Het nieuwe proefjaar werd afgelopen woensdag officieel geopend bij Amici. De avond werd klassiek ingezet door onze voorzitter, maar de avond bleek allesbehalve klassiek. Want jawel: het was Ruben die als kersvers voorzitter de aftrap mocht geven. Oud-voorzitter (vanaf nu dus écht “ex”) Luc had de fakkel doorgegeven, en Ruben bracht zijn maiden speech – met verve geslaagd trouwens!
Highlights uit zijn betoog:
Luc werd bedankt voor zijn voorzitterschap met een mooie magnum.
Ook penningmeester Frank vond het welletjes (voor hem lag er óók een magnum klaar). Vanaf nu is Rudy onze euro-man!
De functie van reislei(ij)der schoof door van Ruben naar Gerald. Aan hem de taak om de komende Veneto-reis in goede banen te leiden.
We onthouden ook dat Amici niet langer een Commanderij is, maar een wijnclub… what’s in a name?
En gelukkig kan wijnmeester Peter gewoon zijn voortreffelijk werk verderzetten.
Onze eerste avond draaide rond Nebbiolo uit de kleinere appellaties van Piemonte.
Proeverij
Het opzet van de tasting was anders dan anders: veertien geblindeerde flessen, vrije rondgang, en iedereen kon proeven op zijn tempo. Kunst was vooral om je niet te laten meeslepen door de proefcommentaren die als een soort aromatisch behang in de zaal hingen en als vanzelf je oren binnendruppelden. Aan het einde mocht iedereen zijn persoonlijke top drie doorsturen via de poll in de Amici WhatsApp-groep. Ping Ping Ping… And the winner is…
Omdat er in zo’n setting weinig ruimte is om uitgebreid notities te maken, geef ik hier mijn korte proefcommentaren weer.
Wijn 2: Bruno Rocca Fralù 2021 – Langhe Nebbiolo DOC (Grapeness – 27,90 €) Donkerder, steviger en breder geschouderd. Zit vooral op zijn kracht met duidelijke Nebbiolo tannine. Gewoon correct.
Wijn 3: Le Piane 2022 – Colline Novaresi Nebbiolo DOC (Leuvin – 20,00 €) Wat meer zwart fruit naast het klassieke rode fruit. In de aanzet komen de tannine opzetten, nadien springen de zuren in en op het einde heb je zowaar een sappig fruit gevoel. Leuke Nebbiolo.
Wijn 4: Cavalloto 2021 – Langhe Nebbiolo DOC (8wines – 34,50 €) Nebbiolo met een rijpere structuur. Ook qua smaak is er rijper fruit. De zuren zijn prominent aanwezig, misschien zelfs net iets meer dan de tannine. Kan me wel bekoren.
Wijn 5: Renato Corino 2022 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 21,00 €) Herkenbare Nebbiolo. Tannine openen wat stroef maar de zuren vullen snel en positief aan. Mooie fruitstructuur en een meer dan correcte afdronk. Enig geduld is vereist. 3e plaats.
Wijn 6: Hilberg PasQuero Val Martin 2020 – Nebbiolo d’Alba Superiore DOC (Niet in België – Richtprijs 25,00 €) Doet me niet onmiddellijk aan een klassieke Nebbiolo denken. Zacht van stijl, wat gepolijster en wat zoeter ook. Niets mis mee, maar ik mis wat pit.
Wijn 7: Le Strette Pasinot 2021 – Nebbiolo d’Alba DOC (Châteaux Vini – 26,00 €) Stevig in aanzet waarin de Nebbiolo kenmerken onmiddellijk opvallen. Nog jong gevoel maar het geheel blijft wel leuk hangen. Niet te ruw van stijl met zuurtjes naar mijn smaak. 1e plaats.
Wijn 8: Costamagna Isacco Castrum Roche 2023 – Langhe Nebbiolo DOC (Leuvin – 37,00 €) Zeer floraal en aromatisch in de neus. Het mondgevoel is een totaal contrast en geeft niet wat de neus belooft. Veel te stroef!
Wijn 9: Pescaia Tuké 2023 – Terre di Alfieri DOCG (Young Charly – 16,00 €) Toegankelijke Nebbiolo, niet te zwaar en goed gemaakt. Leuk voor de beginnende Nebbiolo drinkers.
Wijn 10: Aldo Conterno Il Favot 2017 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 50,00 €) Een hoopje wrangheid in het glas met een zwerm van zoethout erbovenop. Teleurstellend.
Wijn 11: Schiavenza 2021 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 20,00 €) Licht snoeperig gevoel met toch ietwat body. Net iets te toegankelijk.
Wijn 12: Giacomo Fenocchio 2022 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 24,00 €) Leuke opener in het glas met een zeer mooi aroma. Ook het smaakprofiel bevestigt dat. De wijn lijkt wel al op dronk te zijn.
Wijn 13: La Spinetta 2023 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 27,00 €) Voor het eerst heb ik wat dierlijke impressies en sousbois in de neus (ik verzin het niet!). Mooie lengte en body. Een Nebbiolo die nu kan bekoren. 2e plaats.
Wijn 14: Vietti Perbacco 2021 – Langhe Nebbiolo DOC (Licata – 27,00 €) Wat stroevere aanzet maar net geen overload (je kan dit wel dulden van Nebbiolo). Het mondgevoel geeft de wijn vakjesgewijs weer. Er is geen samenhang. Het zijn allemaal losse componenten die geen geheel vormen.
Er klonken heel wat verrassende aah’s en ooh’s bij de ontmaskering van de flessen – soms positief, soms ook licht teleurstellend. Uiteindelijk werden de drie winnaars bekendgemaakt. De laureaten: wijn zes, zeven en dertien.
Voor we erin vliegen: eerst even een dikke chapeau. En dan bedoel ik écht een dikke chapeau. Bij Amici zijn we wel wat gewend, het niveau van onze proeverijen ligt standaard hoog, maar soms overtreft een sessie zelfs onze stoutste verwachtingen. De lat lag dit keer op olympisch niveau. Wijnmeester Peter had acht wijnen geselecteerd. Op zich niets ongewoons, zou je denken. Maar het werd pas echt interessant toen bleek dat het om vier duo’s ging: telkens een oude en een jongere jaargang van dezelfde wijn. Italiaans, uiteraard. Vier keer een monocépage, vier verschillende druiven, en telkens proefden we de wijnen naast elkaar. Blind. We kregen geen jaartal, geen regio, geen druif. Alleen onze zintuigen als gids.
Onze opdracht? Proef, vergelijk en benoem. Welke druif zit in je glas? Uit welke regio komt deze wijn? En voor de durvers: van welk huis zou dit pareltje afkomstig kunnen zijn?
Het resultaat was een mini-reeks van vier blinde verticale proeverijen. Compact, intens en, laat ons eerlijk zijn, ronduit heerlijk. En zo komen we vanzelf bij het onderwerp van dit artikel: de verticale proeverij.
Zoals jullie ondertussen wel weten, hebben wijnliefhebbers vreemde gewoontes. Ze praten met hun glas, ruiken aan kurken alsof daar geheime boodschappen op staan, en organiseren proeverijen die meer weghebben van een archeologische expeditie dan van een gezellige borrel. Een van die bijzondere (en bijzonder geliefde) rituelen is de verticale proeverij. Geen acrobatiek vereist, wel een flinke portie nieuwsgierigheid, concentratie en liefde voor detail.
Wat is een verticale proeverij?
Een verticale proeverij draait niet om de positie van je glas, maar om het jaar op het etiket. Je proeft meerdere jaargangen van één en dezelfde wijn, van één producent, afkomstig van dezelfde wijngaard of appellatie. Denk aan een rij flessen Quinta do Crasto Old Vines Reserve van 2001 tot 2012 die we hier al eerder hebben gepost. De druiven zijn dezelfde, de plek ook, maar de jaargang wisselt. Wat je proeft, is de invloed van de tijd en het klimaat op dezelfde wijn-DNA.
Waarom ‘verticaal’?
De term komt voort uit hoe wijnproeverijen vaak worden opgesteld: verticaal betekent dat je in de tijd reist, van de oudste jaargang naar de jongste of andersom. In tegenstelling tot een horizontale proeverij, waarbij je verschillende producenten of druiven van hetzelfde jaar vergelijkt, leg je hier de focus op evolutie.
Wat leer je ervan?
Heel veel. Een verticale proeverij is een soort live les in wijnbouw, keldertechniek én klimatologie. Je ontdekt hoe een wijn zich ontwikkelt: hoe jeugdige zuren rijpen, hoe tannine zachter worden, hoe aroma’s verschuiven van fruitig en fris naar aards en complex. Je leert ook hoe goed (of niet) een wijn veroudert en hoe consistent de wijnmaker is. Krijg je een breuk in de lijn, een jaargang die plots helemaal anders smaakt, dan is dat voer voor discussie: was het het weer, een kelderexperiment, of gewoon een off-day?
Waarom zijn wijnnerds er zo gek op?
Omdat verticale proeverijen wijn tot leven brengen. Je proeft geen losse flessen, je proeft een tijdlijn. Deze tijdlijn kan verrassend zijn, ontroerend, of zelfs licht chaotisch, net als een goede roman. Voor sommigen is het pure nostalgie: de wijn uit het jaar van je huwelijk naast de wijn van het geboortejaar van je kind. Voor anderen is het een tactisch spel: wanneer opent deze wijn zich het mooist? Hoe lang moet ik nog wachten met mijn 2016?
Hoe organiseer je er zelf één?
Kies je wijn Begin met een wijn die al meerdere jaren op de markt is geweest en waarvan de kwaliteit en het bewaarpotentieel bewezen zijn. Italië biedt hier een rijk buffet aan mogelijkheden. Denk aan klassiekers zoals Barolo of Chianti Classico, waarvan producenten vaak terug te vinden zijn tot in de jaren ’60 of eerder. Ook Etna Rosso, met z’n vurige vulkanische karakter, is een fascinerende kandidaat voor een verticale opstelling, zeker gezien de sterke jaargangverschillen op de flanken van de Etna. Hou je van krachtige rode wijnen met een stevig verouderingspotentieel? Dan is Taurasi of Sagrantino di Montefalco een absolute aanrader. Liever iets internationaler van stijl? Bolgheri levert wijnen die niet alleen goed oud worden, maar ook stilistische evoluties tonen door de jaren heen. En voor de witte wijnliefhebber: onderschat Sauvignon Blanc uit Alto Adige niet. Deze bergwijnen kunnen verrassend goed rijpen en tonen na enkele jaren complexere kruidige en minerale tonen, ver voorbij het cliché van frisse citrus. Enfin, voorbeelden genoeg om aan de slag te gaan!
Spreid je jaargangen Idealiter heb je een reeks van minstens vijf à acht jaargangen, met wat spreiding (bijvoorbeeld 2008, 2010, 2013, 2015, 2016, 2019). Hoe groter het verschil, hoe spannender de proefervaring.
Zorg voor de juiste volgorde Proef van jong naar oud als je nieuwsgierig bent naar hoe de wijn zich ontwikkelt. Proef van oud naar jong als je je smaakpapillen wilt laten wennen aan de krachtigere, frissere structuren. Wat je ook doet, wees consequent.
Glazen en notities Geef elke wijn z’n eigen glas, dat is stap één. Maar let op: gebruik voor alle wijnen hetzelfde type glas. Het lijkt misschien pietluttig, maar het maakt een wereld van verschil. Een wijnglas is geen neutraal instrument; het beïnvloedt hoe aroma’s vrijkomen, hoe de wijn in je mond valt, en zelfs hoe je de zuren en tannine ervaart. Zorg dus voor een reeks identieke glazen. Dat hoeft niet per se luxe kristal te zijn, wel uniform van vorm en grootte. Dat maakt terugproeven en vergelijken eerlijker en zinvoller. Noteer je indrukken: geur, kleur, structuur, afdronk. Wat valt op, wat verandert er tussen de jaargangen? Maar laat ook ruimte voor verwondering. Een wijn hoeft niet in vakjes te passen om indruk te maken. Soms zegt een stil “wow” meer dan tien adjectieven.
Deel het moment Een verticale proeverij wordt beter in gezelschap. Nodig mensen uit die nieuwsgierig zijn, niet noodzakelijk doorgewinterde wijnsnobs. De mooiste gesprekken ontstaan wanneer iemand zonder jargon zegt: “Deze smaakt alsof je een herfstbos inademt.”
En dan?
Niets kan je nu nog tegenhouden om van start te gaan. Dat is ook exact wat wij gedaan hebben en de proefresultaten kan je netjes hieronder vinden!
Vietti – Vigna Scarrone – Barbera d’Alba DOC – 2020 vs 2017
100% Barbera, afkomstig van de Scarrone-wijngaard in Castiglione Falletto. Rijping gedurende 18 maanden, deels op inox, deels in grote fusten en deels in barriques.
Jaargang 2020 In het glas toont de wijn een diepe, donkere robijnrode kleur met paarse reflecties. De neus is direct en levendig, met veel jong zwart en blauw fruit: rijpe zwarte kersen, pruimen en blauwe bessen. Aangevuld met een toets van viooltjes, verse kruiden en een lichte hint van branderige houttonen. In de mond is hij energiek en sappig, met een levendige, haast pulserende zuurtegraad. De tannine is fijn en discreet. De wijn geeft meteen plezier, is gul en rond zonder zwaar te worden, en eindigt met een frisse, fruitige afdronk. Score: 88/100
Jaargang 2017 De kleur is iets meer geëvolueerd, al blijven de verschillen beperkt: robijnrood, waarbij de jeugdige paarse rand is verdwenen. De neus is ingetogener maar complexer, met aroma’s van een startende fase naar gedroogd fruit, specerijen (kaneel, kruidnagel), een zweem van tabak en leer. In de mond is de wijn net iets voller en breder maar vooral duidelijk rijper. De zuren zijn mooi geïntegreerd en de tannine is fijn ontwikkeld. De alcohol woedt iets feller maar blijft beheerst en in balans. De afdronk reikt even lang maar toont iets meer gelaagdheid en eindigt met een zacht bittertje. Je proeft vooral meer tertiaire en aardse tonen die wijzen op een wijn die verder in zijn ontwikkeling staat dan de 2020. Score: 87/100
Conclusie De 2020 is expressief, fris en genereus en zeer zeker een wijn die nu al charmeert. De 2017 daarentegen spreekt met meer diepte, nuance en rust: een Barbera die zijn jeugdige juk van zich afgeschud heeft. Ondanks het verschil in stijl liggen beide jaargangen, met slechts drie jaar tussen, opvallend dicht bij elkaar. De verschillen zitten in de details. Mijn persoonlijke voorkeur ging op dit moment uit naar de jeugdigheid en de energie van 2020. Te koop bij Licata – Prijs huidige jaargang: € 49,00
Argiano – Brunello di Montalcino DOCG – 2019 vs 2010
100% Sangiovese met rijping op grote Slavonische en Franse eiken vaten gedurende 30 maanden
Jaargang 2019 De wijn toont een zuivere kersenrode kleur. De neus is een fruitfestijn met vooral kersen, rode bes en framboos. Na walsen komt er iets floraals naar boven dat we later als roos omschrijven, In het kruidige segment kregen kaneel, peper en oregano een omcirkeling. Een subtiele houttoets, naast een klein vleugje tabak en sous-bois ronden af. In de mond is de structuur jeugdig maar elegant met een middellange afdronk met impressies van rood fruit. De wijn zit zeer mooi in zijn zuren en, gelukkig maar, steken de tannine hun kop op. Deze wijn moet zijn evolutiefase nog doorlopen, maar dat dit grandioos zal lukken daar twijfelen we geen moment aan! Score: 91/100
Jaargang 2010 Visueel toont de wijn zich iets meer geëvolueerd. Het rood van kers neigt meer naar granaat. De neus is ‘a touch of joy’, complex en rijp, met tertiaire tonen die direct opvallen: gedroogde kersen en pruimen, tabak, theeblad, truffel, leer en een vleugje balsamico. De kruidenmolen blijft nagenoeg intact. In de mond is de wijn zijdezacht, met perfect geïntegreerde zuren en fluweelachtige tannine. De smaak is gelaagd, breed en harmonieus. Aroma’s van donkere kersen, umami-tonen, kruiden en wat sous-bois begeleiden een lange, aanhoudende afdronk. De wijn is volledig opengebloeid en toont zich op een nobele manier rijp, zonder over de top te zijn. Score: 94/100
Conclusie De 2019 laat al veel kwaliteit zien: precisie, frisheid en toekomst. Maar de 2010 bewijst waarom Brunello zo’n naam heeft opgebouwd: het is een toonbeeld van evolutie en balans. Waar de 2019 je uitnodigt tot geduld, nodigt de 2010 uit tot rustig genieten, maar dan wel met de volle aandacht. Hoewel het verschil in jaren in alle fases van het proeven duidelijk was, waren er toch ook nog voldoende elementen die de verwantschap tussen beide jaargangen onderstrepen. Ik had eerlijk gezegd meer imperfectie verwacht in de 2010. De voorkeur ligt momenteel bij de ultieme balans van de 2010 terwijl 2019 in de kelder het label aangehangen krijgt: nog enkele jaren afblijven. Te koop bij Licata – Prijs huidige jaargang: € 70,00
Cavalotto – Barolo DOCG Bricco Boschis – 2019 vs 2010
100% Nebbiolo afkomstig van de iconische cru Bricco Boschis in Castiglione Falletto. Traditionele vinificatie met lange schilweking en rijping op grote Slavonische eiken vaten gedurende 36 tot 42 maanden. Cavalotto staat bekend om zijn pure, sobere stijl met groot verouderingspotentieel.
Jaargang 2019 De wijn toont een heldere en zeer zuivere kersenrode kleur met een lichte transparantie aan de rand. De neus is jeugdig en verraadt kracht, met aroma’s van zure kersen, rozenbottel, wilde aardbei en frisse kruiden. Er bloeit iets floraals, roos en kamperfoelie, naast een minerale toets, koffie, tabak en een geur van een ochtendwandeling door het bos. In de mond is de structuur strak, met hooggeplaatste zuren en aanwezige, korrelige tannine. De wijn is lineair en gefocust, maar toont nu al zijn innerlijke kracht en precisie. De afdronk is lang, fris en licht droogtrekkend. Een stevige binnenkomer dus, maar het uitdrogende van de tannine sterft stilaan uit. De frisse zuren en het sappige kleine fruit steken mooi de kop op. Een Barolo die zich nog volledig moet ontvouwen, maar nu al getuigt van klasse. Score: 92/100
Jaargang 2010 De kleur is meer geëvolueerd: robijn met een baksteenoranje rand. Wow, dit is een zeer verlangende en open neus, met lagen van potpourri, fijne kruiden, tabak, truffel, cederhout en gedroogd fruit van pruim en vijg. Een lichte animale toets en tertiaire aroma’s zorgen voor die typische Barolo-noblesse. In de mond is de wijn een genot, de tannine perfect versmolten, de zuren nog levendig maar volledig ingebed in het geheel. De smaak is breed en harmonieus met een lange, kruidige afdronk die echoot met nuances van potgrond, en gedroogde kersen. Dit is Barolo op kruissnelheid. En toch, als je het geduld hebt, zou ik hem nog drie à vier jaar proberen te negeren. Score: 95/100
Conclusie De verschillen tussen beide wijnen zijn voelbaar in elk aspect (structuur, aroma, textuur), maar de onderliggende stijl van Bricco Boschis blijft herkenbaar. De nuances zijn duidelijk: het fruit verliest zijn jeugdigheid en droogt langzaam in, het frisse parfum van roos vervaagt naar ingedroogde bloemen. De frisse branderige aroma’s ondergaan hun eigen metamorfose: koffie wordt mokka, cederhout wordt sigarenkistje, de cacaoboon transformeert tot een volwaardige reep pure chocolade. En de ochtendwandeling door het bos eindigt in een verzameling paddenstoelen. Twijfel bestaat er echter niet: 2010 is zeer, zeer mooi. En 2019? Die volgt deze geplaveide weg binnen, aheum, negen jaartjes? Te koop bij Levipe – Prijs huidige jaargang: € 99,70
Le Macchiole – Toscana IGT Paleo Rosso – 2019 vs 2012
100% Cabernet Franc van de Toscaanse kust, Maremma, Bolgheri. Paleo Rosso rijpt 16 maanden op deels Franse eik, deels conische houten vaten (conical trunks) en deels amphora.
Jaargang 2019 In het glas toont de wijn een diepe, bijna ondoorzichtige karmijnrode kleur met paarse reflecties. De neus is compact en intens: cassis, zwarte bes, verse paprika, munt en een toets van zoethout. Na wat zuurstof komen florale tonen (viooltjes, iris) opzetten, samen met een subtiele hint van cacao en potloodslijpsel. In de mond is de wijn krachtig maar verfijnd, met fijne maar stevig aanwezige tannine. De zuren zijn fris, de smaak lang en gefocust, met een afdronk waarin fruit, kruiden en een hint van eik mooi in balans komen. Nu nog een tikkeltje streng en jeugdig, maar de architectuur staat er. Score: 94/100
Jaargang 2012 Er valt amper een kleurverschil waar te nemen. Wel is de jeugdige spiegelende glans verdwenen, misschien het enige zichtbare teken van ouderdom. De neus is weelderig, rijp en complex, met duidelijk meer aardse toetsen. Een opsomming: zwarte kersen, pruimen, bramen, leder, grafiet, oregano, munt en donkere chocolade. Een zweem van truffel, humus en cederhout zorgt voor die extra laag. In de mond is de wijn rond, vol, fluwelig. De tannine is volledig versmolten, de zuren nog levendig genoeg om spanning te geven. De smaak is dragend, de afdronk lang, met echo’s van tabak, peper en ingedroogd zwart fruit. Dit is een Cabernet Franc in topvorm! Op het hoogtepunt van zijn evolutie? Dat durf ik sterk te betwijfelen. Hij kan nog een hele tijd mee al zal het een bijzonder zware opgave zijn deze wijn te ontwijken! Score: 94/100
Conclusie In dit geval heb ik geen uitgesproken voorkeur voor de jongere of oudere wijn. Beiden bekoren me tot in het diepste van mijn wijnhart. De 2019 is als een gespannen boog: strak, gecontroleerd en beloftevol, maar nog niet helemaal losgelaten. De 2012 toont wat mogelijk is na een decennium: wat zachter, wat rijker, wat meer versmolten. Het is fascinerend hoe dicht beide wijnen bij elkaar liggen, ondanks een verschil van zeven jaar. Te koop bij Licata – Prijs huidige jaargang: € 130,00
Al sinds mensenheugenis is Barbera een van de onbezongen helden van de Italiaanse wijnbouw. Bekend om zijn levendige zuurgraad, weelderig fruitprofiel en opmerkelijke aanpassingsvermogen, geniet deze druif van een welverdiende heropleving onder wijnliefhebbers en kenners.
Je zal het maar voor hebben als druif! Je bezit alle eigenschappen om de basis te zijn voor een uitstekend glas rode wijn. Bovendien ben je in het bezit van een enorme veelzijdigheid en ben je uitermate geliefd bij de wijnboeren. Maar, er is altijd weer die verdomde Nebbiolo die je alsmaar naar de achtergrond drijft. Je kijkt er naar op en al is het Barbera sap in sommige gevallen zelfs beter dan pakweg een te ruwe Nebbiolo… Je blijft door het leven gaan als het klein duimpje uit Piemonte!
Hoog tijd dus om de Barbera in het zonlicht te plaatsen en een tasting samen te stellen waar de druif kan shinen! Met dit in gedachten ging Amici wijnmeester Peter aan het werk om een aantal hoogwaardige proefflesjes op de tafel te toveren.
Een korte geschiedenis van Barbera
Afkomstig uit de glooiende heuvels van Piemonte in het noordwesten van Italië, heeft Barbera diepe wortels in de Italiaanse wijnbouw. Historische verslagen suggereren dat de druif al sinds de 13e eeuw in de regio wordt verbouwd. De naam is waarschijnlijk afgeleid van “Barbaro” (barbaar), verwijzend naar zijn diepe rode kleur, of van “Vinum berberis,” een diepgekleurde middeleeuwse drank.
De ouders van de Barbera zijn tot op heden nog steeds onbekend. Onderzoek geeft aan dat de druif zijn oorsprong vindt in Piemonte, meer bepaald in de Monferrato-regio. Barbera-wijnstokken gedijen in heel Italië, maar worden vooral aangetroffen in de diverse terroirs van Piemonte, met name in de appellaties Barbera d’Asti DOCG, Barbera d’Alba DOC en Nizza DOCG. In de jaren 80 werden er subzones opgericht, en vooruitstrevende producenten zoals Roberto Conterno en Giacomo Bologna begonnen Barbera-wijnen te maken met opmerkelijke finesse en een lange levensduur.
De kenmerken van Barbera-wijnen
Barbera-wijnen worden geprezen om hun fijne zuurgraad, waardoor ze een verfrissende en gastro-vriendelijke keuze zijn. De druif produceert doorgaans wijnen met een medium tot volle body en soepele tannine, waardoor de fruitige eigenschappen tot hun recht komen. Verwacht een mix van rode en zwarte vruchten – denk aan kersen, frambozen en pruimen – gecombineerd met hints van kruiden, zoethout, tabak, leder, viooltjes, anijs en aardse ondertonen. In het glas zijn de drie gemeenschappelijke kenmerken van Barbera-wijnen hun diepe kleur, hoge zuurgraad en relatief lage tannine.
Zandigere bodems produceren vaak donkergekleurde wijnen met een lager alcoholgehalte, terwijl kleiachtige bodems wijnen voortbrengen met een hoger alcoholgehalte, lagere zuurgraad en meer structuur. Ongelijke rijping van de pitten en variabiliteit in hun aantal kunnen echter de textuur van de wijn beïnvloeden.
Hoewel we Barbera bejubelen en je er enorm lekkere wijnen van hebt, bestaan er ook de meest banale Barbera wijnen. Het kaf van het koren scheiden is zeker van toepassing. De druif is productief, en rendementen beperken is een must. Ze rijpt redelijk laat, maar heeft het voordeel zich te kunnen herstellen van hagelbuien.
Een van de opvallende eigenschappen van Barbera is zijn aanpassingsvermogen aan verschillende wijnmaakstijlen. Historisch gezien werd het gemaakt in een sprankelende, “vivace” stijl, maar tegenwoordig wordt het bijna uitsluitend gevinifieerd als een droge, stille wijn. Traditionele Barbera-wijnen worden vaak gerijpt in staal om hun frisse zuurgraad te benadrukken, terwijl serieuzere, gerijpte wijnen een houtlagering ondergaan (zowel in botti als in barrique), waarbij chocolade- en vanillenoten zich ontwikkelen naast het levendige fruit.
Belangrijke regio’s voor Barbera
Hoewel Piemonte de spirituele thuisbasis van Barbera blijft, wordt de druif in verschillende regio’s in Italië en daarbuiten verbouwd, waarbij elke regio een unieke expressie aan de druif geeft.
1. Barbera d’Asti DOCG
Bekend om zijn levendige zuurgraad en rode fruitaroma’s, toont Barbera d’Asti vaak de klassieke kenmerken van de druif. Makkelijk te telen en zeer productief, vooral in Asti, variëren de wijnen uit deze regio van eenvoudig en toegankelijk tot gestructureerd en geschikt voor rijping.
2. Barbera d’Alba DOC
Aanplant nabij de prestigieuze Nebbiolo-wijngaarden, heeft Barbera d’Alba vaak een iets vollere body en rijker profiel. Deze wijnen balanceren zuurgraad met diepere fruittonen en af en toe hints van chocolade of tabak.
3. Nizza DOCG
Nizza vertegenwoordigt het hoogtepunt van Barbera-wijnbouw, met strenge regels om de kwaliteit te waarborgen. Deze wijnen zijn krachtig maar elegant en profiteren vaak van langdurige rijping om lagen van complexiteit te onthullen.
Barbera wordt ook verbouwd in andere Italiaanse regio’s, waaronder Lombardije, Emilia-Romagna, Umbrië, Campanië en Sicilië. In totaal produceert Piemonte 12 DOC-wijnen van Barbera, naast de drie DOCG’s: Barbera d’Asti, Barbera del Monferrato Superiore en Nizza. Een gratis tip? Jawel: probeer de Barbera wijnen uit de Colli Tortonesi! Momenteel blijven ze nog wat onder de radar maar je zal versteld staan van de concentratie en rijpheid in deze Barbera wijnen. Amper 50 kilometer oostelijker zit je in Oltrepo Pavese en ook daar zijn er onbekende Barbera pareltjes te vinden!
De proeverij
Vite Colte La Luna e il Falo Barbera d’Asti Superiore DOCG 2018
100% Barbera die een rijping krijgt van 12 maanden in barriques. Heldere, volle, donkerrode kleur met een lichte evolutie en beperkte traanvorming. De toon wordt gezet met een uitbundige Barbera neus! kers, rode bes, aardbei en licht snoeperig fruit zijn present net als de florale en kruidige toetsen van viool, peper, anijs en kaneel. De alcohol is niet te verbergen. Na het walsen komen de accenten van de houtlagering opzetten: chocolade, toasting en mokka. Een lichte sousbois toets rond het boeket af. In de mond is er vooral veel fruit omringd door een lichte alcoholdominantie. De niet massaal aanwezig tannine manifesteren zich wel als rijk. Het is een correcte, sappige wijn die onder de noemer ‘allemansvriend’ valt. Punten: 82/100 – Prijs 15,00 € (te koop op diverse plaatsen in België)
Conterno Fantino Vignota Barbera d’Alba DOC 2019
Barbera die aangeplant staat in Monforte d’Alba en die rijpt in Franse eiken vaten. Zuivere, intense robijnrode kleur en tranend. Het geurenpallet wordt in de eerste aanzet gedomineerd door het licht snoeperige fruit (kers, rode en blauwe bes, pruim) en de kruiden (Provençaals, peper, laurier, kaneel). De geuren van de houtlagering komen pas na het walsen steviger opzetten. Verder is er een lichte aardse ondertoon en kan de alcohol zich niet verstoppen. In de smaak proef je de mooie, soepele maar voldoende krachtige tannine en de duidelijk aanwezige zuren. De wijn toont een mooie fruitexpressie en er zit een leuke frisse groenkruidige toets bij. Dit is zeer zeker een correcte wijn al mocht de lengte wel wat dragender zijn. Hij is voldoende sappig en in balans. Punten 86/100 – Prijs 24,20 € (Te koop bij Uniquato)
Pelissero Tulin Barbera d’Alba DOC 2021
De Barbera stokken staan in Treiso (Barbaresco gebied) en Neviglie. De druiven rijpen gedurende 24 maanden in barriques en nog 1 jaar verder in de fles. De geconcentreerde kleur, bijna zwart te noemen, vertelt reeds veel over de verdere proefsensatie van deze wijn. Diep intens dus met heerlijk gekleurde traanvorming. De neus biedt een waaier aan aroma’s met zowel rood als zwart fruit. We sommen op: zwarte kers, rode kers, braam, blauwe aalbes, pruim en framboos. De houtrijping laat zich stevig gelden met een aanzet tot tabak mokka, zachte leder en een vlezig aroma. Laurier, eucalyptus, munt, peper, viooltjes en alcohol vullen goed aan. Het is een vol bouquet, bijna zwoel zelfs zonder in overdrive te gaan. In de mond proef je de voldoende krachtige maar soepele en enorm smakelijke tannine. Er blijft ondanks het volle mondgevoel een perfecte frisheid present. Het geheel is behoorlijk lang en dragend. Dit is een uiterst geconcentreerde, volle, sappige wijn die perfect in balans is. Nu nog wat jong maar met een mooie toekomst voor zich! Punten: 89/100 – Prijs: 39,00 € (Te koop bij Les Verres Bavards)
Barbera van stokken die meer dan 50 jaar oud zijn en die gedurende 15 maanden rijpen in Franse barriques + 1 jaar in de fles. Mooie, zuivere en heldere kersenrode kleur en traanvorming. Wijn met de typsiche herkenbare Barbera neus waarbij de geuren bovendien bijzonder mooi tot hun recht komen! We herkennen rode en zwarte bessen, kersen, framboos… op het snoeperige af maar in de goede zin van het woord. Subtiele florale toetsen van zowel viooltjes als rozen. Volkruidig met peper, Provençaalse kruiden en kaneel. Licht rokerig, vlezig met zoethout omringd met een vleugje alcohol. In de mond genieten we vooral van de rijke en soepele tannine en het sappige fruit. De alcohol is uiteraard present, op het aanvaardbare randje van het dominante af. Dit is een lekker glas Barbera… sappig, fruitig, kruidig en vooral mooi in balans. Hij is niet enorm complex, niet enorm geconcentreerd, but who cares! Gewoon genieten. Punten: 90/100 – Prijs 44,00 € (Niet te koop in België?)
Barbera die 15 maanden heeft gerijpt, deels in 30 hl botti, deels in gebruikte barrique en nadien nog een flessenrust kreeg voor 10 maanden. Intens donkerrood met gekleurde traanvorming. Er ontwikkelt zich een prachtig gevoel tijdens de ruikfase dat enkel nog maar extra wordt benadrukt als je de wijn wat tijd gunt in het glas. Ondanks zijn nog relatief jong leeftijd zitten alle geurcomponenten versmolten en is het geen ‘vakjes ruiken’. Chocolade, balsamisch, donkere kers, braam, viooltjes, laurier, koffie, aards, peper, alcohol, ceder, aalbes, pruim, tabak… Ik zet de geuren bewust door elkaar om het versmolten gevoel te creëren bij de beschrijving ervan. Kom je er eindelijk toe het glas aan je lippen te brengen dat gaat die versmoltenheid naadloos verder tijdens de proeffase. Rijk, levendig, zacht, in balans, vol en rond… Dit is een zeer mooie, mondvullende bijna complete wijn zonder ‘té’ te zijn! Punten 92/100 – Prijs 27,00 € (Te koop bij Wine Art)
Enzo Boglietti Vigna dei Romani Barbera d’Alba DOC 2020
De 80 jaar oude Barbera stokken staan in La Morra. De wijn krijgt een opvoeding in barriques voor 22 maanden. Heldere, intens paarsrode kleur met gekleurde traanvorming. In de neus is, ondanks dat het fruit en de kruiden present zijn, treedt het balsamico gevoel steeds weer op de voorgrond, omringd door andere branderige geuren zoals mokka en toasting. Kers aardbeisnoepjes, viool, peper, munt, anijs, laurier en alcohol volgen. De smaak is op het overvloedige af. Rijke, voldoende krachtige tannine, levendige, frisse zuren. Lang aanwezig en in balans. Hoewel de wijn hier uit het glas barst is dit toch een stap terug na de Marun! Punten: 88/100 – Prijs 45,00 € (Niet te koop in België?)
Vietti Vigna Vecchia Scarrone Barbera d’Alba DOC 2017
18 maanden rijping krijgt deze Barbera (inox, barrique, botti). De wijngaarden liggen in Castiglione Falletto. Intense robijnrode kleur, tranend. De neus wordt gedomineerd door warme kruidige geuren en door de branderige aroma’s. Ras el hanout, kaneel, munt, peper, mokka, tabak, vlezig, toast en vooral chocolade. Kers, braam en framboos vertegenwoordigen het fruit. Bij het proeven komt die chocolade almaar terug, rijke soepele tannine, voldoende zuren. Zeer rond en vooral volgens een moderne, commerciële stijl gemaakt. We durven zelfs een parkerwijn zeggen. Punten: 85/100 – Prijs 60,00 € (Te koop bij Licata)
De wijn rijpt gedurende 24 maanden; 12 in barrique en 12 in de fles. Robijnrode kleur met een lichte evolutie. Eerste impressie bij het ruiken: zeer reductief. Deze reductie verdwijnt wel bij het walsen maar komt na even stilstand opnieuw opzetten. Niet te uitbundige neus en het fruit zit in verschillende stadia waar voor mij het gedroogde primeert. Het is een stevig glas met krachtige maar rijke tannine, voldoende zuren. Reeds van bij het ruiken zit ik me af te vragen of hier een gedeelte van de druiven appassimento zijn geoogst… Ik herken niet de Bricco dell’Uccellone die ik in het verleden meermaals heb geproefd. Punten: 85/100 – Prijs 75,00 € (Te koop bij Licata)
Mogen we het ondertussen een traditie noemen? Ik zou het wel zeer graag wensen. Feit is dat we nu toch al een aantal jaren op rij in onze wijnclub een avond spenderen aan wat wij graag topwijnen noemen. De traditie, ontstaan bij wijnclub Op De Klippen had ik dit jaar een uitbreiding gegeven naar wijnclub Het Negende Vat. Hier organiseerde ik voor het eerst zulke avond. Dat deze zeer op prijs werd gesteld was achteraf wel zeer duidelijk.
Het opzet is zeer simpel. Zorg voor een aantal wijnen die echt tot de top in hun categorie behoren, spreek een kok aan die de avond kan opluisteren met heerlijke mini-gerechtjes en laat voor de rest de wijn spreken. Dergelijke grootheden verdienen immers een algehele aandacht.
Volgt een bondige samenvatting van wat de flessen, geblindeerd uiteraard, me die avonden influisterden:
Ferrari Perlé Nero 2005 – Trento DOC (Trentino) – 56,00 €
Openen met een 100% Pïnot Nero die 6 jaar sur lattes heeft gelegen. Stilte om ons heen. De toon is onmiddellijk gezet. Trento DOC is samen met Franciacorta het summum van de Italiaanse bubbels.
Score 90/100
Ferrari Giulio Ferrari Riserva del Fondatore 2002 – Trento DOC (Trentino) – 84,00 €
Het paradepaardje van het huis van enkel Chardonnay met 12 jaar kelderrust. Je mag gerust zeggen, nog een paar stappen hoger dan de Perlé Nero. Goudgeel, mooi en fijn parelend. Heerlijke brioche en nootjes. Ondersteunend hout en citrus. Rijp, rijk vullend, vol en breed. En zeer fris. Overweldigend.
Score 93/100
Nals Margreid Baron Salvadori Chardonnay Riserva 2012 – Alto Adige DOC (Alto-Adige) – 30,70 €
Absolute Grand Cru kwaliteit zoals je ze kan vinden in de Bourgogne wat wijnmaker Harald Schraffl hier uit zijn mouw schud! Een Chardonnay uit het wijnplaatsje Margreid dat 25 kilometer ten zuidwesten van Bolzano ligt. De oude druivenstokken groeien er op de zandige kalksplitbodem. De met de hand geoogste druiven worden na meerdere selecties mét temperatuur controle vergist in roestvrijstaal. Nadien volgt een vatrijping van 12 maanden in tonneaux-vaten van eikenhout. Dit geeft een wijn met een heldere fonkelende goudgele kleur. Fijn bouquet met intens fruit van banaan, ananas en mango, op de achtergrond fijne boterkoekjes. In de mond is hij uitermate boeiend. Hij opent met rijp fruit, lekker soepel, toont dan ook sappige zuren en in de finale ziltige, minerale en notige accenten, zeer lange afdronk.
Score 92/100
Rivera ‘Puer Apuliae’ 2009 – Castel del Monte DOC (Puglia) – 28,70 €
Nero di Troia die 14 maanden gerijpt heeft in nieuwe Franse vaten. Voor velen een onbekende in de proeverij. Wat een prachtige neus! Een vat vol specerijen en warme kruiden. Laurier komt zeer duidelijk opzetten. Verder grafiet, braam, kers, pruim, tabak, ceder, humus, leder en koffie. Stevige beestje met volle, smakelijke tannines en lustig fruit. De afdronk is zeer kruidig. Dit is wat een stevige boy noemen, een jongen met ballen!
90/100
Joseph Hoffstätter Barthenau Vigna S Urbano 2011 – Alto Adige DOC (Alto Adige) – 48,70 €
Pinot Nero die 12 maanden in eiken vaten heeft gerust en nadien nog 8 maanden in houten foeders. Een hemelse Pinot Noir die weliswaar nog een tikje te jong is momenteel. Zuiver kersenrood en prachtig tranend. De neus op zich is een festijn met roosjes, viooltjes, cederhout, champignon, framboosjes, humus etc etc etc. Subliem fabuleus. Een slokje en een machitge frisheid proef je. Soepele tannines met verdoken kracht. Massa aan fruit, kruiden en tabak naar het einde toe. Voor mij streeft dit naar de perfectie van een rode wijn.
Score 96/100
Tenuta Argentiera 2011 – Bolgheri Superiore DOC (Toscana) – 47,90 €
Een klassieker uit deze magische Toscaanse wijnregio van 50% Merlot, 40% Cabernet Sauvignon en 10% Cabernet Franc die gedurende 18 maanden zijn opvoeding kreeg in nieuwe Franse eiken vaten. Donker, karmijnrood met heerlijke gekleurde tranen. Voornamelijk rijper fruit in de neus met volop de dikke volle zwarte kersen en braam met een ferme gloed aan peper. Verder viooltjes, het branden van koffiebonen, cacao en leder. In de mond proef je stevige, smakelijke verfijnde tannines. Vlezig en sappig geheel. Deze wijn is een kleine krachtpatser mer vele rijpe fruittoetsen en een zeer smakelijk profiel.
Score 91/100
Masciarelli Villa Gemma 2008 – Montepulciano d’Abruzzo DOC (Abruzzo) – 55,10 €
Een 100% Montepulciano die 18 tot 24 maanden rijpt in eiken vaten. Opvallend reeds is de bijna inktzwarte kleur. Qua neus de perfectie van de avond! Vegetale tonen, prachtig fruit, drop, grafiet, tabak, ceder, braam, cassis, cacao, caramel, leder, kreupelhout… Dit is pure complexiteit en een rondje walsen wakkert alweer bijkomende aroma’s op. Ik moet toch een dikke 10 minuten zitten ruiken hebben alvorens ik het vocht naar mijn lippen bracht. En dan kwam het pas… WAUW wat een smakelijk gevoel. Zo heerlijk vol van smaak en toch zulke intense frisheid. Sublieme verwevenheid, donkere chocolade, vol & vlezig. Een quasi perfecte wijn.
Score 98/100
Vietti Masseria 2007 – Barbaresco DOCG (Piemonte) – 69,00 €
Nebbiolo dus die 28 maanden heeft gerijpt in Sloveense foeders. Kersenrood met een bruine rand. Bosgeuren manifesteren zich in het glas. Framboos, paddensteol, truffel, tabak, ceder, rozenbottel en viool. Een zucht bij het proeven: wat een verrijking geven deze tannines. Prachtige zuren, sublieme frisheid, kracht, fruit, lengte. This wine has it all. Pure klasse, complex en afgerond. Koning Nebbiolo doet alweer zijn naam alle eer aan. Zou perfectie dan toch bestaan?
Score 99/100
Vietti Masseria 2005 – Barbaresco DOCG (Piemonte) – 69,00 €
De 2 jaar oudere broer van de vorige wijn kan de status van de 2007 niet bevestigen. Dit is allemaal net dat tikje minder. What a vintage can do!
Score 89/100
Arnaldo Caprai ’25 anni’ 2010 – Sagrantino di Montefalco DOCG (Umbria) – 67,00 €
De nog steeds wat onbekende blockbuster uit Umbria rijpt gedurende 24 maanden in Franse eiken vaten. Kort samenvattend: Eén en al kracht. Powerfull in de neus, stevig in de mond. Zeer zeker nog een paar jaartjes te jong.
Score 90/100
Poggio di Sotto 2008 – Brunello di Montalcino Riserva DOCG (Toscana) – 265,50 €
Sangiovese Grosso dus met een rijping van 60 maanden in 30 hl foeders. Wat een afsluiter van de avond! Je kan me niet onmiddellijk betrappen een Brunello adept te zijn maar hier maak ik wel graag een uitzondering voor. In de typisch vlezige stijl zet hij aan zowel qua aroma als qua smaak. Het hele kruidenrekje passeert zowat de revue alsook het fruit dat om ter zwartst moet zien. Balsamico, cacao, leder, sigaar. Wat vooral opvalt is de fluwelige verwevenheid van het geheel. Dit is een prachtige, complete wijn.
Score 97/100
Het waren alweer 2 zeer fijne, gesmaakte avonden die me de drive geven dit nog verder uit te diepen. Ik kijk alvast uit naar onze volgende superproeverij. Ik denk vrij zeker te weten dat de aanwezigen er net zo van hebben genoten.
Bottle Case 