Second opinions? | Bottle Case

🍷 The Golden Hectare of Barolo — How Capital Is Redrawing Barolo’s Future

Posted on januari 2, 2026 by Bottle Case

When I’m in the car, I almost always have a wine podcast playing. This drive was no exception. With the seatbelt fastened and the road unwinding ahead, I listened as James McNay, my friend and fellow Italian Wine Ambassador, guided the conversation on Ambassador’s Corner for the Italian Wine Podcast.
His guest was Attilio Pecchenino.

The exchange was pleasantly familiar. Terroir, tradition, Nebbiolo, Barolo as it is supposed to be discussed. I was listening closely, almost on autopilot, until James asked a question that shifted the entire frame of the conversation.

“Attilio, what is a hectare of Barolo vineyard worth today?”

Attilio said that in 2009 he had bought a parcel in the Bussia cru for around €300,000 per hectare.
Today, he replied without a pause, it is closer to €3,000,000 per hectare.

Three million euros.
For a single hectare.

In that moment, it became unmistakably clear that this story is not only about wine. It is no longer confined to grapes, vinification, or vintages. It is about capital, structural scarcity, and the defining question of the next era in the Langhe. Who will still be able to make Barolo, and on what terms?

📈 Why Barolo Vineyard Land Has Become a Luxury Asset

That Barolo vineyard land now costs a fortune is no coincidence, and certainly not a passing phase. It is the result of three forces that have been moving together for years: structural scarcity, tight regulation, and a level of demand that simply holds.

To begin with, Barolo is geographically small. The appellation covers only a limited run of hills across eleven communes, and there is very little room to expand. On top of that, new plantings are tightly controlled at European level. Through the planting authorisation system, annual vineyard growth is effectively capped at around one percent. In a zone where almost every suitable slope was planted decades ago, that means something very practical. Almost no new land is added to the Barolo equation.

And yet the world’s appetite for Barolo has not eased. Year after year, production remains broadly in the same range, often estimated at around thirteen million bottles, while Barolo has only strengthened its place on international wine lists and in collectors’ cellars. It has long since broken free of the “classic Italian red” category. Today it is treated as a global reference, spoken of in the same context as great Burgundy or top Napa.

What is striking is that this prestige has not translated into an equivalent surge in the wine’s underlying producer-side value. The price per hectolitre of Barolo, a useful proxy for the wine’s value at origin, has remained remarkably steady in recent years, hovering around €900 to €1,000. For investors, that matters. It suggests a market that is not only prestigious, but also predictable.

Then there is Barolo’s own brand power. When someone buys a Barolo parcel today, they are still investing in a product, wine made from grapes grown on a specific slope. At the same time, they are buying into an international reputation built on origin, prestige, and historical depth. In that context, each hectare works like a lever. Limited supply, structural scarcity, and global reputation keep reinforcing one another. The outcome is hard to avoid. Land prices are not rising because farming suddenly became more expensive. They are rising because Barolo itself has become an exceptional and highly coveted possession.

🔎 What Does It Cost Today?

Translate that dynamic into real numbers and you quickly arrive at the different crus. Not every hectare of Barolo is priced the same. Location, reputation, and scarcity are decisive. Conversations with producers and recent market analysis suggest the gaps are now substantial.

Indicative market values for Barolo vineyard land (2024):

Bussia (Monforte d’Alba): €2.5–3.0 million per hectare
A blue-chip site with iconic producers; the reference point for Monforte.
Cannubi (Barolo commune): €2.0–2.5 million per hectare
Historic cru, referenced as early as 1752; a powerful name with slightly broader availability.
Ravera (Novello): €1.2–1.8 million per hectare
Rapidly rising in esteem; attractive to newer investors.
Vigna Rionda (Serralunga d’Alba): €2.0–3.0 million per hectare
Extremely limited supply; discreet transactions can exceed these levels.

Sources: CREA, Gambero Rosso (2024), interviews with producers.

💼 Case Study: Vietti

“A brand can survive, but a wine style is alive.”

I still remember clearly how I used to drink Vietti. Their Rocche di Castiglione was, for me, the textbook example of what Barolo can be. Complex, refined, and at the same time unmistakably rooted in its place. These were wines with tension and personality, wines that seemed to hold a line between polish and stubbornness.

So when it became public in 2016 that Vietti had been sold to the Krause Group from Iowa, it landed like a shockwave in Barolo. It was one of the first times a historic Barolo estate, built and financed over generations within a family, passed entirely into foreign hands. On paper, everything looked reassuring. The winemaking team stayed. Mario Cordero, who had long been responsible for vinification, remained in place.

And yet wine is rarely only the sum of technique.

In the years after the takeover, I began to notice a shift in the glass. The wines were still undeniably good. Technically precise, clean, consistent. But for my taste, they felt different. Less inner tension, less personality. More polished, smoother, more obviously “correct”. As if some of the wine’s friction had been traded for international readability. It was still Barolo, but it felt less insistently Barolo.

That impression took on a human face at Vinitaly 2025. There I met Caterina Cordero, the family’s daughter, who now runs Cordero San Giorgio in Oltrepò Pavese with her brothers. She spoke openly about the changes at Vietti, about how much she missed Barolo, and about her hope of one day being active in the Langhe again. Not with bitterness, but with a visible sense of longing.

She did not come across as someone who had “lost a project”. She came across as someone who missed a place. And that is precisely why this case matters. Behind an acquisition there is never only brand strategy or investment logic. There is also a sense of style, a family history, and a way of working that does not always travel cleanly from one context to another. Even when the winemaker remains the same, the wine can change when the world around it changes.

🍇 Consequences in the Vineyard

The list of buyers in Barolo has become surprisingly diverse. Alongside the familiar family names, rooted in these hills for generations, new players are showing up more and more often. Luxury groups, private equity, even international hospitality companies are looking at Barolo as a safe and prestigious place to put their money. That flow of capital is not automatically a bad thing, but it does change the region’s rhythm.

You see it most clearly in ownership. For families who have worked the same steep slopes for decades, today’s land prices are becoming harder and harder to square with succession. When a hectare is worth millions, the estate does not only gain status. The financial pressure around handover rises as well. Inheritance tax is calculated on market value, while the cash in a wine business is often limited. The wealth sits in the vineyard, not in the bank. Add the reality of having to buy out brothers or sisters who are not active in the domaine, and the sums quickly become too heavy, even for healthy estates. Banks look at cash flow, not at heritage.

In that context, selling becomes less of a choice and more of a necessity. Not because families want to stop, but because the numbers start pushing them there. For young winemakers, the same prices create a near-impossible barrier. Barolo becomes less a place you can grow into step by step, and more a place you can only enter if serious capital is already behind you.

With new ownership also comes a shift in how winemaking is approached. In family estates, the vineyard is usually the starting point, with decisions shaped by experience, intuition, and pride in the land. In larger structures, the focus more often moves toward efficiency and control. Money goes into modern cellars, precision tools, hospitality, and international marketing. That can raise standards and professionalise the region, but it also changes what gets valued most. Winemaking becomes part of a broader business model, where consistency and scale can matter more than a personal touch.

And that has consequences for how Barolo is made today. Terroir does not disappear, but it starts playing a different role inside a tighter economic frame. The question hanging over these vineyards is not whether Barolo will lose quality. The real question is how much room will remain for identity, for interpretation, and for the kind of individual voice that made so many of us fall in love with Barolo in the first place.

👃 What Does This Mean for What’s in the Glass?

For the drinker, these changes show up first on the label. In Barolo, origin is carrying more and more weight, and you see that in the rise of the Menzioni Geografiche Aggiuntive, the MGAs. Producers increasingly choose to state exactly which cru, or even which parcel, their grapes come from. Not only out of pride or conviction, but because that kind of precision now has real value. A name like Bussia, Cannubi, or Vigna Rionda is no longer just a place on a map. It has become a clear signal in the market.

That evolution mirrors the jump in vineyard prices almost directly. As hectares become rarer and more expensive, the urge to show that value openly grows stronger. MGAs are more and more used as price anchors. They help justify higher bottle prices and they create a hierarchy inside an appellation that many people used to think of as one whole. Barolo becomes less of a single category and more of a layered landscape, where origin, reputation, and scarcity keep feeding each other.

But it does not stop at the label or the price list. It reaches into how terroir is talked about, and sometimes into how it is handled. Terroir once meant accepting the limits and the character of a specific slope. Today there is a risk that it turns into a story that needs to be easy to sell. Origin still matters, but more and more for what it adds commercially. Variation, risk, and vintage moodiness, things that used to be part of proud winemaking, can give way to consistency, predictability, and a style that reads well internationally. Anything that falls outside that frame gets smoothed out.

In the end, you can taste that shift. Many wines become more correct, cleaner, technically spotless. Yet some lose a bit of their tension and their edge. Not because they are made with less skill, but because the focus changes. The wine no longer has to speak first and foremost about where it comes from, as long as it remains recognisable and sellable within an international fine-wine language.

That is why Barolo now finds itself in a delicate place between return and identity. The challenge is not quality, that part is not in doubt. The challenge is meaning. Because when origin becomes only a marketing tool, rather than a guide for decisions in the vineyard and cellar, the soul of winemaking can slowly start to fade into the background.

🔮 Where Barolo Goes Next

The question of where Barolo is heading is not theoretical. You can feel it today in the vineyards, in the cellar, and in the market. One possible future is already easy to imagine, and it is the one many people quietly fear. Barolo becomes even more exclusive. In that scenario, it follows the road Burgundy has been on for years. The best crus become rarer and more expensive, prices keep climbing, and the bottles slowly drift out of the everyday reach of the lover of Barolo. Real growers will still be there, but their wines increasingly become things to collect and invest in. Barolo remains great, but it becomes harder to live with.

Another direction is scale and sameness. Larger groups take a stronger and stronger position, professionalise the region even further, and lift everything toward a consistent premium level. The wines are technically perfect, reliable, and instantly recognisable on the world stage. Barolo becomes a luxury product with a clean story and a clear place in the market. The downside is obvious. Differences between producers and between slopes become less pronounced. The risk is not that Barolo loses quality, but that it loses character.

Between those two extremes sits a third path, less obvious but perhaps the one most worth fighting for. A future where capital and character can live side by side. Where investors bring stability, resources, and infrastructure, while small producers keep their place by standing out through origin, interpretation, and personality. In that model, MGAs do not become marketing stickers. They stay what they are meant to be, a true expression of terroir. There is room for diversity, even inside a more professional and better resourced region.

Which way it goes will depend on who gets to lead the conversation. On who decides what matters more: return or interpretation, scale or nuance, sellability or meaning. Barolo’s future is not fixed by rules or market models. It will be shaped by choices made now, by investors and by winemakers alike. That tension carries both danger and hope. The hope is that Barolo can hold on to both quality and character, without giving away its soul.

📊 Barolo in Numbers (2024)

Growth in private investment since 2015: +70%
Average price of Barolo vineyard land: €1.8 to €3.0 million per hectare
Annual production: approximately 13 million bottles
Average export price: €21 per 0.75 litre bottle
Sources cited in the original context include CREA, Gambero Rosso, the Consorzio Barolo Barbaresco Langhe Dogliani, and Vinous.

🕯️ Epilogue

When I stepped out of the car that day, my thoughts kept circling back to Attilio Pecchenino, to the numbers, and to the look in Caterina Cordero’s eyes.
Three million euros for a single hectare of land. But how much is a piece of history worth?

Wine has always been more than a product. It is the work of people who make choices, year after year, generation after generation. The question is whether we will still taste that story in the future, now that hectares are more and more spoken of in gold, and value threatens to outweigh meaning.

This is only one way of reading a change that touches the entire region. The conversation about Barolo’s future deserves more voices than mine alone.

For me, Barolo has always been a wine to return to. A wine to spend time with, to age, to open on the moments that matter. My hope is that it can stay that way. Not as a luxury idea, but as living wine. Even in a world where Barolo is more and more treated as a brand, and less and less as a promise.

Filed under: Second opinions? | Tagged: Barolo, bussia, Italian wine ambassador, mga, nebbiolo, pecchenino, piemonte, wijn, wijninvestering, wijnkennis | Leave a comment »

🍷 De Gouden Hectare van Barolo – Hoe kapitaal de toekomst van Barolo hertekent

Posted on januari 2, 2026 by Bottle Case

Wanneer ik in de wagen zit, staat er meestal een wijnpodcast op. Ook dit keer. Ik reed, de gordel strak om me heen, terwijl op de achtergrond James McNay, mijn vriend en mede Italian Wine Ambassador, het gesprek leidde in Ambassador’s Corner van de Italian Wine Podcast.
Zijn gast was Attilio Pecchenino.

Het gesprek kabbelde aangenaam voort. Terroir. Traditie. Druiven. Barolo zoals Barolo hoort te zijn. Ik luisterde aandachtig, bijna achteloos, tot James plots die ene vraag stelde.
Mijn adem stokte.

“Attilio, wat is vandaag een hectare Barolo-wijngaard waard?”

Attilio vertelde hoe hij in 2009 een perceel in de cru Bussia had gekocht voor ongeveer €300.000 per hectare. En vandaag?
Het antwoord kwam zonder aarzeling: €3.000.000 per hectare.

Drie miljoen euro.
Voor één hectare.

Op dat moment werd glashelder dat dit verhaal verder reikt dan wijn alleen. Dit gaat niet langer uitsluitend over druiven, vinificatie of jaargangen. Dit gaat over kapitaal, structurele schaarste en de fundamentele vraag wie Barolo in de toekomst nog kan, en zal, maken.

📈 Waarom Barolo-wijngaardgrond vandaag onbetaalbaar lijkt

Dat Barolo-wijngaardgrond vandaag een fortuin kost, is geen toeval en al zeker geen tijdelijk fenomeen. Het is het resultaat van een samenspel tussen structurele schaarste, strikte regelgeving en een vraag die al jaren standhoudt. Om te beginnen is Barolo geografisch klein. De appellatie beslaat slechts een beperkt aantal heuvels in elf gemeenten, en uitbreiding is nauwelijks mogelijk. Nieuwe aanplant wordt bovendien streng gereguleerd door de Europese Unie, die via het systeem van aanplantrechten de jaarlijkse groei van wijngaarden plafonneert op ongeveer één procent. In een regio waar bijna elke geschikte helling al decennia geleden werd aangeplant, betekent dat in de praktijk dat er nauwelijks nog grond bijkomt.

Tegelijk blijft de wereldwijde vraag naar Barolo onverminderd hoog. Jaar na jaar schommelt de productie rond hetzelfde niveau (naar schatting zo’n dertien miljoen flessen) terwijl Barolo zijn positie op internationale wijnkaarten en in verzamelkelders alleen maar verder heeft versterkt. De wijn heeft zich definitief losgemaakt van het segment van de “klassieke Italiaanse rode wijn” en wordt vandaag gezien als een mondiale referentie, vergelijkbaar met grote Bourgogne of top-Napa. Die status vertaalt zich niet in een evenredige stijging van de wijn zelf. De prijs per hectoliter Barolo, de feitelijke waarde van de wijn aan de productiekant, bleef de voorbije jaren opvallend stabiel rond de 900 à 1.000 euro. Voor investeerders is dat een cruciaal signaal. Het wijst op een markt die niet alleen prestigieus is, maar ook voorspelbaar.

Daarbovenop komt de merkwaarde van Barolo zelf. Wie vandaag een perceel Barolo koopt, investeert uiteraard nog steeds in een product: wijn, gemaakt van druiven, afkomstig van een specifieke helling. Tegelijk draagt Barolo vandaag een internationale reputatie met zich mee, gebouwd op herkomst, prestige en historische diepgang. In zo’n context werkt elke hectare als een hefboom: beperkt aanbod, structurele schaarste en wereldwijde reputatie versterken elkaar voortdurend. Het gevolg is onvermijdelijk. De prijs van de grond stijgt niet omdat wijnbouw plots duurder is geworden, maar omdat Barolo als geheel is uitgegroeid tot een uitzonderlijk en begeerd bezit.

🔎 Wat kost het vandaag?

Wie die dynamiek wil vertalen naar concrete cijfers, komt al snel uit bij de verschillende cru’s. Niet elke hectare Barolo is immers gelijk geprijsd. Ligging, reputatie en schaarste spelen een doorslaggevende rol. Gesprekken met producenten en recente marktanalyses tonen aan dat de verschillen vandaag aanzienlijk zijn.

Indicatieve marktwaardes van Barolo-wijngaardgrond (2024):

Bussia (Monforte d’Alba): €2,5 – 3,0 miljoen per hectare
Toplocatie met iconische producenten; referentiepunt voor Monforte.
Cannubi (gemeente Barolo): €2,0 – 2,5 miljoen per hectare
Historisch cru, al vermeld in 1752; sterke naam, iets bredere beschikbaarheid.
Ravera (Novello): €1,2 – 1,8 miljoen per hectare
Sterk stijgend in aanzien; aantrekkelijk voor nieuwe investeerders.
Vigna Rionda (Serralunga d’Alba): €2,0 – 3,0 miljoen per hectare
Extreem beperkt aanbod; prijzen lopen bij discrete verkopen soms hoger op.

Bronnen: CREA, Gambero Rosso (2024), interviews met producenten.

💼 Case Study: Vietti

“Een merk kan blijven bestaan, maar een wijnstijl is levend.”

Ik herinner me nog goed hoe ik vroeger de wijnen van Vietti dronk. Hun Rocche di Castiglione was voor mij het schoolvoorbeeld van wat Barolo kan zijn: complex, verfijnd en tegelijk diep verankerd in zijn terroir. Dit waren wijnen met spanning en persoonlijkheid.

Toen in 2016 bekend werd dat Vietti werd verkocht aan de Amerikaanse Krause Group uit Iowa, was dat een schok voor de Barolo-streek. Het was een van de eerste keren dat een historisch Barolo-domein dat generaties lang familie-gefinancierd was, volledig in buitenlandse handen kwam. Op papier bleef de continuïteit verzekerd: het wijnmakersteam bleef ongewijzigd en Mario Cordero, die al jarenlang verantwoordelijk was voor de vinificatie, bleef aan boord.

En toch is wijn zelden louter het resultaat van techniek alleen. In de jaren na de overname begon ik in het glas een verschuiving te ervaren. De wijnen bleven onmiskenbaar goed. Technisch verzorgd, zuiver en consistent, maar voor mijn smaak ook anders. Minder interne spanning, minder eigenzinnigheid. Netter, gladder, commerciëler. Alsof de wijn een deel van zijn frictie had ingeruild voor internationale leesbaarheid. Het bleef Barolo, maar minder uitgesproken Barolo-achtig.

Die indruk kreeg een menselijk gezicht tijdens Vinitaly 2025. Daar ontmoette ik Caterina Cordero, dochter van de familie, die vandaag samen met haar broers het domein Cordero San Giorgio runt in de Oltrepò Pavese. Ze sprak openhartig over de veranderingen bij Vietti, over haar heimwee naar Barolo en over haar hoop om ooit opnieuw actief te kunnen zijn in de Langhe. Niet met bitterheid, wel met zichtbare weemoed.

Ze stond daar niet als iemand die een project had verloren, maar als iemand die een plek miste. En precies daarin schuilt de relevantie van deze casus. Achter elke overname schuilt niet alleen een merkstrategie of een investeringslogica, maar ook een stijlgevoel, een familiegeschiedenis en een manier van werken die zich niet altijd probleemloos laat doorgeven. Zelfs wanneer de wijnmaker dezelfde blijft, verandert de wijn wanneer de context verandert.

🍇 Gevolgen in de wijngaard

De koperslijst in Barolo is vandaag opvallend divers. Naast de vertrouwde familienamen die al generaties lang verankerd zijn in de Baroloheuvels, melden zich steeds vaker nieuwe spelers. Luxegroepen, private-equityfondsen en zelfs internationale horecagroepen zien in Barolo een veilige en prestigieuze investering. Die instroom van kapitaal is op zich niet negatief, maar ze verandert onvermijdelijk de dynamiek van de streek.

Dat wordt het duidelijkst bij het eigenaarschap. Voor families die decennialang dezelfde steile hellingen hebben bewerkt, is de huidige grondprijs steeds moeilijker te verzoenen met opvolging. Wanneer een hectare miljoenen euro’s waard wordt, stijgt niet alleen de symbolische waarde van het domein, maar ook de fiscale en financiële druk bij overdracht. Successierechten worden berekend op marktwaarde, terwijl de liquiditeit van een wijnbedrijf beperkt blijft. Het vermogen zit in de grond, niet op de bank. Wie daarbovenop broers of zussen moet uitkopen die niet actief zijn in het bedrijf, botst al snel op financieringen die zelfs gezonde domeinen nauwelijks kunnen dragen. Banken kijken naar cashflow, niet naar erfgoed.

In die context wordt verkoop steeds minder een keuze en steeds vaker een noodzaak. Niet omdat families willen stoppen, maar omdat de economische realiteit hen daartoe dwingt. Voor jonge wijnmakers vormt diezelfde waardering een bijna onneembare drempel. Barolo wordt zo steeds minder een regio waar je langzaam in kan groeien, en steeds vaker een regio waar je enkel nog kan instappen met aanzienlijk kapitaal achter je.

Met dat nieuwe eigenaarschap verschuift ook de manier waarop naar wijnmaken wordt gekeken. Waar bij familiebedrijven de wijngaard traditioneel het vertrekpunt is — met beslissingen gebaseerd op ervaring, intuïtie en fierheid op het land — ligt bij grotere structuren de nadruk vaker op efficiëntie en beheersbaarheid. Er wordt geïnvesteerd in moderne kelders, precisietechnologie, hospitality en internationale marketing. Dat professionaliseert de streek, maar het verandert ook de hiërarchie van waarden. Wijnmaken wordt steeds vaker onderdeel van een breder businessmodel, waarin consistentie en schaalbaarheid belangrijker worden dan eigenzinnigheid.

Die verschuiving heeft gevolgen voor hoe Barolo vandaag wordt benaderd en gemaakt. Terroir blijft aanwezig, maar krijgt een andere rol binnen een steeds strakker economisch kader. De vraag die boven de wijngaarden hangt, is dan ook niet of Barolo aan kwaliteit zal inboeten, maar in welke mate identiteit en interpretatie ruimte blijven krijgen.

👃 Wat betekent dit voor wat we in het glas krijgen?

Wat die structurele veranderingen betekenen voor de drinker, wordt vandaag in de eerste plaats zichtbaar op het etiket. In Barolo krijgt herkomst steeds meer gewicht, en dat vertaalt zich concreet in het gebruik van de Menzioni Geografiche Aggiuntive (MGA). Producenten kiezen er steeds vaker voor om exact te benoemen van welke cru of welk perceel hun druiven afkomstig zijn. Niet alleen uit overtuiging, maar omdat die precisie vandaag economische waarde vertegenwoordigt. Een naam als Bussia, Cannubi of Vigna Rionda is geen louter geografische aanduiding meer, maar een duidelijke positionering in de markt.

Die evolutie weerspiegelt rechtstreeks de explosieve stijging van de waarde van wijngaardgrond. Naarmate hectaren schaarser en duurder worden, groeit de noodzaak om die waarde ook expliciet te communiceren. MGA’s functioneren daarbij steeds vaker als prijsankers: ze legitimeren hogere flesprijzen en creëren interne hiërarchie binnen een appellatie die vroeger als één geheel werd gepercipieerd. Barolo wordt zo minder een uniforme categorie en steeds meer een gelaagd landschap, waarin herkomst, reputatie en schaarste elkaar versterken.

Maar die verfijning blijft niet beperkt tot het etiket of de prijslijst. Ze werkt door tot in de interpretatie van terroir zelf. Waar terroir ooit betekende dat men zich schikte naar de beperkingen en eigenheden van een specifieke helling, dreigt het vandaag te verworden tot een verhaal dat vooral verkoopbaar moet zijn. Herkomst blijft belangrijk, maar steeds vaker om haar commerciële meerwaarde. Variatie, risico en grilligheid (ooit kernbegrippen van fier wijnmaken) maken plaats voor consistentie, voorspelbaarheid en internationale leesbaarheid. Wat niet binnen dat kader past, wordt bijgestuurd.

Uiteindelijk proef je die verschuiving ook in het glas. De wijnen worden correcter, schoner en technisch onberispelijk, maar verliezen soms hun spanning en eigenheid. Niet omdat ze slechter worden gemaakt, maar omdat het accent verschuift. De wijn hoeft niet langer in de eerste plaats iets te vertellen over zijn oorsprong, zolang hij maar herkenbaar en verkoopbaar is binnen een internationaal referentiekader.

In dat spanningsveld tussen rendement en identiteit staat Barolo vandaag op een kruispunt. De uitdaging voor de regio is niet het behoud van kwaliteit — die staat buiten kijf — maar het bewaken van betekenis. Want wanneer herkomst uitsluitend een marketinginstrument wordt en niet langer een leidraad voor keuzes in wijngaard en kelder, dreigt de ziel van het wijnmaken langzaam naar de achtergrond te schuiven.

🔮 Waar gaat dit heen?

De vraag waar Barolo naartoe gaat, is een meer dan realistische vraag. Ze leeft vandaag in de wijngaard, in de kelder en op de markt. Eén mogelijke toekomst ligt voor de hand: die van verdere exclusiviteit. In dat scenario volgt Barolo het pad dat Bourgogne al langer bewandelt. De beste cru’s worden steeds zeldzamer en duurder, de prijzen stijgen verder, en de flessen verdwijnen langzaam uit het dagelijkse bereik van de liefhebber. Authentieke wijnbouwers blijven bestaan, maar hun wijnen worden objecten van verzameling en investering. Barolo blijft groot, maar steeds minder bereikbaar.

Een andere richting is die van schaal en uniformiteit. Grotere groepen nemen een steeds dominantere positie in, professionaliseren de streek verder en tillen alles op naar een consistent premium niveau. De wijnen zijn technisch perfect, betrouwbaar en internationaal herkenbaar. Barolo wordt in dat geval een luxeproduct bij uitstek, met een strak verhaal en een duidelijke positionering. De keerzijde is dat verschillen tussen producenten en hellingen minder uitgesproken worden. Het risico is niet kwaliteitsverlies, maar karakterverlies.

Tussen die twee uitersten ligt een derde, minder evidente maar wellicht meest wenselijke weg. Een toekomst waarin kapitaal en karakter naast elkaar bestaan. Waar investeerders zorgen voor stabiliteit, middelen en infrastructuur, terwijl kleinschalige producenten hun plaats behouden door zich scherp te profileren via herkomst, interpretatie en persoonlijkheid. In zo’n model blijven MGA’s geen marketinglabels, maar werkelijke uitdrukking van terroir, en ontstaat er ruimte voor diversiteit binnen een professioneel kader.

Welke richting het uiteindelijk uitgaat, zal afhangen van wie het gesprek mag voeren. Van wie bepaalt wat belangrijker is: rendement of interpretatie, schaal of nuance, verkoopbaarheid of zeggingskracht. De toekomst van Barolo ligt niet vast in regels of marktmodellen, maar in de keuzes die vandaag worden gemaakt, door investeerders én door wijnmakers. In dat spanningsveld schuilt tegelijk het gevaar en de hoop: dat Barolo erin slaagt kwaliteit en karakter te verzoenen, zonder zijn ziel prijs te geven.

📊 Barolo in cijfers (2024)

– Groei particuliere investeringen sinds 2015: +70 %
– Gemiddelde prijs Barolo-wijngaardgrond: € 1,8 – 3 miljoen per hectare
– Jaarlijkse productie: ± 13 miljoen flessen
– Gemiddelde exportprijs: € 21 per fles (0,75 l)
Bronnen: CREA, Gambero Rosso, Consorzio Barolo Barbaresco Langhe Dogliani, Vinous

🕯️ Epiloog

Toen ik die dag uit de wagen stapte, bleef mijn gedachtenstroom hangen bij de woorden van Attilio Pecchenino, bij de cijfers, en bij de blik van Caterina Cordero.
Drie miljoen euro voor één hectare grond — maar hoeveel is een stuk geschiedenis waard?

Wijn is altijd meer geweest dan een product. Het is het resultaat van mensen die keuzes maken, jaar na jaar, generatie na generatie. De vraag is of we dat verhaal ook in de toekomst nog zullen blijven proeven, nu hectaren steeds vaker in goud worden uitgedrukt en waarde het dreigt te halen van betekenis.

Dit is slechts één lezing van een evolutie die de hele streek raakt, en het gesprek over de toekomst van Barolo is er één dat meer stemmen verdient dan de mijne alleen.

Barolo is voor mij altijd een wijn geweest om naar terug te keren. Een wijn om tijd mee door te brengen, om oud te laten worden, om open te maken op momenten die ertoe doen. De hoop is dat dat zo kan blijven — niet als luxe-idee, maar als levende wijn. Ook in een wereld waarin Barolo steeds vaker als merk wordt benaderd, en steeds minder als belofte.

Filed under: Second opinions? | Tagged: Barolo, bussia, Italian wine ambassador, italian wine podcast, mga, nebbiolo, pecchenino, piemonte, wijn, wijninvestering, wijnkennis | Leave a comment »

Orange wines: tussen historische realiteit en persoonlijke weerstand

Posted on december 14, 2025 by Bottle Case

Het gaat voor mijn vrienden ongetwijfeld bizar overkomen dat ik dit onderwerp aansnij en een artikel schrijf over orange wines. Zij weten immers maar al te goed hoezeer ik deze wijnen hekel en hoe weinig ik me thuis voel binnen deze categorie. Wanneer een discussie hierover ontstaat, is mijn antwoord steevast hetzelfde: tannine in witte wijn stoort me. Ik zoek het niet en ik wil het niet.

Voor mij moet een witte wijn fris zijn, strak waar mogelijk, gedragen door voldoende aciditeit en liefst ondersteund door een duidelijke minerale onderbouw. Zo’n wijn krijgt bij mij nog een streepje voor wanneer hij een macération pelliculaire heeft ondergaan, een korte, koude schilweking dus, maar expliciet geen langdurig schilcontact.

Tegelijk besef ik maar al te goed dat de wijnwereld niet naar mijn pijpen danst en dat mijn persoonlijke voorkeur niet noodzakelijk die is van de mondiale wijnliefhebber. Gelukkig maar. In mijn omgeving merk ik bovendien dat jongere wijnliefhebbers zich veel minder afkerig tonen tegenover orange wines, of zoals wijnbouwers ze liever noemen, amber wines. En dus moet deze zogenaamd conservatieve liefhebber mee met zijn tijd.

Ik mag blijven genieten van mijn eigen goesting in het glas, maar wanneer het over les goûts et les couleurs gaat, hoort daar ook respect bij voor wie bewust voor een ander type wijn kiest. Mijn innerlijke ik behoudt wel het recht om zachtjes te protesteren en mijn favoriete boutade te blijven herhalen wanneer men mijn mening vraagt over orange wines: er is een reden dat doorheen de eeuwen witte wijn als witte wijn werd gemaakt en rode wijn als rode wijn. Een witte wijn maak je dus niet als een rode wijn.

Voor het vervolg van dit artikel parkeer ik mijn subjectieve visie en probeer ik het verhaal met de nodige afstand en objectiviteit te schetsen.

Van persoonlijke weerstand naar historische realiteit

Los van persoonlijke voorkeuren staat één zaak vast: wijnen met schilcontact bij witte druiven behoren tot de oudste wijnstijlen ter wereld. Lang voor technische precisie, temperatuurcontrole en helder gefilterde witte wijnen hun intrede deden, werd wijn gemaakt volgens methodes die vandaag vaak als onconventioneel worden bestempeld. Om te begrijpen waarom orange wines vandaag opnieuw zo nadrukkelijk aanwezig zijn in het wijnlandschap, is een blik op hun oorsprong en ontwikkeling onmisbaar.

Lange tijd werd witte wijn geassocieerd met helderheid, frisheid en directe drinkbaarheid. Tegen die achtergrond zorgt de heropleving van oude vinificatietechnieken vandaag voor nieuwe spanning en verdieping. Orange wine is daarvan een sprekend voorbeeld. Ondanks de naam heeft deze wijn niets te maken met citrusvruchten. Het gaat om witte wijn die wordt gemaakt volgens principes die traditioneel met rode wijn worden geassocieerd. Door witte druiven te vergisten mét schil ontstaat een wijn met een opvallende kleur, meer structuur en een uitgesproken eigen identiteit.

Die aanpak levert wijnen op die zich moeilijk laten vergelijken met klassieke witte stijlen. De aanwezigheid van tannine, extra aromatische complexiteit en een vaak tastbare textuur zorgen voor een profiel dat bewust afwijkt van wat decennialang als norm gold. Net dat eigenzinnige karakter verklaart waarom deze stijl de voorbije jaren een vaste plaats heeft veroverd bij sommeliers, natuurwijnliefhebbers en wijnbouwers die streven naar maximale expressie van druif en herkomst, eerder dan naar uniformiteit en technische perfectie.

Wat maakt een wine orange

Bij klassieke witte wijnproductie wordt het sap vrijwel onmiddellijk na het persen gescheiden van de schillen. Bij orange wine blijft dat sap daarentegen gedurende uren, dagen of zelfs maanden in contact met de schillen en soms ook met pitten of steeltjes. Deze maceratie leidt tot de extractie van kleurstoffen, aromatische componenten en tannine.

Het resultaat is een wijn met een amberkleurige tot oranje tint, meer body en een duidelijk aanwezige textuur. Sensorisch bevindt orange wine zich op het snijvlak tussen wit en rood, zonder zich volledig in een van beide categorieën te laten onderbrengen. Net die hybride positie verklaart zowel de aantrekkingskracht als de weerstand die deze stijl oproept.

De term orange wine ontstond begin jaren 2000 en verwijst in hoofdzaak naar het visuele aspect van de wijn. Hoewel de benaming technisch niet correct is, biedt ze een snel herkenbaar kader voor een stijl die anders moeilijk te vatten valt. Inhoudelijk draait het immers niet om kleur alleen, maar om een fundamenteel andere benadering van witte wijnvinificatie.

Historische wortels in de Kaukasus

De oorsprong van orange wine ligt duizenden jaren terug in de Kaukasus, in het huidige Georgië. Daar werden witte druiven traditioneel vergist met schil in qvevri, grote aardewerken amforen die ondergronds werden ingegraven. Deze methode combineerde lange schilweking met natuurlijke temperatuurstabiliteit en resulteerde in wijnen met een diepe kleur, uitgesproken structuur en een opmerkelijk bewaarpotentieel. De techniek wordt al meer dan achtduizend jaar toegepast en geldt als een van de oudste vormen van wijnmaken die we kennen.

Die aanpak was niet louter cultureel bepaald, maar ook praktisch. Door het langdurige contact met de schillen kreeg de wijn extra tannine en stabiliteit, waardoor hij beter bestand was tegen oxidatie. Vanuit Georgië verspreidde deze manier van werken zich geleidelijk naar andere regio’s, waaronder delen van het huidige Slovenië en Noordoost Italië. Met de opkomst van moderne wijnbouw in de negentiende en twintigste eeuw raakte deze stijl echter op de achtergrond. Strakkere, technisch controleerbare witte wijnen werden de norm en schilcontact bij witte druiven werd steeds vaker gezien als te rustiek en te weinig voorspelbaar.

De heropleving in de eenentwintigste eeuw

De hernieuwde belangstelling voor orange wine staat niet op zichzelf. Ze past binnen een bredere herwaardering van ambacht, authenticiteit en herkomst. Steeds meer wijnliefhebbers tonen interesse in wijnen die minder gestuurd zijn door techniek en meer ruimte laten voor druif, bodem en tijd. In die context kreeg ook schilcontact bij witte druiven opnieuw aandacht.

Orange wine vertelt immers een verhaal dat verder reikt dan vinificatietechniek alleen. Het gaat om een bewuste keuze voor minimale interventie, voor het accepteren van variatie en voor het loslaten van uniformiteit. Dat verklaart waarom deze stijl vooral aansluiting vond bij wijnbouwers en consumenten die zoeken naar expressie en identiteit, eerder dan naar technische perfectie.

Friuli en Slovenië als modern epicentrum

Dat grote wijn geen politieke grenzen kent, wordt treffend geïllustreerd door het grensgebied tussen Friuli Venezia Giulia in Noordoost Italië en Primorska in West Slovenië. Samen ontwikkelden deze regio’s zich tot het hedendaagse epicentrum van schilcontactwijnen van witte druivenrassen. Het was hier dat deze stijl eind jaren negentig opnieuw internationale aandacht kreeg, lang voor hij wereldwijd navolging vond.

Georgië blijft het historische referentiepunt, met wijnen die vaak diep amberkleurig en krachtig gestructureerd zijn. Friuli Venezia Giulia groeide uit tot een kernregio voor een meer hedendaagse interpretatie, met druivenrassen als Ribolla Gialla en Friulano. In Slovenië, met name in Brda en Vipava, ligt de nadruk vaak op finesse en balans.

Ook buiten Europa wordt schilcontact vandaag bewust en doordacht toegepast. In Oostenrijk, Spanje, Australië, Zuid Afrika, Californië, Oregon en delen van Zuid Amerika experimenteren wijnmakers met deze techniek als volwaardig instrument om structuur, textuur en herkomst tot uitdrukking te brengen. Vaak gebeurt dat los van Europese voorbeelden, vanuit een eigen terroir interpretatie en binnen uiteenlopende wijntradities. Orange wine is daarmee geen regionale curiositeit gebleven, maar uitgegroeid tot een mondiale stijltaal met vele accenten.

Radikon en Gravner als sleutelfiguren

In de heuvels van Collio DOC speelden Stanko Radikon en Josko Gravner een bepalende rol in de herwaardering van schilcontact bij witte wijn. Vanaf de jaren negentig keerden zij zich bewust af van de toenemende industrialisering van de regionale wijnbouw. Hogere opbrengsten en verregaande technische correcties haalden volgens hen de essentie uit de wijn. Hun antwoord was radicaal, maar historisch onderbouwd: terug naar lange schilweking bij witte druiven.

Binnen het domein Radikon wordt bewust afstand genomen van de term orange wine en spreekt men liever over wijnen met schilcontact. Saša Radikon, die het domein verderzet sinds 2016, erkent dat de gangbare benaming weinig precies is, maar wel helpt om het concept te duiden. De stijl van het huis omvat zowel meer toegankelijke interpretaties met beperkte maceratie als uitgesproken wijnen met langdurig schilcontact en lange rijping, waarbij structuur en bewaarpotentieel centraal staan.

Josko Gravner ging nog een stap verder door na de eeuwwisseling volledig over te schakelen op fermentatie in qvevri. Die keuze, geïnspireerd door eeuwenoude Georgische praktijken, resulteert in wijnen die bewust traag evolueren en pas na lange rijping op de markt komen. De combinatie van schilcontact, natuurlijke gisting en geduldige opvoeding levert wijnen op met grote diepte, uitgesproken structuur en een uitzonderlijke levensduur.

Vinificatie en keuzes van de wijnmaker

De productiemethode vormt het hart van deze wijnstijl. De duur van de maceratie, de keuze van het druivenras en het gebruikte vinificatiemateriaal bepalen samen het uiteindelijke profiel van de wijn. Sommige wijnmakers opteren voor een korte schilweking en streven naar relatief frisse, toegankelijkere interpretaties. Anderen laten de most weken tot maanden in contact met de schillen en soms ook met de steeltjes, wat resulteert in krachtigere wijnen met uitgesproken structuur en duidelijke tannine.

Naast traditionele qvevri worden vandaag uiteenlopende vaten ingezet. Grote houten foeders, betonnen eieren en roestvrij staal komen allemaal voor, afhankelijk van de gewenste expressie. Vaak verloopt de gisting spontaan met natuurlijke gisten en wordt sulfiet slechts beperkt gebruikt of volledig achterwege gelaten. Door de aanwezigheid van tannine uit de schillen beschikt de wijn immers over een zekere natuurlijke stabiliteit, wat filtering en correcties minder noodzakelijk maakt.

Die manier van werken laat weinig ruimte voor standaardisatie. Schilcontactvinificatie is geen exacte wetenschap en verdraagt geen vaste recepten. Elke oogst, elke druif en elke keldercontext vraagt nieuwe keuzes en aanpassingen. Net die onzekerheid dwingt wijnmakers tot voortdurende reflectie en verklaart waarom deze stijl zo sterk verbonden is met persoonlijke visie en ervaring.

Smaak, structuur en balans

Orange wines bestrijken een opvallend breed aromatisch spectrum. In de neus komen vaak tonen naar voren van gedroogde appel en abrikoos, sinaasappelschil, noten, honing en kruidigheid. In de mond staat vooral het mondgevoel centraal. De aanwezigheid van tannine geeft grip en lengte, terwijl zuren zorgen voor spanning en evenwicht.

Afhankelijk van druivenras en vinificatie kunnen deze wijnen uiteenlopen van relatief fris en aromatisch tot uitgesproken aards en krachtig. Rassen met van nature hoge aciditeit blijken het meest geschikt voor langduriger schilcontact. Die frisheid vormt samen met de tannine een stevig kader dat voorkomt dat de wijn log of zwaar wordt. Dat verklaart het succes van druiven als Ribolla Gialla, in Slovenië bekend als Rebula, Friulano en Rkatsiteli binnen deze stijl.

Het is precies deze combinatie van structuur en frisheid die orange wine zo eigen maakt. Ze zorgt voor wijnen die zich niet onmiddellijk prijsgeven, maar zich langzaam ontvouwen in het glas en aan tafel. De balans tussen extractie en spanning bepaalt daarbij of een wijn overtuigt of net weerstand oproept.

Orange wine aan tafel

Dankzij hun uitgesproken structuur en aromatische diepte zijn orange wines bijzonder geschikt voor gastronomische inzet. De combinatie van tannine, body en frisse zuren geeft deze wijnen een draagkracht die klassieke witte wijn vaak mist, zonder de dominantie van rood te benaderen. Net daardoor nemen ze aan tafel een unieke positie in.

Kruidige keukens uit het Midden Oosten, Noord Afrika en Azië vormen een natuurlijke match. Specerijen en intense smaaklagen worden opgevangen door de structuur van de wijn, terwijl de zuren zorgen voor frisheid en verteerbaarheid. Ook bij geroosterde groenten, paddenstoelen, peulvruchten en andere umamirijke bereidingen bewijzen orange wines hun meerwaarde. Ze verbinden smaken waar wit soms tekortschiet en rood te zwaar aanvoelt.

De aromatische signatuur van orange wine speelt daarbij een sleutelrol. Tonen van gedroogd fruit, kruiden, noten en soms een lichte oxidatieve nuance sluiten naadloos aan bij gerechten met diepte en complexiteit. De volle, gelaagde mondstructuur met tastbare grip nodigt uit tot eten en versterkt de interactie tussen wijn en gerecht.

Ook kazen vormen een overtuigend pairingdomein. Gerijpte harde kazen, bergkazen en zelfs blauwschimmelkaas vinden in orange wine een evenwichtige partner, dankzij het samenspel van zout, vet en structuur. Juist aan tafel tonen deze wijnen hun volledige potentieel, ook wanneer ze afkomstig zijn van een kortere maceratie en daardoor toegankelijker blijven.

Binnen die gastronomische context blijft er uiteraard ruimte voor persoonlijke voorkeur. Ook wanneer een pairing technisch klopt, hoeft ze niet noodzakelijk aan te sluiten bij wat een gast zoekt in het glas. Wanneer ik ga tafelen in een gereputeerd restaurant, vind ik het dan ook vanzelfsprekend dat ik aan de sommelier kan aangeven dat orange wines niet tot mijn persoonlijke voorkeur behoren. Indien dit type wijn deel uitmaakt van de aangepaste wijnen, kies ik bewust voor een alternatief.

Bij gastronomische menu’s met aangepaste wijnen gaat het vaak om een aanzienlijke investering. Het is dan niet meer dan logisch dat een gast zijn smaakvoorkeuren kenbaar maakt. Een goede sommelier begrijpt dat een geslaagde pairing niet alleen technisch juist moet zijn, maar ook rekening houdt met de verwachtingen en het comfort van de gast. Luisteren weegt in dat geval zwaarder dan overtuigen.

Afronding: plaatsbepaling en persoonlijke reflectie

De hedendaagse positie van orange wine laat zich moeilijk los zien van de bredere natuurwijnbeweging. Biologische en biodynamische wijngaarden, spontane vergisting en minimale ingrepen in de kelder vormen geen marketingkeuzes maar een logisch gevolg van een bepaalde visie op wijn maken. Voor veel producenten is schilcontact geen statement, maar een middel om druif en herkomst zo ongefilterd mogelijk te laten spreken.

Tegelijk spreekt deze stijl een publiek aan dat verder kijkt dan smaak alleen. Vooral jongere wijnliefhebbers hechten belang aan het verhaal achter de fles, aan authenticiteit en aan het idee dat wijn meer mag zijn dan een technisch foutloos product. Ook sommeliers spelen daarin een rol. Orange wines bieden hen de mogelijkheid om gasten kennis te laten maken met andere structuren en smaakprofielen, zonder noodzakelijk te choqueren. Hun gastronomische inzetbaarheid en uitgesproken persoonlijkheid maken ze tot een volwaardig instrument binnen de hedendaagse wijnkaart.

Dat alles betekent niet dat orange wine een universele oplossing is, of een stijl die iedereen moet omarmen. Integendeel. Net doordat deze wijnen polariseren, behouden ze hun relevantie. Ze vragen aandacht, tijd en bereidheid tot interpretatie. Ze maken keuzes zichtbaar, in de wijngaard en in de kelder, en laten weinig ruimte voor vrijblijvendheid. In een wijnwereld waar snelheid en uniformiteit vaak primeren, vormen ze een bewuste tegenbeweging die inzet op traagheid en essentie.

En daar sluit de cirkel zich met het vertrekpunt van dit artikel. Mijn persoonlijke voorkeur blijft uitgaan naar strakke, frisse witte wijnen met duidelijke aciditeit en minerale spanning. Orange wines zullen nooit mijn natuurlijke habitat worden. Maar dat hoeft ook niet. Wijncultuur leeft juist bij gratie van verschil, van debat en van uiteenlopende smaken. Door mijn eigen weerstand tijdelijk te parkeren en deze stijl met open blik te benaderen, groeit het respect voor wat ze probeert te zijn, ook wanneer ze niet is wat ik zoek in mijn glas.

Orange wine vraagt geen consensus. Ze vraagt begrip. En misschien is dat, los van persoonlijke voorkeur, haar grootste verdienste.

Filed under: Second opinions? | Tagged: amberwijn, Italian wine ambassador, orange wines, schilcontact, skincontactwine, wijn, wijnjournalistiek, wijnkennis, wijnverhaal | Leave a comment »

Elegantie in wijn: een nuttig wijnwoord of een leeg cliché?

Posted on september 16, 2025 by Bottle Case

Het zal je misschien verbazen, maar er zijn wel degelijk elementen in de wijnwereld waar ik me mateloos aan stoor. Ik heb het dan vooral over het woordgebruik dat je hoort of leest in interviews, podcasts of wijnbesprekingen. Twee van de termen die me – laten we zeggen – lichtjes op de zenuwen werken zijn elegance en sustainable. Vandaag tackel ik in dit opiniestuk het gebruik van elegance om een wijn te omschrijven.

Laten we eerlijk zijn: als een wijnboer over zijn wijn spreekt als elegant, wat bedoelt hij daar precies mee? Draagt de wijn een smoking? Heeft hij hakjes onder de kurk? Of maakt hij bij het inschenken een buiging?

Wat bedoelen we eigenlijk met ‘elegant’ in wijn?

Om een vorm van definitie te vinden voor het gebruik van elegantie in wijn ben ik even te raden gegaan bij het kwaliteitsmagazine/website Wine Enthusiast. Daar wordt het gebruik als volgt uitgelegd:

In the realm of wine, the term “elegance” goes beyond aromas and flavors: It encapsulates a harmonious balance of finesse, restraint and sophistication. An elegant wine is one that seamlessly integrates its components, leaving a lasting impression. This delicate quality is often associated with subtlety rather than boldness, with a focus on nuance and refinement.
These wines are not your big, broad-shouldered bottles. However, elegant wines do not have to be light-bodied. They do tend to be more restrained and often will not show you all they have to offer in the first sip. It’s an overall vibe as much as a mouthfeel, which includes the texture on the palate—like the way a fine cashmere sweater feels on your skin, or the sensation of hearing Yo-Yo Ma play Bach’s soft, soothing Cello Suite No. 1. But one thing all elegant wines must possess is true balance and searing acidity, which sets these restrained wines in contrast to their opulent and powerful counterparts.

Vrij vertaald: volgens Wine Enthusiast gaat elegance in wijn verder dan aroma’s en smaken. Het is de kunst om finesse, terughoudendheid en verfijning in balans te brengen. Een elegante wijn is er een die zijn componenten naadloos samenbrengt, zonder grof of luidruchtig te worden. Het zijn wijnen die hun kracht niet tonen in volume of breedte, maar in nuance en subtiliteit. Vaak zijn ze ingetogen bij de eerste slok en laten ze pas gaandeweg zien wat ze te bieden hebben. Wat ze volgens de definitie altijd gemeen hebben, is een zuivere balans en een stevige frisheid, die hen onderscheidt van de rijkere, meer uitgesproken tegenpolen.

Waarom gebruiken wijnmakers (en proevers) het dan zo graag?

Toegegeven, de beschrijving die Wine Enthusiast eraan geeft klinkt mooi en er zit in zekere zin wel enige waarheid in. Alleen zit hier meteen het probleem: elegance wordt opgetild tot een bijna mystieke kwaliteit, een sfeer, een vibe, een gevoel dat je zou moeten ervaren. Dat klinkt prachtig in een magazine, maar in de praktijk is het vooral een glibberige term. Moet niet elke wijn in balans zijn? Is evenwicht niet altijd het sleutelwoord bij een correcte omschrijving van een goede wijn? Een wijn kan verfijnd zijn, breekbaar tot fragiel zelfs, maar elegant? En toch kakelt bijna elke producent erover alsof het vanzelfsprekend is.

Maar waarom doen ze dat toch, en waarom nemen wijnrecensenten het woord zo gretig over? Terwijl ik dit schrijf, moet ik toegeven dat ik me er ongetwijfeld zelf ook al aan heb bezondigd. Het antwoord is eenvoudig: elegant klinkt goed. Het is een compliment dat niemand in twijfel trekt. Het schept een verwachting die de wijn meteen een niveau hoger tilt. Bovendien is het veelzijdig inzetbaar. Een lichte Pinot Noir, een gerijpte Barolo, een verfijnde Champagne of zelfs een zonnige rosé uit Sicilië: allemaal kunnen ze zonder schroom worden bestempeld als elegant. Het is een veilige keuze. Wie elegant zegt, positioneert zich aan de juiste kant van de smaak. Weg van bombast, houtgeweld en overextractie. Elegant betekent: ik heb stijl, ik heb begrip, ik heb klasse.

En toch wringt het. Want voor mij hoort elegance eerder thuis bij de manier waarop je wijn drinkt dan bij de wijn zelf. Het boers vastgrijpen van een glas met de handpalm eromheen en het bruut achterover kieperen: dat is allesbehalve elegant. Het glas bij de steel nemen, de pink licht vooruit, rustig nippen: dáár kan ik perfect mee leven. Dan proef ik een verfijnde, uitgebalanceerde wijn waar ik eindeloos van kan genieten. Maar elegant? Dat ligt eerder in de houding van de drinker dan in de fles.

Maar wat is de wijn dan?

Ik heb nog nooit een wijnboer zijn eigen wijn weten afschieten. Geen producent die zegt: “Mijn wijn is log, zwaar en mist finesse, maar ach, hij doet het goed bij de barbecue.” Nee, natuurlijk niet. Elke wijn wordt in de markt gezet als een klein meesterwerk, en dan is het woord elegant snel uitgesproken. Het is een term die veilig, flatterend en bovenal onschadelijk klinkt.

Als elegantie neerkomt op “niet te veel alcohol, niet te veel hout, niet te veel tannine”, dan hebben we het gewoon over balans. En balans is eenvoudigweg een basisvereiste voor goede wijn. Anders gezegd: als elegantie betekent dat er nergens een hoek of randje zit, dan is het misschien gewoon een nette wijn zonder uitgesproken karakter. En dat klinkt al minder sexy, niet?

Misschien wordt het tijd om het woord ‘elegantie’ op pensioen te sturen, of op z’n minst op sabbatical. Er zijn zoveel woorden die meer zeggen. Verfijnd. Delicaat. Gespannen. Sappig. Evenwichtig. Lineair. Complex. Subtiel. Fluwelig. Je kan nog wel ettelijke andere benamingen bedenken. Je moet er misschien wat langer over nadenken, maar je komt dichter bij wat je écht bedoelt.

Een elegant einde

Je hoeft het natuurlijk niet met me eens te zijn. Misschien vind jij elegant wel de perfecte omschrijving voor die ene wijn die je zo dierbaar is. Dat mag. Dit is mijn mening, mijn persoonlijke ergernis en mijn idee van hoe het ook kan.

Misschien denk je er helemaal anders over. Of misschien heb je een alternatief woord dat volgens jou beter vat wat er in een glas te beleven valt. Laat het gerust weten. Stel je voor dat we er een poll van maken: Is “elegant” een nuttig wijnwoord of gewoon een leeg cliché? Ik ben benieuwd wat er uitkomt.

Hoe dan ook: als dit stuk je even aan het denken heeft gezet over de woorden die we gebruiken voor wijn, dan heeft het zijn doel bereikt. En of je dat nu elegant noemt of niet, dat laat ik aan jou over.

Filed under: oenologie, Second opinions? | Tagged: balans, complex, elegance, elegant, Italian wine ambassador, opiniestuk, proefnotitie, taalgebruik in wijn, wijn, wijnbeschrijving, wijnkennis, wijnkritiek, wijnproducent, wijnproeven | Leave a comment »

Proefformulieren: Een verhelderende gids of een warrig kluwen?

Posted on januari 15, 2025 by Bottle Case

Wijnproeven is heerlijk, daar hoef ik jullie niets meer over te vertellen! Maar hoe je een wijn correct proeft… dat is een ander verhaal. Als mensen zijn we immers geneigd om vooral af te gaan op onze persoonlijke voorkeuren. En daar is helemaal niets mis mee, integendeel. Vaak zeg ik dat wijn en wijnproeven in essentie neerkomen op één simpel punt: lust ik hem of lust ik hem niet?

Uiteraard is dat het belangrijkste. Als je een wijn graag drinkt, wil je hem in je glas én in je kelder. Als een wijn je niet smaakt, dan kunnen wij – ik heb steeds de neiging om hier een ‘n’ aan ‘wij’ toe te voegen! – professionals duizendmaal benadrukken dat de wijn technisch perfect is. Maar als je hem niet lekker vindt, is dat het enige wat telt. En terecht!

Objectief wijn beoordelen

Maar… wat als je wijnen neutraal wilt beoordelen? Wat als je verder wilt kijken dan je persoonlijke smaak? Dan moet je die voorkeuren deels kunnen uitschakelen. En dát, beste wijnliefhebbers, is makkelijker gezegd dan gedaan.

Hier komen proefformulieren van pas! Ze helpen je stap voor stap om een wijn te analyseren en beoordelen. Toch stuitte ik hier vaak op een probleem: veel bestaande formulieren en apps zijn ofwel te simplistisch, ofwel een wirwar van pietluttige details waar je in verdwaalt.

Mijn oplossing: Aanpasbare proefformulieren

Om die reden heb ik mijn eigen proefformulieren ontworpen. Ze zijn flexibel en kunnen worden aangepast aan verschillende behoeften. Zijn ze perfect? Nee, natuurlijk niet. Voor de één werken ze misschien goed, voor de ander minder. Gelukkig is er altijd de delete-knop. 😊

Ik deel deze formulieren graag met jullie. Ze zijn vrij te downloaden en bedoeld voor ieders gebruik:

Een aanrader voor beginners

Tot slot wil ik elke beginnende wijnliefhebber aanraden om proefformulieren te gebruiken. Ze bieden structuur tijdens het proeven en, nog belangrijker, ze zetten je aan tot analytisch denken. En precies dat heb je nodig om een wijn objectief te beoordelen – naast een goed ontwikkelde geur- en smaakzin natuurlijk. Maar geen zorgen, die laatste kun je trainen. 😉

Geniet van het proeven en laat je inspireren door de wondere wereld van wijn!

Wijndegustatieformulier schuimwijn Download

Wijndegustatieformulier witte wijn Download

Wijndegustatieformulier rode wijn Download

Wijndegustatieformulier zoete wijn Download

Filed under: Second opinions? | Tagged: Italian wine ambassador, proefformulier, tasting notes, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

Versterkte wijnen: Een verkenning van een tijdloze wijnstijl

Posted on november 10, 2024 by Bottle Case

Is er nog vraag naar Porto, Madeira, Sherry, Muscat de Rivesaltes en consoorten vandaag? We zien in ieder geval de verkoop ervan terugzakken en vooral de jongere wijnliefhebbers blijken massaal af te haken bij dit type van wijnen. Ergens wel zonde want een mooie versterkte wijn is een lust in de mond. Ik kan er althans enorm van genieten! Of het nu een mooie Colheita of Vintage port is, een Verdelho Madeira of een Palo Cortado Sherry…

Versterkte wijnen hebben een uniek karakter en een rijke geschiedenis, gevormd door de noodzaak om wijnen langer houdbaar te maken in tijden zonder moderne technologieën. Door toevoeging van extra alcohol bereiken deze wijnen hogere alcoholgehaltes dan op natuurlijke wijze mogelijk zou zijn en behouden ze vaak een bepaalde zoetheid, al bestaan er ook droge versterkte varianten.

Wat zijn versterkte wijnen?

Versterkte wijn is een wijn waarbij gedistilleerde alcohol, meestal wijnalcohol, wordt toegevoegd op een bepaald moment in het vinificatieproces. Deze versterking zorgt ervoor dat het alcoholpercentage aanzienlijk toeneemt, vaak tot boven de 15%. Deze wijnen zijn doorgaans zoet door restsuikers, maar er bestaan ook droge varianten zoals droge sherry en sommige stijlen Madeira. Er zijn twee momenten van versterking:

1. Versterking tijdens de fermentatie
Door de fermentatie te stoppen met alcoholtoevoeging wordt restsuiker behouden, wat de wijn een natuurlijke zoetheid geeft. Dit geldt voor wijnen zoals Port en Vin Doux Naturel (VDN).

2. Versterking na de fermentatie
Dit proces wordt toegepast bij droge wijnen, zoals Fino Sherry, waarbij alle suiker al is omgezet in alcohol voor de versterking.

Geschiedenis en oorsprong

De oorsprong van versterkte wijn ligt in warme gebieden, lang voordat temperatuurbeheersing in wijnmakerijen mogelijk was. In warme klimaten waren druiven vaak rijk aan suiker en zorgden hoge temperaturen ervoor dat de fermentatie vroegtijdig stopte, waardoor wijnen biologisch instabiel werden. Door toevoeging van alcohol werd de wijn gestabiliseerd, met als bijkomend voordeel dat deze ook een langere houdbaarheid kreeg. Versterkte wijnen raakten zo populair vanwege hun rijke smaak en bestendigheid, wat hen geliefd maakte bij handelaars en ontdekkingsreizigers die lange afstanden moesten overbruggen.

Door de technologische vooruitgang en veranderende voorkeuren voor drogere wijnen, is versterkte wijn tegenwoordig meer een bijproduct geworden en heeft het ingeboet aan populariteit. Toch worden de traditionele versterkte wijnen nog steeds gemaakt in de originele wijnregio’s en zijn ze wereldwijd geliefd.

Verschillende soorten versterkte wijnen

Versterkte wijnen kennen vele gezichten. Het exacte moment van versterken bepaalt vaak het zoetgehalte en de wijnstijl. Een overzicht van de belangrijkste soorten:

1. Port (Portugal)
Een van de bekendste versterkte wijnen, geproduceerd in de Portugese Dourovallei. Port is zoet en vol van smaak, met stijlen zoals Ruby (Vintage) en Tawny (Colheita), afhankelijk van de rijpingsmethode. De gebruikte druiven zijn dezelfde als deze die gebruikt worden voor de stille Douro wijnen: Touriga Nacional, Touriga Franca of Tinta Roriz.

2. Sherry (Spanje)
Deze wijn uit de regio Jerez varieert van droog tot zoet. De unieke oxidatieve rijping van de Palomino druiven en de rijping onder flor bij Fino en Manzanilla geven Sherry zijn complexe, karakteristieke aroma’s. Voor de zoetere Sherry’s zoals een PX of een Cream worden Pedro Ximenez druiven gebruikt.

3. Madeira (Portugal)
Wijn van het eiland Madeira, bekend om zijn warmtebehandeling of ‘estufagem’. De oxidatieve rijping maakt Madeira bijzonder lang houdbaar en complex, met stijlen van droog (Sercial en Verdelho) tot zeer zoet (Bual en Malmsey).

4. Vin Doux Naturel (Frankrijk)
Een zoete versterkte wijn, vaak gemaakt van muscatdruiven, geproduceerd in Zuid-Frankrijk (bijv. Rasteau en Muscat de Rivesaltes). Alcohol wordt halverwege de gisting toegevoegd, waardoor restsuikers behouden blijven.

5. Marsala (Italië)
Een versterkte wijn van Sicilië die zowel zoete als droge stijlen kent en populair is in de keuken. Marsala wordt vaak blootgesteld aan zuurstof tijdens de rijping, wat bijdraagt aan zijn karakteristieke aroma’s. Grillo en voornamelijk Catarratto zijn de belangrijkste druiven die hiervoor gebruikt worden.

Verschillende vinificatiemethoden

Naast het moment van versterken zijn er specifieke vinificatiemethoden die bijdragen aan de stijl en het rijpingspotentieel van versterkte wijnen:

– Mutage Traditionnelle (of sur moût):
Hierbij wordt alcohol toegevoegd tijdens de vloeibare fase, na het persen. Deze methode zorgt voor een zachtere wijn met een meer fruitig karakter, zoals bij Port en vele Muscat Vin Doux Naturel.

– Mutage sur Grains:
Hier wordt de wijn versterkt voordat de druiven zijn geperst, waarbij schillen en pitjes nog aanwezig zijn. Dit verhoogt de extractie van kleur- en bitterstoffen en resulteert in wijnen met meer structuur en rijpingspotentieel, zoals Banyuls en Moscatel de Setubal.

Versterkte wijnen door toevoeging van lokale likeuren

Een unieke categorie versterkte wijnen ontstaat door toevoeging van regionale likeuren of distillaten aan vers druivensap, zonder dat fermentatie optreedt. In Frankrijk staan deze versterkte wijnen bekend als vins de liqueur, en ze zijn een uitdrukking van lokale, regioafhankelijke dranken met rijke, geconcentreerde smaken. Bij deze methode wordt aan de druivenmost een gedistilleerde alcohol van de streek toegevoegd, wat resulteert in wijnen die zowel zoet als intens aromatisch zijn. Deze categorie valt in principe niet meer onder de noemer van ‘wijn’. Bekende voorbeelden van deze wijnen zijn Pineau des Charentes, Macvin du Jura en Ratafia.

Pineau des Charentes wordt geproduceerd in de Cognacstreek door druivensap te mengen met jonge cognac. Dit levert een drank op die zowel zoete fruitige als bloemige aroma’s kent en die zich goed leent als begeleider van gerechten met blauwe kaas of fruitdesserts.
Macvin du Jura uit de Jura-streek combineert vers druivensap met marc du Jura, een lokaal distillaat. Het resultaat is een volle drank met tonen van karamel, noten en gedroogd fruit. Deze wordt vaak als digestief geserveerd, bijvoorbeeld bij kazen of chocolade.
Ratafia wordt gemaakt in diverse Franse wijnregio’s, zoals Champagne, Bourgogne en de Loire, door vers druivensap te versterken met een lokale brandy. De drank heeft een zoete, volle smaak met hints van honing en kruiden.

Hedendaagse rol en serveertips

Versterkte wijnen worden vaak als aperitief geserveerd, van Muscat de Rivesaltes tot Sherry en Port. In prinicpe moeten we melden dan dit volledig strookt met een goed aperitief waarbij er vooral geozcht moet worden naar frisse smaken met een mooi bittertje die de smaakpapillen zal prikkelen voor het vervolg van de maaltijd. Een hoog alcoholgehalte van dus zeker te mijden bij de keuze voor een geschikt aperitief. Goede en complexe versterkte wijnen verdienen een terechte en gepaste aandacht en komen het beste tot hun recht als digestief, met een bijpassende lekkernij zoals olijven bij Manzanilla, oude kaas bij Vintage Port of zelfs een sigaar bij Tawny Port.

Serveertemperaturen

Voor Muscat de Rivesaltes wordt een gekoelde serveertemperatuur van 7-8 °C aanbevolen, Fino Sherry op 10 °C, en oude Tawny Port rond 13-14 °C. Vintage Port komt het best tot zijn recht op kamertemperatuur (16-17 °C) en verdient een royaal glas waarin de aroma’s goed tot hun recht komen.

Conclusie

Versterkte wijnen bieden een wereld aan smaak en traditie, elk met zijn eigen unieke kenmerken, stijl en verhaal. De verschillende productiemethoden, rijpingsprocessen en druivensoorten zorgen voor een indrukwekkende diversiteit. Deze wijnen, met hun rijke smaak en lange houdbaarheid, verdienen een bijzondere plaats aan tafel en in het glas.

Filed under: Second opinions? | Tagged: fortified wine, Italian wine ambassador, Madeira, Muscat, port, ruby, sherry, tawny, versterkte wijn, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

Merlot onder druk: hoe klimaatverandering de geliefde druif in gevaar brengt

Posted on november 8, 2024 by Bottle Case

Wie de vakliteratuur volgt of regelmatig naar wijnpodcasts luistert, hoort vaak een bekende waarschuwing als het gaat om klimaatverandering en wijnbouw: Merlot wordt in een opwarmende wereld steeds kwetsbaarder, en het behouden van deze druif zal een uitdaging worden. Maar terwijl sommige wijnboeren het aandeel van Merlot willen verminderen, blijkt in de praktijk dat deze druif nog altijd de dominante keuze is. Waarom blijft Merlot, ondanks het gesakker van de wijnboeren op deze druif, dan toch zo belangrijk?

Klimaatverandering en de wijnbouw: een grote uitdaging

Het effect van klimaatverandering is voelbaar in de wijnbouw wereldwijd. Hogere temperaturen, veranderende neerslagpatronen en extreme weersomstandigheden, zoals droogtes en hittegolven, zetten vele wijnregio’s onder grote druk. Wijnbouwers zijn afhankelijk van een stabiel klimaat om druiven van hoge kwaliteit te telen, maar de opwarming dwingt hen tot aanpassingen in zowel de teelt als de oogstmethodes.

Een van de meest directe effecten is dat druiven sneller rijpen. Merlot, een druif die al vroeg rijpt, kan hierdoor een overrijpe, ‘jamachtige’ smaak krijgen, met hogere alcoholpercentages en een verlies aan zuurtegraad. Dit kan het verfijnde, evenwichtige karakter verstoren dat de druif kenmerkt. Het dilemma is dan ook dat Merlot in de toekomst wellicht niet meer past binnen het smaakprofiel dat consumenten ervan verwachten.

Het belang van diversiteit

Een belangrijk principe is dat diversiteit in biologische systemen essentieel is voor veerkracht. Net zoals ecosystemen meer weerstand bieden tegen verstoringen als ze een grote biodiversiteit hebben, geldt dit ook voor wijnbouwsystemen. De afhankelijkheid van een beperkt aantal druivensoorten kan een groot risico vormen. Hoewel er binnen de Vitis vinifera, de belangrijkste wijnstokkenfamilie, meer dan 1.000 variëteiten bestaan, wordt wereldwijd slechts een klein deel hiervan gebruikt. Studies tonen aan dat slechts 11 druivensoorten verantwoordelijk zijn voor meer dan een derde van de wereldwijde wijnproductie. Dit gebrek aan diversiteit verhoogt het risico dat traditionele druivensoorten, zoals Merlot, steeds kwetsbaarder worden voor klimaatverandering.

Merlot als probleemkind van klimaatveranderingen

Merlot staat bekend om zijn zachtheid, sappige fruittonen en rijpingsgemak, waardoor hij geliefd is bij zowel wijnmakers als consumenten. Echter, zijn gevoeligheid voor warmte maakt hem blijkbaar kwetsbaar in een wereld die snel opwarmt. De druif is in de wijnwereld (voornamelijk in Bordeaux en grote delen van Italië) een belangrijk gespreksonderwerp wanneer het gaat om variëteit en klimaatverandering. ‘The Merlot taste different, It’s not the same as it used to be’ hoor je dan uit de monden van de wijnboeren. Enkele van de stoorzenders zijn:

Vroege rijping: Merlot is van nature een druif die relatief vroeg rijpt. Bij hogere temperaturen kan dit leiden tot een snelle ophoping van suiker en daling van de zuurtegraad, waardoor de druif een overrijpe, ‘jamachtige’ smaak krijgt. In een warm klimaat, zoals dat van Bordeaux en Italiaanse regio’s zoals Toscana, Veneto en Friuli, wordt de rijping steeds verder versneld, waardoor wijnmakers moeite hebben om de optimale oogsttijd te bepalen. Dit kan leiden tot wijnen die hun kenmerkende balans verliezen en te zwaar worden.
Alcoholgehalte en smaakbalans: Door de snellere rijping accumuleert Merlot meer suikers, wat resulteert in hogere alcoholpercentages bij fermentatie. Hoge alcoholniveaus kunnen de subtiliteit van de wijn verdoezelen, wat niet ideaal is voor een druif die bekendstaat om zijn zachte mondgevoel en evenwichtige smaakprofiel.
Verhoogde kans op ziektes en schimmelgroei: Hogere temperaturen en vochtigheid verhogen het risico op ziektes zoals meeldauw en schimmel, waarvoor Merlot bijzonder gevoelig is. Deze ziektes bedreigen de kwaliteit en opbrengst van de druiven, wat intensieve beheersmaatregelen vraagt zoals besproeiing en extra zorg, wat weer extra kosten en ecologische impact met zich meebrengt.

Veel wijnhuizen overwegen om minder afhankelijk te worden van Merlot en te kiezen voor meer Cabernet Sauvignon in hun blends. Opvallend genoeg blijkt uit cijfers van de aanplant der druivensoorten dat deze met Merlot stabiel is gebleven, terwijl het areaal van Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc is afgenomen.

Dit roept de vraag op: waarom blijft Merlot ondanks de bezorgdheid nog steeds de meest gebruikte druif? Wellicht is de mindset bij de wijnboeren om bepaalde delen van de aanplant in hun wijngaarden te vervangen nog niet volledig aanwezig. Hierdoor geholpen door de markt waarop de vraag naar Merlot wijnen en traditionele wijnstijlen nog altijd veelvuldig aanwezig is. Ongetwijfeld sterker dan de behoefte om zich aan te passen aan de veranderende klimatologische realiteit.

Traditionele en innovatie aanpassingen

Hoewel de uitdagingen groot zijn, zoeken wijnmakers naar innovatieve oplossingen om de Merlot (en uiteraard ook andere druivensoorten) in stand te houden. Naast de introductie van nieuwe rassen, zoals we al zien in Bordeaux, experimenteren wijnboeren ook met andere aanpassingen om het klimaat in de wijngaarden beter beheersbaar te maken:

Bladbeheer (canopy management): Door het bladerdak strategisch te snoeien kunnen druiven beter beschermd worden tegen overmatige zon en hitte, wat helpt om de druivenkoeling te reguleren en overrijping te voorkomen.
Wijngaardlocaties op hoogte: Wijnproducenten zoeken nieuwe wijngaardlocaties op grotere hoogte, waar koelere temperaturen een langere groeicyclus mogelijk maken en overrijping verminderen.
Genetische innovatie en hybriden: Onderzoek naar hybriden en genetische aanpassing neemt toe. Hoewel deze hybriden nog niet dezelfde smaakdiepte bieden als de traditionele Merlot, kunnen ze wel beter bestand zijn tegen hitte en droogte.
Waterbeheer: In droge regio’s wordt waterbeheer steeds belangrijker. Technieken zoals druppelirrigatie en bodembedekking worden toegepast om het watergebruik te optimaliseren en de effecten van droogteperiodes te verminderen.
Oogsttijdstip aanpassen: Wijnmakers oogsten Merlot-druiven steeds eerder om overrijping te voorkomen en de frisheid en zuurtegraad van de druif te behouden. Dit is soms een compromis voor het volledige aroma- en smaakpotentieel van de druif, maar het helpt om de negatieve effecten van hitte te temperen.

Conclusie

Merlot bevindt zich in een uitdagende positie in een opwarmende wereld. Zowel in Bordeaux als in Italië voelen wijnmakers de druk om zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Terwijl de druif bij koele tot gematigde temperaturen zijn beste eigenschappen laat zien, kan overmatige hitte snel tot kwaliteitsverlies leiden. Toch tonen wijnmakers zich veerkrachtig en vindingrijk. Door middel van slimme technieken en innovaties proberen zij het beste uit de Merlot druif te halen, zelfs in veranderende klimatologische omstandigheden.

Het succes van deze aanpassingen zal bepalen of Merlot zijn prominente plek in de wijnwereld kan behouden, of dat we in de toekomst meer hybride en hittebestendige druivensoorten in ons glas zullen zien. Wat vaststaat, is dat de wijnbouw een sector is die zowel creativiteit als aanpassingsvermogen vereist om de uitdagingen van klimaatverandering het hoofd te bieden.

Filed under: Second opinions? | Tagged: Bordeaux, canopy management, climate chang, global warming, Italian wine ambassador, merlot, Toscane, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

Cognac – De roes naar succes

Posted on februari 23, 2019 by Bottle Case

Het gebied van de herkomstbenaming Cognac en zijn crus werd in 1909 afgebakend, dit na geologische en pedologische studies die Henri Coquand in 1860 uitvoerde, en werd uiteindelijk in 1936 in een decreet vastgelegd. De appellation Cognac strekt zich uit over vier departementen: Charente, Charente Maritime (met inbegrip van de eilanden), een deel van Deux Sèvres en de Dordogne.
De Cognacstreek is onderverdeeld in 6 productiezones of crus: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois en Bois Ordinaires. Deze 6 crus vormen concentrische cirkels met in het midden Grande Champagne, de top als het ware, en in het hart daarvan de stad Cognac. De traditie wil dat deze volgorde correspon- deert met de hiërarchische kwaliteit van de verschillende terroirs.

De titel Fine Champagne slaat niet op een cru binnen Cognac maar is een assemblage van cognacs afkomstig van Grande Champagne en Petite Champagne met minimaal 50% Grande Champagne.

Geologie

Geologisch zien we meerdere bodemtypes:
Champagnes zijn bodems rijk aan kalk en klei op een zachte onder- grond van krijtachtige kalk. Grande Champagne en Petite Champagne verschillen van elkaar door de dikte van hun kalkachtige onderlaag, een laag die in het eerste geval dikker is.
Groies zijn klei-kalkachtige bodems, rijk aan rode klei met veel keien op een ondergrond van harde kalk; hoofdzakelijk terug te vinden in Fins Bois.
Pays-Bas zijn bodems rijk aan klei en die we terugvinden in een geologische depressie in het noorden van de Cognacstreek, alsook in Fins Bois.
Borderies zijn bodems van silica (zand) en klei, rijk aan vuursteen of silex.
Sables of vrijwel pure zandbodems en vin- den we vooral terug in Bons Bois en Bois Ordinaires, gebieden die zich hoofdzakelijk in de kuststreek bevinden.

Druivenrassen

Er worden verschillende druivenrassen gebruikt, maar ugni blanc (trebbiano in Italië) zwaait de scepter in Cognac. Andere druivenrassen zoals colombard, sémillon, folle blanche en montils worden veel minder aangewend.

Van wijngaard tot kelder

Meestal vindt de oogst plaats in oktober, enerzijds hangt die af van de laatrijpende druivensoorten (ugni blanc in het bijzonder) en anderzijds van de lokale klimatologische omstandigheden. Er wordt machinaal geoogst, waarbij het gaat over grote stukken wijngaard met zeer aanzienlijke opbrengsten. De druiven worden direct geperst en de vergisting start vrijwel onmiddellijk – de wet en het gezond verstand laat immers niet toe middelen als zwavel te gebruiken omdat het om wijnen gaat die naderhand gedistilleerd worden.
Na een vergisting van één à twee weken is het resultaat een zure en zeer laag alcoholische wijn van minder dan 9% alcoholvolume. Net zoals bij armagnac hebben we voor het distillatieproces wijnen nodig met een zeer laag volumeprocent alcohol, willen we kwalitatieve brandewijn bekomen; wijnen en most ook met zeer hoge zuren die voor een natuurlijke bescherming zorgen. Dat komt net goed uit, want de natuur en de wijnbouwmethodes laten gewoonweg geen andere wijnen toe. De wijnen zijn dus van nature quasi ondrinkbaar. Toch zijn er brandewijnen, zoals de betere armagnacs, waarvan het productieprocedé enigszins anders is. Vooral de wijnkwaliteit waarmee gestart wordt ligt daar een stuk hoger. Deze wijn is vandaag dus wel drinkbaar.

De distillatie

In vergelijking met armagnac is het productieproces van cognac anders. Voor cognac wordt er niet één keer, maar twee keer gedistilleerd: à repasse, zoals dat heet. Eens de basiswijn klaar is, kan de distillatie van start gaan. Deze moet beëindigd zijn vóór 31 maart daaropvolgend. De alambiek of alambic charentais bestaat uit een ketel, een koperen ballon die in direct contact staat met de stookvlam, uit een olijfvormige distilleerkolf die de dampen opvangt, uit een zwanenhals en uit een buis van een distilleerkolf of condensor die over een koud bad gaat. Tussen de zwanenhals en de condensor kan een chauffevin tussengevoegd worden, dit om de temperatuur van het deel op te warmen dat vervolgens gedistilleerd wordt. Het principe van de distillatie à repasse bestaat uit twee opeenvolgende opwarmingen. Tijdens de eerste opwarming wordt de niet-gefilterde wijn, die min of meer rijk is aan fijne droesem, dit al naargelang het huis, naar zijn kookpunt gebracht, waardoor de dampen opstijgen naar de kap en zich vervolgens naar de zwanenhals begeven. Door condensatie worden de dampen in de condensator vloeibaar en worden deze naderhand onderaan opgevangen in een recipiënt: dit wordt de brouillis genoemd, een zeer troebel goedje dat tussen de 28 en 32% alcoholvolume bezit. Vervolgens wordt deze brouillis in een ketel gedaan voor de tweede distillatie, bonne chauffe genoemd, en dit voor een maximaal volume van 25 hl in een ketel met een inhoud van 30 hl.
Het eerste deel brandewijn, têtes genoemd, bijzonder rijk aan alcohol (+/-90% alc.vol.) maar ook rijk aan methanol en veel esters, wordt afgezonderd. Daarna komt de coeur of ‘het hart’ dat bestemd is voor de cognac. Van zodra de alcohol daalt naar 60% alc.vol. wordt de brandewijn opnieuw afgezonderd: hier gaat het hem over de secondes. Het laatste deel, de queues, op het eind van de distillatie, wordt verwijderd. De têtes en de secondes worden geherdistilleerd met een volgend deel brouillis of wijn.

De knowhow van de producent heeft te maken met de kwaliteit van de most, het suikergehalte, de zuren, de klaring en de aromatische frisheid, gekoppeld aan het alcoholpercentage van de wijnen, het aromatisch potentieel, de proportie van de fijne droesem enz. Gedurende het distillatieproces moet de cognacstoker de temperatuur tijdens het toevoegen van de most of brouillis in de gaten houden, de stooktemperatuur tijdens het verwarmen checken, de snelheid van de distillatie, de scheiding van de verschillende delen brandewijn, de proporties van de assemblage van de têtes en de secondes met de wijnen of de brouillis controleren, enzovoort. Een hele reeks factoren dus die uiteindelijk de eindkwaliteit van de brandewijn of cognac bepalen.

Verdere kwaliteitsfactoren…

De brandewijnen worden in nieuwe vaten gedaan met verschillende inhoudsmaten, tussen 270 en 450 liter. Naargelang de kwaliteit en het uiteindelijke doel verblijven de brandewijnen langer of korter op vat. We zien drie opeenvolgende fenomenen: de fase van de extractie van de aroma’s en de kleur, daar waar de witte alcohol geler wordt door de fenolen van het hout eruit te halen; de fase van hydrolyse waar de suikers van het hout de organoleptische karakteristieken verrijken. Ook wordt de kleur donkerder – een oxidatiefase zorgt er eveneens voor dat de kleur wijzigt (richting mahonie), maar die toch vooral het aromatisch palet verandert met meer complexe aroma’s richting ‘rancio’. Parallel daarmee verandert de smaak, die rijker wordt, meer versmolten, zachter, homogener, fijner en eleganter. Wanneer de keldermeester vindt dat de kwaliteit van de cognac beantwoordt aan wat hij voor ogen heeft, kan hij overgaan tot bottelen. Hij kan dat doen met of zonder te assembleren met andere jaargangen. Hij kan de cognac ook overhevelen in grote, glazen buikvormige flessen, bonbonnes of dames-jeannes, wanneer hij wil dat de cognac niet meer in contact komt met de lucht. Cognac die zo bewaard wordt, evolueert niet meer. Tijdens het rijpings- of verouderingsproces kan de keldermeester ook beslissen of hij de cognac in andere vaten overhevelt, kan hij de vaten van plaats veranderen of kan hij kiezen ze in een andere kelder over te brengen. Hij kan beslissen om andere houtsoorten te gebruiken, die minder of meer luchtdoorlatend zijn. Zo kan hij de verdamping van de alcohol min of meer sturen, of die van het water, door bijvoorbeeld met de vochtigheidsgraad van de kelder te spelen.

De keldermeester is ook bijna voortdurend bezig met het reduceren van het alcoholvolume door aan de brandewijn gedistilleerd of gedemineraliseerd water toe te voegen, beetje bij beetje, zodanig dat de kracht van de alcohol afneemt tot wanneer het juiste alcoholpercentage voor consumptie bereikt is (minstens 40% alc.vol.).

Bron: In Vino Veritas

Filed under: Second opinions? | Tagged: alambiek, charente, cognac, fine champagne, grande champagne, petite champagne, ugni blanc | Leave a comment »

Sherry – Van Jerez tot Sanlucar

Posted on oktober 25, 2018 by Bottle Case

Amontillado, Palo Cortado, Cream, Manzanilla en andere lijken ons een erg ingewikkeld taaltje. We proberen het te simplificeren. Even alles op een rijtje, waarbij we hopen de liefhebber een klare kijk mee te geven bij het proeven van al dat lekkers, zonder dat hij zich andere vragen gaat stellen.
Grof geschetst zijn er twee grote families in het Sherrygebeuren: de Fino’s en de Oloroso’s.

HET MOMENT VAN OOGSTEN

De Palomino-druiven worden half september geoogst. Handmatig en zeer snel, zodat er weinig gevaar is voor oxidatie van de druiven die aan een buitentemperatuur van 45°C zijn blootgesteld. De rijpheid en suikerconcentratie moeten ten minste 10,5% vol garanderen. De rendementen draaien rondom de 75 hl/ha en dat met een densiteit van 3.500 à 3.800 stokken/ha.

DE WIJNBEREIDING

De druk bij het persen is niet te hoog. Het verkregen sap wordt snel naar roestvrijstalen tanks afgevoerd, waar het bij lage temperatuur, 22 à 24°C, vergist. De gisting start vanzelf dankzij de natuurlijke gisten die zich op de pel bevinden. Toch zijn er enkele wijnhuizen die eigen gist kweken om de vorming van de kaamgist te bevorderen en daarmee een eigen stijl in hun wijnen willen benadrukken. De wijnen halen 11 à 12% vol. Men tapt die onmiddellijk daarna over naar vaten van Amerikaanse eik. Sommigen vergisten direct in die vaten.

Sherry

DE CLASSIFICATIE

In de maand december proeft men voor het eerst de nog niet geklaarde wijnen en klasseert die als Fino of Oloroso. Elk vat wordt met krijt gemerkt:

1 streep (raya) = een zuivere wijn, lichtvoetig en vooral afkomstig van witte mergelbodem (“albarisa”). Deze wijn wordt bij de groep van de Fino’s ingedeeld.
1 streep en 1 punt (raya y punto) = veeleer een krachtige wijn, vlezig en vol, komt van kleihoudende bodem. De wijn wordt bij de Oloroso’s gerangschikt.
2 en 3 strepen zijn niet geschikt voor de Jerezwijn.

De Fino-familie

De wijnen in tonnen die met één streep gemarkeerd zijn, worden tot 15 à 15,5% vol versterkt. De alcoholtoevoeging laat kaamvorming (flor) toe. Die zorgt ervoor dat de wijn langzamer oxideert.
Deze familie wordt eerst in twee stijlen opgedeeld: Fino en Mazanilla. De laatste komt uitsluitend uit Sanlucar de Barrameda. Hij is fijner, ook frisser en eleganter dan de Fino uit Jerez of Puerto de Santa Maria. Dit is te wijten aan een snellere kaamvorming, die door de dubbele werking van de Atlantische Oceaan en de Guadalquivir sterk beïnvloed wordt. Invloeden die bovendien door een westenwind, de “Poniente”, getransporteerd worden.

De Oloroso-clan

Wijnen in tonnen met één streep en één punt worden tot 17,5% vol. versterkt. Deze alcoholsterkte vermijdt dat er kaam gevormd wordt. Bijgevolg oxideren de Oloroso’s dus sneller en intenser dan de Fino’s.

DE LAGERING

De bota, Amerikaanse eikenhouten vaten van 600 l, wordt voor 5/6 gevuld. De lege ruimte vergemakkelijkt de vorming van de kaam (flor) bij de Fino of versnelt de oxidatie bij de Oloroso.

Solera

De techniek van lageren, relatief recent (gaat terug tot in de 2de helft van de 19e eeuw) homogeniseert de productie in de kelders. Er is trouwens geen invloed van jaargangen, noch van terroir. Het is veeleer een duizelingwekkende duik in de wereld van de oxidatief getinte kwaliteitswijnen. De vaten worden in drie, soms vier lagen op elkaar gestapeld. Elke verdieping is een escala. De vaten die op de grond liggen, noemt men solera (van het Spaanse suelo of bodem). Deze laag is met de oudste wijnen gevuld. Van deze rij wordt er voor de botteling afgetapt (sacar). De hoeveelheid varieert van 1/3 tot 1/4 van een bota. Deze hoeveelheid afgetapte wijn wordt vervangen door eenzelfde hoeveelheid van de laag erboven of criandera (van criar, Spaans voor opvoeden). De hoeveelheid wijn die weg is in de eerste verdieping wordt nu vervangen door wijn van de 2de verdieping en zo gaat het verder tot de bovenste laag. Die criandera krijgt de jonge wijn van de laatste oogst.

Manzanilla en Fino behouden hun kaam gedurende ten minste 3 jaar. Wanneer de kaamgist vlugger afneemt, gaan Manzanilla en Fino over in het stadium van Manzanilla Passada en Fino Amontillado. Wanneer de flor of kaamgist volledig verdwijnt, worden beiden volstandige Amontillado’s. Het verouderen, nu oxidatief, wordt naargelang het advies van de keldermeester (capataz) al of niet verdergezet.

Een curiosum

Toen de oenologische technieken nog in ontwikkeling waren of zelfs nog niet bestonden, kwam men bij het klasseren soms onverwachte resultaten tegen.
Men botste dan wel eens op een vat met Amontillado die eerder op een Oloroso leek. De capataz gaf dan het vat een bijzonder teken: een streep met een bar door, de Palo Cortado. Deze intermediaire wijn met specifieke smaak kan men vandaag nog in zeer oude vaten aantreffen.

OTROS VINOS

Het Jerez-gebied produceert ook 2 likoreuze wijnen, Pedro Ximenez en Moscatel. De
druiven voor deze twee wijnen worden eerst in de zon gedroogd (soleo-techniek). De zeer geconcentreerde most vergist niet volledig. De wijnen worden al of niet in een solera gelagerd. Als deze wijnen apart gebotteld worden, vermeldt men op het etiket Vino Dulce Natural. In assemblages, zoals Vinos Generosos de Licor, benadrukt men met Pedro Ximenez het zoete exponent (de Vinos Generosos zijn droog). De gradatie van Jerez naar meer en meer zoet (medium, cream en zo voort) hangt af van de hoeveelheid toegevoegde PX.

Filed under: Second opinions? | Tagged: amontillado, cream, fino, flor, jerez, manzanilla, oloroso, palo cortado, palomino, pedro ximenez, sanlucar, sherry, solera | Leave a comment »

Accijnzen – Zijn onze Heren politiekers nu echt helemaal niet beschaamd!

Posted on oktober 24, 2015 by Bottle Case

Kort maar krachtig! Heren Lijders (bewust) Des Lands, dit is crapuleus!!

Ik schets mijn statement graag met een fictief voorbeeld.
Wijnhandel ‘T Vaderlandse Genot besluit over te gaan tot de aankoop van een pallet Cava (570 flessen) bij Bodegas Cava de Chicos Perezosos. Deze Bodega maakt een heel eenvoudige maar best genietbare Cava en vraagt voor zijn product een prijs van 2,00 € exclusief btw, exclusief taksen en exclusief transport.
Vol goede moed wenst hij deze Cava in België te verkopen voor 7,00 € inclusief btw.

Onze regering neemt het besluit het belastingregime in België volledig, maar dan ook volledig te veranderen en bouwt een heuse tax-shift in. Na heel wat gedokter, bekvechten om wie de grootste heeft en berekenen in veel te kleine mottige kamertjes komen ze tot het moedige besluit niets om te gooien en te behouden wat er is, maar… we doen er nog een beetje bij!!

Wijnhandel ‘T Vaderlandse Genot is een noeste werker en werkt volledig zoals het hoort. Geen geniepige afhalingen in het duister met reclame-vrije bestelwagens. Wel gaat hij ’s avonds, desnoods ’s nachts, na zijn uren, achter zijn computer zitten en betaald hij plichtbewust zijn accijnzen.
Vanaf 1 november bedragen deze 1,922 €/fles voor schuimwijnen. Graag vooraf te betalen aan de staatskas aub!

Wijnhandel ‘T Vaderlandse Genot komt tot volgende, gruwelijke, vaststelling bij het berekenen van wie er wat verdiend op 1 fles Cava:

De Wijnboer: 2,00 € (uiteraard gaat hij zijn desbetreffende staatskas ook moeten spijzen)

De Wijnhandelaar: 7,00 € inclusief btw maakt 5,785 € exclusief btw
5,785 € – 2,00 € (aankoop bij de wijnboer), – 1,922 € (Accijnzen), – 0,074 € (Verpakkingsheffing), – 0,009 (Fostplus – Valipack), – 0,50 € (transportkosten) = 1,280 €
Op deze 1,280 € winst wordt hij door onze regering belast voor 33% (we rekenen de gemeentebelasting even niet mee).
1,280 € min 33% belastingen = 0,858 €

De Regering: 1,922 € accijnzen + 0,074 € Heffingstaks + 0,009 Fostplus + 1,215 € Btw + 0,424 € belastingen = 3,644 €

Ik zet het even netjes onder elkaar:
Wijnboer: 2,00 €
Wijnhandelaar: 0,858 €
Regering: 3,644 € (Dit is 1,822 x wat de wijnboer verdient en maar liefst 4,25 x wat de wijnhandelaar verdient)

Onze regering verdient méér dan de noest werkende wijnboer en de hardwerkende en risiconemende wijnhandelaar, zonder dat ze ook maar 1 poot moet uitsteken. Zonder dat ze ook maar 1 druppel zweet moet laten op 1 fles Cava… zucht

In sommige verwoordingen noemt met dit gewoon diefstal!

En wij? De boer vloekte eens en ploegde voort… Kan er mij iemand zeggen waarom?

Filed under: Second opinions? | Tagged: accijns, belastingen, cava, wijn, Wijnhandel | 1 Comment »

Volgende pagina »

Aheum

Klok Klok Klok

📈 Why Barolo Vineyard Land Has Become a Luxury Asset

🔎 What Does It Cost Today?

💼 Case Study: Vietti

🍇 Consequences in the Vineyard

👃 What Does This Mean for What’s in the Glass?

🔮 Where Barolo Goes Next

📊 Barolo in Numbers (2024)

🕯️ Epilogue

📈 Waarom Barolo-wijngaardgrond vandaag onbetaalbaar lijkt

🔎 Wat kost het vandaag?

💼 Case Study: Vietti

🍇 Gevolgen in de wijngaard

👃 Wat betekent dit voor wat we in het glas krijgen?

🔮 Waar gaat dit heen?

📊 Barolo in cijfers (2024)

🕯️ Epiloog

Van persoonlijke weerstand naar historische realiteit

Wat maakt een wine orange

Historische wortels in de Kaukasus

De heropleving in de eenentwintigste eeuw

Friuli en Slovenië als modern epicentrum

Radikon en Gravner als sleutelfiguren

Vinificatie en keuzes van de wijnmaker

Smaak, structuur en balans

Orange wine aan tafel

Afronding: plaatsbepaling en persoonlijke reflectie

Wat bedoelen we eigenlijk met ‘elegant’ in wijn?

Waarom gebruiken wijnmakers (en proevers) het dan zo graag?

Maar wat is de wijn dan?

Een elegant einde

Objectief wijn beoordelen

Mijn oplossing: Aanpasbare proefformulieren

Een aanrader voor beginners

Wat zijn versterkte wijnen?

Geschiedenis en oorsprong

Verschillende soorten versterkte wijnen

Verschillende vinificatiemethoden

Versterkte wijnen door toevoeging van lokale likeuren

Hedendaagse rol en serveertips

Serveertemperaturen

Conclusie

Geologie

Druivenrassen

Van wijngaard tot kelder

De distillatie

Verdere kwaliteitsfactoren…

Where to go about wine?

Where to go about food?