Chianti Classico UGA Castellina – De ruggengraat van Chianti Classico!

Posted on maart 30, 2025 by Bottle Case

In onze serie UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Ditmaal richten we onze aandacht op de UGA Castellina, de grootste en meest dichtbeplante regio binnen Chianti Classico. Een gebied dat niet alleen uitblinkt in omvang, maar ook in diversiteit. Van historische kastelen tot moderne wijnhuizen, van steile heuvels tot glooiende valleien, Castellina herbergt een rijke variatie aan microklimaten en terroirs die de wijnen een breed palet aan expressies geven.

Castellina vormt een brug tussen de meer elegante en frisse wijnen van de hoger gelegen UGA’s, zoals Radda en Gaiole, en de krachtigere, robuuste stijlen van de zuidelijke zones zoals Castelnuovo Berardenga. Dankzij de grote verscheidenheid aan bodems en hoogtes kunnen de wijnen uit Castellina zowel finesse als structuur combineren, wat ze tot enkele van de meest complete en veelzijdige Chianti Classico’s maakt.

De UGA Castellina valt volledig samen met de grenzen van de gemeente Castellina in Chianti. Het is de UGA met de grootste oppervlakte aan wijngaarden binnen de Chianti Classico-appellatie, gevolgd door UGA San Casciano. In tegenstelling tot San Casciano is de verdeling van de wijngaarden in Castellina echter minder uniform, afhankelijk van het specifieke gebied. Dit resulteert in een onderscheid tussen verschillende zones binnen Castellina die unieke bijdragen leveren aan de algehele stijl van de wijnen.

Castellina UGA: De grootste en meest gevarieerde zone

Castellina ligt in het westelijke deel van de Chianti Classico-zone en beslaat een totale oppervlakte van 9.980 hectare (24.660 acres), waarvan 1.290 hectare (3.190 acres) is aangewezen voor Chianti Classico wijngaarden. Dit betekent dat maar liefst 19% van de regio beplant is met wijngaarden, wat Castellina de grootste UGA maakt binnen Chianti Classico. Naast wijnbouw beslaat de regio ook een aanzienlijke oppervlakte aan olijfgaarden, namelijk 750 hectare.

De wijngaarden bevinden zich op hoogtes variërend van 200 tot 500 meter boven zeeniveau, met aanzienlijke microklimatische verschillen binnen het gebied. Dit resulteert in een diverse stijl van wijnen, waarbij wijnen uit de hoger gelegen wijngaarden meer frisheid en elegantie vertonen, terwijl wijnen uit de lager gelegen delen krachtiger en rijper zijn. De combinatie van deze factoren zorgt ervoor dat Castellina een brede waaier aan expressies biedt binnen Chianti Classico.

Wat Castellina onderscheidt van andere UGA’s is de combinatie van een breed scala aan geologische formaties en een evenwichtige verdeling van wijngaarden en bossen. De regio kent zowel sterk beboste gebieden als open, zonovergoten heuvels, wat zorgt voor een grote variatie in terroir en wijnstijlen. De bodems variëren van steenachtige Sillano-bodems op de hogere hellingen tot kleirijke lacustriene afzettingen in de lager gelegen delen.

De diversiteit in hoogte, bodems en blootstelling aan zonlicht creëert een dynamisch wijnlandschap waarin verschillende stijlen Chianti Classico kunnen gedijen. De noordelijke zones van Castellina, grenzend aan Radda en Gaiole, produceren doorgaans wijnen met een uitgesproken frisheid en tanninerijke structuur. In het zuidwesten, in gebieden zoals Pomona en Casina di Cornia, zijn de bodems rijker aan klei, wat resulteert in vollere en zachtere wijnen.

Deze verscheidenheid maakt Castellina een van de meest veelzijdige en dynamische UGA’s binnen de appellatie, met wijnen die zowel jong gedronken kunnen worden als uitstekend kunnen rijpen.

De geografie van UGA Castellina

Castellina wordt gekenmerkt door een gevarieerd landschap, met een mix van glooiende heuvels, dichte bossen en diverse bodemsoorten. Volgens klimaatdata is Castellina gemiddeld de koudste stad binnen de Chianti Classico-zone, althans onder de gemeentelijke centra. Dit wordt verklaard door de hoogte en de open blootstelling aan winden. Het is echter belangrijk om niet te snel conclusies te trekken, aangezien de UGA Castellina niet alleen de wijngaarden rond het dorp omvat, maar het volledige grondgebied van de gemeente bestrijkt.

De gemeente is in wezen verdeeld in twee zeer verschillende gebieden. Links van de panoramische weg die van San Donato in Poggio naar Fonterutoli loopt, ligt een landschap dat wordt gekenmerkt door dichte bossen en een beschutte ligging in het binnenland van de Chianti regio. Rechts van deze weg opent het landschap zich juist, met ononderbroken uitzichten van Monte Amiata tot Monte Albano. Hier is een bijna gelijke verdeling tussen wijngaarden en bossen.

De grote hoogteverschillen binnen Castellina spelen een belangrijke rol in de microklimaten. De verschillen tussen de hoogste en laagste punten bedragen gemiddeld meer dan 300 meter, wat leidt tot duidelijke variaties in temperatuur, windstromen en rijpingstijden van de druiven. Dit heeft een grote invloed op de diversiteit van de wijnen binnen de regio.

Ten oosten van de provinciale weg die San Donato in Poggio met Fonterutoli verbindt, bevinden de wijngaarden zich voornamelijk rond het dorpje La Piazza. Hier zijn de bodems bijna gelijk verdeeld tussen de Sillano-formatie en Alberese, wat de wijnen een mooie balans geeft tussen mineraliteit en structuur.

In het westelijke deel van deze provinciale weg ligt een van de meest dicht beplante gebieden van de appellatie, met een opvallend hoogteverschil en een breed scala aan geologische formaties. Wijngaarden tussen 300 en 500 meter boven zeeniveau groeien voornamelijk op bodems van de Sillano-formatie, terwijl de lager gelegen gebieden (tussen 200 en 300 meter) meer kleirijke bodems van lacustriene oorsprong hebben. In het noordwesten van Lilliano zijn deze bodems meer kleiig, terwijl ze in de rest van het gebied steniger zijn.

De zuidelijke strook van Castellina, eveneens gekenmerkt door lacustriene afzettingen, heeft doorgaans fijnere en kleirijke bodems. Dit verklaart het afgeronde en onderscheidende profiel van deze heuvels. Een uitzondering vormt het gebied rond Rencine, waar de geologische structuur een van de meest complexe is in de hele appellatie.

Landschapsvariaties brengen vaak ook geologische verschillen aan het licht. Over het algemeen betekenen hoger gelegen, bosrijke gebieden rotsachtige bodems, terwijl de lager gelegen, glooiende zones met sporadische vegetatie diepere, kleirijke bodems bevatten. De overgang tussen deze twee gebieden loopt grofweg langs de bergkam die Bibbiano, Lilliano en Macie met elkaar verbindt.

Terroir UGA Castellina: bodems en invloed op de wijnstijl

De bodems van Castellina zijn gevarieerd en spelen een belangrijke rol in de stijl van de geproduceerde wijnen. De belangrijkste bodemtypes zijn:

Sillano-formatie (stenen bodems op de hogere hellingen)
De Sillano-formatie bestaat uit compacte, brokkelige leisteen en is een van de bepalende bodems van de hoger gelegen wijngaarden in Castellina. Deze bodem heeft een uitstekende drainagecapaciteit, waardoor overtollig water snel wordt afgevoerd en wijnstokken dieper moeten wortelen om voedingsstoffen en vocht te vinden. Dit diepe wortelstelsel draagt bij aan de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven.
Bovendien zorgen de stenige structuren van de Sillano-bodem ervoor dat warmte gedurende de dag wordt opgeslagen en ’s nachts geleidelijk wordt afgegeven. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping van de druiven, wat essentieel is in een regio met aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Wijnen afkomstig van Sillano-bodems vertonen vaak een verfijnde structuur met levendige zuren en een lange, minerale afdronk, waardoor ze zich uitstekend lenen voor flesrijping.

Alberese (kalkrijke bodems in het noordoosten)
Alberese is een compacte, witte kalksteen die in het noordoostelijke deel van Castellina veel voorkomt. Deze bodem is rijk aan calciumcarbonaat en heeft een hoge reflecterende capaciteit, waardoor zonlicht optimaal wordt benut. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping van de druiven en bevordert de ontwikkeling van rijpe aroma’s zonder de frisheid te verliezen.
Door de harde en rotsachtige aard van Alberese kunnen wortels moeilijk doordringen, wat de wijnstokken dwingt om dieper te groeien op zoek naar water en voedingsstoffen. Dit zorgt voor een lagere opbrengst per plant, maar verhoogt de kwaliteit en intensiteit van de druiven. De wijnen die afkomstig zijn van Alberese bodems hebben een stevige tanninestructuur, een verfijnde mineraliteit en een lange, gelaagde afdronk.

Kleirijke bodems van lacustriene oorsprong (lager gelegen delen)
Deze bodems zijn ontstaan uit oude meerafzettingen en komen voor in de lager gelegen delen van Castellina. Ze zijn doorgaans rijk aan klei en mineralen, waardoor ze water goed vasthouden. Dit zorgt ervoor dat de druivenstokken een gelijkmatige watervoorziening hebben, wat leidt tot wijnen met een voller mondgevoel en een rijpere fruitexpressie.
De wijnen van deze bodems vertonen vaak zachtere tannine en een bredere, gestructureerde afdronk. Doordat klei de warmte goed vasthoudt, worden de druiven gelijkmatig rijp, wat bijdraagt aan een rijkere en meer geconcentreerde stijl van Chianti Classico. In de zuidelijke zones van Castellina, waar deze bodems overheersen, leveren ze krachtige wijnen op die uitstekend kunnen verouderen.

Kleiige en stenige bodems (voornamelijk in het noordwesten en rondom Lilliano)
Deze bodems vormen een combinatie van klei en gesteente en komen vooral voor in de noordwestelijke regio’s van Castellina. Door hun stenige aard zorgen ze voor een uitstekende drainage, terwijl het kleigehalte de vochtretentie in balans houdt. Dit geeft de wijnen een robuuste structuur, met een diepe, minerale kern en stevige tannine. Wijnen uit deze bodems hebben vaak een complexe smaakopbouw met lagen van rijp fruit, kruiden en een lange, krachtige afdronk. De combinatie van mineraliteit en kracht maakt ze ideaal voor langere rijping en ontwikkeling op fles.

Door deze gevarieerde bodemstructuur, gecombineerd met de hoogteverschillen, biedt Castellina een breed spectrum aan wijnstijlen. De wijnen uit Castellina staan bekend om hun brede mondgevoel, stevige tanninestructuur en heldere zuurgraad, waardoor ze uitstekend geschikt zijn voor veroudering.

Het klimaat: Warme Dagen, Koele Nachten en Evenwichtige Rijping

Het klimaat in Castellina is een mix van mediterrane warmte en continentale koelte. De hoge ligging van sommige wijngaarden zorgt voor aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht, wat bijdraagt aan een langzame en evenwichtige rijping van de druiven. Hierdoor ontwikkelen de wijnen intense aroma’s met behoud van een levendige frisheid en elegante structuur.

Door de invloed van hoogte en bodemdiversiteit kunnen de wijnen uit Castellina zowel jong genoten worden als goed rijpen in de fles. Ze kenmerken zich door een evenwichtige combinatie van kracht, fruit en verfijnde tannine.

Belangrijke producenten uit UGA Castellina

Castellina is de thuisbasis van een breed scala aan gerenommeerde producenten, van historische landgoederen tot moderne wijnhuizen die de diversiteit van het terroir in hun wijnen tot uiting brengen. Enkele prominente namen zijn:

  • Bibbiano – Dit historische wijnhuis dateert uit de 19e eeuw en ligt in het hart van Castellina. Bibbiano staat bekend om zijn elegante en traditionele Chianti Classico wijnen met een sterke expressie van Sangiovese. Hun Chianti Classico Gran Selezione Vigna del Capannino is een schoolvoorbeeld van kracht en verfijning, met diepe fruittonen en een lange, minerale afdronk.
  • Casina di Cornia – Een kleinschalige producent met een sterke focus op biologische wijnbouw. Dit familiebedrijf produceert ambachtelijke wijnen die het terroir van Castellina op pure wijze weerspiegelen. De Chianti Classico Riserva van Casina di Cornia wordt gekenmerkt door zijn balans tussen structuur en frisheid, met aroma’s van kersen, tabak en kruiden.
  • Castellare di Castellina – Een van de meest gerespecteerde producenten in de regio, bekend om zijn indrukwekkend portfolio aan wijnen. Hun vlaggenschipwijn, I Sodi di S. Niccolò, is een van de meest iconische Super Tuscans, een blend van Sangiovese en Malvasia Nera die complexiteit, elegantie en een uitzonderlijk rijpingspotentieel biedt.
  • Famiglia Cecchi (Villa Cerna en Villa Rosa) – Cecchi is een van de grotere producenten in Castellina en combineert traditie met innovatie. De Villa Cerna Chianti Classico Riserva is een krachtige wijn met een rijke structuur en tonen van rijp rood fruit, kruiden en subtiele houtinvloeden, terwijl de Villa Rosa Gran Selezione de finesse en elegantie van Sangiovese benadrukt.
  • Lilliano – Een historische wijnmakerij met een sterke reputatie voor gestructureerde en evenwichtige wijnen. De Chianti Classico Gran Selezione van Lilliano toont diepe aroma’s van donker fruit, specerijen en een mooie tanninestructuur, perfect geschikt voor flesrijping.
  • Piemaggio – Dit wijnhuis ligt in de heuvels van Castellina en staat bekend om zijn krachtige en gestructureerde wijnen. De Le Fioraie Chianti Classico Riserva is een expressieve wijn met aroma’s van rijpe kersen, viooltjes en een stevige tanninestructuur die hem een uitstekend rijpingspotentieel geeft. Vooraleer ik met dit artikel van start ging heb ik hun 2016 uit onze kelder gehaald en geopend. Straks, in de latere namiddag, ga ik dit flesje rustig soldaat maken! Ideaal om een zondag af te sluiten.
  • Pomona – Een boutique wijnhuis dat zich richt op authentieke Chianti Classico wijnen met minimale interventie. De Chianti Classico Riserva Pomona is een elegant voorbeeld van hun filosofie, met een delicate balans tussen frisheid en rijpheid en een lange minerale afdronk.
  • Rocca delle Macìe – Een belangrijke speler in de regio met een breed scala aan expressieve wijnen. Hun Chianti Classico Gran Selezione Sergio Zingarelli is een eerbetoon aan de familie erfenis en biedt een krachtige, gestructureerde stijl met verfijnde tonen van kersen, kruiden en leer.
  • Rodano – Een producent die bekend staat om zijn diepe, complexe en terroir-gedreven wijnen. De Chianti Classico Riserva Viacosta is een prachtige uitdrukking van het Castellina terroir, met een rijke concentratie, een stevige ruggengraat en elegante kruidige tonen.

Waarom je Chianti Classico UGA Castellina moet proeven

Met zijn rijke geschiedenis, gevarieerde bodems en grote hoogteverschillen biedt Castellina een van de meest complete en gelaagde expressies van Chianti Classico. De combinatie van frisheid, structuur en rijpheid maakt deze wijnen zowel jong als na jaren flesrijping interessant.

Hoewel de officiële UGA-aanduiding voor Castellina nog niet op de markt beschikbaar is, weerspiegelen de wijnen die hier worden geproduceerd al jarenlang de unieke kenmerken van het terroir. Van de hooggelegen wijngaarden met hun frisse zuren en verfijnde structuur tot de vollere, krachtigere expressies uit de lager gelegen kleibodems: Castellina biedt een breed spectrum aan stijlen die zowel toegankelijk als diepgaand zijn.

De toekomst van deze UGA ziet er veelbelovend uit. Zodra de eerste officieel gelabelde wijnen op de markt komen, zal Castellina zich nog sterker profileren binnen de Chianti Classico Gran Selezione appellatie. Tot die tijd is het vooral een kwestie van verkennen: de regio biedt nu al wijnen met een breed smaakpalet, variërend van fris en elegant tot vol en krachtig. Of je nu houdt van levendige zuren of een stevige structuur, Castellina heeft een stijl die bij elke liefhebber past.

In deze reeks zijn reeds verschenen:

  1. Chianti Classico UGA: Classificatie revisted
  2. Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht
  3. Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese
  4. Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser
  5. Chianti Classico UGA Vagliagli – Eigenzinnigheid troef!
  6. Chianti Classico UGA Gaiole – Het ruige hart van Chianti Classico

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 5 Comments »

Een wandeling doorheen de Duitse wijngebieden met Amici

Posted on maart 29, 2025 by Bottle Case

Inleiding – Door de lens van Riesling en zijn karakteristieke toets van petroleum

Wie ook maar enig wijnboek openslaat, leest het keer op keer: Riesling staat erom bekend een aroma van petroleum te kunnen ontwikkelen, en dat aroma wordt doorgaans sterker naarmate de wijn ouder wordt.

Fascinerend, toch? Hoe kan het dat een geur die we eerder associëren met tankstations of garages zijn plaats vindt in een wijn die wereldwijd geroemd wordt om haar finesse en elegantie? Deze merkwaardige eigenschap intrigeerde me lange tijd, en tijdens talloze bezoeken aan wijnboeren werd mijn verwondering er alleen maar groter op.

Ik herinner me nog levendig de eerste keer dat ik begon te twijfelen aan de vanzelfsprekendheid van deze ‘petroleumregel’. Het gebeurde in Duitsland, bij een wijnbouwer wiens naam me helaas ontschoten is. We proefden verschillende Rieslings, en ik merkte op dat zijn wijn ‘niet echt typisch’ rook. Nergens immers was dat bekende petroleumneusje te bespeuren. Zijn antwoord was nuchter en ontwapenend: “Dat komt omdat deze Riesling momenteel geen petroleumaroma vertoont.” Ik stond toen nog in mijn ‘kinder-wijnschoenen’ en liet de opmerking voor wat ze was.

Later ontmoette ik Jean Schaetzel van Domaine Martin Schaetzel in Ammerschwihr (Elzas), een bevlogen wijnmaker met uitgesproken meningen. Toen ik hem dezelfde vraag stelde, barstte hij bijna uit van verontwaardiging. “Riesling mag geen petroleum hebben in zijn jeugd!” beweerde hij met vuur. Bij elke volgende ontmoeting kaartte ik het thema opnieuw aan. Niet omdat ik het hem moeilijk wilde maken, maar omdat ik het fenomeen ten gronde wilde begrijpen. Dankzij zijn inzichten begon ik het fenomeen eindelijk te begrijpen.

Een poging tot verduidelijking:

Het is inmiddels duidelijk dat het petroleumaroma een variëteitseigen aroma is. Dat wil zeggen: het is gekoppeld aan de druif zelf, en niet aan terroir of keldertechniek. Meer nog: tot op heden is dit aroma, bijna uitsluitend, enkel in significante concentraties waargenomen bij Riesling. Daarmee kunnen we alvast een hardnekkige misvatting uit de wereld helpen: petroleum is géén bodemexpressie.

Wat is dan de oorzaak van dit aroma? Het antwoord zit in de schil van de druif. Die bevat carotenoïden — pigmentstoffen die onder andere zorgen voor de goudgele kleur bij rijping en de druif beschermen tegen uitdroging. Onder invloed van hitte worden deze carotenoïden afgebroken. Tijdens de fermentatie, maar ook tijdens flesrijping, worden ze onder invloed van zuren en enzymen omgezet in onder meer 1,1,6-trimethyl-1,2-dihydronaftaleen (kortweg TDN). En net deze stof is verantwoordelijk voor de karakteristieke geur van petroleum, benzine of kerosine.

Hoewel dit aroma het vaakst geassocieerd wordt met Riesling, is het technisch gezien niet exclusief aan die druif verbonden. Ook bij enkele andere variëteiten, zoals Timorasso en een handvol andere witte druiven uit voornamelijk Italië, is de aanwezigheid van TDN vastgesteld. Toch blijft Riesling de druif waarin het aroma het frequentst en meest uitgesproken tot uiting komt. Vaak als gevolg van haar dunne schil, hoge zuurtegraad en gevoeligheid voor zonlicht en warmte.

Geen verrassing dus dat Rieslings uit warmere wijngebieden, zoals de Clare Valley in Australië, of zuidelijker gelegen delen van de Elzas soms al op jonge leeftijd een uitgesproken petroleumtoets kunnen vertonen. Irrigeren kan men daar wel, maar de zonintensiteit en temperatuur laat zich niet temperen. De hitte zet de druif onder stress, wat leidt tot hogere carotenoïdeniveaus, en dus tot meer TDN.

Samengevat: het fenomeen goût de pétrole is in zekere zin een indicator van klimaatstress. Rieslings die al jong naar petroleum ruiken, komen vaak uit regio’s die eigenlijk nét iets te warm of te droog zijn voor deze koelteminnende druif. En hoewel het aroma soms wordt gezien als een nobel verouderingskenmerk, is het goed om te beseffen dat Riesling in haar jeugd een veel bredere aromatische rijkdom in zich draagt — van citrus en groene appel tot witte bloesems en natte leisteen. Wanneer petroleum de boventoon voert, kan dat dus evengoed wijzen op een onevenwichtige rijping. Wat sommigen zien als karakter, beschouwen anderen als een fout in jonge Riesling.

Dit alles ter inleiding van een rondje Duitsland dat er op het programma stond tijdens onze meest recente Amici proefavond waar bij de Riesling wijnen uiteraard de petroleumtoets meer dan eens te sprake kwam bij het analyseren van de wijnen. Benieuwd of je deze ook in mijn proefnotities zal vinden die je hieronder kan lezen. Alle geproefde wijnen komen van bij Langbeen.

  1. Dr. Crusius Traiser Rotenfels Erste Lage Riesling 2021 – Nahe
    Heldere bleekgele kleur, lichte traanvorming. De neus laat zich niet opjagen. Eerst pompelmoes – recht voor z’n raap – daarna komt er meer gelaagdheid: ananas en abrikoos zorgen voor wat rijpheid, munt geeft een koele toets, en ergens op de achtergrond zweven acaciabloesem en een hint van groene appel. Een snuifje witte peper rondt het geheel af. In de mond begint het levendig: frisse binnenkomer, waarbij opnieuw die roze pompelmoes als eerste opvalt (je ruikt het als eerste, je proeft het als eerste). Het zuur is mooi in balans en houdt de lijn strak, maar laat tegelijk wat rondheid toe in het middenrif. Geen vet, wel vulling. De afdronk is gemiddeld tot lang, met een minerale toets die droog nablijft en net genoeg zesty pit heeft om de aandacht vast te houden. Ook daar duikt de pompelmoes nog één keer op. Een wijn die zich niet verliest in franjes, maar precies genoeg detail biedt om hem te blijven volgen.
    Punten: 83/100 – Prijs: 17,00 €
  2. Juliusspital Iphöfer Kronsberg Silvaner 2019 – Franken
    Bleekgouden, heldere kleur. Heerlijke aanzet in de neus. Je vraagt je spontaan af of hier hout mee gemoeid is of dat de druif gewoon goed zijn werk doet. Sappige gele appel, perzik, wat notigheid, een vleugje honing, stro, een toets vanille en een hint toast geven meteen een volle indruk. Na het walsen komt daar nog tropisch fruit bij kijken. In de mond is het geheel mooi vullend. Een combinatie van boomfruit en steenfruit vormt de basis, met citrus die precies op tijd binnenkomt om het geheel van de nodige frisheid te voorzien. Dat is geen overbodige luxe, want er sluipt een licht zoet kantje mee dat anders wat te nadrukkelijk had kunnen worden. Interessant genoeg duikt ook een groene appel op, als frisse tegenstem in het verhaal. De wijn heeft een gemiddelde lengte, met een wat vettige textuur en tonen van honing en gedroogd fruit. Het vullende mondgevoel maakt indruk, maar laat zich niet lang genoeg opmerken om écht beklijvend te worden.
    Punten: 80/100 – Prijs: 17,20 €
  3. Peter Jakob Kühn Oestricher Klosterberg 1G Riesling 2020 – Rheingau
    Zuivere en heldere strogele kleur. Er zijn van die wijnen waar je na één slok al denkt: gelukkig, we zijn weer bij Riesling beland. Dit is er zo een. Niet opzichtig, niet eenduidig verleidelijk, maar precies daardoor boeiend. In de neus komt er van alles kijken zonder dat het een warboel wordt: sappige ananas, frisse appel, peer, citrus met vooral pompelmoes die net iets nadrukkelijker aanwezig is. Daarnaast een koele toets munt, wat witte peper, een likje vuursteen, en een florale zachtheid met acacia en kamperfoelie. In de mond volgt een eerste zet van pompelmoes die trefzeker binnenkomt. Sappig, maar met een bittertje dat de wijn net op scherp houdt. De frisheid van munt zit subtiel verweven in het midden, gevolgd door peer en een vleugje anijs die voor spanning zorgen zonder het te strak te trekken. De aciditeit is precies goed: levendig, niet zenuwachtig. De afdronk houdt ruim stand. Meer dan zes seconden waarin een hint van honing voorzichtig zijn entree maakt. Geen zoetigheid echter. We proeven dit duidelijk nog jong, maar het laat nu al complexiteit zien die doet uitkijken naar wat nog komen zal. Dit is gewoon een mooi glas wijn.
    Punten: 88/100 – Prijs: 34,00 €
  4. Dr. Bürklin-Wolf Wachenheimer Böhlig Riesling 2020 – Pfalz
    Zuivere strogele kleur. Deze Böhlig laat vanaf het begin voelen dat hij iets te vertellen heeft. In de neus een glashelder boeket van ananas, rijpe peer, citrus en perzik. Daarachter komt een rokerige toets, vuursteen, een lik munt en een florale hint van kamperfoelie. En wie even blijft ruiken, vangt al een voorzichtige aanzet tot petroleum. De aanzet in de mond is breed, maar niet log. Strak, fris, en tegelijk rijk aan smaak. De zuren zijn heerlijk levendig en houden alles recht, zelfs wanneer er in het middenrif een wat vettiger toets verschijnt. De stijl is iets voller maar blijft elegant in balans. De finale is lang en aantrekkelijk, met een opvallend fris pompelmoesbittertje dat het mineraal karakter nog eens onderstreept. Deze Riesling maakt duidelijk zijn punt: fijn, complex en gewoon zeer goed gemaakt.
    Punten: 92/100 – Prijs: 36,00 €
  5. Bergdolt Mandelberg Großes Gewächs Weissburgunder 2020 – Pfalz
    Een wijn met een vol gele kleur. In de neus komt het wit steenfruit van perzik duidelijk naar voren evenals peer naast geparfumeerde tonen van acaciabloesem en een verfrissende citruslijn van limoen en bergamot. Er zit wat peper in, een vleugje gember ook. In de mond wordt het fruitbeeld uit de neus keurig doorgetrokken. Alles komt terug, niets valt uit de toon. Het gevoel is rijk en sappig. De zuren houden zich gedeisd op de achtergrond, en precies daardoor werken ze zo goed: ondersteunend en verhelderend, niet opdringerig. De afdronk is voldoende lang, met een kruidige finale en opnieuw dat toetsje gember dat niet per se nadrukkelijk wil opvallen, maar het wél doet. Het geeft net dat beetje pit aan een verder bijzonder aangenaam glas wijn. Geen grote show, wel grote klasse.
    Punten: 89/100 – Prijs: 35,00 €
  6. Fürst Bürgstadter Berg 1G Spätburgunder 2020 – Franken
    Granaatrood in het glas. De neus opent met aardbei en kers, daaronder een hint van peper, hout en wat groenigheid. Laurier zit verstopt tussen de lagen, net aanwezig genoeg om te blijven hangen. De smaak begint vegetaal, met klein rood en blauw fruit dat zich aarzelend laat zien. De structuur is hoekig, de wijn lijkt nog wat op zoek naar zijn balans. Een duidelijke houttoets duwt zich naar voren en wordt niet altijd subtiel opgevangen. De tannine zijn aanwezig, maar het hout tempert hun impact. Sappigheid had hier een verschil kunnen maken, die missen we wat. Wat peper in de finale is er zeker maar de afdronk weet die pittigheid niet helemaal te dragen. Het eindigt iets te abrupt. Er is inhoud, maar de spanning blijft achterwege.
    Punten: 79/100 – Prijs: 46,10 €
  7. Weingut Nelles 1479 Landskrone Frühburgunder 2020 – Ahr
    Helder blinkend kersenrood in het glas, en meteen aantrekkelijk in de neus: veel rood fruit, met daar omheen laagjes van zoethout, vlierbes, viooltjes, een vleug laurier, peper, houtimpressies en iets aards. Geen geur die je omver blaast, wel eentje die je stap voor stap nieuwsgieriger maakt. De smaak is mooi sappig, met zuren en tannine die elkaar netjes in evenwicht houden. Geen van beide neemt de overhand. De wijn is vrij elegant, maar niet schraal; er zit iets vlezigs in dat structuur geeft zonder zwaar te worden. In de finale komt een subtiele chocoladetoets opzetten, wat het geheel net wat meer diepte geeft. Complex, dragend en licht zwoel Geen spektakelstuk, wel een glas dat bij elke slok voldoening geeft.
    Punten: 88/100 – Prijs: 45,80 €
  8. Bercher Burkheimer Feuerberg ‘Kesselberg’ Spätburgunder GG 2020 – Baden
    Heldere en mooie robijnrode kleur. In de neus valt meteen de precisie op: klein rood fruit vormt de basis, met daar net achter een zweem van zwart fruit. Het hout is nadrukkelijk aanwezig, maar zit zó goed verweven dat het eerder aan finesse dan aan spierballen doet denken. Koffieboon, mokka, een likje ceder, laurier, peper. Het is er allemaal, maar niets duwt het ander opzij. In de mond gaat het verder op dat elegante elan. De zuren zijn heerlijk levendig en balanceren de tannine met chirurgische precisie. Vol en fris tegelijk, fijn van textuur maar met voldoende kracht onder de motorkap. Het hout komt opnieuw nadrukkelijk aan bod, maar zonder te overheersen. De lengte is indrukwekkend, de complexiteit uitnodigend. Er zit nog wat jeugd in de wijn. Hij staat nu al rechtop, maar met wat tijd gaat dit gewoon indrukwekkend worden. De wijn deed me denken aan die memorabele Duijn Spätburgunder die ons ooit in Victor’s fine dining by Christian Bau werd geschonken. Dat zegt genoeg.
    Punten: 94/100 – 44,00 €

Onze tocht door de Duitse wijngebieden bracht verrijking in het glas. De petroleumtoets blijft een fascinerend fenomeen. Maar even verrijkend is de vaststelling dat de Duitse ommekeer in de wijnen die we al enige tijd hebben kunnen vaststellen gewoonweg ook heerlijke droge wijnen opleveren. Bovendien heeft Pinot Noir definitief en oververdiend zijn plaats veroverd! Hoe boeiend het ook was ik zou zeggen: Op naar de volgende, bij voorkeur Italiaanse, ontdekkingstocht met Amici!

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Refosco dal Peduncolo Rosso: Karakter in elke druppel

Posted on maart 28, 2025 by Bottle Case

Ik herinner me nog goed de vraag die Roberto Felluga me stelde tijdens ons bezoek aan zijn fantastische Relais de Russiz Superiore, nadat ik hem vertelde dat ik, naast zijn witte wijnen, ook de Refosco dal Peduncolo Rosso in mijn gamma heb zitten. “Why and how is it possible you try to sell this wine in Belgium?” was zijn onverwachte reactie. Mijn antwoord ontlokte een grote glimlach op zijn gezicht. “Because I like the wine, Roberto!”

In het mozaïek van Italiaanse druivenrassen is Refosco dal Peduncolo Rosso zonder twijfel een van de meest markante figuren. Deze inheemse held uit Friuli Venezia Giulia is niet alleen de bekendste binnen de Refosco-groep, maar geldt ook, samen met Pignolo en Schiopettino, als een van de vaandeldragers van de regio’s autochtone rode druiven. Geen doorsnee wijn, maar een druif met uitgesproken identiteit.

Zijn naam verwijst naar een van zijn unieke kenmerken: Peduncolo Rosso betekent “rode steel”, een knipoog naar de karakteristiek roodgekleurde trossteel wanneer de druif volledig rijp is. En laat dat nu net de sleutel zijn bij deze variëteit: volledige rijping is essentieel, want onrijpe Refosco dal Peduncolo Rosso kan groene, vegetale tonen à la Cabernet vertonen. Iets waar elke serieuze wijnmaker voor op zijn hoede is.

Een druif met pit (en een rode steel!)

De trossen zijn middelgroot, piramidaal van vorm en bevatten elliptische, diepblauw gekleurde druiven met een stevige, vrij dikke schil. Die maakt deze druif resistenter dan hij op het eerste gezicht lijkt. Die robuustheid proef je terug in het glas.

De plant zelf is een taaie doorzetter. Zet hem in arme, steenachtige of droge bodems en hij groeit zonder klagen door. Rijping gebeurt doorgaans laat, eind september of begin oktober. Al komt hij verrassend genoeg net iets eerder tot rijpheid dan andere Refosco-varianten.

Herkomst en geschiedenis: Een vat vol karakter

Refosco dal Peduncolo Rosso is de meest expressieve en bekendste vertegenwoordiger van de grotere Refosco-groep, waartoe ook Refosco Bianco, Refosco Gentile, Refoscone en Refosco Nostrano behoren. Het zijn stuk voor stuk inheemse druivenvariëteiten met diepe wortels in het noordoosten van Italië en Slovenië, ook al delen ze genetisch niet allemaal dezelfde achtergrond.

Binnen deze diverse groep heeft Refosco dal Peduncolo Rosso zich het duidelijkst weten te profileren: hij is het breedst aangeplant en het sterkst vertegenwoordigd in zowel wijngaard als wijnkelder.

Zijn genetische achtergrond was lange tijd voer voor discussie. Men dacht ooit dat hij identiek was aan Mondeuse Noire, of verwant aan Syrah of Pinot Noir. Inmiddels is duidelijk: hij is genetisch uniek, maar wél de afstammeling van Marzemino en zelf ouder van Corvina, een sleutelvariëteit in Valpolicella. Verder deelt hij verwantschap met druiven als Teroldego en Lagrein, wat zijn structuur en aromatische gelaagdheid deels verklaart.

De eerste officiële beschrijving verscheen in het Atlante Ampelografico van G. Poggi (1939). In 1971 werd de druif officieel erkend in het Italiaanse druivenregister (staatsblad van 24 april).

Ampelografie: Het DNA van een overlever

Wat maakt Refosco dal Peduncolo Rosso herkenbaar in het veld?

  • Scheut: groenachtig-wit, met een bruine tint en een donslaagje
  • Blad: groot, vijflobbig, met een diep groene bovenkant en behaarde onderkant
  • Tros: middelgroot, los, piramidaal, vaak met zijtakje
  • Druif: elliptisch, dikschillig, diep paars, met rijke anthocyanen
  • Zaden: groot, meestal drie per bes
  • Hout: dun, roodachtig, met korte internodiën

De plant is krachtig en productief, maar gevoelig voor oidium (echte meeldauw), wat om zorgvuldige wijngaardcontrole vraagt.

Van ruwe bolster tot verfijnde charmeur

In zijn jeugdige vorm is Refosco dal Peduncolo Rosso eerder streng dan soepel: veel zuren, robuuste tannine en een laag alcoholpercentage. Toch schuilt er, met geduld en vakmanschap, een wijn achter die initieel ruwe façade die stilaan opent als een boek met karakter.

In zijn pure vorm toont hij aroma’s van frisse kersen, bessen en een kruidige toets. Maar met houtlagering komt de verfijning: cacao, tabak, vanille en geroosterde specerijen tillen de wijn naar een hoger niveau. Eikenhout helpt bovendien om reductieve aroma’s, waarvoor de druif gevoelig is, onder controle te houden.

Aromatisch is hij zonder twijfel de meest complexe van zijn groep. In het glas opent hij zich met:

  • gedroogde rode kers
  • verse mediterrane kruiden
  • amandel
  • viooltjes, lavendel en geranium

De geuren zijn intens maar vluchtig. Perfect rijpen én correct schenken zijn dus essentieel.

Naast droge stille wijnen toont de druif potentie voor appassimento-stijl: halfzoete of versterkte wijnen van ingedroogde druiven, met een geconcentreerd en fluwelig profiel.

Waar groeit deze druif eigenlijk?

Het epicentrum ligt in Friuli Venezia Giulia, vooral in de provincie Udine (Torreano en Faedis). Daarnaast komt hij voor in DOC’s zoals:

  • Carso, Friuli Aquileia, Friuli Annia, Colli Orientali, Grave, Isonzo, Latisana en Lison-Pramaggiore
  • In Veneto: Merlara, Riviera del Brenta
  • En in IGT-zones: Trevenezie, Toscane, Puglia en Sardinië

Wat eet je erbij?

Dit is geen wijn voor lichte salades of subtiele visgerechten. Refosco dal Peduncolo Rosso vraagt om stevige kost. Denk aan wildgerechten, geroosterd vlees, oude kazen en stoofpotten. Zijn zuren snijden moeiteloos door vet en zijn tannine houden stand tegen intense smaken. Perfect dus voor een herfstige avond met een goed stuk hert of een stoofpot van everzwijn.

Waarom je ‘m echt moet proberen

Refosco dal Peduncolo Rosso is misschien niet de meest voor de hand liggende keuze in de wijnwinkel, maar dat maakt ‘m juist zo interessant. Wie hem de tijd geeft, ontdekt een wijn met gelaagdheid, karakter en bewaarpotentieel. Dus, de volgende keer dat je voor het wijnrek staat, loop eens voorbij die voorspelbare Merlot en Cabernet. Ga voor avontuur, ga voor karakter, ga voor Refosco dal Peduncolo Rosso. Je smaakpapillen zullen je dankbaar zijn.

Filed under: Uva Italia | Tagged: , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Saltimbocca alla Romana: Simpele klasse die je tong verleidt

Posted on maart 26, 2025 by Bottle Case

We zitten midden in onze gezellige Italiaanse wijnavonden, een zesdaagse opleiding waarin ik je meeneem langs de mooiste wijnregio’s van Italië. Naar goede Italiaanse traditie toveren we na de proeverij de tafel vol met wat antipasti en verzorgen we een kleinigheidje om het knorrende maaggevoel te doen zwijgen. We zijn inmiddels aangekomen bij de regio’s van midden Italië met uitzondering van Toscane, waar we een aparte avond aan zullen spenderen. We verwenden onze gasten met een Saltimbocca alla Romana met een Marsalasausje en wat gnocchi.
Toepasselijk want als er één gerecht is dat de essentie van de keuken van Lazio belichaamt, dan is het wel Saltimbocca alla Romana. Het woord is afgeleid van het Italiaanse werkwoord saltare in bocca, wat letterlijk „in de mond springen” betekent, en dat is precies wat dit gerecht doet. Flinterdun kalfsvlees, bedekt met een plakje prosciutto en een blaadje salie, zachtjes gebakken in boter en een scheutje witte wijn. Eenvoudiger en smaakvoller wordt het niet!

Een hap geschiedenis

Saltimbocca alla Romana heeft, zoals de naam al doet vermoeden, een sterke link met Rome, maar de echte oorsprong van dit gerecht is voer voor culinaire discussie. Sommige historici beweren dat het gerecht eerder uit Noord-Italië komt, meer bepaald uit de streek rond Brescia. Interessant genoeg zijn er oude kookboeken waarin wordt verwezen naar een “Saltimbocca alla Bresciana”, wat wijst op een mogelijke oorsprong daar. Deze variant gebruikte eveneens kalfsvlees en ham, al dan niet met lokale accenten. Ook Zwitserland wordt soms genoemd als mogelijke bakermat, waar men eveneens dol is op kalfsvlees en fijne charcuterie. Toch heeft Rome dit gerecht geadopteerd en gepopulariseerd, en tegenwoordig is het onlosmakelijk verbonden met de Eeuwige Stad.

De eerste geschreven vermelding van saltimbocca vinden we in het kookboek van Pellegrino Artusi, een 19e-eeuwse Italiaanse gastronoom. Hij noteerde een recept dat hij had geproefd in een restaurant in Rome. Het bewijs dat het gerecht toen al stevig verankerd was in de lokale keuken.

Wat maakt Saltimbocca zo speciaal?

Sommige gerechten zijn gecompliceerd en vereisen een diploma in moleculaire gastronomie, maar niet deze. Saltimbocca alla Romana is een schoolvoorbeeld van Italiaanse eenvoud op z’n best. Slechts drie basisingrediënten – kalfsvlees, prosciutto en salie – zorgen voor een harmonie van smaken die verrassend complex aanvoelt. De boter en witte wijn in de pan voegen die extra touch van romigheid en diepte toe, waardoor het gerecht een rijke, fluweelzachte textuur krijgt.

Het geheim zit hem in de juiste balans: het zilte van de prosciutto, het aromatische van de salie en de subtiele, zachte smaak van het kalfsvlees vullen elkaar perfect aan. Een gerecht dat letterlijk smelt op je tong en binnen 10 minuten op tafel staat. Wat wil een mens nog meer?

Varianten op de klassieke Saltimbocca

Hoewel de klassieke versie de bekendste is, leent saltimbocca zich uitstekend voor variaties. Creatieve chefs over de hele wereld hebben het gerecht aangepast aan hun eigen smaak of gelegenheid. Hier zijn enkele ideeën om deze klassieker een verrassende twist te geven:

  • Mini Saltimbocca als aperitief: Snijd het kalfsvlees in kleinere porties en maak mini-versies die perfect zijn als elegante aperitiefhapjes. Ideaal voor feestjes of als onderdeel van een antipasti-plank.
  • Andere vleessoorten: Geen kalfsvlees in huis? Geen probleem. Kippenborst, een kalkoenlapje of varkenshaas zijn prima alternatieven en geven elk een eigen karakter aan het gerecht. Zorg er wel voor dat het vlees dun genoeg is en snel gaart.
  • Involtini-stijl: Rol het vlees op met de prosciutto en salie erin verwerkt, en steek het vast met een prikker. Deze “involtini”-variant is niet alleen visueel aantrekkelijk, maar ook handig om te serveren.
  • Extra smaakmakers: Voeg ingrediënten toe zoals mozzarella voor een romige toets, kappertjes voor een zilt accent, of artisjokken voor een aardse diepgang. Let op: hou het in balans zodat de eenvoud van het originele recept niet verloren gaat.

Het originele recept met mijn eigen touch

Voor het bereiden van de Saltimbocca ga ik graag uit van het meest klassieke recept en probeer ik de puurheid van het gerecht te behouden. Wel voeg ik een Marsala-saus toe, zodat de Saltimbocca licht kan zwemmen in een rijke, aromatische jus.

Ingrediënten (voor 4 personen):

  • 4 dunne kalfslapjes
  • 4 plakjes prosciutto crudo
  • 4 blaadjes verse salie
  • 150 g boter
  • 200 ml droge witte wijn
  • 100 ml Marsala Vergine
  • Peper en zout naar smaak
  • Een paar tandenstokers om alles vast te zetten

Bereiding:

  1. Zorg ervoor dat de kalfslapjes dun genoeg zijn! Zijn ze wat te dik, sla ze dan platter met een deegroller of een zware pan. Leg een stuk plasticfolie over het vlees om hygiënisch en netjes te werken.
  2. Leg een plakje prosciutto op elk kalfslapje en plaats een blaadje salie erop. Zet indien nodig vast met een tandenstoker.
  3. Verhit 50 g boter in een koekenpan op middelhoog vuur en bak de Saltimbocca aan beide kanten goudbruin. Begin met de kant zonder ham (2 minuten) en draai dan om voor slechts 1 minuut op de hamzijde, om taaiheid te voorkomen.
  4. Blus af met de helft van de witte wijn, zet het vuur lager en laat 2-3 minuten sudderen zodat de saus iets indikt.
  5. Haal het vlees uit de pan en houd het warm in een voorverwarmde oven van 80 °C, overgoten met een beetje braadvocht en een klontje boter zodat het niet uitdroogt.
  6. Voeg de Marsala en de resterende witte wijn toe aan de pan, schraap de aanbaksels los en laat inkoken tot de helft. Breng op smaak met peper en zout.
  7. Roer de resterende boter door de saus tot een glad geheel.
  8. Leg de Saltimbocca op een voorverwarmd bord, lepel er wat Marsala-saus over (niet te veel!) en serveer. Lekker met gnocchi als contorno, zoals ik dat ook voor mijn cursisten doe.

Zorg dat er wat brood op tafel staat om die heerlijke saus op te vegen!

Saltimbocca alla Romana is het perfecte voorbeeld van de Italiaanse filosofie: kwaliteit boven kwantiteit. Probeer het zelf en ontdek waarom dit gerecht al eeuwenlang de sterren van de Italiaanse keuken verovert!

Welke wijn serveren we hierbij?

Saltimbocca alla Romana vraagt om een witte wijn die het zilte van de prosciutto, de boterige saus en de aromatische salie mooi in balans houdt. Hier zijn vier witte Italiaanse suggesties die je kan terugvinden op www.wijnkennis.be:

  • Fattoria Zerbina – Bianco di Ceparano (Romagna Albana DOCG)
    Deze wijn, gemaakt van de Albana druif, heeft een licht goudgele kleur en aroma’s van acaciabloesem, perzik, honingmeloen, appel en citrus. De fijne structuur en uitstekende zuurgraad complementeren de rijke smaken van de Saltimbocca zonder deze te overheersen.
  • Fattoria di Petrognano – Mostofiore Trebbiano (Toscane IGT)
    Deze 100% Trebbiano wijn ondergaat fermentatie in inox kuipen en rijpt vervolgens enkele maanden op zijn droesem, wat resulteert in een frisse en toegankelijke wijn. De levendige zuurgraad en subtiele fruitige tonen maken het een uitstekende partner voor de delicate smaken van Saltimbocca.
  • Pfitscher – Sauvignon Blanc Saxum (Alto Adige)
    Een expressieve Sauvignon Blanc. De droge, zuivere smaak en perfecte zuurgraad zorgen voor een harmonieuze pairing met de kruidige nuances van de salie in de Saltimbocca.
  • Col del Mondo – Sunnae Bianco (Abruzzo)
    Een blend van Trebbiano, Pecorino en Passerina die zorgt voor een frisse, licht bloemige wijn met mooie citrusaccenten. De zuiverheid en complexiteit maken hem ideaal bij de boterige en hartige elementen van Saltimbocca.

Filed under: Cibo Italiano | Tagged: , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Chianti Classico UGA Gaiole – Het ruige hart van Chianti Classico

Posted on maart 23, 2025 by Bottle Case

In onze serie UGA ‘Classificatie revisted’ duiken we dieper in de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Deze week verkennen we Gaiole, een van de meest emblematische gebieden binnen de appellatie. Hier, te midden van ongerepte bossen, steile heuvels en historische kastelen, vinden we het ruige hart van Chianti Classico. Gaiole staat bekend om zijn kracht, structuur en elegantie.

Gaiole UGA: Een uitgestrekt en historisch gebied

Gaiole ligt in het noordoostelijke deel van de Chianti Classico, ingeklemd tussen Radda en Castelnuovo Berardenga. Het gebied beslaat een aanzienlijke oppervlakte van 12.900 hectare, waarvan 780 hectare is beplant met wijngaarden (11,2% van het totaal). Dit maakt Gaiole niet alleen de grootste UGA qua oppervlakte, maar ook een van de meest gevarieerde regio’s binnen Chianti Classico.

Gaiole heeft een lange geschiedenis als wijnbouwgebied, mede dankzij de invloed van oude aristocratische families zoals de Ricasoli’s. Het Castello di Brolio, eigendom van de familie Ricasoli, is een van de iconische kastelen die niet alleen het landschap domineren, maar ook een sleutelrol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de Chianti-formule. Hier werd in de 19e eeuw de basis gelegd voor wat we nu kennen als Chianti Classico.

Ondanks deze rijke geschiedenis bleef Gaiole lange tijd minder toegankelijk dan andere UGA’s zoals Greve en San Casciano. De afgelegen ligging en het ruige landschap maakten investeringen minder vanzelfsprekend, waardoor het gebied niet direct dezelfde bekendheid genoot als sommige andere zones binnen Chianti Classico. Toch heeft Gaiole zich door de eeuwen heen weten te ontwikkelen tot een van de meest gewaardeerde regio’s binnen de appellatie. Dit is te danken aan het indrukwekkende terroir en de toewijding van gepassioneerde wijnmakers, die erin geslaagd zijn wijnen te produceren met een unieke combinatie van kracht, elegantie en diepgang.

De geografie van UGA Gaiole

Gaiole in Chianti, samen met Greve, is een van de weinige gemeentes binnen Chianti Classico die in een vallei ligt en niet op een heuveltop. Door zijn ligging in een kom aan de voet van de Monti del Chianti is Gaiole een van de koelere plekken binnen de appellatie. Dit klimaat draagt bij aan de frisheid en lange rijping van de druiven.

In tegenstelling tot Greve, dat praktisch omringd is door wijngaarden, heeft de vallei van Gaiole minder wijnstokken dan andere delen van de gemeente. Toch bevinden zich hier enkele historisch prestigieuze wijngaarden, vooral in de uitgestrekte zone tussen Vertine en San Donato in Perano. Dit gebied reikt tot aan de grens met Radda in Chianti en strekt zich uit richting de Gaiole-vallei.

Vanaf Vertine loopt een langgerekte heuvelrug die geassocieerd kan worden met het dorp Lecchi in Chianti. Hoewel dit gebied op het eerste gezicht nauwelijks met wijngaarden beplant lijkt, herbergt het in de hogere delen tal van prestigieuze wijngaarden. Binnen deze zone bevinden zich topdomeinen zoals Ama, Montebuoni, San Polo in Rosso, Galenda en La Mandria. Hier vinden we ook het langgerekte plateau van San Sano, dat een bijzondere wijnbouwlocatie vormt.

Kijkend naar de Monti del Chianti in de verte, zien we de wijngaarden rondom Castagnoli, met een vallei die zich uitstrekt tussen San Martino al Vento, Rietine en het dorp Castagnoli. Hier zijn de wijngaarden voornamelijk op de zuidelijke hellingen aangeplant, wat bijdraagt aan de optimale rijping van de druiven.

Aan de horizon, aan de linkerkant van het panoramische uitzicht, bevinden zich Cacchiano en Castello di Brolio, historische monumenten die als oriëntatiepunten dienen voor de omliggende wijngebieden. Hoewel de Monti-zone op afstand veel gelijkenissen vertoont met Castagnoli en Lecchi, zowel qua hoogte als bosrijkheid, is het terroir fundamenteel anders. In veel opzichten lijkt het meer op de heuvels van Castelnuovo Berardenga, en dan vooral de regio rondom San Gusmé.

Starda en Fietri zijn twee bijzonderheden binnen Gaiole. Starda ligt afgelegen in de Monti del Chianti, omgeven door bossen, maar biedt tegelijkertijd een weids uitzicht over de Arno-vallei. Hoewel het slechts een klein aantal wijngaarden herbergt, is de ligging uniek. Fietri, daarentegen, bevindt zich dichter bij Castelnuovo Berardenga en de Crete Senesi. De wijngaarden van Stignano en San Vincenti, die bij Fietri horen, profiteren van een meer open ligging met zicht op Monte Amiata in de verte. Deze geografische kenmerken zorgen voor wijnen met een eigen karakter en een subtiele invloed van hun specifieke microklimaten.

Terroir UGA Gaiole: Bodems en invloed op de wijnstijl

Gaiole heeft een complexe bodemsamenstelling die een directe invloed heeft op de stijl van de wijnen:

Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur

Alberese is de dominante bodemsoort in Gaiole en speelt een cruciale rol in het karakter van de wijnen uit deze UGA. Deze compacte, witte kalksteen, rijk aan calciumcarbonaat, zorgt voor een uitstekende drainage. Hierdoor moeten de wijnstokken diep wortelen om water en voedingsstoffen te bereiken, wat leidt tot een lage opbrengst maar een hoge concentratie aan aroma’s en zuren in de druiven.
Een van de belangrijkste kenmerken van alberese is de hoge reflecterende capaciteit. Het witte gesteente weerkaatst zonlicht, waardoor de druiven gelijkmatiger rijpen en zowel frisheid als rijpheid behouden blijft.

De invloed van alberese is vooral merkbaar in de hoger gelegen wijngaarden van Gaiole, zoals in Monti del Chianti en de zone tussen Castagnoli en Rietine. Hier leveren de arme, rotsachtige bodems wijnen op met een gespierde structuur, lange afdronk en een opmerkelijke complexiteit. Deze wijnen hebben vaak een florale en kruidige neus, met tonen van viooltjes, wilde bessen en subtiele aardse ondertonen.
In de lager gelegen gebieden van Gaiole, waar alberese wordt gecombineerd met andere bodemsoorten zoals mariene sedimenten, vertonen de wijnen een vollere textuur en een diepere fruitexpressie, maar behouden ze nog steeds de frisheid en elegantie die kenmerkend zijn voor deze ondergrond.

Macigno: finesse en frisheid

Macigno, een kwartsrijke zandsteen, komt voor in een geïsoleerde strook van Gaiole in Chianti tot Castagnoli en Castello di Brolio. Dit gesteente, ontstaan uit oude sedimentlagen die onder hoge druk zijn samengeperst, heeft een uitstekende drainagecapaciteit en een lage vruchtbaarheid. Hierdoor moeten wijnstokken diep wortelen om voedingsstoffen en water te bereiken, wat bijdraagt aan de concentratie en complexiteit van de druiven.
De invloed van macigno op de wijnen uit Gaiole is merkbaar in hun verfijnde structuur en levendige zuurgraad. De wijnen die op deze bodems worden geproduceerd, hebben vaak een lichte, elegante tanninestructuur en een uitgesproken frisheid. Dit maakt ze bijzonder geschikt voor lange rijping en geeft ze een verfijnde balans tussen fruit, kruidigheid en mineraliteit.

In de hoger gelegen wijngaarden, zoals rond Castagnoli en de zuidelijke hellingen van Brolio, dragen de macigno bodems bij aan wijnen met een opmerkelijke finesse en een subtiele florale en kruidige expressie. De combinatie van de goed doorlatende structuur en de relatief arme bodem zorgt voor elegante Chianti Classico wijnen met een uitgesproken terroir-expressie en een levendige, aanhoudende afdronk.

Mariene zandformaties en fluviatiele terrassen: ziltige mineraliteit en soepele structuur

Mariene zandformaties en fluviatiele terrassen zijn voornamelijk te vinden in het zuiden van Gaiole, vooral in de Monti del Chianti zone. Deze bodems zijn gevormd door oude zee afzettingen en bevatten vaak fossiele resten en kalkrijke sedimenten. Ze hebben een losse, goed doorlatende structuur, wat zorgt voor een uitstekende waterafvoer en een diepe wortelgroei van de wijnstokken.
Wijnstokken die op deze bodems groeien, produceren druiven met een opvallende balans tussen rijpheid en frisheid. De wijnen hebben een subtiele ziltige toets en een zachte, ronde tanninestructuur, wat ze toegankelijker maakt in hun jeugd zonder in te boeten op diepgang en complexiteit.

De invloed van deze bodemsoorten is vooral merkbaar in de wijnen uit het zuidelijke deel van Gaiole, waar de mariene sedimenten bijdragen aan een elegante, bijna zijdeachtige textuur en een lange, minerale afdronk. De combinatie van deze bodems met de warme temperaturen van Monti del Chianti resulteert in wijnen die een unieke mix van kracht en finesse vertonen, met een verfijnde aromatische expressie van rijp rood fruit, kruiden en subtiele florale tonen.

De invloed van de Monti del Chianti

De Monti del Chianti speelt een cruciale rol in het klimaat en de bescherming van de wijngaarden in Gaiole. Dit gebergte vormt een natuurlijke barrière tegen koude winden uit het noorden en creëert een beschut microklimaat dat gunstig is voor de rijping van de druiven. Dankzij deze beschermende functie worden extreme temperatuurschommelingen gematigd, wat resulteert in een stabieler groeiseizoen met een geleidelijke rijping van de druiven.
Daarnaast beïnvloedt de Monti del Chianti het neerslagpatroon in Gaiole. De bergen vangen een aanzienlijk deel van de regenval op, waardoor de wijngaarden in de lagere zones profiteren van een beter gereguleerde waterhuishouding. Dit draagt bij aan de consistentie van de wijnen en voorkomt overmatige waterstress bij de wijnstokken.
De invloed van dit gebergte is vooral merkbaar in de balans tussen frisheid en structuur in de wijnen van Gaiole. Door de gematigde temperaturen behouden de wijnen een levendige zuurgraad, terwijl de combinatie van hoogteverschillen en bodemsamenstelling zorgt voor diepe, complexe aroma’s. Dit maakt de wijnen uit Gaiole bijzonder geschikt voor rijping en geeft ze een elegant en gestructureerd karakter.

Belangrijke producenten uit UGA Gaiole

Gaiole herbergt enkele van de meest gerenommeerde producenten binnen Chianti Classico. Enkele noemenswaardige namen zijn:

Gaiole herbergt enkele van de meest gerenommeerde producenten binnen Chianti Classico. Elk wijnhuis heeft zijn eigen interpretatie van het terroir, wat leidt tot wijnen met unieke kenmerken.

  • Badia a Coltibuono – Een historisch wijndomein dat bekendstaat om zijn traditionele aanpak en elegante wijnen. Hun Chianti Classico Riserva is een prachtig voorbeeld van klassieke Chianti-stijl.
  • Barone Ricasoli – Castello di Brolio – De grondlegger van de Chianti-formule en een toonaangevend domein in Gaiole. De Chianti Classico Gran Selezione Colledilà behoort tot de topwijnen van het huis.
  • Carpineta Fontalpino – Een producent die bekendstaat om zijn innovatieve benadering van Chianti Classico. De Chianti Classico Gran Selezione Vigna Dofana is hun uithangbord.
  • Castello di Ama – Een icoon binnen Chianti Classico met wijnen die de complexiteit van Gaiole perfect weerspiegelen. San Lorenzo Gran Selezione heeft internationale faam verworven.
  • Dievole – Een wijnhuis dat zich richt op terroirexpressie en elegantie. Hun Chianti Classico Riserva Novecento stelt nooit teleur.
  • Riecine – Een producent met een sterke focus op biodynamische wijnbouw, waarbij hun Chianti Classico de puurste expressie van Sangiovese biedt.
  • Rocca di Castagnoli – Een van de oudste domeinen in Gaiole met een rijke geschiedenis. Hun Chianti Classico Riserva Poggio a’ Frati is een elegante en gestructureerde wijn.
  • Rocca di Montegrossi – Een producent met een moderne visie en wijnen van uitzonderlijke diepgang en structuur. Hun Chianti Classico Vigneto San Marcellino is een schoolvoorbeeld van de kracht van Gaiole.
  • San Giusto a Rentennano – Beroemd om zijn krachtige en tegelijkertijd verfijnde wijnen. Momenteel ben ik volop aan het genieten van hun Chianti Classico Riserva Le Baroncole 2019. Het is een waardig gezelschap tijdens het opzoekwerk en het schrijven van dit artikel.

Waarom je Chianti Classico UGA Gaiole moet proeven

Wie op zoek is naar een Chianti Classico met diepgang, structuur en rijpingspotentieel, vindt in Gaiole een unieke combinatie van kracht en elegantie. De wijnen uit deze UGA onderscheiden zich door hun minerale finesse, stevige tannine en expressieve fruittonen. Ze zijn niet alleen gastronomisch veelzijdig, maar ook wijnen die met de jaren prachtig evolueren.

Dankzij de variatie in hoogte, bodemsoorten en microklimaten biedt Gaiole een breed scala aan wijnen, van frisse, elegante stijlen tot intens geconcentreerde en diep gestructureerde exemplaren. De balans tussen rijp fruit, levendige zuren en robuuste tannine maakt deze wijnen zowel op jonge leeftijd aantrekkelijk als op lange termijn complex en verfijnd.

Voor wie zich verder wil verdiepen in de wereld van Chianti Classico, is Gaiole een niet te missen bestemming. De combinatie van historische kastelen, adembenemende landschappen en topwijnmakers maakt een bezoek aan deze regio een onvergetelijke ervaring. Uiteraard is een stop bij de lokale producenten met een proeverij van deze wijnen een absolute must.

In deze reeks zijn reeds verschenen:

  1. Chianti Classico UGA: Classificatie revisted
  2. Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht
  3. Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese
  4. Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser
  5. Chianti Classico UGA Vagliagli – Eigenzinnigheid troef!

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 6 Comments »

Taurasi tasting bij ODK

Posted on maart 21, 2025 by Bottle Case

Taurasi en met uitbreiding de Aglianico druif, is een geliefd onderwerp hier op onze blog. Beiden durven wel eens opduiken in diverse schrijfsels en voornamelijk Taurasi werd al gedetailleerd besproken; cfr. Taurasi DOCG – The Barolo of the south en Aglianico the battle! Vulture vs Taurasi.
Voor de achtergrond van onze tasting bij wijnclub ODK moeten we enkele maanden terug de tijd ingaan. In september brachten we immers een bezoekje bij Giovanni, Gianni voor de vrienden, Fiorentino. Onze Taurasi producer die we exclusief verdelen in België. Tijdens ons bezoek hadden we een uitgebreid gesprek over Irpinia en dan vooral specifiek over de Taurasi zone binnen Irpinia. We hadden dit immers opgerakeld tijdens een podcast gesprek dat ik met Gianni hield voor de Italian Wine Podcast. De diversiteit van de terroir was er een belangrijk onderdeel en deze verscheidenheid werd tijdens ons bezoek terplekke extra duidelijk. We namen met hartzeer afscheid van deze mooie wijnregio maar met de belofte van Gianni op zak dat hij ons een aantal flessen zou bezorgen die volgens hem de verschillen in Taurasi terroir zouden benadrukken. Geen loze woorden van de man want enkele maanden later werden deze flessen geopend tijdens een ODK proefsessie! Het werd een memorabele proefavond ook al was niet elke wijn in optima forma…

  1. Mastroberardino Taurasi Riserva DOCG Historia 2016
    Druif: Aglianico
    Houtlagering: 24 maanden in barriques en grote botti
    Dat noemen ze dus met de deur in huis vallen. Een proefsessie starten met de Riserva Historia, jawadde! Dit is direct een referentie en vooral: het is geen wijn die zichzelf meteen helemaal blootgeeft op deze nog jeugdige leeftijd. De geur opent met een heerlijk aroma van donker zwart fruit zoals bramen, cassis en zwarte bes, dat zich moeiteloos vermengt met gedroogde pruimen. Daarachter ontvouwt zich een kruidige laag met tijm, laurier en een snufje zwarte peper, terwijl cacao, tabak, leder en een portie grafiet het geheel extra diepgang geven. Zelfs een zweem van inkt lijkt subtiel mee te spelen. Je zou zeggen dat de wijn zijn eigen geschiedenis in geur uitschrijft.
    In de mond toont de wijn zijn volle kracht. Stevig en vullend, maar met een opvallend prima evenwicht tussen rijpe tannine en sappige zuren. Het mondgevoel is krachtig zonder log te worden, de afdronk lang en gelaagd met een aangenaam kruidige toets. Een wijn die geen compromissen sluit en zich niet in een hoekje laat plaatsen. Een wijn met karakter, voor mensen met geduld. Het zal niet de laatste keer zijn dat we deze referentie moeten maken.
    Punten: 92/100
  2. Fiorentino Taurasi Riserva DOCG 2016
    100% Aglianico, 18 maanden rijping in botti.
    Diepe karmijnrode kleur en stevig tranend. De neus is een donkere, kruidige wolk waarnaast donker bijna zwart fruit, tabak en leder ook prominent op de voorgrond treden. De houtintegratie is voorbeeldig: subtiel aanwezig, nooit overheersend, en perfect versmolten met het kruidige karakter. In de mond gaat het kruidige thema onverminderd door. De tannine komen stevig binnen, maar de levendige zuren houden de boel strak en fris. Het sappige fruit blijft meespelen en krijgt gezelschap van een uitgesproken mineraliteit. De afdronk is lang, kruidig en veelbelovend! Het is alsof de wijn je influistert dat hij alleen maar beter gaat worden.
    Punten: 93/100
  3. Cavalier Pepe La Loggia del Cavaliere Taurasi DOCG 2015
    Druif: 100% Aglianico
    Lagering: 24 maanden rijping in eikenhouten tonneaux en botti
    Sommige wijnen verkrijgen gewoon je aandacht. Cavalier Pepe’s La Loggia del Cavaliere is zo’n wijn. In de neus opent hij met rijp zwart fruit, waarbij cassis de boventoon voert, eerder dan braam. De eerste indruk is diep en complex: sigarenkistje, peper, munt en laurier vermengen zich subtiel met tonen van grafiet, cacao en theebladeren. Er is een licht animale toets, die de wijn een extra laag van intrige geeft. Na het walsen verschijnt het frisse van anijs.
    In het glas toont hij zich bijna ondoorzichtig donkerrood met een traanvorming waar menig kerk jaloers op zou zijn! De eerste slok bevestigt wat de geur al voorspelde: krachtig en gelaagd. De tannine zijn stevig en de zuren hoog, maar altijd in balans met voldoende fruit. De wijn blijft lang hangen en trekt zich niet te snel terug. Dit is duidelijk een wijn met een présence. In de finale een fijne toets van kaneel, die de afdronk een warme elegantie meegeeft.
    Punten: 91/100
  4. Lonardo, Taurasi Vigne d’Alto DOCG 2015
    100% Aglianico. 18 maanden rijping in tonneaux.
    Een diepe robijnrode kleur met traanvorming. In de neus ontvouwt zich een gelaagd aroma van zowel rood als zwart fruit, al moet je er even op wachten. Kruidige tonen van peper en zoethout mengen zich met accenten van tabak en een vleugje versleten leer, wat het geheel een klassiek randje geeft. Het pallet komt verschillend over dan bij de vorige wijnen.
    In de mond toont de wijn zich onverbiddelijk. De tannine zijn stevig, zelfs stroef, en laten weinig ruimte voor verzachting. Het fruit dat in de geur nog meldenswaardig aanwezig was, lijkt hier verdwenen, waardoor de zuren onverbiddelijk doorkomen zonder de nodige tegenspraak. Het geheel voelt gefragmenteerd, alsof de verschillende elementen niet met elkaar in gesprek zijn. We besluiten in groep dat er iets mis zal zijn met deze fles en geven geen verder beoordeling.
  5. Salvatore Molettieri Taurasi Vigna Cinque Querce DOCG 2014
    Aglianico, 48 maanden in barriques en botti
    Prachtige donkere kleur, heerlijke traanvorming. De neus is zeer uitnodigend, complex zelfs! Zwart en rood fruit, van framboos naar braam. Daarachter een sublieme houtinfusie, en een perfect gedoseerde kruiding: tabak, ceder, mokka, vanille, peper(munt), tijm, laurier, thee, potloodslijpsel, champignon, sous-bois. Een geurpalet dat je doet twijfelen of je nu een wijn in je glas hebt of een kunstwerk in geurvorm. Molettieri stelt zelden teleur, en ook deze Vigna Cinque Querce bewijst waarom je de wijn jaarlijks op het OperaWine event bij de opening van Vinitaly kan proeven. In de mond krachtig en vol, maar met een balans waar menig luchtacrobaat jaloers op zou zijn. Rijk, diep, dragend en met een afdronk die je nog minutenlang bijblijft. De tannine laten zich gelden, maar nooit zonder finesse. Dit is Taurasi op zijn best: onverschrokken en intens, maar met een innerlijke harmonie die alleen de groten weten te bereiken. Topglas!
    Punten: 95/100.
  6. Feudo di San Gregorio Taurasi Piano di Montevergine DOCG 2013
    100% Aglianico. 18 tot 24 maanden rijping in barriques en tonneaux, gevolgd door een lange flesrust.
    We gaan verder met een andere ‘grote naam’ in Taurasi wereld en al gauw wordt ons duidelijk waarom. Sommige wijnen fluisteren, anderen zingen maar deze 2013 Taurasi declameert! Vanaf de eerste snuf wordt duidelijk dat we hier met een uitgesproken persoonlijkheid te maken hebben. Een stevige geuraanzet van donker zwart fruit – cassis en bramen – verweven met tabak, cacao en grafiet. Daarbovenop wervelen tonen van inkt, cederhout en viooltjes, terwijl kruiden en specerijen als tijm, peper, laurier en jeneverbes een intrigerende complexiteit toevoegen. En dan volgt een lichte dierlijke toets. In de mond bewijst de wijn dat hij niet alleen op zijn geur kan teren. Het sappige fruit zet direct de toon, breed en rijp, terwijl de tannine kracht tonen zonder een brute patserige vorm. Er zit een ongelofelijke energie in, een levendigheid die nauwelijks doet vermoeden dat deze wijn al sinds 2013 op ons wacht. De toekomst? Zeer lang en veelbelovend. Dit is opnieuw een Taurasi met présence, een wijn die zijn afkomst eert en zijn potentieel nog lang niet heeft uitgespeeld. En dit is dan nog bescheiden omschreven!
    Punten: 93/100
  7. Borgodangelo Taurasi DOCG 2011
    100% Aglianico. 18 maanden in tonneaux.
    De kleur is diep granaatrood met een zweem van baksteen aan de rand, een eerste knipoog naar zijn leeftijd. Het fruit is wat gerijpt, gestoofd en gedroogd, met een intense kruidigheid die de geur een intrigerende diepgang geeft. Heerlijke tertiaire aroma’s van leer, tabak en een vleugje donkere chocolade, prachtig verweven met een subtiel aanwezige houtintegratie.
    Waar de geur rijp en zwoel aanvoelt, verrast de eerste slok met een onverwachte frisheid. De wijn is super in balans gekomen: sappig rood en zwart fruit smelten samen met kruidige accenten van zoethout en zwarte peper. De tannine zijn verfijnd en ondersteunen een lange, gelaagde afdronk. Dit is een heerlijk geheel dat stilletjes aan op dronk begint te komen.
    Punten: 92/100
  8. Michele Perillo Taurasi Riserva DOCG 2011
    100% Aglianico, 24maanden rijping in 24HL botti.
    Helaas eindigen we in mineur! De kurkduivel heeft bezit genomen van deze fles. En dat is zonde! Een Taurasi Riserva 2011 van Perillo verdient een groots podium, maar als kurk een rol opeist, blijft het doek helaas gesloten. Tenzij we met z’n allen hard roepen… Gianni, Heeeeelp!!

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Vinificatie – Roestvrijstaal vs. betonnen kuipen

Posted on maart 18, 2025 by Bottle Case

We hebben al een paar artikels geschreven over het gebruik van houten vaten tijdens de vinificatie of de rijping van wijn. Graag wens ik te benadrukken dat het gebruik van hout helemaal geen noodzaak is en dat ik de meeste, weliswaar witte, wijnen zelfs verkies zonder dat ze ook maar enige houtlagering hebben ondergaan. De keuze voor al dan niet houtgebruik hangt volledig af van welke type wijn je wenst te maken! Het is inderdaad zo dat in de precieze en doordachte wereld van wijn de keuze van het materiaal waarin de vinificatie zal plaats vinden niet enkel een technische beslissing is. Het is ook een weldoordachte overweging van welke wijn de wijnmaker wenst te maken! Terwijl eiken vaten vaak de meeste aandacht krijgen vanwege hun romantische associaties met rijping, zijn er twee stille krachten die een cruciale rol spelen bij de productie van enkele van ’s werelds beste wijnen: roestvrijstalen tanks en betonnen kuipen. Deze klassieke vinificatie opties worden al decennialang gebruikt en vormen een solide basis in zowel de traditionele als de moderne wijnbouw. En ja, we weten dat vinificatie in amforen of andere ‘terug naar de natuur’ technieken tegenwoordig razend populair zijn. Maar laten we daar nu even bewust niet op ingaan. Dit artikel draait om twee klassieke methodes: de strakke precisie van roestvrijstaal en de subtiele charme van beton.

Roestvrijstaal: Het gereedschap van de modernist

Roestvrijstalen tanks brachten een ware revolutie teweeg in de wijnindustrie door een mate van controle mogelijk te maken die voorheen ondenkbaar was. Ze zijn als laboratoriumapparatuur in de wijnwereld: glanzend, hygiënisch en ongelooflijk efficiënt.

Belangrijkste kenmerken:

✅ Temperatuurregeling: Een van de grootste voordelen van roestvrijstaal is de mogelijkheid om de temperatuur uiterst nauwkeurig te regelen. De meeste tanks zijn uitgerust met ingebouwde koelwanden, waardoor wijnmakers de vergistingstemperaturen precies kunnen beheersen. Dit is vooral essentieel om de delicate aroma’s van witte wijnen en fruitige rode wijnen te behouden.

✅ Neutraliteit: In tegenstelling tot eikenhout geeft roestvrijstaal geen extra smaken af aan de wijn. Dit is een enorm voordeel voor wijnmakers die de zuivere fruitexpressie en het terroir willen laten spreken zonder enige invloed van hout of oxidatie.

✅ Hygiëne & Onderhoud: Roestvrijstaal is de schoonmaakfreak onder de vinificatievaten. Het gladde, niet-poreuze oppervlak maakt het bestand tegen bacteriën, gemakkelijk te reinigen en snel te desinfecteren. Meestal met heet water, stoom of gespecialiseerde schoonmaakmiddelen. Er is geen risico op achterblijvende smaken of besmetting van vorige batches.

Hoe lang gaan ze mee?

Onbeperkt, mits goed onderhouden. Roestvrijstaal degradeert niet zoals hout, waardoor het een langetermijninvestering is voor wijnhuizen. Zolang de tanks regelmatig worden gereinigd en beschermd tegen corrosie, kunnen ze tientallen jaren meegaan zonder hun efficiëntie te verliezen.

Ideaal voor:

  • Frisse, strakke witte wijnen
  • Fruitige, jonge rode wijnen
  • Wijnmakers die precisie en controle nastreven

Betonnen Kuipen: De oudgediende met karakter

Betonnen kuipen brengen een totaal andere filosofie met zich mee. Ze zijn de oude zielen van de wijnkelder: robuust, betrouwbaar en met een subtiele invloed op de wijn. Ooit waren ze de standaard in vele wijnhuizen, en vandaag maken ze een sterke comeback. Vooral wijnmakers die de voorkeur geven aan natuurlijke temperatuurstabiliteit en een lichte zuurstofuitwisseling zien beton als een waardevolle bondgenoot.

Belangrijkste kenmerken:

✅ Thermische stabiliteit: Beton reguleert temperatuur op een natuurlijke manier. Hoewel het geen ingebouwd koelsysteem heeft zoals roestvrijstaal, werkt het als een uitstekende isolator. Dit houdt de temperatuur tijdens de vergisting stabiel zonder dat er veel ingegrepen hoeft te worden.

✅ Porositeit & micro-oxidatie: In tegenstelling tot roestvrijstaal is beton enigszins poreus, waardoor er een minimale hoeveelheid zuurstof bij de wijn kan komen. Dit helpt tannine in rode wijnen te verzachten en voegt textuur toe, zonder dat er invloed is van hout. Het vormt een mooi midden tussen de zuiverheid van staal en de oxidatieve invloed van eiken vaten.

✅ Textuur en mondgevoel: Sommige wijnmakers beweren dat beton wijnen een zekere rondheid en complexiteit geeft, waardoor ze beter in balans zijn. Vooral bij witte en medium-body rode wijnen.

Hoe lang gaan ze mee?

Betonnen kuipen zijn de tanks die niet opgeven. Mits goed onderhouden, kunnen ze honderd jaar of langer meegaan. Sommige wijnhuizen in Frankrijk en Italië gebruiken nog steeds betonnen kuipen die vóór de Tweede Wereldoorlog zijn gebouwd. In tegenstelling tot roestvrijstaal corroderen ze niet, maar ze moeten wel periodiek worden bijgewerkt om microbiële besmetting te voorkomen.

Reiniging & onderhoud:

Moderne betonnen kuipen zijn vaak bekleed met epoxy of glas om te voorkomen dat de wijn in het materiaal trekt. Reinigen gebeurt meestal door schrobben, spoelen met heet water en af en toe een voedselveilige zure oplossing om wijnsteenzuurafzettingen te verwijderen. Eventuele scheuren of slijtage aan de bekleding moeten gerepareerd worden om bacteriële problemen te voorkomen.

Ideaal voor:

  • Volle witte en gestructureerde rode wijnen
  • Wijnmakers die een balans zoeken tussen fruitexpressie en zachte zuurstofuitwisseling
  • Traditionele wijnmakers en liefhebbers van ‘natuurlijke’ vinificatie

Conclusie: welke moet de wijnmaker kiezen?

Er is geen absolute winnaar in de strijd tussen roestvrijstaal en beton! Roestvrijstaal biedt precisie, frisheid en lange levensduur, wat het ideaal maakt voor wijnen waarin fruitexpressie centraal staat. Beton daarentegen brengt een vleugje ouderwetse charme en geeft structuur en textuur aan wijnen zonder de invloed van hout.

Veel wijnhuizen gebruiken dan ook beide. Sommigen laten de gisting plaatsvinden in roestvrijstaal en rijpen de wijn vervolgens in beton, terwijl anderen juist beginnen in beton voor textuur en daarna overstappen naar staal om de frisheid te behouden. De keuze hangt af van de wijnstijl en de visie van de wijnmaker.

Filed under: oenologie | Tagged: , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Chianti Classico UGA Vagliagli – Eigenzinnigheid troef!

Posted on maart 16, 2025 by Bottle Case

In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. We blijven in het dorpje Castenuovo Berardenga waar we de linkervleugel van de ‘vlinder’ Vagliagli gaan ontdekken. Een gebied met een eigenzinnig karakter binnen de Chianti Classico-appellatie. De weg kronkelt langs olijfgaarden en glooiende wijngaarden, terwijl cipressen en middeleeuwse dorpjes het landschap sieren. Hier, in het grensgebied tussen Castellina en Siena, bevindt zich een van de meest veelzijdige terroirs van Chianti Classico: de UGA Vagliagli.

Vagliagli UGA : Een afgebakend en gevarieerd gebied

Vagliagli ligt binnen de gemeente Castelnuovo Berardenga, ten westen van de Chianti Classico-zones Gaiole en Radda. Sinds 2023 heeft het de officiële status van Unità Geografiche Aggiuntive (UGA), wat de erkenning van zijn specifieke terroir onderstreept. De regio onderscheidt zich door een variatie in bodems, een iets warmer klimaat en hoogteverschillen die bijdragen aan de diversiteit van de wijnen.

Met een totale oppervlakte van 6.090 hectare, waarvan 640 hectare bestemd is voor Chianti Classico-wijngaarden (9,4% van het totaal), behoort Vagliagli tot de middelgrote UGA’s binnen de appellatie. Vagliagli UGA maakt deel uit van Castelnuovo Berardenga, dat op een kaart de vorm heeft van de vleugels van een vlinder: Vagliagli vormt de linkervleugel, terwijl Castelnuovo Berardenga UGA de rechtervleugel is.

Binnen Vagliagli zijn er zeven te onderscheiden zones: Dievole/Selvole, Pievasciata, Geggiano/Catignano, Pontignano, Quercegrossa, Petroio/Mocenni en Corsignano. Dit gebied heeft een complexere geologie dan Castelnuovo Berardenga, met bodems die worden gedomineerd door alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Het klimaat is hier over het algemeen warmer dan in de naburige oostelijke regio’s, met een rijpingsperiode die vijf dagen tot een week eerder begint. Dit zorgt ervoor dat de wijnen uit Vagliagli vaak een zachtere tanninestructuur hebben en een rijpere fruitexpressie tonen.

De geografie van UGA Vagliagli

Wie Vagliagli binnenrijdt via de onverharde weg vanuit Castellina in Chianti, merkt een opvallende verandering in het landschap. De ruige, beboste omgeving van het Chianti Classico binnenland maakt langzaam plaats voor een zachter, bijna mediterraan landschap. Deze overgang lijkt op het eerste gezicht abrupt, maar is in werkelijkheid een geleidelijk proces.

Het gebied rondom Aiola en Dievole vertoont nog veel gelijkenissen met de meer binnenlandse zones van Radda en Gaiole. Evenzo sluit het gebied rond Mocenni naadloos aan op Casa Frassi, dat op zijn beurt deel uitmaakt van het uitgestrekte landschap van Castellina in Chianti, met Fonterutoli als belangrijk referentiepunt.

De hoogtes in Vagliagli nemen geleidelijk af richting het zuiden, wat bijdraagt aan de uniforme uitstraling van het landschap. Wie de route van Vagliagli naar Pievasciata en vervolgens naar Pianella aflegt, ervaart een consistente hoogte van ongeveer 400 meter boven zeeniveau. Dit is hoger dan men zou verwachten en draagt bij aan de evenwichtige rijping van de druiven in deze UGA.

Terroir UGA Vagliagli: Bodems en invloeden op de wijnstijl

Vagliagli heeft een gevarieerde bodemstructuur die bijdraagt aan de diversiteit van de wijnen. De belangrijkste bodemtypes in deze regio zijn alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Deze bodems beïnvloeden de waterhuishouding, voedingsstoffenopname en uiteindelijk de stijl van de wijnen die hier worden geproduceerd.

Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur

Alberese is een compacte, witte kalksteen die een groot deel van de bodemstructuur in Vagliagli bepaalt. Deze rotsachtige ondergrond, rijk aan calciumcarbonaat, zorgt voor een goede drainage, waardoor wijnstokken diep moeten wortelen om water en voedingsstoffen te bereiken. Dit stimuleert de ontwikkeling van geconcentreerde druiven met een uitgesproken terroirexpressie.

Alberese heeft daarnaast een hoge reflecterende capaciteit, waardoor zonlicht wordt teruggekaatst op de druiven. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping en bevordert de ontwikkeling van rijpe aroma’s zonder de frisheid te verliezen. Door de compacte aard van de bodem kunnen wortels moeilijk doordringen, wat de opbrengst verlaagt maar de kwaliteit en intensiteit van de druiven verhoogt.

Macigno: finesse en frisheid

Macigno, een kwartsrijke zandsteen, komt in Vagliagli voor in hoger gelegen wijngaarden. Dit gesteente, ontstaan uit oude sedimentlagen die onder druk zijn samengeperst, heeft een goed doorlatende structuur en een lage vruchtbaarheid. Hierdoor moeten wijnstokken diep wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven bevordert.

Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie

Sillano is een compacte vorm van leisteen die in Vagliagli voorkomt en rijk is aan mineralen. Deze bodem, vaak in combinatie met klei, heeft een uitstekende drainagecapaciteit, wat essentieel is in een klimaat waar droge zomers voorkomen. De rotsachtige structuur dwingt de wijnstokken diep te wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven versterkt.

Mariene zandformaties: ziltige mineraliteit en soepele structuur

Mariene zandformaties in Vagliagli zijn ontstaan uit oude zeeafzettingen en bevatten vaak fossiele resten en kalkrijke sedimenten. Dit bodemtype heeft een uitstekende drainage en een relatief losse structuur, wat resulteert in goed geventileerde wortelzones en gelijkmatige rijping van de druiven.

De geologische diversiteit, in combinatie met het iets warmere klimaat van Vagliagli, zorgt ervoor dat de wijnen hier een evenwichtige balans hebben tussen frisheid, structuur en rijpheid. De wijnen zijn minder tanninerijk dan die van sommige naburige UGA’s, maar hebben een rijpere en zachtere fruitkern, wat ze toegankelijker maakt in hun jeugd zonder in te boeten op complexiteit en rijpingspotentieel.

Het klimaat: balans tussen warmte en frisheid

Het klimaat in Vagliagli is een samenspel van mediterrane invloeden en de hoogteverschillen binnen de regio. De nabijheid van Siena en de open ligging naar het westen zorgen voor meer zonuren en een iets hogere gemiddelde temperatuur dan in de meer centraal gelegen Chianti Classico-zones. Toch zorgen de heuvels en de oostelijke winden voor voldoende verkoeling, wat de frisheid in de wijnen behoudt.

Dankzij deze klimatologische factoren kunnen de druiven optimaal rijpen, wat resulteert in wijnen met een uitgebalanceerde structuur, levendige zuren en een mooie aromatische complexiteit. Dit maakt de wijnen van Vagliagli toegankelijker in hun jeugd, terwijl ze toch voldoende ruggengraat hebben om goed te rijpen.

Belangrijke producenten uit UGA Vagliagli

Vagliagli heeft een indrukwekkende reeks wijnmakers die zich richten op het tot uiting brengen van het terroir in hun wijnen. Enkele prominente producenten in deze UGA zijn:

  • Bindi Sergardi met zowel Tenuta I Colli als Tenuta Moceni – Een historische producent met wijnen van hoge kwaliteit die bekend zijn omwille van hun krachtige en gestructureerde wijnen.
  • Castello di Fonterutoli – Een gerenommeerd domein met een moderne benadering van Chianti Classico.
  • Dievole – Bekend om hun elegante en terroirgedreven wijnen.
  • Fattoria di Petroio – Een familiewijngaard met een sterke focus op traditionele Sangiovese.
  • Tolaini – Een producent met een moderne visie op Chianti Classico.
  • Villa di Geggiano – Een iconische producent met een rijke historie en verfijnde wijnen.

Waarom je Chianti Classico UGA Vagliagli moet proeven

Tijdens het schrijven van dit artikel dook ik enthousiast de wijnkelder in, op zoek naar een flesje uit Vagliagli om de theorie in de praktijk te brengen. Tot mijn grote spijt bleef het bij een droog schrijfavontuur – geen fles uit deze regio te vinden. Al hadden we recent bij Wiesen in Eindhoven nog een heerlijke fles Dievole ontkurkt, thuis blijft deze UGA vooralsnog ondervertegenwoordigd. Misschien een hint voor de volgende wijnbestelling?
Immers, wie op zoek is naar een Chianti Classico met zowel elegantie als kracht, vindt in Vagliagli een perfecte balans. De combinatie van diverse bodems, microklimaten en gepassioneerde wijnmakers zorgt voor wijnen die zowel toegankelijk als complex zijn. Deze wijnen kunnen jong genoten worden, maar ontwikkelen met de jaren een gelaagde diepgang die ze tot ware parels maakt binnen Chianti Classico.

Misschien is het tijd om een paar flessen in te slaan – voor puur onderzoeksdoeleinden uiteraard!

In deze reeks zijn reeds verschenen:

  1. Chianti Classico UGA: Classificatie revisted
  2. Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht
  3. Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese
  4. Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser

Filed under: Vini Italiani | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 7 Comments »

De smeltende magie van Fricò Friulano

Posted on maart 14, 2025 by Bottle Case

Enkele weken terug zijn we van start gegaan met onze cursus ‘Italiaanse wijnavonden’. Afgelopen woensdag hadden we de derde wijnavond waarbij we het hadden over het noordoosten van Italië. Na afloop van de cursus serveerde ik een typisch Friulaans gerecht: Fricò Friulano. Het doet me steeds met heel veel plezier terugdenken aan ons verblijf ginds bij Russiz Superiore en de allereerste keer dat ik een Fricò geserveerd kreeg. Dit was in het fantastische restaurant La Subida waar Bruce Springsteen de hele avond lang door de boxen galmde… Nostalgie noemen ze dit, dacht ik.

Fricò Friulano is een eenvoudig maar smaakvol gerecht uit de Italiaanse regio Friuli-Venezia Giulia. Het is een goudbruin, knapperig kaaspannenkoekje met aardappelen dat in veel huishoudens en restaurants op tafel komt. Of het nu als voorgerecht, snack of hoofdgerecht wordt geserveerd, Fricò staat voor traditie en puurheid in de keuken. Maar wat maakt dit gerecht zo bijzonder?

Geschiedenis en oorsprong

Fricò heeft diepe wortels in de Friulaanse keuken en gaat eeuwen terug. Oorspronkelijk was het een armengerecht, bedacht door boeren die overgebleven kaasresten combineerden met aardappelen en uien om een voedzame en smakelijke maaltijd te bereiden. Volgens een legende ontving Sint Ermacora, de patroonheilige van Udine, tijdens zijn bezoek aan Carnia een eenvoudige maaltijd van polenta, wei en kaas van arme herders. Om de maaltijd te versterken, verwarmde de herbergier de wei opnieuw, voegde ricotta en kaas toe en creëerde zo een voedzamer gerecht, dat in de loop der eeuwen werd verfijnd.

De naam Fricò, die aanvankelijk werd uitgesproken met een eindaccent voordat het Friulaans verder werd geitalianiseerd, is afgeleid van het Franse ‘fricot’. Dit verwijst naar een gerecht van gekookte groenten, elders ook bekend als ‘fricandò’ of ‘fricassee’. Vandaag de dag bestaan er twee hoofdvarianten van Fricò. De eerste is de dunne en knapperige versie, die uitsluitend uit gebakken kaas bestaat en qua textuur lijkt op een krokant wafeltje. De tweede variant is hoger en zachter, gemaakt met aardappelen en kaas. Om deze zachte versie te bereiden, beginnen sommige koks met rauwe aardappelen, terwijl anderen ze eerst blancheren. De aardappelen worden vervolgens grof geraspt. In een licht ingevette pan – traditioneel met boter – wordt de ui zacht gebakken, waarna de aardappelen worden toegevoegd en langzaam gaar gestoofd totdat ze zacht zijn. Dan wordt Montasio DOP-kaas (of Latteria-kaas) in verschillende rijpingsgraden toegevoegd en goed gemengd. Het gerecht wordt verder gebakken totdat zich een korst vormt, waarna het wordt omgedraaid en de andere kant op dezelfde manier krokant wordt gebakken.

Waarom Montasio en geen andere kaas?

De sleutel tot een authentieke Fricò ligt in de kaaskeuze: Montasio. Deze DOP-kaas wordt uitsluitend geproduceerd in Friuli-Venezia Giulia en enkele aangrenzende gebieden. Montasio heeft een unieke rijping die de smaak en textuur van Fricò bepaalt. Jonge Montasio (fresco) smelt perfect en geeft een zachte, romige structuur, terwijl gerijpte Montasio (stagionato) een intensere, pittigere smaak toevoegt en een heerlijke knapperige korst vormt bij het bakken. Andere kazen missen deze specifieke eigenschappen en zouden het karakter van het gerecht veranderen. Toch kan Fricò ook met andere kazen worden bereid, afhankelijk van de regio en persoonlijke voorkeur. Alternatieve kazen die vaak worden gebruikt zijn Latteria-kaas, Asiago, Piave en zelfs Fontina, die vergelijkbare smelteigenschappen hebben en een eigen twist aan het gerecht geven.

Rode aardappel

Een ander cruciaal ingrediënt voor een geslaagde Fricò zijn de aardappelen. De keuze van de juiste soort maakt een groot verschil in de uiteindelijke textuur van het gerecht. Rode aardappelen, zoals een Roseval, zijn hier de beste optie. Ze bevatten minder zetmeel en hebben een hoger gehalte aan natuurlijke suikers dan andere aardappelsoorten. Dit zorgt ervoor dat de aardappelen tijdens het bakken niet te melig worden, maar juist een licht kleverige en stevige structuur behouden. Deze eigenschappen dragen bij aan de perfecte balans tussen smeuïgheid en krokantheid in Fricò. Een goed gekozen aardappel tilt het gerecht dus van een middelmatig resultaat naar een ware smaaksensatie!

Is Fricò populair en wat maakt het zo speciaal?

Absoluut! Fricò is niet alleen geliefd in Friuli, maar heeft ook internationaal aan bekendheid gewonnen, vooral onder liefhebbers van de authentieke Italiaanse keuken. In Friuli zelf wordt het vaak geserveerd tijdens traditionele feesten en festivals, en het blijft een trots symbool van de lokale gastronomie. Ook chef-koks buiten Italië experimenteren met het gerecht en geven er soms een moderne twist aan, maar de essentie blijft behouden: een eenvoudige, smaakvolle combinatie van kaas en aardappelen.

Wat Fricò zo bijzonder maakt, is de combinatie van knapperigheid en smeuïgheid in elke hap. De Montasio-kaas smelt en karamelliseert, waardoor een smaakvolle en textuurrijke ervaring ontstaat. Bovendien is het een uiterst veelzijdig gerecht: het kan op zichzelf worden gegeten, maar ook worden gecombineerd met polenta, salades of vleesgerechten. Het is een perfect voorbeeld van hoe de Italiaanse keuken met minimale ingrediënten maximale smaak kan bereiken.

Het Originele Fricò Recept (voor 2 personen)

Ingrediënten

  • 225 g Montasio-kaas, geraspt
  • 1 middelgrote aardappel (225 g), geschild en geraspt
  • 1 kleine ui, in dunne plakjes gesneden
  • 2 eetlepels extra vergine olijfolie
  • Zout en versgemalen zwarte peper, naar smaak

Bereidingswijze

  1. Voorbereiding van de groenten:
    Verhit de olijfolie in een koekenpan op middelhoog vuur en voeg de gesneden ui toe. Bak een minuutje en voeg dan de geraspte aardappel toe. Meng de aardappel en ui goed door elkaar en breng op smaak met zout en zwarte peper. Bak dit mengsel al roerend gedurende 5-10 minuten, totdat de aardappelen licht knapperig en goudbruin zijn.
  2. Kaas toevoegen:
    Voeg de geraspte Montasio-kaas toe en meng goed met de aardappelen en ui, zodat de kaas gelijkmatig verdeeld is. Gebruik een spatel om de randen van de pan schoon te maken en vorm het mengsel tot een compacte, pannenkoekachtige schijf die de hele bodem van de pan bedekt.
  3. Frico laten garen:
    Zet het vuur lager en laat de frico ongestoord bakken. De kaas zal smelten en krokant worden, en de onderkant moet mooi bruin en knapperig zijn, wat ongeveer 5 minuten duurt. Schud de pan om de frico los te maken, leg een groot bord op de pan en draai het geheel om zodat de frico op het bord ligt. Schuif hem daarna terug in de pan met de ongekookte kant naar beneden. Bak nog eens 5 minuten tot ook deze kant goudbruin en knapperig is.
  4. Serveren:
    Haal de frico uit de pan en leg hem op een bord. Snijd in 6 punten en serveer direct.

Filed under: Cibo Italiano | Tagged: , , , , , , , , , | Leave a comment »

De verticale smaak van wijn

Posted on maart 11, 2025 by Bottle Case

Tijdens het luisteren naar podcasts over wijn kan je naast interessante informatie ook af en toe wat nieuwe termen horen vallen! Als je ooit een wijnmaker vol passie hebt horen vertellen over hun nieuwste creatie, heb je ze misschien wel horen zeggen: “We wanted to make a wine with a vertical taste”. En als je net als veel wijnliefhebbers bent, knikte je waarschijnlijk instemmend terwijl je je stiekem afvroeg of je wijn beter rechtop zittend zou moeten proeven in plaats van onderuitgezakt in je stoel.
Don’t worry, het concept van een verticale wijn heeft niets te maken met hoe je zit, maar alles met hoe een wijn zich op je gehemelte gedraagt. Laten we dit intrigerende begrip ontcijferen en ontdekken wat wijnmakers bedoelen als ze spreken over verticaliteit in wijn.

Verticaal vs. Horizontaal: Een kwestie van structuur

Om de verticale smaak te begrijpen, moeten we deze vergelijken met het tegenovergestelde: een horizontale wijn. Een horizontale wijn spreidt zich breed uit over je gehemelte. Hij is rijk, rond, weelderig en soms zelfs een beetje lui. Hij neemt de tijd, nestelt zich op je tong en bedekt royaal elke hoek van je mond met smaak. Denk aan een fluweelzachte, fruitige Merlot of een romige, op eikenhout gerijpte Chardonnay.

Een verticale wijn daarentegen draait om spanning en precisie. Hij heeft een structuur die een zekere opwaartse energie uitstraalt, met een duidelijke richting en focus. Vanaf de eerste slok begint hij levendig op het puntje van je tong en beweegt hij met snelheid en intensiteit naar het gehemelte en de achterkant van je keel, eindigend in een lange, aanhoudende afdronk. Het is als een strak gespannen snaar of een pijl die precies en doelgericht omhoog schiet, met een dynamische en energieke beleving. Denk aan een strakke Riesling, een krachtige Nebbiolo of een frisse Sauvignon Blanc.

De belangrijkste kenmerken van een verticale wijn

Wat geeft een wijn precies deze kwaliteit? Er zijn een paar belangrijke factoren:

  • Hoge zuurtegraad: Zuurtegraad vormt de ruggengraat van een verticale wijn. Het zorgt voor spanning, frisheid en een gevoel van beweging dat de wijn optilt naar een eleganter niveau.
  • Stevige tannine: Bij rode wijnen dragen tannine bij aan verticaliteit door structuur en grip te geven, wat zorgt voor een opwaarts gevoel in plaats van rondheid.
  • Mineraliteit: Die bijna elektrische sensatie van natte stenen, krijt of ziltigheid? Die versterkt vaak de verticale ervaring, waardoor de wijn preciezer en scherper aanvoelt.
  • Aromatische lift: Wijnen met levendige, aanwezige aroma’s (denk aan citruszeste, florale tonen of kruidige frisheid) benadrukken vaak verticaliteit boven weelderigheid.
  • Lange, gefocuste afdronk: Een verticale wijn verdwijnt niet zomaar; hij laat een frisse, elegante nasmaak achter die eindeloos lijkt door te gaan.

Waarom wijnmakers gek zijn op verticaliteit in een wijn?

Wijnmakers streven vaak naar verticale wijnen omdat ze langer houdbaar, beter te combineren met eten en expressiever van terroir zijn. Een verticale wijn heeft karakter, hij houdt je aandacht vast, hij laat je letterlijk even rechter op zitten (althans figuurlijk), en hij daagt je smaakpapillen uit op de best mogelijke manier.

Een volle, ronde wijn kan troostrijk en makkelijk te drinken zijn, als een warme trui op een winteravond. Een verticale wijn daarentegen is meer als een perfect op maat gemaakt pak. Hij trekt de aandacht, straalt elegantie uit en laat een blijvende indruk achter.

Een nieuwe manier van wijnbeleven

Nu je weet wat verticale smaak betekent, is het tijd om je nieuwe kennis toe te passen. Bij je volgende glas wijn, stel jezelf de vraag: ervaar ik een wijn de nodige elegantie bezit, met spanning en precisie? Of omhult hij mijn gehemelte met brede, zachte lagen?

Er is geen goed of fout! Beide stijlen hebben hun charme. Maar als je een wijn met een uitgesproken verticale structuur tegenkomt, geniet er dan bewust van. Misschien verras je zelfs je gezelschap door te zeggen: “Wat een prachtige verticale spanning in deze wijn.” Wie weet? Misschien inspireer je hen om ook die extra dimensie in wijn te ontdekken.

Filed under: oenologie | Tagged: , , , , , , | Leave a comment »

« Vorige pagina — Volgende pagina »