Lagrein: Als ik een druif was, was ik deze

Posted on juni 20, 2025 by Bottle Case

Tijdens een lesmoment in onze opleiding tot Italian Wine Ambassador kregen we plots die onschuldige maar alleszeggende vraag: “Als je een druif was, welke zou je dan zijn?” Sommigen speelden op veilig met een Nebbiolo of Sangiovese. Begrijpelijk. Grote namen, iconisch bijna. Maar ik niet. Voor mij was het meteen duidelijk: Lagrein. Geen twijfel mogelijk. Niet de populairste, niet de makkelijkste, maar eentje met karakter. Een druif die geduld vraagt, koppig kan zijn, en zich alleen laat kennen aan wie moeite doet.

Niet overtuigd? Een oude vriend schreef ooit een gedicht over deze druif. Licht absurd, maar verrassend raak. Het bleef me altijd bij. Misschien omdat het onbedoeld precies vangt wat Lagrein is: tegendraads, uitgesproken en verrassend veelzijdig.

(de man, argeloze amateur)
-Zei de man, de stem vol venijn-:
“Wat rijmt er op Migraine?
Lagrein! Lagrein!! Lagrein!!!”

(het koor, boos):
Ach man, stop dat gedaas, zo vilein:
Lagrein, da’s pas goede wijn!
Geschikt voor feest of festijn
Het marineren van een konijn
Een ree of een everzwijn
Maar geenszins brasem of tonijn!
Ga heen, los op of verdwijn
En sidder thans van spijt en chagrijn!

(de man, ontzet en berouwvol)
Komaan, komaan, ’t was maar voor de gein
Schenk vol die pul en wel met wijn
Niet met Pinot Blanc, Pinot Noir noch Savagnin
Maar wel met Lagrein! Lagrein!! Lagrein!!!

Een karakterdruif die vraagt om geduld

Lagrein is geen allemansvriend. Hij vraagt de nodige aandacht en een benadering die rekening houdt met zijn eigen ritme. Zijn uitgesproken karakter komt pas echt tot zijn recht wanneer zowel de wijngaard als de wijnmaker hem de juiste condities bieden. In rijke, vochtige bodems verliest hij zijn focus. In warme, stenige hellingen met een goede drainage zoals de grindrijke terrassen van Gries in Bolzano voelt hij zich wél thuis. Daar groeit hij beheerst, met diepe wortels en een natuurlijke beperking in opbrengst, wat resulteert in compacte trossen en fruit dat niet alleen intens is, maar ook gebalanceerd.

Maar ook in de kelder moet je hem ruimte geven. Lagrein laat zich niet dwingen. Een te harde hand bij de extractie maakt hem stroef en onvriendelijk. Wordt hij te licht aangepakt, dan mist hij structuur en expressie. Bottel je hem te vroeg, dan krijg je brute kracht zonder finesse. De sleutel ligt bij wijnmakers die weten wanneer ze moeten ingrijpen en wanneer net niet. Geen trucjes of technologie, maar ervaring, vakmanschap en vooral: geduld.

Dat geduld wordt beloond. Wie Lagrein de tijd geeft om te rijpen, ontdekt een wijn die van hoekig naar harmonieus evolueert. In zijn jeugd kan hij ruw overkomen, koppig bijna. Maar geef hem wat jaren in hout en fles, en je proeft een fluweelzachte gelaagdheid die contrasteert met zijn donkere kracht. Het is die combinatie van densiteit en finesse die Lagrein zo fascinerend maakt. Hij is niet direct verleidelijk, maar op de lange termijn vaak onvergetelijk.

Juist omdat hij niet makkelijk is, past Lagrein ook niet in elke stijltrend of marketingverhaal. Hij is een druif met een uitgesproken identiteit, met een zekere onverzettelijkheid. En net daarom wordt hij gewaardeerd door wie zoekt naar wijnen met inhoud, die nieuwsgierig blijven naar alternatieven voor de bekende paden.

Lagrein blijft trouw aan zijn oorsprong, aan zijn temperament en aan zijn traagheid. Hij is geen wijn voor ongeduldige mensen, maar voor wie durft te wachten. Geen vluchtige flirt, maar een volwaardige relatie.

Een druif van goede komaf

Lagrein draagt zijn geschiedenis met trots, en die geschiedenis reikt verder dan vaak wordt gedacht. De oudst bekende schriftelijke vermeldingen dateren uit de 16e eeuw, toen de druif al duidelijk aanwezig was in Zuid-Tirol. Maar zijn verhaal begon mogelijk nog veel eerder. Sommige bronnen suggereren een etymologische link met Lagaria, een antieke Griekse nederzetting in Zuid-Italië. Of dat effectief de oorsprong is, blijft onzeker, maar de suggestie alleen al wijst op een lange, bijna mythische voorgeschiedenis. In elk geval is het duidelijk: Lagrein is geen nieuwkomer in het Italiaanse wijnlandschap, maar een vaste waarde met diepe wortels in de alpine cultuur.

Wat we intussen met meer zekerheid kunnen stellen, is dat Lagrein thuishoort in een cluster van oude Noord-Italiaanse druivenrassen die genetisch met elkaar verbonden zijn. Hij wordt beschouwd als een afstammeling van Teroldego, een krachtige, aromatische druif uit Trentino, en vertoont genetische verwantschap met onder meer Marzemino, Schiava Gentile en zelfs Pinot Nero en Syrah. Het is een indrukwekkende afstamming, die meteen ook de complexiteit, kracht en structuur van Lagrein verklaart. Maar zijn precieze familiegeschiedenis, inclusief onverwachte connecties, behandelen we later in dit artikel in een apart hoofdstuk over zijn stamboom.

Lagrein was in zijn thuisstreek altijd al een wijn van aanzien. Zo wordt in historische documenten uit 1370 vermeld dat keizer Karel IV het schenken van Lagrein aan soldaten verbood. Niet uit bezorgdheid over hun gezondheid, maar omdat de wijn als te kostbaar en verfijnd werd beschouwd voor het gewone voetvolk. Alleen geestelijken en de elite mochten zich eraan tegoed doen. Een vroeg bewijs van zijn status als wijn van kwaliteit.

Door de eeuwen heen bleef Lagrein een vaste waarde in Zuid-Tirol, met Bolzano, en in het bijzonder de wijk Gries, als centrum van zijn reputatie. Zijn populariteit kende ups en downs, met een heropleving in de late 20e eeuw, toen men opnieuw aandacht kreeg voor authentieke, lokale rassen met karakter en historie.

Zijn plaats in het Italiaanse wijnlandschap

Lagrein is stevig verankerd in het noorden van Italië, en dan vooral in de regio Trentino-Alto Adige. Binnen dat gebied zijn het voornamelijk Bolzano, Gries, Mezzolombardo, Cembra en de Valle dei Laghi die uitgroeiden tot kernzones voor zijn aanplant. Vooral Gries, een wijk in Bolzano, wordt nog steeds beschouwd als het epicentrum van kwaliteit. Daar, op rivierterrassen langs de Talvera, met een bodem vol grind en stenen, voelt Lagrein zich perfect thuis. De warme dagen en koele nachten zorgen voor een langzame, evenwichtige rijping. Maar terroir alleen is niet genoeg: het zijn de generaties wijnbouwers die hem hebben grootgebracht met geduld, precisie en een scherp oog voor detail, die het verschil maken.

Met ongeveer 650 hectare aanplant is Lagrein vandaag, met 9% van de aanplant, de tweede meest aangeplante rode druif in Alto Adige, net na Pinot Nero. Hij wordt zowel als monocépage gebruikt als in blends, vaak met Schiava, om zijn kracht te verzachten en zijn toegankelijkheid te vergroten. Toch staat hij ook op zichzelf sterk, met een herkenbare signatuur die nergens anders in Italië zo uitgesproken tot uiting komt.

Lagrein is erkend in meerdere herkomstbenamingen. Hij is officieel opgenomen in de DOC’s Alto Adige Lagrein, Trentino Lagrein, Valdadige/Etschtaler en Casteller. Daarnaast is hij toegestaan in diverse IGT’s, verspreid over Noord-Italië, waaronder Vigneti delle Dolomiti, Vallagarina, Mitterberg, Sebino, Alto Mincio, en zelfs delen van Lombardije en Veneto. Deze aanwezigheid buiten zijn kernregio is vaak beperkt in schaal en blijft doorgaans experimenteel of nichegericht, maar bevestigt wel zijn potentieel in verschillende microklimaten.

Ampelografie: het portret van een druif

Voor wie houdt van de details achter het glas: Lagrein is niet alleen een wijn met karakter, maar ook een druif met een uitgesproken profiel in de wijngaard. Zijn morfologische en fenologische eigenschappen maken hem zowel uitdagend als fascinerend voor wijnbouwers.

Lagrein is een vitale, krachtig groeiende druif met een robuuste stam en lange, weinig vertakte scheuten. Hij wordt vaak geleid volgens traditionele systemen zoals de pergola, en vraagt om langere snoei. De productie kan royaal zijn, maar is allesbehalve stabiel. In vochtige lentes is hij gevoelig voor colatura (bloesemval) en filatura (onvolledige vruchtzetting), wat de opbrengst grillig maakt. Ook waterbeheer speelt een grote rol: hij verdraagt matige droogte goed, maar vraagt controle om te vermijden dat de groeikracht ten koste gaat van de druifkwaliteit.

Lagrein stelt duidelijke eisen aan zijn omgeving. Hij houdt van warmte, maar niet van overdaad. Zijn voorkeur gaat uit naar stenige, goed drainerende bodems met lage vruchtbaarheid. Zoals de alluviale terrassen van Gries in Bolzano. Die arme gronden zorgen voor natuurlijke opbrengstbeperking, waardoor de plant zich concentreert op kleine, intens smakende druiven. In combinatie met warme dagen en koele nachten ontwikkelen de bessen hun typische frisheid en krachtige structuur.

In zijn vegetatieve cyclus behoort Lagrein tot de later ontwikkelende rassen. Hij loopt gemiddeld laat uit, bloeit rond het midden van het seizoen, en bereikt zijn rijpheid meestal half oktober. Die lange rijpingstijd vraagt om een stabiel klimaat met voldoende nazomerse warmte. De herfstkleur van de bladeren is opvallend roodbruin, wat hem in het najaar ook visueel onderscheidt in de wijngaard.

Het blad is middelgroot tot groot, pentagonaal en meestal trilobaat, met een donkergroene, matte bovenzijde en een licht behaarde onderzijde. De trossen zijn klein tot middelgroot, piramidaal van vorm, meestal compact en vaak met één of twee kleine ‘vleugels’. De bessen zelf zijn ovaal, gemiddeld van grootte, met een dikke, blauwzwarte schil. De pulp is neutraal van smaak, licht zuur en kleurloos, maar de schil is rijk aan anthocyanen zoals malvin en delphin. Deze hoge kleurintensiteit is wat Lagrein zijn iconisch diepe kleur geeft, die soms bijna inktachtig overkomt.

Lagrein is volledig zelfbestuivend, wat de opbrengst onder ideale omstandigheden voorspelbaarder maakt. Zijn weerstand tegen ziektes is gematigd: hij is gevoelig voor echte en valse meeldauw, maar relatief goed bestand tegen botrytis. Een aandachtige wijngaardzorg is dus onmisbaar.

Herkomst: een familie vol karakter

Wie Lagrein zegt, zegt Zuid-Tirol of Trentino. Maar achter deze druif schuilt meer dan een geografische oorsprong. Dankzij modern DNA-onderzoek en ampelografische studies weten we vandaag dat Lagrein geen geïsoleerde variëteit is, maar het product van een rijke, genetisch verweven familiegeschiedenis.

Centraal in die stamboom staat Teroldego, een nobele druif uit Trentino, bekend om zijn donkere kleur, aromatische kracht en robuuste structuur. Teroldego wordt algemeen erkend als een van de directe ouders van Lagrein, en verklaart een groot deel van zijn krachtige profiel. De tweede ouder is minder precies geïdentificeerd, maar er zijn sterke vermoedens dat het gaat om een variëteit verwant aan Marzemino. Eveneens een historische druif uit Noord-Italië.

De genetische verwantschap stopt daar niet. Lagrein blijkt ook verbonden met druiven als Schiava Gentile en Pinot Nero, wat zijn aromatische finesse en zuurgraad mee helpt verklaren. Verder in zijn uitgebreide stamboom duiken verrassend genoeg ook internationale namen op zoals Syrah, Refosco dal Peduncolo Rosso en zelfs Dureza, één van de ouders van Syrah. Dit wijst op genetische raakvlakken tussen Lagrein en enkele van de belangrijkste Europese druivenrassen.

Lagrein is dus geen toeval, geen vergeten druif die uit het niets opdook. Hij is het resultaat van eeuwen natuurlijke kruisingen tussen druiven met karakter, die samen een ras hebben voortgebracht dat stevig, diep en complex is. Geen wonder dus dat hij zich niet meteen blootgeeft. Maar wie bereid is om hem te leren kennen, ontdekt een druif met een stamboom waar je u tegen zegt.

De K3 van Lagrein bestaat uit: Kracht, kleur en karakter

Lagrein is geen makkelijke druif. Hij laat zich niet dwingen en straft ongeduld onverbiddelijk af. Wie hem te snel vinifieert, krijgt een rustieke wijn met scherpe randjes, hoekig en onevenwichtig. Maar wie zijn tijd neemt, zijn ritme respecteert en de juiste aanpak kiest, wordt beloond met iets zeldzaams: een wijn die kracht en finesse combineert, intens is zonder zwaar te worden, gelaagd zonder ondoorgrondelijk te zijn.

De Lagrein Dunkel is het vlaggenschip van de variëteit. Deze donkerrode wijn is vol, vlezig en stevig van structuur. Zijn tannine zijn uitgesproken aanwezig, maar goed rijpend en bij de juiste vinificatie fluwelig in plaats van stroef. In het glas toont hij zich krachtig: robijn tot paars van kleur, met een sappige textuur, een uitgesproken zuurtegraad en een lange afdronk. Dit is geen wijn voor tussendoor, maar een met inhoud, die zich traag opent en lang blijft hangen.

Weinig druiven hebben zo’n opvallend visueel profiel als Lagrein. De schil is rijk aan anthocyanen, wat de iconisch diepe kleur van Lagrein verklaart. Die hoge concentratie anthocyanen zorgt voor een diepe, haast inktachtige kleur. Zelfs bij beperkte schilweking blijft de wijn intens gekleurd, wat hem niet alleen visueel aantrekkelijk maakt, maar ook stevig en structuurvol. De kleur is dus geen façade, maar een voorbode van wat nog komt.

Wat Lagrein écht uniek maakt, is zijn aromatisch profiel. In de Dunkel vinden we aroma’s van viooltjes, zure kersen, rode pruimen, cassis, laurier, cacao, drop en bosgrond. In gerijpte versies kunnen daar toetsen van vanille of zelfs pure chocolade bij komen. De stijl varieert van krachtig en gespierd tot complex en elegant, afhankelijk van de vinificatie en rijping. Maar altijd is er die herkenbare combinatie van zuren, tannine en diepgang.

En dan is er nog zijn lichtere kant: de Lagrein Kretzer. Dit is de roséversie van Lagrein, traditioneel gemaakt via korte schilweking. Kretzer is minder complex, maar allerminst banaal. Hij legt de nadruk op fruit, fraîcheur en levendigheid, met tonen van aardbei, rode bes en soms een kruidige toets. Lichtvoetiger dan de Dunkel, maar met dezelfde herkenbare signatuur.

Riserva: the best of the best!

Lagrein is op zichzelf al een wijn met kracht en karakter, maar wanneer je een fles Riserva in handen hebt, weet je dat je een niveau hoger speelt. Dit zijn geen snelle flessen voor impulsieve drinkmomenten, maar doordachte wijnen waar de producent zijn beste druiven, grootste zorg en langste rijpingstijd aan heeft toevertrouwd.

Wat een Lagrein Riserva onderscheidt, begint al in de wijngaard. Voor deze wijnen worden bijna uitsluitend druiven van oudere stokken gebruikt. Die wortelen dieper, leveren minder maar geconcentreerder fruit, en geven druiven met meer diepgang en balans. De trossen zijn kleiner, de bessen dikker, met een rijkere schilstructuur en meer fenolische kracht. Dat proef je onmiddellijk: het sap is intenser, complexer en krachtiger.

Ook in de kelder wordt niets aan het toeval overgelaten. Riserva-wijnen ondergaan doorgaans een langere rijping, vaak op grote houten fusten of barriques. Die extra tijd op hout en later op fles zorgt voor zachtere tannine, een betere integratie van aroma’s en een gelaagde structuur die pas na enkele jaren volledig tot zijn recht komt. De stijl verschuift van uitbundig fruit naar diepte en nuance: rijpe pruimen, donkere chocolade, grafiet, balsamico en een minerale ondertoon die lang blijft hangen.

Een Lagrein Riserva is geen drinkwijn voor elke dag, maar een begeleider van gerechten met inhoud: wild, stoofpotten met paddenstoelen, bosduifjes of een stevig stuk lamsvlees. Gerechten met structuur, weerhaakjes en kracht, net als de wijn zelf.

Een druif voor de doorzetter

Lagrein is koppig, intens en heeft tijd nodig om te bloeien. Maar geef hem die tijd, en je krijgt er rijkdom en finesse voor terug. Het is een druif voor mensen die geen zin hebben in oppervlakkige pleasers. Voor wie gelooft dat karakter boven charme gaat. En dat een goed gesprek pas begint nadat de eerste indruk is weggeëbd.

Dus ja, als ik een druif was, dan was ik Lagrein. Geen allemansvriend, maar wel eentje waar je op kunt bouwen.

Filed under: Uva Italia | Tagged: , , , , , , , , , | Leave a comment »

Brunello 2015 vs 2016 – The battle of the Tuscan king!

Posted on oktober 22, 2022 by Bottle Case

Brunello di Montalcino heb ik steeds een bizar fenomeen gevonden als wijn. Ik kon het moeilijk vatten dat net deze Toscaanse wijn één van ’s wereld beroemdste Italiaanse wijnen is. En laat er geen twijfel over bestaan, dat is hij wel degelijk. Je kan zoveel orakelen over Italiaanse wijnen als je wilt, als je het over Brunello hebt dan zie je plots de herkenningslichtjes aangaan in de ogen van de proevers. Ah ja, Brunello, die wijn die kennen we! Maar dat drinken we niet hoor… ‘Duur hé!’ is de commentaar die er dan meestal volgt.
Lang heb ik gedacht dat het net is omwille van het prijskaartje dat er rond de nek van de fles hangt, dat de wijn zulke faam geniet. Net te vermoeiend, een gebrek aan de nodige frisheid, het fruit iets te rijp. Ja, ik had wel enkele opmerkingen als het over Brunello ging.
Zoals zo vaak kan je wel een oordeel vellen over een type wijn maar is een veralgemening toch uit den boze. Deze conclusie moest ik ook voor de Brunello trekken nadat ik mocht genieten van een degustatie van het huis Poggio di Sotto. Sindsdien vind ik dit helemaal geen bizar fenomeen meer.

En dus trok ik met het nodige enthousiasme naar onze Amici proefavond waar er een bijzondere tasting op het programma stond. Kersvers wijnmeester Peter had immers 4 domeinen geselecteerd waarvan we de jaren 2015 en 2016 naast elkaar gingen proeven. Twee jaargangen die het nodige stof hebben doen opwaaien in de internationale pers. Toen op de anteprima di Brunello de 2015-wijnen op de proeftafel kwamen volgden er de meest lyrische commentaren. Een jaartje later werden deze commentaren zelfs nog overtroffen. Het jaar 2016 zou immers het beste wijnjaar zijn dat Brunello en bij uitbreiding heel Toscane heeft gekend. Je kan beter wat sceptisch zijn bij het aanhoren van deze commentaren want we vernemen deze superlatieven uiteraard in veelvoud bij de voorstelling van een nieuwe jaargang (ik heb er nog nooit eentje weten vertellen dat een zeker jaar een barslecht jaar is).

Brunello di Montalcino DOCG – Enkele weetjes:

  • Montalcino vinden we in de Toscaanse provincie Siena, in Il cuore antinca di Toscana waar de bekendste herkomstgebieden liggen.
  • Brunello di Montalcino zal steeds een rode wijn zijn.
  • De wijn mag enkel gemaakt worden van de Sangiovese druif, lokaal Brunello genoemd.
    De naam Brunello is trouwens het verkleinwoord van Bruno (wat bruin betekent). Bruno was de oorspronkelijke benaming die men in Montalcino aan de lokaal aangeplante druif gaf.
    Deze druif is trouwens een kloon van de oorspronkelijke Sangiovese en gaat door het leven als de Sangiovese Grosso.
  • Ongeveer 2100 hectares zijn bestemd voor de Brunello di Montalcino DOCG, goed voor meer dan 200 producenten.
  • De wijn werd een DOC in 1966 en maakte in 1980 de sprong naar DOCG.
  • Er zijn 2 verschillende DOCG wijnen voor Brunello di Montalcino
    De klassieke Brunello di Montalcino DOCG
    Deze wijnen hebben een verplichte lageringsperiode van 5 jaar waarvan 24 maanden in vaten of fusten
    De Brunello di Montalcino Riserva DOCG
    Deze wijnen hebben een verplichte lageringsperiode van 6 jaar waarvan 24 maanden in vaten of fusten.
  • Het terroir in Montalcino is zeer divers en bevat onder andere kalksteen, leisteen, klei, vulkanische grond en galestro (kruimelige mergel). De stijl en complexiteit van de Montalcino-wijnen zal dan ook sterk terroir afhankelijk zijn.
  • Iedereen kent wel het verhaal van Biondi-Santi als de grondlegger van de Brunello di Montalcino. We schetsen het kort!
    Brunello werd voor het eerst gemaakt door Clemente Santi in het midden van de 19e Eeuw.
    De kleinzoon van Santi, Ferruccio Biondi-Santi, bracht de eerste moderne versie van de Brunello di Montalcino uit in 1888 nadat de wijn meer dan een decennium gerijpt had in houten vaten. Er zouden nog steeds enkele van deze originele flessen in bewaring zijn. Heb je zo’n exemplaar in je kelder liggen dan zal dit van een onschatbare waarde zijn.
    Indien je toevallig ook nog eens een Biondi-Santi Riserva 2012 in je kelder hebt liggen dan geef ik je de raad om deze nog enige tijd in bewaring te houden. Deze fles werd immers op de markt gebracht in 2021 en was de laatste wijn waarbij Franco Biondi-Santi (de kleinzoon van Ferrucio) betrokken was bij de productie. Hij overleed op 8 april 2013.

De proeverij! Op voorhand hadden we geen weet of er nu 2015 of 2016 in het glas zat. Hieronder beschrijf ik wel degelijke de volgorde zoals we de wijnen geproefd hebben.

  1. Lisini Brunello di Montalcino 2015
    Helder, kersenrood met een bruin randje en tranend. De neus is zeer geparfumeerd met rijpe kersen die als opgelegd in alcohol overkomen. Gul-fruitig van aroma bovendien met naast de kersen ook nog pruim. Het geparfumeerde is voornamelijk van de viooltjes. Provençaalse kruiden, munt en oregano zijn aanwezig. Verder vanille, mokka, chocolade, vlezig en een licht aardse toets. De neus kon de alcohol niet echt verbergen, de smaak kan dit ook niet. Vooral in de afdronk komt dit net iets teveel opzetten. Toch proeven we een rijke, rijpe, voldoende krachtige wijn. De taninne komen vooral later opzetten en zijn pas in de afdronk heel duidelijk present. Die afdronk mocht trouwens wel een tikkeltje langer zijn.
    Punten: 88/100 (Te koop bij Levipe – prijs 50,50 €)
  2. Lisini Brunello di Montalcino 2016
    Sangiovese die gedurende 42 maanden rijpt in Slavonische foeders.
    Helder, intens robijnrood en tranend. Mooi bouquet met voornamelijk frisse specerijen zoals jeneverbes en peper met kruiden als salie en oregano. De houttoetsen komen duidelijk door! We ervaren ceder, koffie, tabak en leder. Na walsen komt bovendien een lichte bosgeur opzetten. Qua smaak zijn er de veelbelovende tannine die een zeker bewaarpotentieel verraden maar bezit de wijn tevens een zeer mooie aciditeit met fris jong rood en zwart fruit en een heerlijke kruidige toets.
    Punten: 91/100 (Te koop bij Levipe – prijs 50,50 €)
  3. Fuligni Brunello di Montalcino 2015
    Sangiovese die gedurende 30 tot 36 maanden rijpt op eik.
    Heldere robijnrode kleur, tranend. Het aroma is vooral fruitgedreven met toch een fijnkruidigheid. We ontdekken, kers, braam, pruim, framboos, tijm, munt, laurier, peper, vanille en mokka. De alcohol is lichtjes dominant present (totaal niet storend). Vlezig en aards van stijl. In de mond geeft de wijn een uiterst harmonieus gevoel, fruitgeladen, van het rijpere type, en fijne tannine. Gelukkig counteren de zuren zeer mooi.
    Punten: 89/100 (Te koop bij Licata – prijs 80,00 €)
  4. Fuligni Brunello di Montalcino 2016
    Sangiovese die gedurende 30 tot 36 maanden rijpt op eik.
    Heldere, volle robijnrode kleur, tranend. Zeer aangename neus met veel fris, ietwat ingetogen fruit van braam, kers en aalbes. De kruidigheid speelt een hoofdrol in het bouquet. Duidelijke aanwezigheid van peper en laurier met jeneverbes en oregano als aanvulling. Thee, koffie, tabak en leder zorgen voor de branderige aroma’s. Licht aardse ondersteuning. In de mond vinden we een bijzonder fraai evenwicht terug. De tannine zijn krachtig en rijk, de zuren vullen fris en levendig aan. Het fruit zorgt voor een mooie suspense en komt zeer veelzijdig opzetten. In de afdronk vinden we een frisse aanvulling van tabak en een Turkse specerijenmarkt.
    Punten: 91/100 (Te koop bij Licata – prijs 80,00 €)
  5. Casanova di Neri Brunello di Montalcino 2016
    Sangiovese die een opvoeding krijgt van 43 maanden in grote foeders.
    Donker kersenrood, helder, zuiver en tranend. Even ruiken aan het glas en er openen zich heel wat perspectieven. Onmiddellijk begin je te walsen omdat je nog meer wenst te ontdekken. Complex geursamenspel met vooral zeer fijne, frisse toetsen. Blauw (myrtilles), rood (kers) en zwart (braam) fruit omgeven door het frisse gevoel van specerijen/kruiden (laurier, tijm, jeneverbes, peper, salie…). Cederhout, koffie, tabak tot zelfs potloodslijpsel en humus. De neus doet je verlangen naar een slok! Die eerste slok zorgt vooral voor bevestiging. Deze wijn kent een zeer knappe balans met een zeer mooi frisse aanvulling. Die fijnkruidigheid van in de neus komt helemaal terug, net als de variatie aan fruit. De mond vult zich dus perfect en in de afdronk zorgt een tabak aanwezigheid nog voor een aangename aanvulling. Deze wijn voorspel ik bovendien een zeer mooie toekomst!
    Punten: 93/100 (Te koop bij Tg Fine Wines – Prijs 59,00 €)
  6. Casanova di Neri Brunello di Montalcino 2015
    Sangiovese die een opvoeding krijgt van 43 maanden in grote foeders.
    Donker kersenrood, helder, zuiver en tranend. Een wat rijpere neus met zwoeler fruit in de meest frisse vorm van het woord. Rijpere kersen, wat pruim en braam. De florale viool toets zweemt doorheen het glas. Munt, salie, vanille, mokka, humus en een licht vlezige toets. Proeven zorgt voor veel bevestiging! Zachte, bijna fluwelige tannine, de zuren blijven even achterwege maar komen in de tweede fase wel degelijk opzetten. De afdronk kent een behoorlijke lengte. Dit is een mooie, rijpere maar zeer rijke wijn die vele wijnharten op dit moment zal bekoren.
    Punten: 91/100 (Te koop bij Tg Fine Wines – Prijs 59,00 €)
  7. Il Marroneto Brunello di Montalcino 2015
    Sangiovese die vergist in inox cuves en nadien een opvoeding geniet in botti van 25 hl.
    Heldere, kersenrode kleur en tranend. De neus is een zwoele fruitbom. De kruiden moeten hun best doen om er voldoende frisse toetsen tegenover te zetten. Aardbei, kers en rode bes geven hier het beste van zichzelf. De viooltjes spelen de tweede… euh zijn duidelijk aanwezig net als vanille, munt, laurier en mokka tot zelfs wat champignon. Rijke aanzet in de mond met krachtige maar omfloerste tannine, bijna fluwelig. De aanwezigheid van het wat rijpere fruit zorgt voor een zacht mondgevoel dat toch wel vullend is. Vol en rond, mooi in balans en de kruidigheid komt voornamelijk in de voldoende lange afdronk opzetten.
    Punten: 88/100 (Te koop bij Licata – Prijs 85,00 €)
  8. Il Marroneto Brunello di Montalcino 2016
    Sangiovese die vergist in inox cuves en nadien een opvoeding geniet in botti van 25 hl.
    Intense volrode kleur en tranend. De neus is zeer divers en complex. Al komen opnieuw vele van de reeds opgesomde geuren opzetten in het glas. Blauwe bes, rode kers, zwarte braam zorgen voor het fruit. Laurier en grafiet voor de frisse vegetale aanvulling. Peper en jeneverbes voor de specerijen en de kruidigheid van salie en oregano. Subtiele aardse aanvulling en de branderige aroma’s van tabak, koffie, leder en bijna sigarenkistje (ceder dus). De mond is wel bijzonder fraai! Heel mooie aanwezigheid van de tannine, fijne aanvullende aciditeit en een doorgaans stevig maar fris mondgevoel. Een wijn die af is maar die je best toch nog even wat kelderrust gunt om zich volledig te ontplooien.
    Punten: 91/100 (Te koop bij Licata – Prijs 85,00 €)

De aandachtige lezer van de proefcommentaren zal de subtiele verschillen tussen 2015 en 2016 in de notities hebben opgemerkt. De wijnen van het jaar 2015 hebben steeds wat rijper fruit, wat logisch is want 2015 was vooral een warm jaar. Ook de aanwezigheid van de specerijen/kruiden zijn lichtjes anders net als de branderige aroma’s. Deze wijnen zijn bovendien toegankelijker.
In de wijnen van 2016 kwam er meer fris, wat blauw fruit boven. De kruidigheid van munt werd vervangen door de jeneverbes, mokka werd koffie er waren meer leder en grafiet toetsen aanwezig. De tannine is iets minder fluwelig maar wel wat krachtiger… Kortom 2016 gaf een frisser gevoel en zal je volgens mijn mening langer kunnen bewaren.
Ik focuste me vanaf de start op deze subtiele verschillen en dat stelde me in de gelegenheid om telkens het correcte jaar te ontdekken. Bovendien bekoorden de wijnen van het jaar 2016 me net iets meer dan deze van 2015 wat ongetwijfeld opnieuw met de frisheid van de wijn te maken heeft.

Hoewel ik in het begin vrij sceptisch was om 2 glazen naast elkaar te proeven vond ik dit een zeer geslaagd opzet. Hoe klein ook de verschillen zijn, je kon ze nu wel mooi ontdekken!
Een geslaagd ouverture van onze nieuwe wijnmeester dus… Well done Peter!

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Bodegas Valderiz – Ribera del Duero van 2016 naar 2004

Posted on februari 17, 2021 by Bottle Case

Een verticale proeverij! Ik ben zware fan, althans als het om een goed domein gaat tenminste. Voor onze laatste ‘fatsoenlijke’ verticale proeverij moest ik terugblikken naar de Old Vines verticale van Quinta do Crasto. Jaren geleden alweer ondertussen. Het was dus hoge tijd om er opnieuw eentje op de agenda te plaatsen. Al enkele jaren was ik bezig met de opbouw van Valderiz Ribera del Duero van de gelijknamige Bodegas Valderiz. Gelukkig was Ricardo Esteban voorstander van dit idee en plaatste hij enkele ontbrekende jaargangen op de pallet bij een bestelling aan het domein. 10 verschillende jaargangen vielen er te proeven, de jongste van het jaar 2016, de oudste van 2004!

Bodegas y Vinedos Valderiz is één van de toonaangevende Bodegas uit het Spaanse Ribera del Duero (Castilla y Léon). Ze bezitten niet de roem van Vega Sicilia maar zijn de laatste jaren aan een stevige opmars bezig. Hun wijnen zijn dan ondertussen ook gemeengoed geworden op het wereldwijde wijnplatform. De Valderiz is waarschijnlijk hun meest bekende wijn.
Bodegas Valderiz ligt in Roa (Burgos) en de 60 ha aan wijngaarden zijn, hoewel Ricardo Esteban de dagelijkse leiding heeft, nog steeds in handen van de ondertussen gepensioneerde Tomas Esteban. Hij is in 1980 van start gegaan met zijn project in de Ribera Del Duero met een duidelijke filosofie; deze van de biodynamische wijnbouw.

Ribera del Duero is tot nader order één van de belangrijkste wijngebieden van Spanje. De wijngaarden liggen op een hoogte tussen de 750 en 910 meter boven zeeniveau. Er heerst een extreem klimaat met hele droge en hete zomers en koude winters. De verschillen tussen de dag- en nachttemperatuur zijn zeer groot. De bodem bevat een losse structuur met kalksteen, kiezel en ijzer en nabij de rivier is er ook veel klei te vinden.

De Valderiz wijn is al gedurende jaren een blend van 95% Tempranillo en 5% Albillo. Het alcoholpercentage durft naargelang de jaargang te schommelen tussen de 14,5% en 15%. De stokken zijn vandaag (2021) gemiddeld ouder dan 30 jaar. De wijn krijgt steeds dezelfde opvoeding. Vergisting in inox kuipen, malolactische vergisting voor 50% in inox en voor 50% in eiken vaten. Rijping voor 24 maanden in eiken vaten. 80% in Franse eik, 20% in Amerikaanse eik. De helft zijn steeds nieuwe eiken vaten, de andere helft zijn vaten van één jaar oud. Huidige prijs van de wijn bedraagt 23,40 €!

De proefresultaten:

  1. Valderiz Ribera del Duero 2016
    Volle karmijnrode kleur, tranend. De neus voelt nog zeer jong aan met enorm veel donker, zwart fruit. Een vleugje tabak, een vleugje cacao en uiteraard is er de uitgebreide kruidentuin. Zachte, krachtige en zeer aangename tannine vullen de mond. Er is tevens veel fruit aanwezig. Een lekker, lang mondgevoel, aanhoudend zelfs. Achteraan blijft er veel fruit aanwezig, peper en andere kruiden met dat toetsje aan cacao. Mocht je twijfelen, 2016 is een heerlijke en zeer smakelijke Valderiz.
    Score: 86/100
  2. Valderiz Ribera del Duero 2015
    Zeer mooie traanvorming hier, gekleurd bovendien. De neus vult zich met frisse kruiden, donkere chocolade, donker fruit, munt, roos en een zweem zoethout. De smaak voelt zeer fris aan met stevige goed omringde tannine. De cacao is iets bitterder dan 2016 en daardoor draagt de wijn ook wat langer. Zeer veel jong, donker fruit valt er te proeven. Geweldig aangenaam, nog te jong maar met een grote toekomst!
    Score: 89/100
  3. Valderiz Ribera del Duero 2014
    Zeer mooie traanvorming, gekleurd. De neus begint voor het eerst helemaal rond te komen. De complexiteit sluipt erin. Fruit, kruiden, alcohol, hout, branderig, vegetaal en animaal weten elkaar zeer goed aan te vullen. De neus wint in punten.
    De smaak voelt minder krachtig aan dan 2015 maar is wel een puntje branderiger, om niet scherper te zeggen. Uiteindelijk vindt de wijn wel een subliem evenwicht en blijft het fruit tot diep in de lange finale aanwezig. Fraai voorbeeld van een enorm smakelijke Ribera.
    Score: 87/100
  4. Valderiz Ribera del Duero 2011
    Zeer mooie traanvorming, gekleurd. Geweldige neus. Er begint gedroogd fruit in te treden… welkom pruim! De smaak is helaas niet echt zuiver. De wijn wordt dan ook niet verder meer beoordeeld.
  5. Valderiz Ribera del Duero 2010
    Zeer donker gekleurd, met heerlijke rode tranen. De neus biedt een massa aan jong zwart fruit. Je zou zweren dat je een jeugdig exemplaar in het glas hebt. Helemaal achteraan deint het fruit wel naar het wat gedroogde uit. Sappige, krachtige tannine met mooie cacao en een almaar aanhoudende lengte. Dit is een fantastisch en heerlijk glas wijn!
    Score: 92/100
  6. Valderiz Ribera del Duero 2009
    Zeer donker gekleurd en heerlijk gekleurde tranen. Rijper fruit, voornamelijk zwart fruit in combinatie met gedroogde pruim. Violetjes, vele kruiden en warmere specerijen, versmolten houtgevoel. Prachtige branderige aroma’s De smaak is subliem heerlijk. Dit is een genotsmiddel in de vorm van wijn. Lange sappige smaak met fluwelige tannine. De wijnen worden wat ouder en evolueren wonderlijk mooi!
    Score: 96/100
  7. Valderiz Ribera del Duero 2008
    Gekleurde tranen maar er is een licht kleurverlies die de kleur naar kers doet neigen. De neus is tweeledig. Je hebt, verwonderlijk en voor het eerst, meer knapperig rood fruit dan zwart fruit. Ook in het florale is er een omschakeling naar roos ipv viool. Na het walsen komt de rest opzetten met ceder, tabak, koffie en vele kruiden. De smaak is superheerlijk. Nog steeds fris, zeer kruidig en nog altijd de aanwezigheid van het sappige rode en zwarte fruit. Cacao en tabak naar het einde toe, wat grafiet, wat groene kruiden. Dit bekoord me zeer!
    Score: 94/100
  8. Valderiz Ribera del Duero 2006
    Gekleurde tranen en wat een prachtige geschakeerde kleur. Zo heerlijk qua aroma. Dat jonge springerige fruit is nog steeds aanwezig. De tertiaire aroma’s uiteraard ook maar zonder een dominantie te hebben. Het bouquet wijzigt bij elke wals in het glas. Alles is aanwezig Wat kan je vertellen over een wijn die zo magnifiek is als deze. Zulke perfecte tannine. Manmanman wat een wijn!
    Score: 98/100
  9. Valderiz Ribera del Duero 2005
    Donkere kleur en prachtig gekleurde tranen. De aanzet van de neus is ietwat lactisch. Na het walsen is dit echter vlug verdwenen. De melkchocolade die blijft echter wel degelijk aanwezig. Maar hierop blijven focussen zou een totaal verkeerd geurimpressie geven. Er is immers veel fruit aanwezig en jonge verse kruiden lijken wel recht uit onze eigenste kruidenbak te komen! In de mond is het smullen geblazen… Sappig, fruitig, rijp, prachtig verweven en in elkaar vloeiend met een zeer lange finale. Dit is alweer een schot in de roos en een sublieme wijn.
    Score 97/100
  10. Valderiz Ribera del Duero 2004
    Donkere kleur en gekleurde tranen. Enorm aantrekkelijke neus, bomvol jong fruit. Dit is onwezenlijks! Braam, cassis, pruim… tertiaire aroma’s met ceder, cacao, noem maar op. Sublieme frisse kruidigheid in de mond. Als een volleerde evenwicht acrobaat die laat lijken dat die dunne koord onbestaande is. Bestaat perfectie dan toch?
    Score 97/100

Zoals in de inleiding aangehaald ben ik fan van een verticale proeverij! Eén van de moeilijkste vragen omtrent een wijn is immers ‘En hoelang kan je deze bewaren?’. Je hebt vaak wel een indicatie maar toch. Uit de verticale van Valderiz hebben we geleerd dat hoewel de jonge wijnen een enorm potentieel bieden, je ze toch best enige jaren in optimale omstandigheden laat rusten. Het geduld zal beloond worden want de oudste wijnen op de proeftafel hadden zoveel meer te bieden dan de jongere veulens.

Ik heb mezelf dan ook plechtig beloofd dat ik vanaf nu elk jaar een doosje Valderiz de kelder in troon. Of ik er ook lang genoeg af ga kunnen blijven…

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Rode wijn in stripvorm

Posted on januari 3, 2013 by Bottle Case

Het Institut Français de la Vigne et du Vin (IFV) brengt het maken van rode wijn in stripvorm. Het geeft een prachtig en eenvoudig overzicht, weliswaar in het frans.
In de hoop dat het IFV dit oké vindt deel ik dit zeer graag met jullie!

Rode wijn in stripvorm

Filed under: J(ust) F(or) F(un) | Tagged: , | Leave a comment »

Morgen drink ik rooden wijn

Posted on januari 12, 2012 by Bottle Case

Morgen drink ik rooden wijn,
morgen zal mijn lief hier zijn,
in de warme lampeschijn
zal zij liggen, bleek en fijn.

Wilder dan een springfontein
breek ik uit, en ben weer klein
bij haar leden, zoet satijn,
diepe bedding, dieper pijn.

Morgen drink ik rooden wijn,
morgen zal mijn lief hier zijn

(Van de Nederlandse dichter Jan Engelman)

Filed under: J(ust) F(or) F(un) | Tagged: , | Leave a comment »

In het teken van de Worldcup 2010: Zuid-Afrika vs Pinotage…Game Over!

Posted on juni 1, 2010 by Bottle Case

Laten we het vandaag eens een keertje over de Pinotage druif hebben. Deze Zuid-Afrikaanse druif werd ontdekt, gecreëerd, samengesteld door een zekere professor Perold in het Zuid-Afrikaanse Stellenbosch. Vandaag staat deze universiteit nog steeds als ‘uitstekend’ gekend in de wijnmiddens. Stellenbosch wordt trouwens aanzien als het kloppende hart van de Kaapse wijnhandel. Ook kwalitatief staan deze wijnen op een hoog schavotje, al krijgen ze stilaan wel geduchte concurrentie vanuit het walvissen gebied Hermanus en Walker Bay.

Maar goed we gingen het over de Pinotage hebben. Je kunt me moeilijk betichten van niet over een open wijngeest te beschikken maar waarheidsgetrouw moet ik zeggen dat een Pinotage wijn me zelden heeft kunnen boeien.

Het is ook geen eenvoudige druif om mee te werken natuurlijk. Dit zal voor een groot deel waarschijnlijk wel genetisch bepaald zijn. Eén van zijn ouders is trouwens de Pinot Noir (Pinotage is een kruising tussen Pinotage en Cinsault). En laat nu net de Pinot Noir gekend zijn als één van de koppigste en moeilijkste druif die vol tegenstrijdigheden zit. Niet eenvoudig dus om er een gedegen wijn van te maken.

Net zo met de Pinotage. Oké, hij blijft gevrijwaard van een aantal moeilijke eigenschappen die zijn vader wel bezit. Maar al bij al blijft het een lastige klus om een kwaliteitsvolle Pinotage te maken.

Absolute voorwaarde is dat je zijn rendementen grondig gaat beperken zodat hij een kleine opbrengst geeft én dat je de druif tot een optimale rijpheid laat komen. Kleine bedenking…zijn dat geen twee voorwaarden die bij elke kwaliteitsvolle wijn moeten toegepast worden? Net zo is de vereiste een zorgvuldige vinificatie toe te passen met een gepaste vatrijping op Franse of Amerikaanse eiken vaten. Maar van cruciaal belang vind ik echter dat je Pinotage stokken op leeftijd moeten zijn en bij voorkeur de status van Vieilles Vignes (50 jaar oud ongeveer) hebben bereikt.
Net hier wringt natuurlijk het schoentje…De druif zelf is amper 85 jaar oud!

Voldoe je aan deze voorwaarden en heb je het in je vingers om een wijn een goede vinificatie te bezorgen dan kan je Pinotage zijn agressieve tannine temperen, zijn rustieke karakter verbergen en zijn volle aroma’s en smaken tot ontwikkeling laten komen. Je zult dan volop de kruidigheid van zwarte peper, munt en eucalyptus samen met de moerbei, braam en pruim ontdekken. Zelfs een bescheiden hoeveelheid lava en licht verbrande rubber. De smaak zal een diepe winterse smaak van gestoofde zwarte vruchten zijn.

Slaag je er echter in deze vereisten te negeren dan zal je Pinotage helemaal niet goed zijn. Spiritus is dan je deel samen met vluchtige zuren die naar frambozenazijn neigen.

Ik moet je dus niet vertellen dat de echte goede Pinotage wijnen, en ik besef zeer goed dat ik op enkele zere tenen kan trappen nu, zeer zeldzaam te vinden zijn. Heb je ze gevonden, laat het me alvast weten! Ik zal alvast niet schrikken van een navenant prijskaartje…

Filed under: Second opinions? | Tagged: , , , | 6 Comments »