In het tweede deel van onze Metodo Classico wijnen uit ItaliĂ« bespreken we Franciacorta. Laat ons er alvast geen doekjes om winden… De Italianen zijn gek van Franciacorta en het drankje heeft er de status van de Italiaanse Champagne bereikt. Franciacorta heeft er ook de nodige sterallures voor en sommige van de producenten lopen er net niet of net wel naast hun schoenen. Enige vergelijking met Champagne is trouwens volledig uit den boze want buiten het gebruik van Chardonnay en Pinot Noir is er zowat alles verschillend. Wat ze zich wel als gelijke kunnen aanmeten is het gebruik van de naam! Net als Champagne is Franciacorta immers verheven om de appellatie classificatie te vermelden op het etiket. Franciacorta op zich volstaat (zonder melding van DOCG).
De naam Franciacorta!
De naam “Franciacorta” is doordrenkt van geschiedenis en etymologie. Het is afgeleid van “Franzacurta,” een term die verscheen in middeleeuwse Latijnse teksten en waarschijnlijk verwees naar de “vrije hoven” (“curtes francae”) van de regio. Dit waren gebieden die vrijgesteld waren van bepaalde belastingen en heffingen ten tijde van Karel de Grote, wat bijdroeg aan de economische ontwikkeling. Door de eeuwen heen evolueerde de naam tot het Franciacorta dat we nu kennen, een symbool voor zowel het land als de voortreffelijke wijnen die er worden geproduceerd.
Waar ligt Franciacorta?
Franciacorta ligt in de provincie Brescia, net ten zuiden van het Iseomeer in Lombardije, aan de rivier Oglio en ten noorden van de Monte Orfano. Deze pittoreske regio wordt gekenmerkt door glooiende heuvels, bezaaid met wijngaarden, oud aanvoelende dorpjes en een prachtig decor van alpine pieken. De geografie speelt een cruciale rol in het vormgeven van het karakter van Franciacorta-wijnen. De nabijheid van het Iseomeer zorgt voor een temperende invloed op het klimaat, met warme dagen en koele nachten, ideaal voor de teelt van druiven voor mousserende wijn.
Een Rijke Geschiedenis
Hoewel Franciacorta oude wortels heeft, begon zijn moderne geschiedenis als mousserende wijnmacht in de jaren zestig. In 1957 bracht Guido Berlucchi een witte wijn op de markt genaamd Pinot di Franciacorta. Dit markeerde het begin van de moderne wijnproductie in de regio. Franco Ziliani, een ambitieuze jonge wijnmaker, stelde voor om een mousserende wijn te maken in de stijl van Champagne. In 1961 produceerde hij de eerste 3.000 flessen Pinot di Franciacorta, wat een onmiddellijk succes was.
De groeiende populariteit van Franciacorta leidde tot de toekenning van de DOC-status in 1967, wat aanvankelijk ook rode en witte stille wijnen omvatte. Echter, in 1995 werd de DOCG-classificatie exclusief toegekend aan de mousserende wijnen van het gebied, wat de hoogste kwaliteitsstandaard in de Italiaanse wijnbouw vertegenwoordigt.
In de jaren ’90 werd het Consorzio per la tutela del Franciacorta opgericht, dat strikte regels instelde om de kwaliteit van de wijnen te waarborgen. Dit omvatte onder andere een geleidelijke vermindering van de opbrengsten en de eliminatie van het gebruik van Pinot Grigio. Sinds 2003 is Franciacorta de enige Italiaanse wijn die niet verplicht is om zijn DOCG-appellatie op het etiket te vermelden, vergelijkbaar met Champagne.
Het terroir en de diversiteit
Het terroir van Franciacorta is net zo onderscheidend als zijn wijnen. De bodems van de regio, rijk aan zand en slib maar arm aan klei, zijn zeer doorlaatbaar en ideaal voor wijnbouw. Verspreide stenen in verschillende vormen en kleuren, overblijfselen van zijn glaciale geschiedenis, geven niet alleen karakter aan het land maar ook aan de wijnen. Het terroir is verder verdeeld in zes verschillende zones, die elk unieke eigenschappen aan de wijnen meegeven.
De bodem met Fijne Afzettingen (Zone 1 – groen), gekenmerkt door diepe, lemige bodems met slechte afwatering, leveren druiven met lage pH- en suikerniveaus maar hoge zuurgraad. Deze wijnen vertonen bloemige aroma’s en een blijvende geurintensiteit, met bescheiden kruidige en droge fruittonen.
Fluvioglaciale bodems (Zone 2 – blauw) hebben daarentegen grind-zandige samenstellingen en een goede afwatering, waardoor druiven met gemiddelde pH- en lage suikerniveaus worden geproduceerd. Deze wijnen blinken uit in droge fruittonen en uitgebalanceerde bloemige en kruidige ondertonen.
In de Distale Colluvia bodem (Zone 3 – rood) bevorderen diepe kleibodems met slechte afwatering druiven met een lage pH en gematigde suikerniveaus. De wijnen hier staan bekend om hun bloemige aroma’s, aangevuld met gemiddelde complexiteit over andere variabelen.
De Diepe Morene bodem (zone 4 – donker oranje), met leemachtige en zanderige bodems met goede afwatering, leidt tot druiven met hoge suikerniveaus en een gemiddelde pH. Deze wijnen excelleren in droge fruittonen, kruidige nuances en een blijvende geur, terwijl bloemige complexiteit ondergeschikt is.
De bodem met Terrasvormige Colluvia (zone 5 – oranje), met zijn diepe leem-kleibodems en goede afwatering, produceert wijnen die bekend staan om hun aanhoudendheid, kruidige en droge fruitkwaliteiten. Complexiteit bereikt hier een hoogtepunt, terwijl bloemige tonen laag blijven.
Ten slotte, de Fijne Morene bodem (Zone 6 – geel), met zand-leemachtige substraten en snelle afwatering, levert druiven met hoge suikerniveaus en pH, wat resulteert in wijnen met uitgesproken kruidige tonen en gematigde droge fruit- en aanhoudendheidseigenschappen.
Klimaatinvloeden
Franciacorta geniet een continentaal klimaat, gematigd door het nabijgelegen Iseomeer. Het meer tempert temperatuurextremen en bevordert een balans van warme dagen en koele nachten. In de zomer wordt de soms vochtige hitte die typerend is voor de vlaktes getemperd door koele briesjes die over het meer vanuit de Camonica-vallei komen.
In de winter beschermt het meer het morene-amfitheater altijd tegen de koude lucht die vanuit de Camonica-vallei binnenkomt. Het meer slaat warmte op en verwarmt de koude lucht die uit het noorden komt met een paar graden voordat deze verder naar het zuiden trekt richting Franciacorta.
In de zomer bevorderen de aanwezigheid van het meer en de veengebieden de vorming van grote vochtmassa’s. Onder deze omstandigheden botsen deze massa’s met de koude winden die uit de Alpenvalleien komen, wat resulteert in frequente stormen in de lente en zomer. Tijdens de wijnbouwperiode (april tot oktober) is de gemiddelde neerslag 500-600 mm, ongeveer 2/3 van de jaarlijkse hoeveelheid.
De Druiven van Franciacorta
De wijnen van Franciacorta worden gemaakt van een zorgvuldig geselecteerde mix van druiven. Chardonnay en Pinot Nero domineren, wat zorgt voor finesse, complexiteit en structuur. Pinot Bianco, toegestaan tot 50%, voegt delicate bloemige nuances toe, terwijl de recent heringevoerde Erbamat, beperkt tot 10%, de zuurgraad verhoogt en helpt bij aanpassing aan klimaatverandering. Strenge regels garanderen kwaliteit, met handmatige oogst en opbrengsten beperkt tot 12 ton per hectare.
Soorten Franciacorta
Franciacorta-wijnen worden uitsluitend gemaakt met behulp van de metodo classico, wat diepte en elegantie garandeert. Er worden verschillende onderscheidende stijlen geproduceerd:
Een basis Franciacorta wordt gemaakt van Chardonnay en/of Pinot Nero, met Pinot Bianco toegestaan tot een maximum van 50% en Erbamat tot 10%. Er is een verplichte kelderrust (periode sur lattes) voorgeschreven van minimaal 18 maanden op de lie. De wijn heeft een strogele kleur met gouden reflecties en een fijne, langdurige perlage. Het bouquet is kenmerkend voor flesgisting, met aroma’s van versgebakken brood en gist, verrijkt met delicate citrus- en gedroogd fruit- en noottonen zoals amandelen, hazelnoten en gedroogde vijgen. De smaak is hartig, pittig, verfijnd en aromatisch. Franciacorta is verkrijgbaar in verschillende stijlen: Pas DosĂ©, Extra Brut, Brut, Extra Dry, Sec of Dry, en Demi-Sec.
Satèn, gemaakt van Chardonnay en tot 50% Pinot Bianco, staat bekend om zijn zachte, romige textuur, bereikt door een lagere flesdruk (maximaal 5 atmosfeer). Met minimaal 24 maanden rijping op de droesem onthult Satèn delicate aroma’s van rijp fruit en witte bloemen, met hints van geroosterde noten. Het is altijd Brut.
RosĂ© combineert minimaal 35% Pinot Nero met Chardonnay, Pinot Bianco of Erbamat. Pinot Nero-gisting met schilcontact geeft de wijn zijn levendige zalmroze kleur. Minstens 24 maanden gerijpt op de droesem, RosĂ© vertoont wilde aardbeien- en rozenaroma’s met een levendige smaak en rode fruittonen. Het wordt geproduceerd in stijlen variĂ«rend van Pas DosĂ© tot Demi-Sec.
Millesimato duidt op wijnen die voor minstens 85% afkomstig zijn uit een uitzonderlijk oogstjaar. Deze wijnen, minimaal 30 maanden gerijpt, zijn afhankelijk van de klimatologische omstandigheden van het jaar en bieden genuanceerde smaken. Stijlen variëren van Pas Dosé tot Extra Dry, behalve voor Satèn Millesimato, die alleen als Brut wordt gemaakt.
Riserva vereist minimaal 60 maanden rijping op de droesem. Riserva Franciacorta is steeds een Millesimato en ademt complexiteit, met de nuances die gevormd zijn door de langdurige flesrijping. Verkrijgbaar als Pas Dosé of Extra Brut, Satèn Riserva is uitsluitend Brut.
Waarom kiezen voor Franciacorta?
Franciacorta is synoniem met kwaliteit. Van strenge regels tot een toewijding aan duurzaamheid, producenten zorgen ervoor dat elke fles de reputatie van de regio hooghoudt. Voor wijnliefhebbers biedt Franciacorta een verfijnd alternatief voor Champagne, met een unieke identiteit geworteld in Italiaanse traditie. Of het nu voor een feestelijke gelegenheid is of puur genot, Franciacorta belooft een onvergetelijke ervaring.
Filed under: Vini Italiani | Tagged: bollicine, brescia, brut, champagne, chardonnay, erbamat, Franciacorta, Italian wine ambassador, Lago di Iseo, lombardia, millesimato, pinot blanc, pinot nero, Pinot Noir, riserva, saten, spumante, wijn, wijnkennis | Leave a comment »
Bottle Case 