Bigogno te delen — een verhaal van passie maar vooral ook met een eigenzinnige visie op kwaliteit.

Meer informatie over deze selectie vind je op onze website wijnkennis.be.

Filed under: J(ust) F(or) F(un) | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Alto Adige / Südtirol Pinot Nero: Finesse from the Mountains

Posted on oktober 10, 2025 by Bottle Case

As an Italian Wine Ambassador I was once again invited by the Alto Adige / Südtirol Consorzio to contribute to the October promotion month in Belgium. Last year I kept the scope broad, this time I chose focus. A grape with a nearly indestructible reputation in Burgundy that also delivers wines of class in northern Italy, Pinot Nero. Or, if you prefer, Pinot Noir. What started as an idea became a deep dive into Alto Adige / Südtirol, with attention to location, altitude and soils, and to the way producers shape the grape in the cellar and the vineyard. I measured it against two benchmarks, the famous wines of Burgundy and the style of neighbouring Trentino. The result is a journey through an Alpine landscape where cool nights, sun-drenched slopes and limestone-rich soils meet, and where Pinot Nero shows precision, fine red fruit and a taut arc of tension. A story about how terroir in Alto Adige / Südtirol speaks today as convincingly as in its illustrious French cradle.

Alto Adige / Südtirol: Viticulture between the Alps and the Mediterranean

Say Alto Adige / Südtirol and you say contrast. This small wine region at the far north of Italy, part of Austria until 1919, is wedged between the Alps and the Dolomites and borders Austria and Switzerland. Bilingualism, German and Italian, reflects not only history but also the interplay of cultures in this unique area. The name refers to the Adige River, Etsch in German, which winds from north to south through the valleys and shapes the wine landscape.

With barely 5,800 hectares of vineyards, Alto Adige / Südtirol is one of Italy’s smallest wine regions, accounting for less than one percent of the national area. Yet the diversity is remarkably large. 4.800 winegrowers work an average of only 1.2 hectares, often on steep slopes between 200 and 1,000 meters altitude. Here wine is literally made on the mountainsides.

Although the region was traditionally known for red wines from Schiava, Vernatsch, Alto Adige / Südtirol is today above all a white wine region. Sixty-five percent of production is white varieties such as Pinot Bianco, Sauvignon Blanc and Gewürztraminer. The remaining thirty-five percent is red, dominated by Pinot Nero and Lagrein, which achieve a strikingly precise and refined style here.

Quality is central. Ninety-eight percent of all wines carry DOC status, unique in Italy. With production around forty million bottles per year, one third exported, Alto Adige / Südtirol proves that greatness lies not in size but in character.

Geology and Soils: The Backbone of Alto Adige / Südtirol

To understand the complex structure of Alto Adige / Südtirol, you must start with the soil. The region is a geological wonder, shaped by the collision of the European and African tectonic plates. That ancient fault line, the so-called Periadriatic Seam, runs right through the area and creates exceptional diversity of rock.

Within this small wine region there are more than one hundred and fifty different soil types, ranging from volcanic porphyry and weathered quartz and mica to limestone and marl. Even within a single vineyard the composition can change perceptibly. This mosaic explains the wide variation in style, tension and texture of the wines.

In the south, volcanic porphyry soils dominate, especially around Bolzano and the Bassa Atesina. They give power, color and depth. In the valleys and higher up we find light, weathered soils of quartz and mica that contribute finesse and aromatic precision. Farther north toward the Dolomites, limestone and marl take over, giving the wines marked minerality and energy.

A unique element is the presence of dolomitic limestone, formed from ancient marine deposits. These weathered rock soils are rich in minerals and offer an exceptional terroir for characterful wines. The vine roots must search deep, which results in wines with complexity, expression and a recognizable saline touch.

The combination of geological complexity with steep slopes and shifting elevations makes Alto Adige / Südtirol one of the most varied wine regions in the world.

Climate: Where Alpine Air Meets Mediterranean Sun

The climate of Alto Adige / Südtirol is one of the keys to its wine character. The region sits at the crossroads of two worlds, the cool, mountainous Alps to the north and warmer Mediterranean influences that enter via the Po Valley and Lake Garda. The interplay delivers a near paradoxical harmony of freshness and ripeness.

On average, Alto Adige / Südtirol enjoys more than three hundred days of sunshine per year, exceptional for a mountain region. The Alps form a natural barrier against cold northerly winds, while from the south warm air flows up into the valleys. Between these two air masses countless microclimates arise, each with its own balance of temperature, wind and humidity.

The Dolomites play a key role. They divide the landscape into narrow valleys with different orientations, which creates a large variety of mesoclimates. A vineyard at 400 meters in Caldaro can have a completely different microclimate than a plot at 900 meters in the Val Venosta.

The day to night temperature swings are among the largest in Europe. Slopes warm strongly during the day, while night time cooling lets the grapes breathe and preserves aromas. This natural temperature pendulum is essential for freshness, color and aromatic intensity, especially for Pinot Nero.

Pinot Nero in Alto Adige / Südtirol: Precision at Altitude

Pinot Nero, internationally better known as Pinot Noir, is one of the oldest cultivated grape varieties in our regions. The variety arose more than two thousand years ago from a cross between wild Vitis vinifera sylvestris and an early cultivated vine. In Burgundy it was already described in the early Middle Ages and from there it spread across the Alps to northern Italy. The long history also explains the wealth of names, Pinot Nero, Blauburgunder, Spätburgunder, all pointing to the same noble grape.

The first plantings in Alto Adige / Südtirol date to around 1835, with a clear intensification around 1860 in Merano, Egna and Appiano. The region proved ideal, cool enough to preserve freshness, yet with enough sun to ripen the fruit.

Pinot Nero is not an easy grape. It demands care and precision in vineyard and cellar. In Alto Adige / Südtirol it is mainly planted in three areas, Oltradige with Appiano and Caldaro, Bassa Atesina around Montagna, Egna and Salorno, and Merano with the Val Venosta. The best results come from west facing slopes at 400 to 500 meters, where the grape benefits from sun and air circulation and is protected from extreme heat.

Within the new UGA classification, Unità Geografiche Aggiuntive, officially approved on 18 October 2024, Mazzon near Egna and Glen near Montagna are regarded as top references for Pinot Nero. Both sites combine limestone rich soils with ideal gradient and altitude, which results in wines with depth, finesse and a recognizable tension.

Worldwide Pinot Noir covers about 118,000 hectares, with France, Burgundy and Champagne, as the leading producer. Italy has around 5,000 hectares, with Lombardy, Oltrepò Pavese, the largest by area, but Alto Adige / Südtirol is the epicenter of quality with about 600 hectares. Plantings have grown steadily since the nineteen sixties, driven by demand for cool climate wines.

Pinot Noir: One Grape, Three Faces

Burgundy, Alto Adige / Südtirol and Trentino Compared

Pinot Noir is a grape that rarely simply adapts. It is fascinating to see how three regions, Burgundy, Alto Adige / Südtirol and Trentino, each developed its own interpretation of the same grape, with clearly recognizable signatures.

Burgundy: The Benchmark

This is where the story began. Vineyards sit at 200 to 400 meters, in a cool continental climate distinguished by subtle microclimates between the Côte de Nuits and the Côte de Beaune. Limestone and marl soils, Kimmeridgian and Bathonian, are decisive, as is the fine-grained cru structure that has existed for centuries.
Pinot Noir shows delicate, earthy and layered character. Aromas of red cherry, raspberry and forest floor, sometimes leather or mushroom with age. The color is often light and evolves quickly toward garnet. The structure is fine and linear, carried by lively acidity. Burgundy excels in tension between fruit and complexity. Young wines are often restrained, but they mature into a symphony of truffle, sous-bois and dried flowers.

Alto Adige / Südtirol: Precision

Pinot Nero from Alto Adige / Südtirol plays a different register. The Alpine climate with strong day night shifts and a longer growing cycle creates an unusual interplay of freshness and ripeness. Vineyards lie between 400 and 800 meters, often on west facing slopes that profit from sun and cool mountain breezes.
The soils are geologically complex. Volcanic porphyry, mica, quartz, limestone and sandstone alternate from valley to valley. Clonal selection is considered. Burgundy clones 115 and 777 bring fruit and structure, while Swiss Mariafeld, and German, Freiburg, clones give looser bunches and healthier harvests.
The result is a wine with more color intensity than Burgundy, bright aromas of raspberry, blackberry, cherry and violets, and a hint of white pepper or clove. On the palate it shows fine yet slightly firmer tannin, great precision and palpable mineral tension. Pinot Nero from Alto Adige / Südtirol is usually fruit driven and combines mountain freshness with energy. It can age well, though it aims more for clarity than for tertiary complexity.

Trentino: Riper in Tone

Trentino sits right next to Alto Adige / Südtirol, yet the climate differs. Alpine and sub Mediterranean influences meet here, with slightly higher temperatures and softer day night contrasts. Vineyards are between 300 and 700 meters, often on steep terraces in the Cembra Valley or the slopes of the Vallagarina.
Soils are very diverse, limestone and alluvial material to volcanic porphyry, which yields different styles. Producers mainly use Burgundy clones, 115, 777, 943, for structure and ripening, supplemented with Swiss Mariafeld clones in cooler plots.
In the glass Trentino Pinot Nero is round, ripe and more accessible than its neighbor to the north. Aromas lean toward red cherry, strawberry and plum, sometimes with Mediterranean herbs or a balsamic accent. Acidity is softer, tannin rounder, body a touch fuller. The style combines mountain freshness with a hint of warmth, less strict, yet seductive and generous.

The Tasting: Pinot Nero in All Its Faces

To make the story of Pinot Nero tangible, we organised a tasting that let the diversity of the grape in the mountains speak. The setup was simple and deliberate, four wineries, two wines each, to show how terroir, altitude and winemaking set the tone.

We chose not to lose ourselves in the scale of cooperatives and focused on small, family run estates.

We also wanted contrast. So we added a neighbor from Trentino alongside Alto Adige / Südtirol wines. The tasting could then give a truthful picture of how this grape behaves in two adjacent yet clearly different terroirs.

At each estate we started with the classic Pinot Nero, then moved to the more ambitious cuvée, the wine where selection, maturation and altitude come together. That double approach made it possible to taste evolution and ambition within one house and to discover how subtly style shifts in Alto Adige / Südtirol.

Pojer e Sandri, Pinot Nero 2024, IGT Vigneti delle Dolomiti

The vineyards of Pojer e Sandri lie in the heart of the Cembra Valley, between the villages of Faedo and Palai, at elevations of 300 to 700 metres. The subsoil is a mix of volcanic rock with inclusions of sandstone, slate and marl. Part of the wine ages briefly in wood to add structure and depth, the rest remains in stainless steel.
In the glass the wine is light ruby and translucent, with an immediately charming nose. Fresh aromas of strawberry and raspberry stand out, supported by a subtle floral touch. The palate follows suit, light footed, with a clear acid line that gives tension and length. The fruit is playful and juicy with a fine, lively texture. This Pinot Nero celebrates pure red fruit, with a refreshing acidity that drives the flavour from start to finish.
Price: €20.20, available via Wijnkennis

Franz Haas, Pinot Nero 2022, DOC Südtirol / Alto Adige

The Pinot Nero from Franz Haas comes from the steep slopes of Montagna, a historic reference area for this grape in the Bassa Atesina. Vineyards are scattered between 350 and 900 metres on loam and limestone. The altitude differences bring tension to the wine. Lower plots deliver ripe fruit, higher plots add freshness and structure. Fermentation takes place in stainless steel tanks, followed by twelve months in barriques.
The result is a Pinot Nero that couples finesse with depth. In the glass it shows a light ruby colour with cherry red highlights. The aroma is expressive and lively, with blueberry, riper cherry and even plum, complemented by violets, lavender, rosehip and wild herbs. Subtle notes of bay, pine needles and orange peel appear. The taste is refined, precise and silky, with fine grained-tannin and energetic acidity. It is juicy, fresh and tightly structured, with a long, lightly spicy finish. Pinot Nero with great freshness and precision, a wine that unites tension and beauty, masterfully executed by Franz Haas.
Price: €28.40, available via Wijnkennis

Gump Hof, Praesulis Pinot Nero 2022, DOC Südtirol / Alto Adige

A visit to Markus Prackwieser, like his wines, is enriching. From his Gump Hof estate, tucked against the steep flanks of the Sciliar massif in the Valle Isarco, he manages some of the highest Pinot Noir vineyards. The plots lie between 500 and 550 metres, with slopes up to 55 percent, on complex soils of volcanic porphyry with limestone moraine deposits. Although Prackwieser likes to describe himself as a white wine specialist, his Praesulis Pinot Noir proves the contrary.
The wine comes from meticulous work in the vineyard with low yields, 45 hectolitres per hectare, and vinification where precision is central. Fermentation in stainless steel tanks preserves pure fruit aromas, followed by twelve months ageing in French barriques that add structure and complexity without overshadowing the fruit.
In the glass the wine shines bright cherry red. The nose opens with red and black berries, cherry, plum and subtle touches of leather and spice. The palate is juicy, fresh and balanced, with fine acidity and a silky structure. Wood use remains discreet and woven in, so the wine keeps balance and purity. The finish is long, spicy and precise, carried by mineral tension. Complex, harmonious and crystal clear, a Pinot Noir that illustrates the craftsmanship of Markus Prackwieser and convincingly brings the finesse and potential of the Valle Isarco into the glass.
Price: €35.00, available via Wijnkennis

Weingut Pfitscher, Fuchsleiten Pinot Nero 2018, DOC Südtirol / Alto Adige

Say Montagna and you say Pinot Nero. The steep, sunlit slopes above the Adige have been the epicenter for this grape in Alto Adige / Südtirol for decades. The vineyards of Pfitscher lie between 350 and 700 metres, where loam and limestone dominate. Fermentation in stainless steel tanks for ten to fourteen days, followed by a few months of ageing in oak to give the wine rounding and depth without weighing it down.
In the glass the wine shines bright ruby. The nose is seductive and complex, a mix of small red fruit, wild strawberries, raspberry, and darker tones of cherry and blackberry, with a subtle floral note and a hint of earth. With some swirling, nuances of mushroom and humus appear, wrapped in a fine smoky accent that elegantly reveals the wood. The taste is silky and harmonious, with lively acidity that keeps the fruit fresh and tannin that is very fine yet present. Juicy, seductive and well balanced.
Price: €23.90, available via Wijnkennis

Franz Haas, Pinot Nero Schweizer 2020, DOC Südtirol / Alto Adige

Pinot Nero Schweizer is one of the most emblematic wines of Franz Haas, a cuvée made only from the best grapes from carefully selected plots in Montagna. After careful cluster selection, fermentation takes place in stainless steel to preserve fruit, followed by twelve months ageing in barriques.
In the glass the wine shines ruby with a subtle gloss. The nose is alluring and intense, with ripe berries and cherries, a hint of pepper, leather and gentle spice. The aromas unfold in layers and give a sense of elegance and depth. The palate is balanced, silky and very refined. Tannin is subtle and polished, structure is seamlessly woven and acidity provides vibrancy and tension. The finish is long, harmonious and subtly spicy. Franz Haas describes this wine as for those who live intense emotions, and that is no exaggeration. Pinot Nero Schweizer combines power and grace, made for those who seek emotion in a glass.
Price: €42.90, available via Wijnkennis

Pojer e Sandri, Pinot Nero Rodel Pianezzi 2018, IGT Vigneti delle Dolomiti

Pinot Nero Rodel Pianezzi is a wine with a pronounced mountain character, from vines over 35 years old in the Rodel Pianezzi hamlet near Faedo in Trentino. The vineyard lies around 500 metres. The soil is an intriguing mix of volcanic rock, sandstone, slate and marl. Vinification takes place in open wooden vats. After fermentation, the wine ages twelve months in barriques, followed by another year in bottle.
This patience yields a Pinot Nero that is powerful, refined and crystal clear. In the glass the wine shows deep ruby. The nose is open and inviting, with wild strawberry, raspberry, ripe cherry and plum, surrounded by fine notes of tobacco, sage and clove. With some aeration, hints of sweet spice, liquorice and mint unfold, adding extra complexity. The palate is harmonious and equally complex, with perfect balance. The structure is round, supple and nuanced, supported by subtle spice and a saline, mineral tone. The wood aging is discreet and well integrated, so the wine retains its fine balance. The finish is long and refined, with echoes of cinnamon and licorice that slowly fade. A Pinot Nero of class and character, a wine that couples strength to refinement and clearly proves why Faedo is among the most intriguing terroirs of Trentino.
Price: €37.20, available via Wijnkennis

Weingut Pfitscher, Pinot Nero Riserva Matan 2016, DOC Südtirol / Alto Adige, UGA Glen

Matan Riserva comes from the Glen vineyard in Montagna, one of the most valued crus within the UGAs of Alto Adige / Südtirol, officially reconised on 18 October 2024. Vines grow here at 550 to 600 metres on slopes of loam and limestone. Fermentation in stainless steel for fourteen to sixteen days, followed by twelve to fifteen months ageing in a combination of French barriques, 225 liters, and larger oak casks.
In the glass the wine shines bright ruby. The nose is intense and complex, with ripe red fruit, blueberries and black cherries, framed by subtle notes of vanilla and light spice. There is refined tension between ripeness and freshness on the palate. It is powerful and balanced, with perfect harmony between fine acidity and ripe fruit. The structure is impressive, carried by silky tannin that shows fully only in the long finish. Matan Riserva unfolds gradually. A Pinot Nero with depth, suppleness and a serene balance.
Price: €48.50, available via Wijnkennis

Gump Hof, Pinot Nero Riserva Renaissance 2020, DOC Südtirol / Alto Adige

Stand high on the steep slopes of the Sciliar massif near Fiè allo Sciliar and you immediately understand why Markus Prackwieser finds inspiration here. Renaissance Riserva is his masterpiece, a wine that translates the character of this exceptional place with striking precision. The vineyards lie between 500 and 550 metres, with slopes up to 55 percent, cooled constantly by night winds from the Dolomites, while during the day warm air rises from Lake Garda. These unique airflows, combined with limestone rich moraine soils full of quartz and porphyry, yield wines with tension, aromatic finesse and near unmatched refinement.
The grapes ferment in stainless steel, followed by eighteen months ageing in French barriques and another six months in large wooden casks. The long maturation brings structure, depth and an almost velvety texture without the wine losing its mountain fresh energy. In the glass Renaissance is garnet red, lively and bright. The nose enchants, black cherry, wild berries and red fruit compote alongside red flowers, wild herbs, humus and sous-bois. A subtle earthy touch adds depth, a signature of the terroir.
The palate is delicate and intense at once. The wine opens spicy, with notes of pepper and sous bois, then unfolds with a silky structure and refined freshness. The finish is long, complex and layered, with mineral tension that resonates.
Price: €79.70, available via Wijnkennis

Closing Thoughts

The tasting was carefully built, with wines that together sketched a clear picture of what Pinot Nero from northern Italy can do. What lingers most is the diversity within an apparently small area. Within Alto Adige / Südtirol the style of Pinot Nero proved not only grand, it was layered and nuanced. Even within one and the same municipality, Montagna, home to both Weingut Pfitscher and Franz Haas, the difference is almost astonishing. The hand of the winemaker certainly plays a role, but just as decisive is the precise position of the plots. Orientation, altitude and soil composition leave an indelible mark on the final result.

The comparison with Trentino yielded compelling insights. On paper the differences seem subtle, in the glass they were tangible. None of the other wines had such a pronounced acid profile as the opener from Pojer e Sandri. The wine was anything but overripe, rather lively and energetic, with a playful character that charmed immediately. It is a wine that will appeal to lovers of lighter, fresher styles, where acidity carries the wine without sharpness. Rodel Pianezzi, by contrast, fit perfectly into the Trentino Pinot Nero story.

Montagna confirmed its status as one of the most impressive terroirs of Alto Adige, a place where Pinot Nero finds its most pure form, wines with energy, length and character. Then there was the surprise of the Valle Isarco, often underexposed in the literature, yet a revelation in the glass. The wines of Gump Hof proved that farther north, in cooler valleys, Pinot Nero can reach a stunning expression, mountain air in liquid form.

This tasting showed that Pinot Nero in Alto Adige / Südtirol cannot be captured in a single style or typology. It is a grape that here, more than anywhere else in Italy, translates the landscape into finesse, tension and emotion. That is precisely where its greatness lies.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Alto Adige / Südtirol Pinot Nero – Finesse uit de bergen

Posted on oktober 10, 2025 by Bottle Case

Als Italian Wine Ambassador kreeg ik ook dit jaar de vraag van het Consorzio van Alto Adige / Südtirol om mee te werken aan de promomaand van oktober in België. Vorig jaar hield ik het bewust breed, dit keer koos ik voor focus. Een druif met een haast onverwoestbare reputatie in Bourgogne, die in het noorden van Italië evenzeer voor wijnen met klasse zorgt, Pinot Nero. Of, voor wie wil, Pinot Noir. Wat begon als een idee groeide uit tot een Deep Dive van Alto Adige / Südtirol, met aandacht voor ligging, hoogte en bodem, en voor de manier waarop producenten de druif vormgeven in kelder en wijngaard. Ik leg bovendien de lat naast twee referenties, de beroemde wijnen uit Bourgogne en de stijl van de buren in Trentino. Het resultaat is een reis door een Alpenlandschap waar koele nachten, zonrijke hellingen en kalkrijke bodems samenkomen en waar Pinot Nero z’n precisie, fraai rood fruit en spanningsboog toont. Een verhaal over hoe terroir in Alto Adige / Südtirol vandaag net zo overtuigend spreekt als in zijn illustere Franse bakermat.
Op vraag van het Consorzio vertalen we dit artikel ook naar het Engels.

Alto Adige / Südtirol – Wijnbouw tussen Alpen en Middellandse Zee

Wie Alto Adige / Südtirol zegt, zegt contrast. Dit kleine wijngebied in het uiterste noorden van Italië, dat tot 1919 deel uitmaakte van Oostenrijk, ligt ingeklemd tussen de Alpen en de Dolomieten en grenst aan Oostenrijk en Zwitserland. De tweetaligheid – Duits en Italiaans – weerspiegelt niet alleen de geschiedenis, maar ook het samenspel van culturen uit deze unieke regio. De naam verwijst naar de rivier de Adige (Etsch in het Duits), die van noord naar zuid door de valleien slingert en het wijnlandschap zijn vorm geeft.

Met amper 5.800 hectare wijngaarden is Alto Adige / Südtirol een van de kleinste wijngebieden van Italië, goed voor minder dan één procent van het nationale areaal. Toch is de diversiteit er opmerkelijk groot. 4.800 wijnboeren bewerken gemiddeld slechts 1,2 hectare, vaak op steile hellingen tussen 200 en 1.000 meter hoogte. Hier wordt wijn letterlijk op de bergflanken gemaakt.

Hoewel de regio traditioneel bekend stond om haar rode wijnen van Schiava (Vernatsch), is Alto Adige / Südtirol vandaag vooral een wittewijnregio: 65% van de productie bestaat uit witte variëteiten zoals Pinot Bianco, Sauvignon Blanc en Gewürztraminer. De resterende 35% rode wijnen worden gedomineerd door Pinot Nero en Lagrein, die hier een opvallend precieze, verfijnde stijl bereiken.

Kwaliteit staat centraal: 98% van alle wijnen draagt een DOC-status, een unicum in Italië. Met een productie van ongeveer 40 miljoen flessen per jaar, waarvan een derde zijn weg vindt naar exportmarkten, bewijst Alto Adige / Südtirol dat grootheid niet in omvang schuilt maar in karakter.

Geologie en bodem – de ruggengraat van Alto Adige / Südtirol

Wie de complexe structuur van Alto Adige / Südtirol wil begrijpen, moet beginnen bij de bodem. De regio is een geologisch wonder, gevormd door de botsing van de Europese en Afrikaanse aardplaat. Die eeuwenoude krachtlijn, de zogenoemde Periadriatic Seam, loopt dwars door het gebied en zorgt voor een uitzonderlijke diversiteit aan gesteenten.

Binnen dit kleine wijngebied komen meer dan 150 verschillende bodemtypes voor, variërend van vulkanische porfier en verweerde kwarts- en micagesteenten tot kalk- en mergelbodems. Zelfs binnen één enkele wijngaard kan de samenstelling voelbaar verschillen. Die mozaïek aan bodems verklaart de enorme variatie in stijl, spanning en textuur van de wijnen.

In het zuiden domineren de vulkanische bodems van porfier, vooral rond Bolzano en de Bassa Atesina. Ze geven kracht, kleur en diepte. In de valleien en hogerop vinden we lichte, verweerde gronden van kwarts en mica, die bijdragen aan finesse en aromatische precisie. Nog verder naar het noorden, richting Dolomieten, nemen de kalkrijke en mergelhoudende bodems het over. Ze geven de wijnen een opvallende mineraliteit en spanning.

Een uniek element is de aanwezigheid van de dolomietkalk, ontstaan uit eeuwenoude mariene afzettingen. Deze verweerde rotsbodems bevatten een hoog gehalte aan mineralen en bieden een uitzonderlijk terroir voor karaktervolle wijnen. De wortels van de wijnstok moeten hier diep zoeken, wat resulteert in wijnen met complexiteit, expressie en een herkenbare ziltige toets.

De combinatie van deze geologische complexiteit met de steile hellingen en wisselende hoogtes maakt van Alto Adige / Südtirol een van de meest gevarieerde wijngebieden ter wereld.

Klimaat – waar Alpenlucht en mediterrane zon elkaar raken

Het klimaat van Alto Adige / Südtirol is een van de sleutels tot zijn wijnkarakter. De regio ligt op het kruispunt van twee werelden: de koele, bergachtige Alpen in het noorden en de warmere, mediterrane invloeden die via de Povlakte en het Gardameer binnendringen. Dat samenspel levert een bijna paradoxale harmonie op tussen frisheid en rijpheid.

Gemiddeld telt Alto Adige / Südtirol meer dan 300 dagen zon per jaar, een uitzonderlijke hoeveelheid voor een bergregio. De Alpen vormen een natuurlijke barrière tegen koude noordelijke winden, terwijl vanuit het zuiden warme luchtstromen opklimmen die de valleien doordringen. Tussen deze twee luchtmassa’s ontstaan talloze microklimaten, elk met een eigen balans tussen temperatuur, wind en vochtigheid.

De Dolomieten spelen hierbij een sleutelrol: ze verdelen het landschap in smalle valleien met verschillende oriëntaties, waardoor een grote variatie aan mesoklimaten ontstaat. Zo kan een wijngaard op 400 meter hoogte in Caldaro een volledig ander microklimaat hebben dan een perceel op 900 meter in de Val Venosta.

De temperatuurverschillen tussen dag en nacht behoren tot de grootste van Europa. Overdag warmen de hellingen sterk op, terwijl de nachtelijke afkoeling de druiven laat ademen en hun aroma’s conserveert. Die natuurlijke temperatuurslinger is essentieel voor het behoud van frisheid, kleur en aromatische intensiteit, vooral voor Pinot Nero.

Pinot Nero in Alto Adige / Südtirol – precisie op hoogte

De Pinot Nero, internationaal beter bekend als Pinot Noir, is een van de oudste gecultiveerde druivenrassen in onze streken. De variëteit ontstond meer dan tweeduizend jaar geleden uit een kruising tussen de wilde Vitis vinifera sylvestris en een vroege gecultiveerde wijnstok. In Bourgogne werd ze al in de vroege Middeleeuwen beschreven en van daaruit verspreidde ze zich via de Alpen naar het noorden van Italië. De lange geschiedenis verklaart ook de rijkdom aan namen: Pinot Nero, Blauburgunder, Spätburgunder: allemaal verwijzingen naar hetzelfde edele ras.

De eerste aanplantingen in Alto Adige / Südtirol dateren van omstreeks 1835, met een duidelijke intensivering rond 1860 in Merano, Egna en Appiano. De regio bleek ideaal: koel genoeg om de frisheid te bewaren, maar met voldoende zon om het fruit te laten rijpen.

Pinot Nero is geen eenvoudige druif. Hij vraagt zorg en precisie in zowel wijngaard als kelder. In Alto Adige / Südtirol wordt hij voornamelijk aangeplant in drie gebieden: Oltradige (met Appiano en Caldaro), Bassa Atesina (rond Montagna, Egna en Salorno) en Merano met de Val Venosta. De beste resultaten komen van westgerichte hellingen op 400 tot 500 meter hoogte, waar de druif profiteert van zon en luchtcirculatie, maar ook bescherming geniet tegen extreme hitte.

Binnen de nieuwe UGA-indeling (Unità Geografiche Aggiuntive), die op 18 oktober 2024 officieel werd bekrachtigd, gelden Mazzon bij Egna en Glen bij Montagna als absolute topreferenties voor Pinot Nero. Beide locaties combineren kalkrijke bodems met een ideale hellingsgraad en hoogte, wat resulteert in wijnen met diepte, verfijning en een herkenbare spanning.

Wereldwijd beslaat Pinot Noir ongeveer 118.000 hectare, waarvan Frankrijk met Bourgogne en Champagne de belangrijkste producent blijft. Italië telt zo’n 5.000 hectare, met Lombardije (Oltrepò Pavese) als grootste regio, maar Alto Adige / Südtirol is met ongeveer 600 hectare het epicentrum van kwaliteit. De aanplant groeit gestaag sinds de jaren zestig, aangewakkerd door de vraag naar koelklimaatwijnen.

Pinot Noir – drie gezichten van één druif

Bourgogne, Alto Adige / Südtirol en Trentino vergeleken

De Pinot Noir is een druif die zich zelden zomaar aanpast. Daarom is het fascinerend om te zien hoe drie verschillende regio’s – Bourgogne, Alto Adige / Südtirol en Trentino – elk hun eigen interpretatie hebben ontwikkeld van dezelfde druif, met duidelijk herkenbare signaturen.

Bourgogne – de maatstaf

In Bourgogne begon het verhaal. De wijngaarden liggen op 200 tot 400 meter hoogte, met een koel continentaal klimaat dat zich onderscheidt door subtiele microklimaten tussen de Côte de Nuits en de Côte de Beaune. De bodems van kalksteen en mergel (Kimmeridgian, Bathonian) zijn hier bepalend, net als de fijnmazige cru-indeling die al eeuwen bestaat.
Pinot Noir toont zich hier delicaat, aards en gelaagd: aroma’s van rode kers, framboos en bosgrond, soms met leer of paddenstoel in rijping. De kleur is vaak licht en evolueert snel naar granaat. De structuur is fijn en lineair, gedragen door levendige zuren. Bourgogne excelleert in spanning tussen fruit en complexiteit: jonge wijnen zijn vaak ingetogen, maar rijpen uit tot een symfonie van truffel, sous-bois en gedroogde bloemen.

Alto Adige / Südtirol – de precisie

Pinot Nero uit Alto Adige / Südtirol speelt in een ander register. Het alpiene klimaat met sterke dag/nachtverschillen en een langere groeicyclus zorgt voor een ongewoon samenspel van frisheid en rijpheid. De wijngaarden liggen tussen 400 en 800 meter hoogte, vaak op westhellingen die profiteren van zon maar ook van koele bergwinden.
De bodems zijn geologisch complex: vulkanische porfier, mica, kwarts, kalk en zandsteen wisselen elkaar af per vallei. De klonale selectie is doordacht: Bourgogne-klonen 115 en 777 brengen fruit en structuur, terwijl Zwitserse (Mariafeld) en Duitse (Freiburg) klonen zorgen voor lossere trossen en een gezondere oogst.
Het resultaat is een wijn met meer kleurintensiteit dan Bourgogne, heldere aroma’s van framboos, braam, kers en viooltjes, en een toets van peper of kruidnagel. In de mond toont hij fijne maar iets steviger tannine, veel precisie en een voelbare minerale spanning. Pinot Nero uit Alto Adige / Südtirol is doorgaans fruitgedreven en combineert bergfrisheid met energie. Hij kan mooi rijpen, maar mikt meer op helderheid dan op tertiaire complexiteit.

Trentino – rijper van toon

Trentino ligt letterlijk naast Alto Adige / Südtirol, maar het klimaat verschilt wezenlijk. Hier ontmoeten het Alpiene en submediterrane klimaat elkaar, met iets hogere temperaturen en zachtere dag/nacht-contrasten. De wijngaarden liggen tussen 300 en 700 meter, vaak op steile terrassen in de Cembra-vallei of de hellingen van de Vallagarina.
De bodems zijn zeer divers – van kalk en alluviaal materiaal tot vulkanisch porfier – wat verschillende stijlen oplevert. De producenten gebruiken vooral Bourgogne-klonen (115, 777, 943) voor structuur en rijping, aangevuld met Zwitserse Mariafeld-klonen in koelere percelen.
In het glas is Trentino-Pinot Nero rond, rijp en toegankelijker dan zijn buur uit Alto Adige / Südtirol. De aroma’s neigen naar rode kers, aardbei en pruim, soms met mediterrane kruidigheid of een balsamicoaccent. De zuren zijn zachter, de tannine ronder, de body iets voller. De stijl combineert bergfrisheid met een vleug warmte: minder streng, maar verleidelijk en gul.

De proeverij – Pinot Nero in al zijn gezichten

Om het verhaal van Pinot Nero tastbaar te maken, organiseerden we een proeverij die de diversiteit van de druif binnen de bergen liet spreken. De opzet was eenvoudig maar doelbewust: vier wijnhuizen, telkens twee wijnen, met de bedoeling om te tonen hoe terroir, hoogte en vinificatie de toon zetten.

We kozen ervoor om ons niet te verliezen in de grootschaligheid van coöperaties, maar om te focussen op kleine, familiaal geleide domeinen.

Daarnaast wilden we ook het contrast opzoeken. Daarom namen we niet enkel Pinot Nero’s uit Alto Adige / Südtirol, maar voegden we ook een buur uit Trentino toe. Zo kon de proeverij een waarheidsgetrouw beeld geven van hoe deze druif zich gedraagt in twee aangrenzende, maar toch duidelijk verschillende terroirs.

Bij elk domein startten we met hun “basiswijn”, de klassieke Pinot Nero, om vervolgens over te schakelen naar de meer ambitieuze cuvée: de wijn waarin selectie, opvoeding en hoogte samenkomen. Die dubbele aanpak maakte het mogelijk om evolutie en ambitie binnen één huis te proeven, en tegelijk te ontdekken hoe subtiel de stijlverschuivingen in Alto Adige / Südtirol kunnen zijn.

  1. Pojer e Sandri – Pinot Nero 2024, IGT Vigneti delle Dolomiti

    De wijngaarden van Pojer e Sandri liggen in het hart van de Valle di Cembra, tussen de dorpjes Faedo en Palai, op hoogtes van 300 tot 700 meter. De ondergrond is een mengeling van vulkanisch gesteente met insluitsels van zandsteen, leisteen en mergel. Een deel van de wijn rijpt kort op hout om structuur en diepgang te geven, terwijl de rest op inox verblijft.
    In het glas toont de wijn zich licht robijnrood en doorschijnend, met een neus die onmiddellijk charmeert. Frisse aroma’s van aardbei en framboos springen eruit, ondersteund door een subtiele florale toets. De mond volgt trouw: lichtvoetig maar met een heldere zuurlijn die spanning en lengte geeft. Het fruit is speels en sappig, de textuur fijn en levendig. Deze Pinot Nero is een ode aan klein rood fruit. Zijn verfrissende zuren dragen de smaak van begin tot einde.
    Prijs: 20,20 € – Te koop via Wijnkennis
  2. Franz Haas – Pinot Nero 2022, DOC Südtirol / Alto Adige

    De Pinot Nero van Franz Haas komt uit de steile hellingen van Montagna, een historisch referentiegebied voor deze druif in de Bassa Atesina. De wijngaarden liggen verspreid tussen 350 en 900 meter hoogte, op bodems van leem en kalksteen. De hoogteverschillen brengen spanning in de wijn: de lagere percelen leveren rijp fruit, de hogere zorgen voor frisheid en structuur. De vergisting gebeurt in inox kuipen, gevolgd door een rijping van twaalf maanden in barriques. Het resultaat is een Pinot Nero die finesse koppelt aan diepte. In het glas toont hij een lichte robijnrode kleur met kersrode reflecties. De geur is expressief en levendig, met aroma’s van blauwe bessen, rijpere kersjes en zelfs pruimen, aangevuld met viooltjes, lavendel, rozebottel en wilde kruiden. Er komen subtiele tonen van laurier, dennennaalden en sinaasappelschil bij. De smaak is verfijnd, precies en zijdeachtig, met een fijne korrel tannine en een energieke zuurtegraad. Het geheel is sappig, fris en strak gestructureerd, met een lange, licht kruidige afdronk. Dit is Pinot Nero met veel frisheid en precisie, een wijn die spanning en schoonheid verenigt – een toonbeeld van wat Alto Adige / Südtirol te bieden heeft, meesterlijk uitgevoerd door Franz Haas.
    Prijs: 28,40 € – Te koop via Wijnkennis
  3. Gump Hof – Praesulis Pinot Nero 2022, DOC Südtirol / Alto Adige
    Een bezoek aan Markus Prackwieser is, net als zijn wijnen, een verrijking. Vanuit zijn wijndomein Gump Hof, genesteld tegen de steile flanken van het Sciliar-massief in de Valle Isarco, beheert hij enkele hoogstgelegen Pinot Noir-wijngaarden. De percelen liggen tussen 500 en 550 meter hoogte, met hellingsgraden tot 55%, en rusten op een complexe bodem van vulkanische porfier met kalkmorene afzettingen. Hoewel Prackwieser zichzelf graag omschrijft als een specialist in witte wijnen, bewijst zijn Praesulis Pinot Noir het tegendeel. De wijn komt voort uit een nauwgezet werk in de wijngaard met lage rendementen (45 hl/ha) en een vinificatie waarin precisie centraal staat: vergisting in inox kuipen om de pure fruitaroma’s te behouden, gevolgd door 12 maanden rijping in Franse barriques die structuur en complexiteit toevoegen zonder het fruit te overheersen. In het glas schittert de wijn met een heldere, kersenrode kleur. De neus opent met rode en zwarte bessen, kers, pruim en subtiele toetsen van leder en specerijen. In de mond toont hij zich sappig, fris en evenwichtig, met fijne zuren en een zijdeachtige structuur. Het houtgebruik blijft discreet en verweven, waardoor de wijn balans en zuiverheid behoudt. De afdronk is lang, kruidig en precies, gedragen door een minerale spanning. Complex, harmonieus en loepzuiver, een Pinot Noir die niet enkel het vakmanschap van Markus Prackwieser illustreert, maar ook de finesse en het potentieel van de Valle Isarco overtuigend in het glas brengt.
    Prijs: 35,00 € – Te koop via Wijnkennis
  4. Weingut Pfitscher – Fuchsleiten Pinot Nero 2018, DOC Südtirol / Alto Adige
    Wie Montagna zegt, zegt Pinot Nero. De steile, zonrijke hellingen boven de Adige gelden al decennialang als het epicentrum voor deze druif in Alto Adige / Südtirol. De wijngaarden van Pfitscher liggen tussen 350 en 700 meter hoogte, waar leem en kalksteen de bodem domineren. Vergisting in inox kuipen gedurende 10 tot 14 dagen, gevolgd door enkele maanden rijping in eiken vaten om de wijn afronding en diepte te geven zonder hem te verzwaren. In het glas schittert de wijn met een helder robijnrode kleur. De neus is verleidelijk en complex, een mix van klein rood fruit, wilde bosaardbeitjes, framboos, en donkerder tonen van kers en braam, aangevuld met een subtiele florale toets en een vleugje aardsheid. Na wat walsen komen nuances van paddenstoel en humus lichtjes naar voren, omhuld door een fijn rokerig accent dat het houtgebruik elegant verraadt. De smaak is zijdezacht en harmonieus, met een levendige zuurgraad die het fruit fris houdt en tannine die ragfijn maar aanwezig is. De wijn is sappig, verleidelijk en mooi in balans.
    Prijs: 23,90 € – Te koop via Wijnkennis
  5. Franz Haas – Pinot Nero Schweizer 2020, DOC Südtirol / Alto Adige
    De Pinot Nero Schweizer is een van de meest emblematische wijnen van Franz Haas, een cuvée die enkel wordt gemaakt met de beste druiven uit zorgvuldig geselecteerde percelen in Montagna. Na een zorgvuldige selectie van de trossen volgt de vergisting in inox kuipen om het fruit optimaal te behouden, waarna de wijn twaalf maanden rijpt in barriques. In het glas schittert de wijn robijnrood met een subtiele glans. De neus is verleidelijk en intens, met rijpe bessen en kersen, een zweem van peper, leder en zachte kruiden. De aroma’s ontvouwen zich in lagen en geven een gevoel van elegantie en diepte. In de mond is de wijn evenwichtig, zijdeachtig en uiterst verfijnd. De tannine is subtiel en gepolijst, de structuur naadloos verweven en de zuren zorgen voor levendigheid en spanning. De afdronk is lang, harmonieus en subtiel kruidig. Franz Haas omschrijft deze wijn als “for those who live intense emotions”, en dat is niet overdreven: de Pinot Nero Schweizer is een combinatie van kracht en gratie, gemaakt voor wie emoties in een glas zoekt.
    Prijs: 42,90 € – Te koop via Wijnkennis
  6. Pojer e Sandri – Pinot Nero Rodel Pianezzi 2018, IGT Vigneti delle Dolomiti
    De Pinot Nero Rodel Pianezzi is een wijn met een uitgesproken bergkarakter, afkomstig van stokken van ruim 35 jaar oud uit de frazione Rodel-Pianezzi, vlak bij Faedo in Trentino. De wijngaard ligt op ongeveer 500 meter hoogte. De bodem bestaat uit een intrigerende mix van vulkanisch gesteente, zandsteen, leisteen en mergel. De vinificatie gebeurt in open houten kuipen. Na de gisting rijpt de wijn twaalf maanden in barriques, gevolgd door nog eens een jaar flesrust. Dit geduld levert een Pinot Nero op die tegelijk krachtig, verfijnd en loepzuiver is. In het glas toont de wijn een diep robijnrode kleur. De neus is open en uitnodigend, met aroma’s van wilde aardbei, framboos, rijpe kers en pruim, omringd door fijne toetsen van tabak, salie en kruidnagel. Met wat zuurstof ontplooien zich hints van zoete specerijen, drop en munt, die de geur extra complexiteit geven. In de mond is de wijn harmonieus en evenzeer complex, met een perfect evenwicht. De structuur is rond, zacht en genuanceerd, ondersteund door een subtiele kruidigheid en een ziltige, minerale toon. De houtlagering is discreet en mooi verweven in het geheel, waardoor de wijn zijn fraaie balans behoudt. De afdronk is lang en verfijnd, met echo’s van kaneel en zoethout die langzaam uitdoven. Dit is een Pinot Nero van klasse en karakter, een wijn die kracht koppelt aan raffinement en duidelijk bewijst waarom Faedo tot de meest intrigerende terroirs van Trentino behoort.
    Prijs: 37,20 € – Te koop via Wijnkennis
  7. Weingut Pfitscher – Pinot Nero Riserva Matan 2016, DOC Südtirol / Alto Adige – UGA Glen

    De Matan Riserva uit de Glen-wijngaard in Montagna, een van de meest gewaardeerde cru’s binnen de recent officieel erkende UGA’s van Alto Adige / Südtirol. De wijnstokken groeien hier op 550 tot 600 meter hoogte, op hellingen van leem en kalksteen. Vergisting in inox kuipen gedurende 14 tot 16 dagen, gevolgd door een rijping van 12 tot 15 maanden in een combinatie van Franse barriques (225 liter) en grotere eiken fusten.
    In het glas schittert de wijn met een helder robijnrode kleur. De neus is intens en complex, met rijp rood fruit, bosbessen en zwarte kersen, omlijst door subtiele toetsen van vanille en lichte kruidigheid. Er zit een verfijnde spanning tussen rijpheid en frisheid in de smaak. Deze is krachtig en evenwichtig, met een perfecte harmonie tussen fijn zuur en rijp fruit. De structuur is indrukwekkend, gedragen door zijdezachte tannine die zich pas in de lange afdronk volledig toont. De Matan Riserva is een wijn die zich geleidelijk ontplooit. Een Pinot Nero met diepte, souplesse en een bijna serene balans.
    Prijs: 48,50 € – Te koop via Wijnkennis
  8. Gump Hof – Pinot Nero Riserva Renaissance 2020, DOC Südtirol / Alto Adige

    Wie boven op de steile hellingen van het Sciliar-massief bij Fiè allo Sciliar staat, begrijpt onmiddellijk waarom Markus Prackwieser hier zijn inspiratie vindt. De Renaissance Riserva is zijn meesterstuk, een wijn die het karakter van deze uitzonderlijke plek met verbluffende precisie vertaalt. De wijngaarden liggen tussen 500 en 550 meter hoogte, met hellingsgraden tot 55%, en worden voortdurend gekoeld door de nachtwinden uit de Dolomieten terwijl overdag warme lucht uit het Gardameer opwaait. Deze unieke luchtstromen, gecombineerd met kalkrijke morenegronden vol kwarts en porfier, zorgen voor wijnen met spanning, aromatische finesse en een haast onnavolgbare verfijning. De druiven worden vergist in inox kuipen, gevolgd door een rijping van 18 maanden in Franse barriques en nog eens zes maanden in grote houten foeders. Die lange opvoeding brengt structuur, diepte en een haast fluwelen textuur, zonder dat de wijn zijn bergfrisse energie verliest. In het glas toont de Renaissance zich granaatrood, levendig en schitterend. De neus is ronduit betoverend: zwarte kers, wilde bessen en compote van rood fruit gaan hand in hand met rode bloemen, wilde kruiden, humus en kreupelhout. Er is een subtiele aardse toets die diepte geeft, een signatuur van het terroir. De smaak is delicaat en intens tegelijk. De wijn opent kruidig, met toetsen van peper en sousbois, en ontvouwt zich vervolgens met een zijdezachte structuur en verfijnde frisheid. De afdronk is lang, complex en gelaagd, met een minerale spanning die lang nazindert.
    Prijs: 79,70 € – Te koop via Wijnkennis

Slotbeschouwing

De degustatie werd zorgvuldig opgebouwd, met wijnen die samen een duidelijk beeld schetsten van wat Pinot Nero van Noord-Italië vermag. Wat vooral bijblijft, is de diversiteit binnen een ogenschijnlijk klein gebied. Binnen Alto Adige / Südtirol bleek de stijl van Pinot Nero niet alleen groot, maar ook gelaagd en genuanceerd. Zelfs binnen één en dezelfde gemeente, Montagna, waar zowel Weingut Pfitscher als Franz Haas hun thuisbasis hebben, is het verschil haast verbluffend. De hand van de wijnmaker speelt zonder twijfel een rol, maar even bepalend is de precieze ligging van de percelen – oriëntatie, hoogte en bodemsamenstelling drukken er een onuitwisbare stempel op het eindresultaat.

De vergelijking met Trentino leverde boeiende inzichten op. Op papier lijken de verschillen subtiel, in het glas werden ze opvallend tastbaar. Geen enkele van de andere geproefde wijnen had zo’n uitgesproken zuurprofiel als de opener van Pojer e Sandri. De wijn was allerminst rijp te noemen, maar juist levendig en energiek, met een speels karakter dat onmiddellijk charmeerde. Het is een wijn die de liefhebbers van lichtere, frissere stijlen zal aanspreken, waar de zuurstructuur de wijn draagt zonder scherpte te tonen. Rodel Pianezzi sloot daarentegen perfect aan bij het Trentino-Pinot-Nero verhaal.

Montagna bevestigde zijn status als een van de meest indrukwekkende terroirs van Alto Adige, een plek waar de Pinot Nero zijn meest pure vorm vindt, wijnen met energie, lengte en karakter. En dan was er nog de verrassing van de Valle Isarco, vaak onderbelicht in de literatuur, maar in het glas een openbaring. De wijnen van Gump Hof bewezen dat ook noordelijker, in koelere valleien, Pinot Nero een verbluffende expressie kan bereiken: berglucht in vloeibare vorm.

Deze proeverij toonde dat Pinot Nero in Alto Adige / Südtirol zich niet laat vatten in één stijl of typologie. Het is een druif die hier, meer dan waar ook in Italië, het landschap vertaalt in finesse, spanning en emotie. En precies daarin schuilt haar grootsheid.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Trento DOC – De sprankelende stem van de bergen

Posted on oktober 7, 2025 by Bottle Case

Vraag een liefhebber naar de grote mousserende wijnen van de wereld, en Champagne, Franciacorta of misschien zelfs Cava zullen al snel worden genoemd. Trento DOC? Die naam blijft vaak achterwege. En dat is jammer. Want Trento is de wieg van de Italiaanse methode classica: mousserende wijnen met de grandeur van de Alpen en de elegantie van het noorden.

Die ingetogen klasse van deze spumanti mochten we tijdens een sprankelende degustatieavond van onze wijnclub Het Negende Vat zelf ervaren. Acht flessen toonden hoe deze appellatie het midden houdt tussen precisie en emotie. Chardonnay en Pinot Noir vonden er een natuurlijke harmonie, gedragen door de koele berglucht en de lange rijping op gist. Een avond vol bubbels, maar bovenal: vol karakter.

Trento DOC – Enkele weetjes (zie ook Trento DOC):

  • Ligging: Trento DOC bevindt zich in de provincie Trentino, in het noorden van Italië. De wijngaarden liggen verspreid over de heuvels rond de stad Trento, aan de voet van de Dolomieten.
  • Hoogte & klimaat: Wijngaarden tussen 200 en 800 m, met koele nachten, zonrijke dagen en de milde invloed van het Gardameer zorgt voor frisheid en balans.
  • Bodem: Kalkrijke en silica-houdende bodems met perfecte drainage. Ze geven de wijnen hun typische minerale spanning.
  • Druivenrassen: Chardonnay is de absolute ster, goed voor het grootste deel van de aanplant; Pinot Nero (Pinot Noir) brengt structuur en diepte, terwijl Pinot Bianco en Pinot Meunier slechts in kleine hoeveelheden voorkomen.
  • Vinificatie: Alle Trento DOC-wijnen worden gemaakt volgens de Metodo Classico (tweede gisting op fles), dezelfde methode als in Champagne.
  • Rijping:
    • Trento DOC: minimaal 15 maanden sur lattes
    • Millesimato (jaargang): minimaal 24 maanden
    • Riserva: minimaal 36 maanden
  • Stijl: Van levendige Brut tot pure Pas Dosé en elegante Rosé; Riserva’s tonen extra kracht en complexiteit.
  • Geschiedenis: In 1902 bracht Giulio Ferrari de methode champenoise naar Trentino. Sinds 1993 is Trento DOC de eerste Italiaanse DOC exclusief voor metodo classico.
  • Producenten: Meer dan 60 huizen, met Ferrari als icoon, naast Rotari, Altemasi, Cesarini Sforza, en jonge talenten als Cenci en Mas dei Chini.
  • Karakter: Trento DOC combineert de diepte van Champagne met de bergfrisheid van Trentino – wijnen met een zuivere expressie, lange levensduur en een verfijnde balans tussen kracht en elegantie.
  • DOCG?: De producenten van Trento DOC tonen geen enkele ambitie om te promoveren naar DOCG, zoals hun collega’s in Franciacorta. Ze vinden dat het merk ‘Trento DOC’ sterk genoeg is en niet gebaat is bij extra classificaties.

De proefnotities:

  1. Revi – Dossaggio Zero Millesimato 2023 – Trento DOC
    Blend: 80% Chardonnay – 20% Pinot Nero
    Rijping: 33 maanden sur lattes
    Bleekgoud van kleur met een levendige stroom van vele, superfijne belletjes.In de neus opent deze Dosaggio Zero met verfijnde aroma’s van perzik, abrikoos en rijpe peer, aangevuld met frisse tonen van citrus en groene appel. Een subtiele toets van brioche geeft het geheel diepte en complexiteit. Een subtiele toets van brioche geeft het geheel wat diepte en complexiteit. In de mond is de wijn strak en levendig, gedragen door mooie frisse zuren. De appelaroma’s zetten zich door en worden ondersteund door een duidelijke mineraliteit. Naar het einde toe ontplooit zich een licht kruidige toets en een hint van pompelmoes, die samen zorgen voor een aangenaam bittertje in de finale. Een pure, verfijnde en energieke Trento DOC met karakter en lengte.
    Beoordeling: 80/100 – Te koop bij Raineri – 31,65 €
  2. Tonini – Nature Millesimato 2020 – Trento DOC
    De blend bestaat uit 70% Chardonnay en 30% Pinot Bianco, afkomstig van kalkrijke bodems met veel silica. De wijn verbleef 30 maanden sur lattes.
    In het glas toont deze Nature Millesimato zich strogeel met vele en fijne belletjes. In de neus komen aroma’s van appel, ananas, peer, perzik, amandel, toast en citrus naar voren, met daaronder een subtiele, licht dierlijke toets die de bubbel een eigen karakter geeft. In de mond start hij met een frisse aanzet waarin een citrusbittertje meteen aanwezig is. De appeltonen worden omringd door sappige ananas en rijp steenfruit, wat zorgt voor een goede balans tussen frisheid en rijpheid. Het profiel blijft strak en mineraal, met een lange, droge finale. Ook in de smaak keert dat licht dierlijke element subtiel terug. Een correcte Trento DOC met duidelijke expressie van terroir en stijl, al ligt hij iets minder in mijn persoonlijke smaak.
    Punten: 75/100 – Niet in België – richtprijs 25,80 €
  3. Bellaveder – Brut Nature Millesimato 2020 – Trento DOC
    100% Chardonnay met een rijping van 36 maanden sur lattes.
    Strogeel in het glas met vele belletjes die iets minder fijn zijn, maar wel een levendige mousse vormen. In de neus ontvouwt zich een rijk palet van broodkruim, toast en gegrilde nootjes, gevolgd door gele appel, peer, witte perzik, een kruidige toets en hints van ananas en citrus. De gedeeltelijke houtlagering van de basiswijn komt subtiel naar voren en geeft extra diepte aan het geheel.
    In de mond proef je meer appel dan in de geur. De aanzet is fijn en zacht, maar tegelijk strak en precies, met voldoende rondheid en volheid om het geheel te dragen. De wijn toont een uitgesproken mineraal karakter dat elegant doorloopt tot in de lange afdronk. De geroosterde nootjes keren duidelijk terug, samen met een schoon, licht bittertje dat de wijn extra spanning geeft. Een zeer mooie Trento DOC met karakter, finesse en balans.
    Punten: 88/100 – Niet in België – richtprijs 28,00 €
  4. Maso Martis – Dosaggio Zero Riserva Millesimato 2020 – Trento DOC
    De blend bestaat uit 70% Pinot Nero en 30% Chardonnay. De wijn heeft 36 maanden sur lattes gerijpt, waardoor hij een prachtige complexiteit en verfijning heeft ontwikkeld. In het glas schittert hij bleekgoud, met heerlijke, fijne en vele belletjes die een levendige mousse vormen die lang aanwezig blijft. De neus is zeer verfijnd, uitgesproken en bijzonder complex, met aroma’s van citrus, perzik, peer, gegrilde pijnboompit, een lichte toasttoets en een subtiele kruidigheid. In de mond zet diezelfde fijnheid zich moeiteloos voort. Peer en perzik spelen de hoofdrol, ondersteund door een uitgesponnen, mineraal profiel dat nooit afwezig is. Een fijn citrusbittertje, wat nootjes, citruszeste en een vleugje peper in de lange afdronk zorgen voor extra spanning en karakter. Een heerlijke Trento DOC die precisie, verfijning en diepte combineert in een harmonieuze balans.
    Punten: 92/100 – Niet in België – richtprijs 40,00 €
  5. Ferrari – Perlé Brut Millesimato 2018 – Trento DOC
    100% Chardonnay met een lange rijping van 54 maanden sur lattes.
    Bleekgoud in het glas met vele, fijne belletjes en een mousse die niet te lang aanwezig blijft. De geur is uitnodigend en klassiek: toast, noot, perzik en citrus, met een duidelijke minerale ondertoon.
    In de mond proef je meteen dat dit een brut is met wat meer dosage. Dit geeft de wijn meer rondheid en toegankelijkheid. Hij toont een mooie fruitdiversiteit, waarbij het rijpe fruit mooi verweven is met uitgesproken notige toetsen. De structuur is zacht en evenwichtig, de afdronk voldoende lang met een fijn, aangenaam bittertje. Een elegante en herkenbare Trento DOC die de stijl van Ferrari perfect weerspiegelt: verfijnd, betrouwbaar en steeds van hoge kwaliteit.
    Punten: 83/100 – Te koop bij Licata – Prijs 45,00 €
  6. Villa Corniole – Salisa Zero Millesimato 2016 – Trento DOC
    100% Chardonnay
    Rijping sur lattes: 40 maanden
    De kleur is strogeel; de belletjes zijn beperkt aanwezig. In de neus toont de wijn zich correct maar wat ingetogen, met aroma’s van appel, citrus, perzik en een lichte toets van toast. Alles is mooi in balans, al mocht het geheel wat expressiever zijn. Ook in de smaak blijft dat gevoel overeind: het is allemaal correct zonder meer, maar er ontbreekt wat spanning. We proeven vooral veel appel, een zekere frisheid en een lichte kruidigheid die uitmondt in een mineraal getinte finale. De stijl blijft zuiver en droog, maar mist de expressieve kracht die andere Trento DOC’s in deze reeks wel toonden. Een correcte bubbel, maar met minder karakter en diepgang.
    Punten: 75/100 – Te koop bij J&W Wines – Prijs 35,00 €
  7. Moser – Brut Nature Millesimato 2016 – Trento DOC
    100% Chardonnay met een rijping van meer dan 60 maanden sur lattes.
    Strogeel in het glas met fijne, levendige belletjes en een lange, elegante aanwezigheid van de mousse. De neus is bijzonder fraai en gelaagd: nootjes en citrus worden ondersteund door toasty briochetonen, sappige perzik, verse ananas en appel, aangevuld met een subtiele toets van venkel en een hint van framboos.
    In de mond toont de wijn zich opvallend fris ondanks zijn rijker mondgevoel. De gegrilde noten en belegen appel keren prachtig terug, wat zorgt voor een harmonieuze balans tussen rijpheid en frisheid. De smaak blijft lang hangen en toont karakter en diepte. Dit is geen eenvoudige aperitiefbubbel, maar een volwaardige tafelgenoot. In de afdronk verschijnen een subtiel citrusbittertje, anijs en fijne kruiden, met een mineraal accent. Ik vermoedde dat de basiswijn enige houtopvoeding had gehad, maar dat bleek niet het geval. Een bijzonder smakelijke en verfijnde Trento DOC met veel complexiteit.
    Punten: 92/100 – Niet in België – Richtprijs 43,00 €
  8. Cantina di Trento – Brut Zell Rosé – Trento DOC
    Een 100% Pinot Nero die 24 tot 30 maanden rijpt sur lattes.
    Zalmroze van kleur met vele en fijne belletjes die lang in het glas blijven dansen. De mousse houdt mooi aan. In de neus vinden we citrus in de aanzet, gevolgd door appel, framboos en rijpere kersjes, met een lichte kruidigheid. In de mond toont de wijn zich zacht en rond, waarbij het rode fruit duidelijk aanwezig blijft. De zuren zijn wat gemaskeerd, wat de wijn toegankelijk maakt maar ook wat spanning wegneemt. De afdronk is correct, net als het geheel: prettig en evenwichtig, maar zonder echt te verrassen.
    Punten 75/100 – Niet in België – Richtprijs 25,00 €

Filed under: Vini Italiani, Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Metodo Classico d’Italia part 4bis – Oltrepo Pavese tasting

Posted on december 29, 2024 by Bottle Case

Tijdens ons bezoek aan Oltrepo Pavese maakten we van de gelegenheid gebruik om enkele proefflesjes in te slaan en mee huiswaarts te nemen. We organiseerden twee proefsessies in onze wijnclubs ‘Het Negende Vat’ en ‘ODK’.
Meer informatie over Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG kan je vinden in de eerder geschreven blog. Hierin gaven we mee dat niet elke wijnboer het label Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG wilde gebruiken. Ook al hebben we ze initieel willen mijden, toch vonden we uiteindelijk dat het geheel niet volledig zou zijn zonder enkele van de Spumanti op te nemen. Je zal deze dan ook in het verslag van de proefnotities vinden.

  1. Prime Alture Io per Te Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG Brut
    Casteggio – 100% Pinot Nero – 24 maanden sur lattes – 1e gisting: inox
    Kristalhelder met een lichte strogele kleur en elegante, fijne, aanhoudende belletjes. De mousse is verfijnd en blijft aanwezig. Het neusgevoel voelt correct aan zonder heel expressief te zijn. We ervaren framboos, groene appel, limoen, perzik en een subtiele florale toets. In de mond ervaren we de frisse en zachte accenten. Het fruit komt mooi opzetten en evolueert van rijper steenfruit, citroenrasp naar een vleugje geroosterd brood. De afdronk is voldoende lang mineraal en genoeg verfijnd.
    Punten: 85/100 – Prijs: 24,00 €
  2. Le Fiole Isabèl Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Brut 2020
    Montalto Pavese – 100% Pinot Noir – 24 maanden sur lattes – 1e gisting in inox
    Kristalheldere, licht gouden kleur, met een elegante stroom van fijne, aanhoudende belletjes. De mousse blijft lang aanwezig. Het bouquet opent met een delicate neus van zowel frisse groene als rijpere gele appel, perzik, citroenzeste, een toetsje framboos en witte bloemen, aangevuld met subtiele tonen van geroosterd brood en amandel. In de mond biedt deze wijn een harmonieuze balans tussen frisheid en structuur. De zuurgraad is levendig, maar zacht en helemaal niet scherp, en draagt bij aan een verkwikkend en verfrissend mondgevoel. De smaak evolueert naar rijper fruit zoals peer en een vleugje abrikoos, met een minerale ondertoon. Een lange, zuivere afdronk met een aangenaam citrusbittertje.
    Punten: 86/100 – Prijs 20,00 €
  3. Monsuppello Millesimato Vino Spumante Metodo Classico Brut 2017
    Torricella Verzate – 90% Pinot Nero, 10% Chardonnay – minimaal 48 maanden sur lattes – 1e gisting in inox.
    Kristalhelder met een aantrekkelijke, strogele kleur met een roze glans en een levendige stroom van uiterst fijne, persistente belletjes. De mousse is verfijnd en duidelijk present. We ruiken een duidelijke aanwezigheid van rijpe appel en perzik, aangevuld met subtiele tonen van limoen. Daarnaast verschijnen delicate hints van gegrilde pijnboompitjes en brioche. In de mond is deze spumante vullend zonder ook maar een moment agressief te zijn. Er is perfecte balans tussen de frisse zuren en een subtiele romigheid. De smaak is vol en complex, met accenten van rijp steenfruit zoals abrikoos en nectarine, samen met een minerale ondertoon. Het middenrif toont een aangename structuur, waar een fijne toets van geroosterd brood en een vleugje hazelnoot het geheel verder verrijken. De afdronk is lang en verfrissend, met een elegant bittertje van citrusschil dat verfijnd doorwerkt. Deze spumante straalt finesse en karakter uit.
    Punten: 89/100 – Prijs: € 23,50
  4. Quaquarini Classese Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Brut 2015
    Canneto Pavese – 100% Pinot Nero – minimaal 64 maanden sur lattes – 1e gisting in inox
    Deze wijn presenteert zich met een diep strogele kleur en een verfijnde stroom van uiterst fijne en aanhoudende belletjes. De mousse is beperkt aanwezig. Het bouquet is complex en gelaagd, met aroma’s van rijpe gele appel, gedroogde abrikoos een aanzet tot klein rood fruit, specerijen en citroenschil. Hierbovenop ontvouwen zich delicate accenten van brioche, geroosterde noot en een vleugje honing. In de mond komt de Classese zeer zacht en vooral rijk over met een volle, elegante structuur en een prachtige balans tussen frisheid en diepgang. We ervaren een mooie combinatie van een fris en toch licht romig mondgevoel. Smaken van rijpe perzik, peer en een lichte aanzet tot munt komen naar voren, ondersteund door een duidelijke mineraliteit. De afdronk is lang en zuiver, met een verfijnd bittertje van citrus en een lichte ziltigheid. Dit is alvast een zeer mooie en uiterst aangename bubbel!
    Punten: 90/100 – Prijs 23,00 €
  5. Calatroni Poggio dei Duca Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Extra brut 2018
    Montecalvo Versiggia – 100% Pinot Nero – minimaal 48 maanden sur lattes – 1e gisting: 20% in Oostenrijkse eiken vaten
    Kristalhelder met een schitterende, licht gouden kleur en een levendige stroom van fijne, aanhoudende belletjes. De mousse is verfijnd en persistent. Het bouquet opent met een expressieve aanwezigheid van het klein rood fruit zoals framboos en bosaardbei. De neus biedt verder toetsen van gele appel, citrusfruit, perzik, kruiden en florale accenten van witte bloesems. De beperkte houtlagering toont zich met een verfijnde aanwezigheid van vanille, geroosterd brood en een hint van hazelnoot. In de mond schittert deze wijn met een uitmuntende balans tussen levendige frisheid en een complexe structuur. De volle, rijke smaak evolueert naar rijp steenfruit zoals abrikoos, vekel aangevuld met een fijne mineraliteit. Het middenrif is best wat romig. De afdronk is lang en elegant, met een subtiel citrusbittertje dat een blijvende indruk achterlaat. Een bubbel die finesse, diepgang en karakter perfect samenbrengt.
    Punten: 92/100 – Prijs: 30,00 €
  6. Travaglino Gran Cuvée Blanc de Noir Vino Spumante Metodo Classico Extra brut 2018
    Calvignano – 100% Pinot Nero – minimaal 36 maanden sur lattes – 1e gisting in inox
    Een kristalheldere, licht gouden kleur en een levendige stroom van fijne, aanhoudende belletjes die aanvankelijk wat groffer zijn en dan verfijnen. De mousse is verfijnd en persistent. De neus is uiterst aangenaam en charmant met, enigszins verrassend, de florale bloesems die als eerste aanzetten. Op de voet gevolgd door het speelse van framboos, subtiele citrustoetsen, notige accenten, wat broodkruim tot boter en een leuke peperigheid. Qua smaak ervaren we hier de typische romigheid die een Pinot Nero bubbel biedt. Perfect in balans, vullend en rijk. De afdronk blijft lang aanwezig en geeft een combinatie van zachtheid, framboos en verfrissing. Het geheel bestempelen we als knap, lekker, voldoende vol en stevig.
    Punten: 89/100 – Prijs: €24,30
  7. Pietro Torti Nature Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Brut Nature 2020
    Montecalvo Versiggia – 85% Pinot Nero + 15% Chardonnay – minimaal 36 maanden sur lattes – 1e gisting: inox.
    Kristalhelder met een delicate, licht gouden kleur en een verfijnde stroom van fijne, aanhoudende belletjes. De mousse is consistent aanwezig. Het bouquet opent met subtiele aroma’s van wit steenfruit zoals perzik, gevolgd door tonen van groene appel en een vleugje agrum. De geur wordt verder verrijkt door florale accenten van acaciabloesem, kruiden en een gistgeur. In de mond toont deze Brut Nature zich uiterst puur en verfijnd. De aanzet is strak, met een levendige frisheid die de smaak domineert. Het mondgevoel geeft nuances van appel en kleine gele zure pruimpjes (mirabelles). De mineraliteit komt prachtig naar voren, ondersteund door een speelse spanning. De afdronk is verfijnd en droog maar mocht een tikkeltje langer zijn. Hij bezit een uitgesproken citrusbittertje dat aanhoudt en de mond verfrist.
    Punten: 88/100 – Prijs: 19,00 €
  8. Scuropasso Roccapietra Zero Vino Spumante Metodo Classico Pas Dosé 2017
    Pietra de Giorgi – 100% Pinot Nero – Periode sur lattes: Minstens 60 maanden – 1e Gisting: Inox
    Deze Scuropasso Roccapietra Zero presenteert zich in een sprankelende, kristalheldere kleur met een subtiele, licht gouden gloed. De fijne, aanhoudende bubbels maken de eerste indruk levendig en veelbelovend. Bij het ruiken komt een elegante geur naar voren, waarin frisse citrusnoten zoals limoen en grapefruit zich vermengen met delicate hints van wit steenfruit, waaronder perzik en een vleugje appel. Naarmate de neus zich verder opent, komen er complexere aroma’s naar boven. De typische gisttonen van het langdurige sur lattes rijpen tonen zich in de vorm van brioche en een zachte nootachtige geur, die zich harmonieus verenigen met een florale toets, denk aan de geur van acacia en lichte kruiden. De smaak is uitermate puur en levendig, met een strak mondgevoel en een intense frisheid die onmiddellijk de aandacht trekt. De zuren zijn precies goed en geven het geheel een mooie balans. De tonen van groene appel, witte perzik en een delicate amandelnoot ontwikkelen zich verder op het palet. De mineraliteit is opvallend. Dit wordt ondersteund door een speelse spanning die de mond verfrist en de smaken doet samensmelten. De afdronk is lang en droog, met een frisse citrusachtige nasmaak die nog even blijft hangen en zorgt voor een verkwikkende, verfrissende ervaring. De bubbel heeft een uitstekende structuur en een perfecte balans tussen fruit, mineraliteit en verfijnde zuren.
    Punten: 89/100 – Prijs: 22,00 €
  9. Luca Bellani Sessanta Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG  Dosaggio Zero
    Mornico Losana – 100% Pinot Nero – 60 maanden sur lattes – 1e gisting: inox
    De kleur van deze elegante Metodo Classico is kristalhelder en heeft een mooie, lichte goudgele tint, met een verfijnde en aanhoudende stroom van fijne belletjes. De mousse is rijk en constant. Het bouquet is aanvankelijk wat gesloten maar opent na enig geduld met verfijnde aroma’s van witte perzik, abrikoos en framboos, gevolgd door een frisse toets van groene appel. Deze fruitige geuren worden aangevuld met subtiele hints van acaciabloesem en een gistgeur, die de complexiteit van de wijn verder versterken. In de mond is de wijn strak en levendig, met een frisse en minerale aanzet die de wijn een rijke en indrukwekkende precisie geeft. De smaak is bijzonder elegant, vol en toch zacht met tonen van citrusvruchten en een lichte, verfrissende bitterheid die de mineraliteit benadrukt. De mond voelt zeer evenwichtig aan, met een balans tussen frisheid en de subtiele kracht van de Pinot Nero. De afdronk is droog en verfijnd, met een lange, gevarieerde smaakstijll. Dit is een mooie Spumante die we eerder als een maaltijdbubbel beschouwen dan een apero.
    Punten: 90/100 – Prijs: 24,00 €
  10. Calatroni Riva Rinetti Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG  Pas Dosé 2018
    Montecalvo Versiggia – 100% Pinot Nero – minimaal 48 maanden sur lattes – 1e gisting: inox.
    Kristalhelder met een verfijnde, strogele kleur en een continue stroom van elegante, fijne belletjes. De mousse is uitnodigend en consistent. Het bouquet opent met delicate aroma’s van geel steenfruit zoals abrikoos, aangevuld met nuances van rijpe peer en een vleugje citroenschil. Subtiele florale accenten van kamperfoelie en een lichte kruidigheid voegen extra complexiteit toe, samen met een verfijnde geur van brioche door de lange rijping sur lattes.
    In de mond toont deze Pas Dosé zich uitzonderlijk verfijnd en gelaagd. De aanzet is strak en droog, met een levendige zuurgraad die zorgt voor een schitterende frisheid. Het mondgevoel onthult lagen van citrus, zoals limoen en mandarijn, vergezeld door een uitgesproken mineraliteit. De spanning tussen frisheid en een subtiele romigheid creëert een perfecte balans. De afdronk is lang en complex, met aanhoudende tonen van grapefruit en een elegant bittertje dat de mond opfrist.
    Punten: 91/100 – Prijs: 30,00 €
  11. Bruno Verdi Vergomberra Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Dosage Zero 2018
    Canneto Pavese – 85% Pinot Nero, 15% Chardonnay – 48 maanden sur lattes – 1e gisting: 5% in Oostenrijkse eiken vaten, 95% in betonnen cuves.
    Kristalhelder met een subtiele, licht gouden kleur en een verfijnde, persistente stroom van fijne belletjes. De mousse blijft lang aanwezig. Het bouquet opent met een verleidelijke mix van munt, gekonfijte ananas, roze pompelmoes, rijpe appel, abrikoos en perzik. Subtiele accenten van geroosterde amandelen en andere nootjes omringd door een sterke kruidigheid. In de mond schittert deze Metodo Classico met een perfecte balans: heerlijke zuren, een rijk aanvoelende smaak en een aanwezige mineraliteit zorgen voor de nodige complexiteit. Smaken van gedroogd fruit en speelse rode vruchten vullen het mondgevoel heerlijk. De afdronk is lang, zuiver, elegant en vooral heerlijk. Een uitzonderlijke bubbel die precisie en persoonlijkheid uitstraalt, en het vakmanschap van Bruno Verdi prachtig weerspiegelt.
    Punten: 94/100 – Prijs: 20,00 €
  12. Conte Viscarino 1865 Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Dosaggio Zero 2016
    Rocca de Giorgi – 100% Pinot Nero – minimaal 60 maanden sur lattes – 1e gisting: inox
    Kristalhelder en sprankelend, met een delicate, licht gouden tint en een levendige stroom van fijne, ononderbroken belletjes. De mousse is elegant, verfijnd en tekent zeer lang present. Het bouquet biedt een zeer fijn samenspel aan geuren en opent met een intens parfum van rijp rood fruit zoals framboos en rode bes, aangevuld met subtiele aroma’s van citruszeste, gele pruim, broodkruim, dille en florale nuances van vele witte voorjaarbloesems. In de mond schittert deze wijn met een perfecte balans: ongelooflijk prachtige zuren, een strakke structuur en een verfijnde mineraliteit zorgen voor een complex doch toegankelijk geheel. De Dosaggio Zero stijl brengt de pure essentie van de Pinot Nero naar voren. Het smaakpalet biedt lagen van sappig steenfruit zoals perzik en abrikoos, subtiele tonen van amandel en een hint van brioche door de langdurige rijping sur lattes. De strakheid blijft de hele tijd aanwezig tot diep in de bijna eeuwig durende finale. De afdronk is zuiver en elegant, met een fris citrusbittertje dat verfijning en karakter aan de wijn toevoegt. Deze Metodo Classico toont zich als een wijn met finesse en karakter, perfect voor liefhebbers van pure, ongecompliceerde maar tegelijkertijd complexe bubbels.
    Punten: 96/100 – Prijs: 36,00 €
  13. Scuropasso Roccapietra Cruasé Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG Brut Rosé 2017
    Pietra de Giorgi – 100% Pinot Nero – minimaal 60 maanden sur lattes – 1e gisting: inox
    Kristalhelder met een zalmroze kleur. Fijne, aanhoudende belletjes en een correct aanwezige mousse. Het bouquet opent met een uitnodigende expressie van rijp rood fruit zoals kersen en wilde aardbeien, aangevuld met subtiele tonen van granaatappel en rode bessen. In de neus ontvouwt zich verder een verfijnde complexiteit met accenten van roosjes, sinaasappelschil, en een hint van brioche. In de mond bezit deze Cruasé een correcte balans tussen levendige frisheid en een gelaagde structuur. De smaak begint met frisse roodfruittonen en evolueert naar een kern van toetsen van rijpe perzik. Het mondgevoel is elegant, met een fijne romigheid. De afdronk is voldoende lang en verfijnd, met een grapefruitbittertje. Een zeer correcte rosébubbel.
    Punten: 86/100 – Prijs: 22,00 €
  14. Ca’ di FrarA Oltre il Classico Vino Spumante Metodo Classico Extra Brut Rosé
    Mornico Losana – 100% Pinot Nero – minimaal 54 maanden sur lattes – 1e gisting: inox
    De wijn presenteert zich kristalhelder met een delicate zalmroze kleur en een fijne, aanhoudende pareling die elegant in het glas danst. De mousse is verfijnd en voldoende lang aanwezig. Het geurproces opent een beetje vreemd met een licht animale toets. Geleidelijk aan komen de aroma’s van klein rood fruit zoals aardbei en framboos opzetten, aangevuld met subtiele tonen van roze pompelmoes. De neus ontwikkelt zich verder met hints van rozenblaadjes, kruidige accenten van witte peper en een lichte toets van brioche. In de mond toont deze extra brut rosé een mooie balans tussen frisheid en verfijning. De aanzet is strak en levendig, met een kern van sappige zuren die elegant ondersteund wordt door een minerale ondertoon. De smaak evolueert naar nuances van rijp steenfruit zoals perzik en abrikoos, vergezeld van een delicate romigheid in het middenrif. De afdronk is lang en verfijnd, met een duidelijke présence van de blauwe aalbes en een subtiel citrusbittertje. Een verfijnde rosébubbel die elegantie en complexiteit harmonieus combineert. Punten: 89/100 – Prijs: € 20,00
  15. Conte Viscarino Saignée della Rocca Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG Extra Brut Rosé
    Rocca de Giorgi – 100% Pinot Nero – 24 maanden sur lattes – 1e gisting: inox.
    De wijn straalt een kristalheldere zalmroze kleur uit, met een prachtige glans. Een verfijnde en aanhoudende stroom van fijne belletjes siert het glas. De mousse is consistent aanwezig.
    Het bouquet opent met frisse aroma’s van snoeperig rood fruit, zoals wilde aardbeien en rode bessen, subtiel verweven met tonen van bloedsinaasappel. De geur wordt verder verrijkt door florale nuances van wilde rozen en een vleugje verse kruiden, zoals tijm en salie. Een hint van amandel en een zachte briochetoets geven diepte aan geurprofiel.
    In de mond toont deze Extra Brut Rosé zich elegant en verfijnd, met een strakke aanzet en een levendige frisheid die direct opvalt. Het smaakpalet biedt delicate tonen van framboos, granaatappel en een hint van cranberry, perfect in balans met een onderliggende mineraliteit. De subtiele romigheid wordt prachtig gecontrasteerd door een knisperende zuurgraad.
    De afdronk is fris en droog, met een verfijnd bittertje van roze grapefruit dat lang blijft hangen en de mond op aangename wijze verfrist. Dit is een knap gemaakte rosébubbel die ik in een blindproef misschien niet onmiddellijk als een rosé zou herkend hebben.
    Punten: 89/100 – Prijs: €21,00
  16. Bruno Verdi Cruasé Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG Extra Brut Rosé
    Canneto Pavese – 100% Pinot Nero – 36 maanden sur lattes – 1e gisting: inox.
    Deze elegante rosé mousserende wijn presenteert zich met een heldere, zachtroze kleur en een fijne, levendige en aanhoudende belletjes. De mousse blijft lang aanwezig. Heerlijk neusgevoel met verfijnde aroma’s van klein rood fruit, gevolgd door subtiele hints van rozenbottel en een vleugje citrus. De geur ontwikkelt zich verder met nuances van geroosterde amandelen, verse gist en een licht kruidige toets die complexiteit toevoegt. In de mond toont deze Extra Brut Rosé zich evenwichtig en fris. De aanzet is verrassend strak en mineraal, met een levendige aciditeit die prachtig harmonieert met de zijdezachte mousse. Smaken van rijpe rode bessen, zure kersen en een hint van roze grapefruit worden ondersteund door een subtiele nootachtige ondertoon.
    De mineraliteit zorgt voor een uitgesproken structuur en spanning. De afdronk is droog en rijk, met een verfijnd citrusbittertje dat lang blijft nazinderen en een verfrissend effect heeft.
    Punten: 89/100 – Prijs: 17,00 €

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , | 1 Comment »

Metodo Classico d’Italia Part 4 – Oltrepo Pavese

Posted on december 28, 2024 by Bottle Case

In ons vierde deel over de Metodo Classico bollicini hebben we het over het zorgenkindje onder de kwaliteitsbubbels ‘Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG’. Jawel, het zorgenkindje want het rommelt daar serieus… Een dikke twee jaar geleden zijn we er op bezoek geweest en kregen we een instant crush op deze heerlijke bollicini die gebaseerd zijn op Pinot Nero. Diep in de prachtig glooiende heuvels liggen de wijnhuizen verscholen. Er op bezoek gaan bleek geen evidentie… Praten met de wijnbouwers over de Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG nog minder. Dat er stront aan de knikker is kan er een blinde vaststellen. Het lijken er allemaal einzelgangers waarvan de meesten de benaming Oltrepo Pavese het liefst in de vuilbak zouden kieperen. Ze brengen hun, verdorie toch wel zeer smakelijke bubbels, nog liever op de markt onder de brede noemer Spumante dan onder de benaming Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG. De vraag naar het waarom levert enkel wat stoelgeschuifel op en een fluistering over politieke inmenging in het consorzio. Jammer, zeer jammer want dit heeft zo zijn gevolgen. Bij een stadsbezoek aan Pavia, toch de Oltrepo Pavese stad bij uitstek, vind je amper deze bubbels bij de lokale horeca. Franciacorta zwaait er de plak. Er is een zodanig imago probleem dat zelfs tijdens onze opleiding tot Italian Wine Ambassador deze regio over het hoofd werd gezien door toch wel een Master of Wine die de voorstelling moest maken. We herhalen het… doodzonde! Ondertussen genieten we thuis nog steeds van de toen meegebrachte bubbels tot telkens weer een enorme tevredenheid.

De naam Oltrepo Pavese

De naam “Oltrepò Pavese” betekent letterlijk “Voorbij de Po” en verwijst naar de ligging ten zuiden van de Po-rivier in Noord-Italië. Gelegen in de regio Lombardije niet ver van de stad Pavia, grenst dit gebied aan Piemonte, Emilia Romagna en Ligurië. Het is een schilderachtig, heuvelachtig strooklandschap dat zich uitstrekt van Piemonte tot Emilia en een uniek terroir biedt dat het tot een van de belangrijkste sprankelende wijnregio’s van Italië maakt.

Geografische en klimatologische kenmerken

Oltrepò Pavese geniet een continentaal klimaat, gematigd door de Apennijnen, die een isolerend effect hebben. Het resultaat is een mild klimaat met opmerkelijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht, een cruciale factor voor de teelt van hoogwaardige druiven. De zomers hier zijn warm tot zeer warm, terwijl de winters koud zijn, met vaak een sneeuwlaag die de heuvels bedekt.

De bodems in Oltrepò Pavese lijken op die van het naburige Piemonte en bevatten kalk- en mergelrijke samenstellingen. Variaties in bodemtypes, zoals zandsteen (Arenarie), klei en slib (Argille), klei en mergel (Marne Argillose) en kalksteen (Rocce Calcaree), vergroten de diversiteit van het terroir en bieden ideale omstandigheden voor de teelt van Pinot Nero (Pinot Noir).

Een geschiedenis van sprankelende wijn

De geschiedenis van wijnmaken in Oltrepò Pavese beslaat meer dan 2.000 jaar, met vermeldingen van druiventeelt die teruggaan tot de oudheid. Het was echter in 1865 dat de regio haar eerste grote stempel drukte op de productie van sprankelende wijn, toen Conte Vistarino pionierde met de creatie van ’s werelds eerste Pinot Noir Metodo Classico. Ingenieur Domenico Mazza registreerde later in 1870 de eerste officiële productie en labelde de wijn “Champagne di Codevilla”. Deze inspanningen werden verder ontwikkeld door figuren als graaf Carlo Giorgi Vistarino, Carlo Gancia, Pietro Riccadonna, Angelo Ballabio, Mario Odero en Raffaello Sernagiotto. Samen vestigden zij Oltrepò Pavese als een centrum voor sprankelende wijnen, met distributienetwerken die reikten tot in New York.

Vandaag de dag blijft de Metodo Classico 1865 van Conte Vistarino een maatstaf voor uitmuntendheid in de regio.

De druif: Pinot Nero

Oltrepò Pavese heeft het grootste wijngaardgebied gewijd aan Pinot Nero in Italië en is in Europa alleen overtroffen door Bourgondië. Deze druif is de hoeksteen geworden van de sprankelende wijnproductie in de regio. Pinot Nero gedijt goed in de diverse bodems en klimatologische omstandigheden van de regio, wat resulteert in wijnen van uitzonderlijke finesse en complexiteit.

Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG

Sinds de toekenning van de DOCG-status in 2007 omvat Oltrepò Pavese Metodo Classico vier onderscheidende categorieën:

  1. Oltrepò Pavese Metodo Classico
  2. Oltrepò Pavese Metodo Classico Pinot Nero
  3. Oltrepò Pavese Metodo Classico Rosé (Cruasé)
  4. Oltrepò Pavese Metodo Classico Pinot Nero Rosé

Al deze sprankelende wijnen worden geproduceerd volgens de Metodo Classico-methode, die de hoogste kwaliteit garandeert door middel van een tweede gisting op fles.

Druivensamenstelling

  • Voor Oltrepò Pavese Metodo Classico en Rosé:
    • Minimaal 70% Pinot Nero
    • Maximaal 30% Chardonnay, Pinot Bianco en Pinot Grigio
  • Voor Pinot Nero en Pinot Nero Rosé:
    • Minimaal 85% Pinot Nero
    • Maximaal 15% Chardonnay, Pinot Bianco en Pinot Grigio

Productiestandaarden

  • Minimaal alcoholpercentage: 11,5% (12% voor Pinot Nero en Pinot Nero Rosé)
  • Rijpingsperiode: Minimaal 15 maanden sur lattes; 24 maanden voor millesimato-wijnen
  • Opbrengst: 60-65 hl/ha, afhankelijk van de categorie

Cruasé: Een bijzonder label

Geïntroduceerd op Vinitaly 2009, is Cruasé een term die exclusief wordt gebruikt voor Oltrepò Pavese Metodo Classico Rosé-wijnen. De naam combineert “Cru” en “Rosé,” wat het premium karakter van deze sprankelende rosés benadrukt.

Een uniek wijngaardlandschap

De regio Oltrepò Pavese omvat 42 gemeenten, van Voghera tot Stradella, en heeft een totale wijngaardoppervlakte van 13.500 hectare, ongeëvenaard in Italië en in Europa alleen overtroffen door Bourgondië. Dit uitgestrekte wijnbouwgebied onderstreept het belang van de regio in de productie van premium sprankelende wijnen.

Conclusie

Met zijn rijke geschiedenis, diverse terroir en meesterschap in Metodo Classico-productie, staat Oltrepò Pavese Metodo Classico DOCG als een baken van Italiaanse sprankelende wijnexcellence. Van de pioniersinspanningen van Domenico Mazza en Conte Vistarino tot het wereldwijd erkende Cruasé-label van vandaag, blijft deze regio wijnliefhebbers wereldwijd betoveren. Hopelijk kunnen de wijnbouwers elkaar vlug vinden en tot enige uniformiteit komen zodat Oltrepo Pavese Metodo Classico DOCG de waardering verkrijgt die ze verdient!

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , | 1 Comment »

Metodo Classico d’Italia Part 2 – Franciacorta DOCG

Posted on december 24, 2024 by Bottle Case

In het tweede deel van onze Metodo Classico wijnen uit Italië bespreken we Franciacorta. Laat ons er alvast geen doekjes om winden… De Italianen zijn gek van Franciacorta en het drankje heeft er de status van de Italiaanse Champagne bereikt. Franciacorta heeft er ook de nodige sterallures voor en sommige van de producenten lopen er net niet of net wel naast hun schoenen. Enige vergelijking met Champagne is trouwens volledig uit den boze want buiten het gebruik van Chardonnay en Pinot Noir is er zowat alles verschillend. Wat ze zich wel als gelijke kunnen aanmeten is het gebruik van de naam! Net als Champagne is Franciacorta immers verheven om de appellatie classificatie te vermelden op het etiket. Franciacorta op zich volstaat (zonder melding van DOCG).

De naam Franciacorta!

De naam “Franciacorta” is doordrenkt van geschiedenis en etymologie. Het is afgeleid van “Franzacurta,” een term die verscheen in middeleeuwse Latijnse teksten en waarschijnlijk verwees naar de “vrije hoven” (“curtes francae”) van de regio. Dit waren gebieden die vrijgesteld waren van bepaalde belastingen en heffingen ten tijde van Karel de Grote, wat bijdroeg aan de economische ontwikkeling. Door de eeuwen heen evolueerde de naam tot het Franciacorta dat we nu kennen, een symbool voor zowel het land als de voortreffelijke wijnen die er worden geproduceerd.

Waar ligt Franciacorta?

Franciacorta ligt in de provincie Brescia, net ten zuiden van het Iseomeer in Lombardije, aan de rivier Oglio en ten noorden van de Monte Orfano. Deze pittoreske regio wordt gekenmerkt door glooiende heuvels, bezaaid met wijngaarden, oud aanvoelende dorpjes en een prachtig decor van alpine pieken. De geografie speelt een cruciale rol in het vormgeven van het karakter van Franciacorta-wijnen. De nabijheid van het Iseomeer zorgt voor een temperende invloed op het klimaat, met warme dagen en koele nachten, ideaal voor de teelt van druiven voor mousserende wijn.

Een Rijke Geschiedenis

Hoewel Franciacorta oude wortels heeft, begon zijn moderne geschiedenis als mousserende wijnmacht in de jaren zestig. In 1957 bracht Guido Berlucchi een witte wijn op de markt genaamd Pinot di Franciacorta. Dit markeerde het begin van de moderne wijnproductie in de regio. Franco Ziliani, een ambitieuze jonge wijnmaker, stelde voor om een mousserende wijn te maken in de stijl van Champagne. In 1961 produceerde hij de eerste 3.000 flessen Pinot di Franciacorta, wat een onmiddellijk succes was.

De groeiende populariteit van Franciacorta leidde tot de toekenning van de DOC-status in 1967, wat aanvankelijk ook rode en witte stille wijnen omvatte. Echter, in 1995 werd de DOCG-classificatie exclusief toegekend aan de mousserende wijnen van het gebied, wat de hoogste kwaliteitsstandaard in de Italiaanse wijnbouw vertegenwoordigt.

In de jaren ’90 werd het Consorzio per la tutela del Franciacorta opgericht, dat strikte regels instelde om de kwaliteit van de wijnen te waarborgen. Dit omvatte onder andere een geleidelijke vermindering van de opbrengsten en de eliminatie van het gebruik van Pinot Grigio. Sinds 2003 is Franciacorta de enige Italiaanse wijn die niet verplicht is om zijn DOCG-appellatie op het etiket te vermelden, vergelijkbaar met Champagne.

Het terroir en de diversiteit

Het terroir van Franciacorta is net zo onderscheidend als zijn wijnen. De bodems van de regio, rijk aan zand en slib maar arm aan klei, zijn zeer doorlaatbaar en ideaal voor wijnbouw. Verspreide stenen in verschillende vormen en kleuren, overblijfselen van zijn glaciale geschiedenis, geven niet alleen karakter aan het land maar ook aan de wijnen. Het terroir is verder verdeeld in zes verschillende zones, die elk unieke eigenschappen aan de wijnen meegeven.

De bodem met Fijne Afzettingen (Zone 1 – groen), gekenmerkt door diepe, lemige bodems met slechte afwatering, leveren druiven met lage pH- en suikerniveaus maar hoge zuurgraad. Deze wijnen vertonen bloemige aroma’s en een blijvende geurintensiteit, met bescheiden kruidige en droge fruittonen.

Fluvioglaciale bodems (Zone 2 – blauw) hebben daarentegen grind-zandige samenstellingen en een goede afwatering, waardoor druiven met gemiddelde pH- en lage suikerniveaus worden geproduceerd. Deze wijnen blinken uit in droge fruittonen en uitgebalanceerde bloemige en kruidige ondertonen.

In de Distale Colluvia bodem (Zone 3 – rood) bevorderen diepe kleibodems met slechte afwatering druiven met een lage pH en gematigde suikerniveaus. De wijnen hier staan bekend om hun bloemige aroma’s, aangevuld met gemiddelde complexiteit over andere variabelen.

De Diepe Morene bodem (zone 4 – donker oranje), met leemachtige en zanderige bodems met goede afwatering, leidt tot druiven met hoge suikerniveaus en een gemiddelde pH. Deze wijnen excelleren in droge fruittonen, kruidige nuances en een blijvende geur, terwijl bloemige complexiteit ondergeschikt is.

De bodem met Terrasvormige Colluvia (zone 5 – oranje), met zijn diepe leem-kleibodems en goede afwatering, produceert wijnen die bekend staan om hun aanhoudendheid, kruidige en droge fruitkwaliteiten. Complexiteit bereikt hier een hoogtepunt, terwijl bloemige tonen laag blijven.

Ten slotte, de Fijne Morene bodem (Zone 6 – geel), met zand-leemachtige substraten en snelle afwatering, levert druiven met hoge suikerniveaus en pH, wat resulteert in wijnen met uitgesproken kruidige tonen en gematigde droge fruit- en aanhoudendheidseigenschappen.

Klimaatinvloeden

Franciacorta geniet een continentaal klimaat, gematigd door het nabijgelegen Iseomeer. Het meer tempert temperatuurextremen en bevordert een balans van warme dagen en koele nachten. In de zomer wordt de soms vochtige hitte die typerend is voor de vlaktes getemperd door koele briesjes die over het meer vanuit de Camonica-vallei komen.

In de winter beschermt het meer het morene-amfitheater altijd tegen de koude lucht die vanuit de Camonica-vallei binnenkomt. Het meer slaat warmte op en verwarmt de koude lucht die uit het noorden komt met een paar graden voordat deze verder naar het zuiden trekt richting Franciacorta.

In de zomer bevorderen de aanwezigheid van het meer en de veengebieden de vorming van grote vochtmassa’s. Onder deze omstandigheden botsen deze massa’s met de koude winden die uit de Alpenvalleien komen, wat resulteert in frequente stormen in de lente en zomer. Tijdens de wijnbouwperiode (april tot oktober) is de gemiddelde neerslag 500-600 mm, ongeveer 2/3 van de jaarlijkse hoeveelheid.

De Druiven van Franciacorta

De wijnen van Franciacorta worden gemaakt van een zorgvuldig geselecteerde mix van druiven. Chardonnay en Pinot Nero domineren, wat zorgt voor finesse, complexiteit en structuur. Pinot Bianco, toegestaan tot 50%, voegt delicate bloemige nuances toe, terwijl de recent heringevoerde Erbamat, beperkt tot 10%, de zuurgraad verhoogt en helpt bij aanpassing aan klimaatverandering. Strenge regels garanderen kwaliteit, met handmatige oogst en opbrengsten beperkt tot 12 ton per hectare.

Soorten Franciacorta

Franciacorta-wijnen worden uitsluitend gemaakt met behulp van de metodo classico, wat diepte en elegantie garandeert. Er worden verschillende onderscheidende stijlen geproduceerd:

Een basis Franciacorta wordt gemaakt van Chardonnay en/of Pinot Nero, met Pinot Bianco toegestaan tot een maximum van 50% en Erbamat tot 10%. Er is een verplichte kelderrust (periode sur lattes) voorgeschreven van minimaal 18 maanden op de lie. De wijn heeft een strogele kleur met gouden reflecties en een fijne, langdurige perlage. Het bouquet is kenmerkend voor flesgisting, met aroma’s van versgebakken brood en gist, verrijkt met delicate citrus- en gedroogd fruit- en noottonen zoals amandelen, hazelnoten en gedroogde vijgen. De smaak is hartig, pittig, verfijnd en aromatisch. Franciacorta is verkrijgbaar in verschillende stijlen: Pas Dosé, Extra Brut, Brut, Extra Dry, Sec of Dry, en Demi-Sec.

Satèn, gemaakt van Chardonnay en tot 50% Pinot Bianco, staat bekend om zijn zachte, romige textuur, bereikt door een lagere flesdruk (maximaal 5 atmosfeer). Met minimaal 24 maanden rijping op de droesem onthult Satèn delicate aroma’s van rijp fruit en witte bloemen, met hints van geroosterde noten. Het is altijd Brut.

Rosé combineert minimaal 35% Pinot Nero met Chardonnay, Pinot Bianco of Erbamat. Pinot Nero-gisting met schilcontact geeft de wijn zijn levendige zalmroze kleur. Minstens 24 maanden gerijpt op de droesem, Rosé vertoont wilde aardbeien- en rozenaroma’s met een levendige smaak en rode fruittonen. Het wordt geproduceerd in stijlen variërend van Pas Dosé tot Demi-Sec.

Millesimato duidt op wijnen die voor minstens 85% afkomstig zijn uit een uitzonderlijk oogstjaar. Deze wijnen, minimaal 30 maanden gerijpt, zijn afhankelijk van de klimatologische omstandigheden van het jaar en bieden genuanceerde smaken. Stijlen variëren van Pas Dosé tot Extra Dry, behalve voor Satèn Millesimato, die alleen als Brut wordt gemaakt.

Riserva vereist minimaal 60 maanden rijping op de droesem. Riserva Franciacorta is steeds een Millesimato en ademt complexiteit, met de nuances die gevormd zijn door de langdurige flesrijping. Verkrijgbaar als Pas Dosé of Extra Brut, Satèn Riserva is uitsluitend Brut.

Waarom kiezen voor Franciacorta?

Franciacorta is synoniem met kwaliteit. Van strenge regels tot een toewijding aan duurzaamheid, producenten zorgen ervoor dat elke fles de reputatie van de regio hooghoudt. Voor wijnliefhebbers biedt Franciacorta een verfijnd alternatief voor Champagne, met een unieke identiteit geworteld in Italiaanse traditie. Of het nu voor een feestelijke gelegenheid is of puur genot, Franciacorta belooft een onvergetelijke ervaring.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Metodo Classico d’Italia Part 1 – Alta Langa DOCG

Posted on december 21, 2024 by Bottle Case

Wanneer wijnliefhebbers denken aan mousserende wijnen uit Italië, komt Prosecco vaak als eerste in gedachten. Maar voor kenners die op zoek zijn naar verfijnde bubbels gemaakt volgens de traditionele methode, biedt Italië veel meer! In deze reeks verkennen we de belangrijkste regio’s en wijnen van Italië die deze methode gebruiken.

Elke regio heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen terroir en een unieke uitdrukking van de metodo classico. De metodo classico, de Italiaanse tegenhanger van de traditionele Champagne-methode, is de meest verfijnde bubbel techniek in de wijnwereld. Deze methode, die zich onderscheidt door een tweede gisting in de fles en een lange rijping op de gist, brengt mousserende wijnen voort met een ongeëvenaarde elegantie en complexiteit.

Introductie

We beginnen onze serie met Alta Langa DOCG. Gelegen in de glooiende heuvels van Zuid-Piemonte, is Alta Langa een toonbeeld van Italië’s rijke wijnbouwtraditie. Met wortels die teruggaan tot het midden van de 19e eeuw, belichaamt deze mousserende wijn de geest van de Metodo Classico en combineert het traditie met het unieke terroir van de provincies Asti, Alessandria en Cuneo. Erkend als DOC in 2002 en verheven tot DOCG in 2011, is Alta Langa niet zomaar een wijn – het is de belichaming van Piemonte’s expertise in mousserende wijn.

Een reis door de tijd: De historische wortels van Alta Langa

Het verhaal van Alta Langa begint in 1848, toen Carlo Gancia terugkeerde naar Italië na een studie oenologie in Reims, het hart van de Champagneproductie. Geïnspireerd door de Franse méthode champenoise richtte hij samen met zijn broer Edoardo in 1850 een wijnbedrijf op in Chivasso, nabij Turijn. In 1865 perfectioneerden de broers Gancia hun kunst en produceerden ze de eerste Italiaanse Spumante in Canelli (de geboorte van wat later bekend zal worden als Moscato d’Asti).

Het begin van de 20e eeuw markeerde een periode van expansie voor de mousserende wijnindustrie in Piemonte, met gerenommeerde producenten zoals Cinzano, Contratto en Martini & Rossi aan de leiding. Tegen het einde van de 20e eeuw leidde een gezamenlijke inspanning, bekend als het “Spumante Project,” tot een grondige analyse van de bodem en de aanplant van Pinot Noir en Chardonnay in geselecteerde gebieden van Piemonte.

In 1996 begon het proces om productie-eisen te formaliseren, wat uiteindelijk leidde tot de oprichting van de naam “Alta Langa.” Vandaag de dag blijft Alta Langa DOCG een symbool van uitmuntendheid, uitsluitend geproduceerd van Pinot Noir en Chardonnay die groeien in wijngaarden die gelegen zijn in 149 dorpen in de provincies Asti, Alessandria en Cuneo. De wijn kreeg in 2002 de DOC-status en in 2011 de prestigieuze DOCG-classificatie.

De geografie van alta langa

De wijngaarden van Alta Langa bevinden zich in het schilderachtige landschap van de heuvels van Piemonte, op een hoogte van minimaal 250 meter. Het terroir wordt gekenmerkt door kalkrijke kleigrond, ideaal voor het verbouwen van Pinot Nero en Chardonnay. Deze unieke combinatie van bodem, hoogte en een gematigd klimaat zorgt voor optimale omstandigheden om druiven te telen met een levendige zuurgraad en complexe smaken.

De productie-eisen zijn even rigoureus. Wijngaarden moeten een dichtheid van minimaal 4.000 wijnstokken per hectare hebben, met lage spaliertraining en traditionele Guyot- of cordon-snoei. De opbrengst is beperkt tot 11.000 kg per hectare en bij de persing mag slechts 65% van het sap worden geëxtraheerd, om de beste kwaliteiten van het fruit te behouden.

Druiven en vinificatie

Alta Langa is synoniem met de Metodo Classico. Dit arbeidsintensieve proces omvat een tweede gisting in de fles, gevolgd door een rijping sur lie van minimaal 30 maanden – en 36 maanden voor Riserva-wijnen. Het resultaat is een mousserende wijn met opmerkelijke finesse en diepgang.

Wat Alta Langa uniek maakt, is de toewijding aan millésimé-productie. Elke fles vermeldt trots het oogstjaar, als een blijk van het respect voor de nuances van elk groeiseizoen. Of het nu gaat om witte of rosé wijnen, brut of pas dosé, Alta Langa-wijnen zijn gemaakt om het karakter van de druiven en het terroir te benadrukken.

Alta Langa DOCG-wijnen worden gemaakt van Pinot Nero en Chardonnay, als monocépages of blends. De witte wijnen variëren van licht strogeel tot diep goud, met aroma’s van citrus en versgebakken brood en een delicate, hartige smaak. De roséwijnen, met hun poederroze tinten, tonen de aromatische intensiteit van Pinot Nero, met smaken van grapefruit en specerijen, in balans gebracht door een aanhoudende mineraliteit.

De Producenten: Hoeders van Perfectie

Alta Langa dankt zijn reputatie aan een groep toegewijde producenten die zowel de traditie omarmen als grenzen verleggen. Historische namen zoals Gancia, Fontanafredda en Contratto blijven de toon zetten, terwijl boutique wijnhuizen zoals Enrico Serafino en Ettore Germano innovatie en vakmanschap combineren. Samen zorgen zij, samen met de andere producenten, ervoor dat Alta Langa een baken van kwaliteit blijft in de wereld van Metodo Classico-wijnen.

Conclusie

Alta Langa is meer dan een mousserende wijn – het is een viering van Piemonte’s geschiedenis, geografie en wijnbouwkundige expertise. Van zijn oorsprong in 1865 tot de hedendaagse erkenning, belichaamt Alta Langa de essentie van de Metodo Classico. Met elke slok worden wijnliefhebbers meegenomen naar de glooiende heuvels van Piemonte, waar traditie en innovatie samenkomen in een glas sprankelende perfectie.

In latere schrijfsels verkennen we andere belangrijkste Metodo Classico wijnen van Italië, zoals Franciacorta (18 maanden rijping in de kelder), Trentodoc (15 maanden rijping in de kelder), Oltrepò Pavese (15 maanden rijping in de kelder) en Lessini Durello.
Om tenslotte de gestelde ‘poll’ volledig te beantwoorden: Champagne heeft een minimale rijpingsperiode in de kelder (sur lattes) van 12 maanden + 3 maanden flessenrust en is hiermee de bubbel die het minst lang moet rijpen. Alta Langa is met de 30 maanden deze met de langste voorgeschreven flessenrust… Je kan en mag discussiëren hierover gezien Alta Langa steeds een millesimato moet zijn!

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Volgende pagina »