Begin september ging bij wijnclub Het Negende Vat het nieuwe proefjaar van start, en dit voor de 26e keer. Nerveus ben je daar na al die jaren al lang niet meer voor, al waren er dit keer enkele nieuwe leden aanwezig. Wat wel steeds moeilijker wordt, is het invullen van de thema’s die we zullen proeven. Na zoveel tijd hebben we immers al heel wat druiven, regio’s, landen en thema’s aangekaart.
Ook Pinot Noir stond al meermaals op de agenda. Een degustatie volledig gewijd aan Oostenrijk hadden we echter nog niet gedaan. Het initiële idee was om ons uitsluitend op Thermenregion te richten, maar acht verschillende flessen verzamelen, met voldoende variatie in producenten en tegelijk binnen het budget blijven, bleek moeilijker dan gedacht. En dus werd het Pinot Noir uit Oostenrijk in plaats van Pinot Noir uit Thermenregion.
Waar we wel de nodige stress voor kenden, was het tijdig toekomen van de flessen. Ik had ze online besteld in Oostenrijk, maar het bleef lang stil vanuit die richting. Te lang. Kort voor de degustatiedatum kreeg ik bericht dat men niet naar België leverde en moest ik in allerijl voor vervanging zorgen.
Dat lukte wonderwel, al volgde er nog een laatste verrassing. Kollwentz Ried DĂĽrr 2021 stond aanvankelijk op het programma, maar de fles arriveerde gebroken. Weingut Leth Pinot Noir Reserve 2022 uit Wagram nam zijn plaats in. Bij de selectie nam ik de punten van Falstaff mee als maatstaf.
Pinot Noir en Oostenrijk: enkele weetjes
- Pinot Noir wordt in Oostenrijk ook Blauburgunder of Blauer Burgunder genoemd.
- Pinot Noir is zo oud dat zijn exacte ouders niet met zekerheid bekend zijn. Genetisch onderzoek toont wel een directe verwantschap in de eerste graad met Savagnin, ook bekend als Traminer.
- 602,74 hectare is het cijfer achter de totale Oostenrijkse aanplant. Dat is amper 1,4% van het wijngaardareaal. Het zwaartepunt ligt duidelijk in Niederösterreich en Burgenland, met respectievelijk 303,71 en 241,16 hectare. De rest staat niet eens op de finishfoto.
- Binnen Niederösterreich is Thermenregion de belangrijkste regio voor Pinot Noir. In Burgenland ligt de grootste aanplant in Neusiedlersee.
- In Oostenrijk wint Pinot Noir steeds meer aan belang. Austrian Wine benadrukt daarbij dat de druif middelmatig laat tot laat rijpt en goede, vroeg opwarmende wijngaarden nodig heeft. Warme bodems waarin de wortels diep kunnen doordringen en die tegelijk voldoende water beschikbaar houden, zijn een duidelijke troef. Pinot Noir blijft wel veeleisend en is bijzonder gevoelig voor Botrytis en chlorose.
- Veel daarvan klinkt natuurlijk bekend voor iedereen die Pinot Noir ook buiten Oostenrijk volgt.
- Qua aanplant is Pinot Noir de vierde blauwe druif van Oostenrijk, na Zweigelt, Blaufränkisch en de onvermijdelijke Merlot.
- Kalk komt opvallend vaak terug op interessante Oostenrijkse Pinot Noirlocaties. Dat kan kalksteen zijn, kalkrijke löss, kalkschotter of kalkhoudende sedimenten.
- Falstaff rangschikt in zijn Rotweinguide jaarlijks ook de beste Oostenrijkse Pinot Noirs. In de editie 2026 ging de eerste plaats naar Weingut Hartl Ried Kräutergarten Beere für Beere 2023. Ried Graf Weingartl 1ÖTW 2023 van hetzelfde domein en Familie Reinisch Gumpoldskirchen Alte Reben 2023 eindigden eveneens helemaal bovenaan. Thermenregion was dus bijzonder sterk vertegenwoordigd.
- Beere fĂĽr Beere viel buiten ons budget. De andere twee stonden wel op de proeftafel, zij het niet in hetzelfde jaartal.
Waarom Thermenregion en Pinot Noir?
Wie Oostenrijkse Pinot Noir wat verder uitspit, belandt vrij snel in Thermenregion. De regio heeft geen officieel kroontje op het hoofd en Pinot Noir is er zelfs lang niet de meest aangeplante druif. Zweigelt, GrĂĽner Veltliner en ook St. Laurent staan er meer. Qua bekendheid moet Pinot Noir bovendien concurreren met Rotgipfler en Zierfandler, twee druiven die veel sterker met Thermenregion worden vereenzelvigd.
Toch geldt Thermenregion vandaag als dé referentie voor Oostenrijkse Pinot Noir. Met 113,28 hectare neemt de druif er 6,2 procent van het wijngaardareaal in. Dat lijkt weinig, maar voor Oostenrijk is het behoorlijk veel. Vooral in het zuidelijke deel, rond Tattendorf en Oberwaltersdorf, heeft Pinot Noir al lang een vaste plaats. Ook verder noordelijk, rond Gumpoldskirchen en de hellingen van de Anninger, vinden we interessante percelen.
Het klimaat is hier een duidelijke troef. Vanuit het oosten komt warme Pannonische lucht binnen, terwijl het Wienerwald voor verkoeling en frissere nachten zorgt. Zo krijgt Pinot Noir voldoende warmte om rijp te worden zonder dat de zuren te snel verloren gaan.
Daar komt de bodem bij. Kalk loopt als een rode draad door een groot deel van Thermenregion. Kalksteen, kalkrijke sedimenten, kalkschotter, grind en leem wisselen elkaar af. Rond Tattendorf en Oberwaltersdorf zijn de bodems vaak arm en goed drainerend. Richting Gumpoldskirchen verandert de geologie, maar ook daar speelt kalk opnieuw een belangrijke rol. Precies die combinatie van warmte, nachtelijke afkoeling en kalkrijke bodems geeft Pinot Noir hier bijzonder goede kaarten.
Alleen terroir maakt natuurlijk nog geen reputatie. Thermenregion heeft daarnaast een opvallende concentratie producenten die Pinot Noir al jaren ernstig nemen en verschillende wijngaarden afzonderlijk bottelen. Daardoor is er ondertussen ook een duidelijke kwaliteitsgeschiedenis opgebouwd. Dat zie je terug in proeverijen en competities.
Dat is misschien het doorslaggevende argument. Thermenregion heeft niet alleen geschikte omstandigheden voor Pinot Noir, er bestaat ook al eeuwen ervaring met Bourgondische druivenrassen. Daarbovenop bewijzen meerdere producenten jaar na jaar dat hier op hoog niveau Pinot Noir kan worden gemaakt.
De degustatie
Hieronder kan je mijn proefnotities vinden van de wijnen die op de proeftafel stonden.
1. Josef Pöckl Pinot Noir Classique 2022, Burgenland
100% Pinot Noir. Afkomstig uit Mönchhof in Burgenland, van kalkrijke en zandige bodems. Rijping gedurende 15 maanden in gebruikte vaten. Robijn tot kersenrood en tranend. Meteen een vrij open neus met kers en klein rood fruit, aangevuld met zoete kruiden zoals kaneel en een lichte toets van zoethout. Zeer geparfumeerd. Verder wat dierlijke toetsen en geuren van de houtlagering. In de mond sappig en vlot, met frisse zuren, soepele tannine en opnieuw dat kruidige karakter. Correcte lengte en een afdronk die wat peper en tabak brengt. Geen complexe wijn en ook niet onmiddellijk eentje die blijft boeien.
Punten: 75/100 – Prijs: 18,50 € – Punten Falstaff: 93
Te koop bij: Wine at the heart
2. Weingut Leth Pinot Noir Reserve 2022, Wagram
100% Pinot Noir uit Ried Brunnthal in Fels am Wagram. Zuidgerichte terrassen rond 300 meter op diepe lössbodems met een zeer hoog kalkgehalte. Rijping voor 18 maanden in barriques. De kleur is helder. Meer neigend naar granaatrood dan naar robijn. In de neus aardbei, framboos en kers, met daarnaast rozenbottel en florale toetsen van viooltjes. Daar komen peper, bosgrond, ceder en champignon bij, met een lichte geroosterde indruk van de houtlagering. In de mond fijne, smakelijke zuren en soepele tannine. Een wijn met een speels karakter en een behoorlijke lengte. Een vrij complete wijn die toegankelijk blijft.
Punten 87/100 – Prijs: 21,10 € – Punten Falstaff: 92
Te koop bij: Wijnkennis
3. Johanneshof Reinisch Pinot Noir Gumpoldskirchen Alte Reben 2022, Thermenregion
100% Pinot Noir. Afkomstig van oude stokken op de zuidoostgerichte hellingen van de Anninger bij Gumpoldskirchen, op kalksteen. Gedeeltelijke whole cluster fermentation, gevolgd door 16 maanden rijping in houten vaten van verschillende grootte. Zuivere kersenrode kleur met een paarse glans. Tranend. De neus is duidelijk complexer, met rood fruit, donkere bessen, viooltjes, peper en een lichte animale toets. Daar komen cacao, ceder en wat zoetkruidigheid bij. Vrij stevig mondprofiel met meer structuur en duidelijk aanwezige tannine. Framboos en donkerder fruit keren terug, gevolgd door een lange afdronk. Een ander type Pinot Noir, maar wel een heel lekkere!
Punten 88/100 – Prijs: 25,60 € – Punten Falstaff: 93
Te koop bij: Entrepot du Vin
4. Heinrich Hartl Pinot Noir Ried Kräutergarten 2022, Thermenregion
100% Pinot Noir uit Ried Kräutergarten in Oberwaltersdorf. Arme alluviale grindbodem met zeer hoog kalkgehalte. 65% ontsteeld en gekneusd, 25% volledige bessen en 10% volledige trossen. 18 maanden rijping in Franse barriques, waarvan 50% nieuw. Heldere en zuivere granaatrode kleur. In de neus veel klein rood fruit, een waaier van rozen, kruiden en munt, met daarnaast een lichte cederhouttoets. Wat een enorm verfijnd mondprofiel met stevige maar goed omringde zuurtjes. Het fruit blijft mooi aanwezig en de kruidigheid loopt door tot in de afdronk. Het karakter is speels, sappig, complex en supersmakelijk!
Punten 91/100 – Prijs: 27,80 € – Punten Falstaff: 93
Te koop bij Wijnkennis
5. Willi BrĂĽndlmayer Pinot Noir 2019, Kamptal
100% Pinot Noir uit Langenlois, voornamelijk afkomstig uit Dechant en Käferberg. Bodems met kalkrijke löss en leem, aangevuld met oud gesteente, grind, kleimergel en mariene afzettingen. 18 maanden rijping in gebruikte Oostenrijkse en Franse eiken vaten. Met 2019 als oudste wijn van de degustatie en hoewel de kleur met zijn zuivere kersenrode glans dat nog niet verraadt, merk je het vrij snel in de geurfase. De neus toont meer tertiaire aroma’s, naast een ware fruitmelange van verse vruchten, viooltjes en kruiden. Ook leder, potgrond, theebladeren en ceder komen naar voren. Het hout is mooi geïntegreerd. In de mond zijn de zuren nog mooi aanwezig en is de tannine verfijnd, maar nog stevig aanwezig. De extra flesrijping heeft de wijn duidelijk wat zachter en complexer gemaakt.
Punten 90/100 – Prijs: 29,90 € – Punten Falstaff: 92
Te koop bij: Niet te koop gevonden in België
6. Paul Achs Pinot Noir Reserve Selektion P 2022, Burgenland
100% Pinot Noir uit een selectie van percelen rond Gols. Kalkrijke bodems met leem, zand en kalksteen. Vergisting in inox en 17 maanden rijping in barriques en vaten van 300 liter, met 15% nieuw hout. Duidelijk tranend en kersenrood van kleur. De neus opent met aardbei en viooltjes, gevolgd door een animale toets, laurier, cacao en wat donkerder fruit. Het hout is hier subtiel aanwezig en zit mooi verweven in het bouquet. In de mond behoorlijk vol en rijk, met rijp fruit. De houtlagering manifesteert zich bij het proeven duidelijk sterker dan bij het ruiken. Het geheel blijft lang aanwezig, is zeer kruidig en behoorlijk sappig.
Punten 90/100 – Prijs: 42,50 € – Punten Falstaff: 94 tot 96
Te koop bij: Vitis Vin
7. Heinrich Hartl Pinot Noir Ried Graf Weingartl 1Ă–TW 2021, Thermenregion
100% Pinot Noir uit Ried Graf Weingartl in Oberwaltersdorf. Ondiepe alluviale bodem met 30 tot 50 cm Schwarzerde boven zuiver kalkschotter. 55% ontsteeld en gekneusd, 30% volledige bessen en 15% volledige trossen. Spontane vergisting en 16 maanden rijping in Franse barriques, waarvan 50% nieuw. Tranend en een zuivere kersenrode kleur. Van bij de start ben je bedwelmd door een subliem zalig geurprofiel dat Pinot Noir ademt. Alles is tot in de perfectie geĂŻntegreerd. Speels rood fruit, pepermunt, kaneel, sigarenkistje, bosgrond, paddenstoel, parfum en licht vlezig. Bij het walsen komt er telkens wel iets nieuws opzetten. Ook in de mond valt die perfecte balans op. Sappig, lang aanhoudend, met zuren en tannine die bijzonder mooi op hun plaats zitten. Alles klopt hier, zonder dat Ă©Ă©n element zich opdringt. Voor mij een van de meest complete wijnen van de avond.
Punten 94/100 – Prijs: 37,20 € – Punten Falstaff: 95
Te koop bij: Wijnkennis
8. Johanneshof Reinisch Pinot Noir Ried Holzspur 2020, Thermenregion
100% Pinot Noir uit Ried Holzspur in Tattendorf. Dunne bruine bodemlaag boven kalkrijke gletsjerafzettingen. Vergisting en maceratie in houten Stockinger kuipen, met 70% volledige bessen en 30% volledige trossen. Daarna 14 maanden rijping in barriques, waarvan 45% nieuw hout. De kleur is wat donkerder en ook de neus heeft meer diepte, met kers, myrtille en een puntje zwart fruit. Florale toetsen van viooltjes. Heel kruidig profiel en de houtopvoeding is duidelijk aanwezig maar mooi geĂŻntegreerd. In de mond vol en sappig, met kracht, frisse zuren en een mooi opgebouwde tannine. De kruidigheid neemt toe richting finale en de wijn blijft lang doorgaan. Een krachtige en zeer smakelijke Pinot Noir.
Punten 93/100 – Prijs: 51,50 € – Punten Falstaff: 94
Te koop bij: Entrepot du Vin
Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: achs, blauburgunder, brundlmayer, burgenland, falstaff, Italian wine ambassador, kamptal, Leth, Oostenrijk, Pinot Noir, pockl, reinisch, thermenregion, wagram, weingut hartl, wijn, wijnblog, wijnclub, wijnkennis, wineblog, wineblogger | Leave a comment »
