Refosco dal Peduncolo Rosso: Karakter in elke druppel

Ik herinner me nog goed de vraag die Roberto Felluga me stelde tijdens ons bezoek aan zijn fantastische Relais de Russiz Superiore, nadat ik hem vertelde dat ik, naast zijn witte wijnen, ook de Refosco dal Peduncolo Rosso in mijn gamma heb zitten. “Why and how is it possible you try to sell this wine in Belgium?” was zijn onverwachte reactie. Mijn antwoord ontlokte een grote glimlach op zijn gezicht. “Because I like the wine, Roberto!”

In het mozaïek van Italiaanse druivenrassen is Refosco dal Peduncolo Rosso zonder twijfel een van de meest markante figuren. Deze inheemse held uit Friuli Venezia Giulia is niet alleen de bekendste binnen de Refosco-groep, maar geldt ook, samen met Pignolo en Schiopettino, als een van de vaandeldragers van de regio’s autochtone rode druiven. Geen doorsnee wijn, maar een druif met uitgesproken identiteit.

Zijn naam verwijst naar een van zijn unieke kenmerken: Peduncolo Rosso betekent “rode steel”, een knipoog naar de karakteristiek roodgekleurde trossteel wanneer de druif volledig rijp is. En laat dat nu net de sleutel zijn bij deze variëteit: volledige rijping is essentieel, want onrijpe Refosco dal Peduncolo Rosso kan groene, vegetale tonen à la Cabernet vertonen. Iets waar elke serieuze wijnmaker voor op zijn hoede is.

Een druif met pit (en een rode steel!)

De trossen zijn middelgroot, piramidaal van vorm en bevatten elliptische, diepblauw gekleurde druiven met een stevige, vrij dikke schil. Die maakt deze druif resistenter dan hij op het eerste gezicht lijkt. Die robuustheid proef je terug in het glas.

De plant zelf is een taaie doorzetter. Zet hem in arme, steenachtige of droge bodems en hij groeit zonder klagen door. Rijping gebeurt doorgaans laat, eind september of begin oktober. Al komt hij verrassend genoeg net iets eerder tot rijpheid dan andere Refosco-varianten.

Herkomst en geschiedenis: Een vat vol karakter

Refosco dal Peduncolo Rosso is de meest expressieve en bekendste vertegenwoordiger van de grotere Refosco-groep, waartoe ook Refosco Bianco, Refosco Gentile, Refoscone en Refosco Nostrano behoren. Het zijn stuk voor stuk inheemse druivenvariëteiten met diepe wortels in het noordoosten van Italië en Slovenië, ook al delen ze genetisch niet allemaal dezelfde achtergrond.

Binnen deze diverse groep heeft Refosco dal Peduncolo Rosso zich het duidelijkst weten te profileren: hij is het breedst aangeplant en het sterkst vertegenwoordigd in zowel wijngaard als wijnkelder.

Zijn genetische achtergrond was lange tijd voer voor discussie. Men dacht ooit dat hij identiek was aan Mondeuse Noire, of verwant aan Syrah of Pinot Noir. Inmiddels is duidelijk: hij is genetisch uniek, maar wél de afstammeling van Marzemino en zelf ouder van Corvina, een sleutelvariëteit in Valpolicella. Verder deelt hij verwantschap met druiven als Teroldego en Lagrein, wat zijn structuur en aromatische gelaagdheid deels verklaart.

De eerste officiële beschrijving verscheen in het Atlante Ampelografico van G. Poggi (1939). In 1971 werd de druif officieel erkend in het Italiaanse druivenregister (staatsblad van 24 april).

Ampelografie: Het DNA van een overlever

Wat maakt Refosco dal Peduncolo Rosso herkenbaar in het veld?

  • Scheut: groenachtig-wit, met een bruine tint en een donslaagje
  • Blad: groot, vijflobbig, met een diep groene bovenkant en behaarde onderkant
  • Tros: middelgroot, los, piramidaal, vaak met zijtakje
  • Druif: elliptisch, dikschillig, diep paars, met rijke anthocyanen
  • Zaden: groot, meestal drie per bes
  • Hout: dun, roodachtig, met korte internodiën

De plant is krachtig en productief, maar gevoelig voor oidium (echte meeldauw), wat om zorgvuldige wijngaardcontrole vraagt.

Van ruwe bolster tot verfijnde charmeur

In zijn jeugdige vorm is Refosco dal Peduncolo Rosso eerder streng dan soepel: veel zuren, robuuste tannine en een laag alcoholpercentage. Toch schuilt er, met geduld en vakmanschap, een wijn achter die initieel ruwe façade die stilaan opent als een boek met karakter.

In zijn pure vorm toont hij aroma’s van frisse kersen, bessen en een kruidige toets. Maar met houtlagering komt de verfijning: cacao, tabak, vanille en geroosterde specerijen tillen de wijn naar een hoger niveau. Eikenhout helpt bovendien om reductieve aroma’s, waarvoor de druif gevoelig is, onder controle te houden.

Aromatisch is hij zonder twijfel de meest complexe van zijn groep. In het glas opent hij zich met:

  • gedroogde rode kers
  • verse mediterrane kruiden
  • amandel
  • viooltjes, lavendel en geranium

De geuren zijn intens maar vluchtig. Perfect rijpen én correct schenken zijn dus essentieel.

Naast droge stille wijnen toont de druif potentie voor appassimento-stijl: halfzoete of versterkte wijnen van ingedroogde druiven, met een geconcentreerd en fluwelig profiel.

Waar groeit deze druif eigenlijk?

Het epicentrum ligt in Friuli Venezia Giulia, vooral in de provincie Udine (Torreano en Faedis). Daarnaast komt hij voor in DOC’s zoals:

  • Carso, Friuli Aquileia, Friuli Annia, Colli Orientali, Grave, Isonzo, Latisana en Lison-Pramaggiore
  • In Veneto: Merlara, Riviera del Brenta
  • En in IGT-zones: Trevenezie, Toscane, Puglia en Sardinië

Wat eet je erbij?

Dit is geen wijn voor lichte salades of subtiele visgerechten. Refosco dal Peduncolo Rosso vraagt om stevige kost. Denk aan wildgerechten, geroosterd vlees, oude kazen en stoofpotten. Zijn zuren snijden moeiteloos door vet en zijn tannine houden stand tegen intense smaken. Perfect dus voor een herfstige avond met een goed stuk hert of een stoofpot van everzwijn.

Waarom je ‘m echt moet proberen

Refosco dal Peduncolo Rosso is misschien niet de meest voor de hand liggende keuze in de wijnwinkel, maar dat maakt ‘m juist zo interessant. Wie hem de tijd geeft, ontdekt een wijn met gelaagdheid, karakter en bewaarpotentieel. Dus, de volgende keer dat je voor het wijnrek staat, loop eens voorbij die voorspelbare Merlot en Cabernet. Ga voor avontuur, ga voor karakter, ga voor Refosco dal Peduncolo Rosso. Je smaakpapillen zullen je dankbaar zijn.

De smeltende magie van Fricò Friulano

Enkele weken terug zijn we van start gegaan met onze cursus ‘Italiaanse wijnavonden’. Afgelopen woensdag hadden we de derde wijnavond waarbij we het hadden over het noordoosten van Italië. Na afloop van de cursus serveerde ik een typisch Friulaans gerecht: Fricò Friulano. Het doet me steeds met heel veel plezier terugdenken aan ons verblijf ginds bij Russiz Superiore en de allereerste keer dat ik een Fricò geserveerd kreeg. Dit was in het fantastische restaurant La Subida waar Bruce Springsteen de hele avond lang door de boxen galmde… Nostalgie noemen ze dit, dacht ik.

Fricò Friulano is een eenvoudig maar smaakvol gerecht uit de Italiaanse regio Friuli-Venezia Giulia. Het is een goudbruin, knapperig kaaspannenkoekje met aardappelen dat in veel huishoudens en restaurants op tafel komt. Of het nu als voorgerecht, snack of hoofdgerecht wordt geserveerd, Fricò staat voor traditie en puurheid in de keuken. Maar wat maakt dit gerecht zo bijzonder?

Geschiedenis en oorsprong

Fricò heeft diepe wortels in de Friulaanse keuken en gaat eeuwen terug. Oorspronkelijk was het een armengerecht, bedacht door boeren die overgebleven kaasresten combineerden met aardappelen en uien om een voedzame en smakelijke maaltijd te bereiden. Volgens een legende ontving Sint Ermacora, de patroonheilige van Udine, tijdens zijn bezoek aan Carnia een eenvoudige maaltijd van polenta, wei en kaas van arme herders. Om de maaltijd te versterken, verwarmde de herbergier de wei opnieuw, voegde ricotta en kaas toe en creëerde zo een voedzamer gerecht, dat in de loop der eeuwen werd verfijnd.

De naam Fricò, die aanvankelijk werd uitgesproken met een eindaccent voordat het Friulaans verder werd geitalianiseerd, is afgeleid van het Franse ‘fricot’. Dit verwijst naar een gerecht van gekookte groenten, elders ook bekend als ‘fricandò’ of ‘fricassee’. Vandaag de dag bestaan er twee hoofdvarianten van Fricò. De eerste is de dunne en knapperige versie, die uitsluitend uit gebakken kaas bestaat en qua textuur lijkt op een krokant wafeltje. De tweede variant is hoger en zachter, gemaakt met aardappelen en kaas. Om deze zachte versie te bereiden, beginnen sommige koks met rauwe aardappelen, terwijl anderen ze eerst blancheren. De aardappelen worden vervolgens grof geraspt. In een licht ingevette pan – traditioneel met boter – wordt de ui zacht gebakken, waarna de aardappelen worden toegevoegd en langzaam gaar gestoofd totdat ze zacht zijn. Dan wordt Montasio DOP-kaas (of Latteria-kaas) in verschillende rijpingsgraden toegevoegd en goed gemengd. Het gerecht wordt verder gebakken totdat zich een korst vormt, waarna het wordt omgedraaid en de andere kant op dezelfde manier krokant wordt gebakken.

Waarom Montasio en geen andere kaas?

De sleutel tot een authentieke Fricò ligt in de kaaskeuze: Montasio. Deze DOP-kaas wordt uitsluitend geproduceerd in Friuli-Venezia Giulia en enkele aangrenzende gebieden. Montasio heeft een unieke rijping die de smaak en textuur van Fricò bepaalt. Jonge Montasio (fresco) smelt perfect en geeft een zachte, romige structuur, terwijl gerijpte Montasio (stagionato) een intensere, pittigere smaak toevoegt en een heerlijke knapperige korst vormt bij het bakken. Andere kazen missen deze specifieke eigenschappen en zouden het karakter van het gerecht veranderen. Toch kan Fricò ook met andere kazen worden bereid, afhankelijk van de regio en persoonlijke voorkeur. Alternatieve kazen die vaak worden gebruikt zijn Latteria-kaas, Asiago, Piave en zelfs Fontina, die vergelijkbare smelteigenschappen hebben en een eigen twist aan het gerecht geven.

Rode aardappel

Een ander cruciaal ingrediënt voor een geslaagde Fricò zijn de aardappelen. De keuze van de juiste soort maakt een groot verschil in de uiteindelijke textuur van het gerecht. Rode aardappelen, zoals een Roseval, zijn hier de beste optie. Ze bevatten minder zetmeel en hebben een hoger gehalte aan natuurlijke suikers dan andere aardappelsoorten. Dit zorgt ervoor dat de aardappelen tijdens het bakken niet te melig worden, maar juist een licht kleverige en stevige structuur behouden. Deze eigenschappen dragen bij aan de perfecte balans tussen smeuïgheid en krokantheid in Fricò. Een goed gekozen aardappel tilt het gerecht dus van een middelmatig resultaat naar een ware smaaksensatie!

Is Fricò populair en wat maakt het zo speciaal?

Absoluut! Fricò is niet alleen geliefd in Friuli, maar heeft ook internationaal aan bekendheid gewonnen, vooral onder liefhebbers van de authentieke Italiaanse keuken. In Friuli zelf wordt het vaak geserveerd tijdens traditionele feesten en festivals, en het blijft een trots symbool van de lokale gastronomie. Ook chef-koks buiten Italië experimenteren met het gerecht en geven er soms een moderne twist aan, maar de essentie blijft behouden: een eenvoudige, smaakvolle combinatie van kaas en aardappelen.

Wat Fricò zo bijzonder maakt, is de combinatie van knapperigheid en smeuïgheid in elke hap. De Montasio-kaas smelt en karamelliseert, waardoor een smaakvolle en textuurrijke ervaring ontstaat. Bovendien is het een uiterst veelzijdig gerecht: het kan op zichzelf worden gegeten, maar ook worden gecombineerd met polenta, salades of vleesgerechten. Het is een perfect voorbeeld van hoe de Italiaanse keuken met minimale ingrediënten maximale smaak kan bereiken.

Het Originele Fricò Recept (voor 2 personen)

Ingrediënten

  • 225 g Montasio-kaas, geraspt
  • 1 middelgrote aardappel (225 g), geschild en geraspt
  • 1 kleine ui, in dunne plakjes gesneden
  • 2 eetlepels extra vergine olijfolie
  • Zout en versgemalen zwarte peper, naar smaak

Bereidingswijze

  1. Voorbereiding van de groenten:
    Verhit de olijfolie in een koekenpan op middelhoog vuur en voeg de gesneden ui toe. Bak een minuutje en voeg dan de geraspte aardappel toe. Meng de aardappel en ui goed door elkaar en breng op smaak met zout en zwarte peper. Bak dit mengsel al roerend gedurende 5-10 minuten, totdat de aardappelen licht knapperig en goudbruin zijn.
  2. Kaas toevoegen:
    Voeg de geraspte Montasio-kaas toe en meng goed met de aardappelen en ui, zodat de kaas gelijkmatig verdeeld is. Gebruik een spatel om de randen van de pan schoon te maken en vorm het mengsel tot een compacte, pannenkoekachtige schijf die de hele bodem van de pan bedekt.
  3. Frico laten garen:
    Zet het vuur lager en laat de frico ongestoord bakken. De kaas zal smelten en krokant worden, en de onderkant moet mooi bruin en knapperig zijn, wat ongeveer 5 minuten duurt. Schud de pan om de frico los te maken, leg een groot bord op de pan en draai het geheel om zodat de frico op het bord ligt. Schuif hem daarna terug in de pan met de ongekookte kant naar beneden. Bak nog eens 5 minuten tot ook deze kant goudbruin en knapperig is.
  4. Serveren:
    Haal de frico uit de pan en leg hem op een bord. Snijd in 6 punten en serveer direct.

Collio Friuli – Adembenemend (mooi & lekker)

Collio, doet dit een belletje rinkelen? Bij de liefhebbers van de beste Italiaanse witte wijnen ongetwijfeld. Dit betrekkelijk kleine wijngebied in het Noordoosten van Friuli, grenzend, zeg maar grensoverschrijdend met Slovenië bergt van de lekkerste witte wijnen die je kan vinden in Italië! Maar Collio is zoveel meer dan enkel maar een uitstekend wijngebied. Het is een pracht van een omgeving waar je in alle rust en stilte één kan worden met de natuur. De golvende heuvels waar de wijngaarden op staan baden in de rust. Ben je wandelliefhebber en heb je een zwak voor Süd Tirol/Alto Adige, trek eens wat verder tot de omgeving van Gorizia of Cormons. Het is een verborgen juweeltje waar je je hart zal verliezen. Buiten de uitstekende wijnen, de natuur en de rust heeft de regio trouwens nog extra troeven! Trieste is, naar mijn persoonlijke mening, één van de allermooiste steden en een bezoek aan Grado is een must! En wat dan te zeggen van Cividale op amper 50 km van de Friulaanse prosciutto bakermat San Daniele.
Overtuigd? Boek je een weekje in het Relais Russiz Superiore, reserveer een tafeltje bij Osteria La Subida (sublieme wijnkaart trouwens) en geniet met volle teugen! Oh ja, ga zeker de grens over want de pracht loopt grenzeloos verder in het Sloveense Brda én stop er ook om de wijnen te proeven!! Ze worden niet voor niet de ‘Wines with no border‘ genoemd.

Genoeg promo talk! Ik moet het uiteraard over wijn hebben en geen reisleider spelen. Bij Amici had Frans een wit avondje Friuli ingepland. Van de 8 wijnen waren er 5 afkomstig uit Collio. Wat volgt is enige informatie omtrent het wijngebied Collio en de geproefde wijnen. Het verslag van een uiterst geslaagde proefavond!

Collio DOC, enkele weetjes!

  • Collio DOC is de afgeknotte naam, je mag evenzeer Collio Goriziano DOC gebruiken
  • Collio kunnen we vinden in de regio Friuli-Venezia-Giulia aan het stadje Gorizia. Cormons is het wijndorpje bij uitstek. In de lokale enoteca kan je wijnen van bijna alle huizen vinden.
  • Sinds 1968 bestaat de DOC Collio
  • Het is geen groot wijngebied van ongeveer 1.500 hectare wijnaarden. De wijngaarden liggen op een hoogte tussen de 60 en 270 meter boven de zeespiegel.
  • Hoewel je er zeker rode wijnen kan vinden is het voornamelijk een wit-wijn-land.
  • De belangrijkste witte druiven die je er kan vinden zijn: Friulano, Ribolla Giallo, Sauvignon Blanc, Pinot Bianco, Pinot Grigio, Chardonnay en Malvasia Istriana. Daarnaast kan je ook wijnen vinden van Traminer, Muller-Thurgau, Riesling en Welshriesling (Riesling Italico).
  • De belangrijkste rode druivenrassen zijn: Cabernet Sauvignon en Merlot. Verder is er ook aanplant van Pinot Nero, Cabernet Franc en Carmenère. Hoewel Refosco dal Peduncolo Rosso niet met vermelding van de druif gebruikt mag worden in de Collio DOC kunnen we de wijnen van deze druif ten zeerste aanraden (geef ze wel de nodige tijd om zich te ontwikkelen).
  • Indien je melding maakt van het druivenras op het etiket moet dit minimaal voor 85% aanwezig zijn (zowel voor witte als voor rode wijnen).
  • Voor een Riserva is er een rijpingsperiode van minimaal 20 maanden voor de witte wijnen en 30 maanden voor de rode (waarvan minstens 6 maanden in het vat).
  • De unieke bodem die we treffen in Collio wordt de Ponca bodem genoemd en bestaat uit gelaagde mergel en zandsteen met vulkanische componenten die de wijnen een ziltig karakter bezorgen en een hoge mineraliteit geven.
    Dit gegeven verklaart waarom ik in de proeverij vaak een vuursteen mineraliteit heb genoteerd.

De proeverij!

  1. Tiare Sauvignon Blanc 2017 – Collio DOC
    100% Sauvignon Blanc – Inox
    Heldere citroengele kleur. De neus kan de Sauvignon Blanc niet verbergen. Kruisbessen, varens en citrusfruit komen je als eerste tegemoet. De neus geeft zich mooi prijs want aroma’s van peer, ananas, jasmijn en noten komen eveneens opzetten. De tong wordt geprikkeld door de stevig aanwezige zuurtjes. De smaak kent wel een mooie opbouw gaande van citrus aanzet naar een wat vettiger middenstuk om dan citrus/kruidig te eindigen. De afdronk kent een prominent bittertje.
    Punten: 81/100 – Prijs: 18,95 € (te koop bij Wine-Art)
  2. Venica e Venica Ronco delle Cime 2015 – Collio DOC
    100% Friulano – 40% rijpt gedurende 6 maanden in foeders, 60% in inox
    Stevig goudgeel doorkleurd. Walsen doet de wijn absoluut deugd en laat het bouquet wat openen. Vollere, rijpere aroma’s alleszins met rijpere appel, honing, perzik/abrikoos, mango en citrusfruit. Je waant jezelf wandelend in Italië want de Jasmijn geur komt opzetten. Vanille, hazelnoot, licht vegetaal en anijs zijn in de achtergrond aanwezig. Qua smaak treffen we een volle, rijke wijn die ondanks zijn rondeur de nodige frisheid bergt. Leuk toetsje Ricard/Sambuca (anijs dus). Lange afdronk met een vuursteen-mineralige aanwezigheid. Zeer kruidig ook doorspekt met een citrus aanwezigheid.
    Punten: 84/100 – Prijs: 28,40 € (te koop bij Baeten Vinopolis)
  3. Russiz Superiore Pinot Bianco Riserva 2015 – Collio DOC
    100% Pinot Bianco – Vergisting in eiken vaten en verdere rijping gedurende 3 jaren
    Helder goudgele kleur. Vrij complexe neus met een mooie toasty toets erdoorheen. Uitgebreid fruitpallet met het witte fruit van appel en peer. Perzik en meloen als geel fruit en tenslotte zowel verse citrusvruchten als de zeste van sinaasappel. Floraal met jasmijn en honing, kruidig met munt en peper. Het toasty vertalen we naar vanille en geroosterde pijnboompitten. De smaak brengt een lichte anijsaanwezigheid en is voornamelijk vettig en rond te noemen in de aanzet. Nadien komt de aciditeit opzetten evenals de specerijen (peper) en een licht puntje bijenwas. De lange afdronk bergt een mooi puntje roze pompelmoes.
    Punten 88/100 – Prijs: 30,80 € (te koop bij Wijnkennis)
  4. Edi Keber 2016 – Collio DOC
    Blend van Friulano, Ribolla Giallo en Malvasia Istriana – Vergisting en opvoeding in betonnen cuves
    Strogeel van kleur, helder en zuiver. Je moet echt wel werken met het glas om de nodige aroma’s te ontdekken. Fruit met naast citrus ook perzik en abrikoos. Floraal, licht kruidig, notig en vegetaal. Individuele aroma’s blijven moeilijk te ontdekken. Zeer fris van smaak waar de zuurtjes van start tot einde spelen doorheen de wijn. Finesserijk, niet te krachtig van smaak. Voldoende lange afdronk met de kenmerkende minerale onderbouwing.
    Punten: 83/100 – Prijs: 22,75 € (te koop bij Stappato)
  5. Eugenio Collavini Broy 2018 – Collio DOC
    50% Friulano, 30% Chardonnay, 20% Sauvignon Blanc – Gedeeltelijke houtlagering in barriques en tonneaux
    Blinkend goudgeel. Alvast een intrigerende neus met heel duidelijk herkenbaar de aanwezigheid van mandarijn! Ander aanwezig fruit zijn appel en perzik. Ook opvallend aanwezig is de koninginnenbrij. Verder munt, peper, karamel lichte toasting, amandel en vegetaal. Vol van smaak, lichtjes oxydatief zelfs maar wel in de goede zin. Heel knap evenwicht, fijn en toch vol van smaak. De zeste van mandarijn komt terug in de afdronk evenals de kruidigheid. Dit is een mooie wijn maar alleszins geen allemansvriend.
    Punten: 89/100 – Prijs: 33,20 € (Niet te koop gevonden bij een Belgische wijnhandel)
  6. Silvio Jermann Vintage Tunnina 2015 – Venezia Giulia IGT
    Blend van Sauvignon Blanc, Chardonnay, Ribolla Gialla, Malvasia en Picolit – Vergisting en opvoeding in eiken vaten
    Duidelijke geelgouden kleur. Geparfumeerde, zeer verfijnde, aangename en complexe neus. Ik som op: appel, peer, perzik, abrikoos, citrusfruit, jasmijn, anijs, munt, pijnboompit, toast, varens, boter… De smaak brengt ons licht in vervoering! Zeer mooie wijn met een mix van fruit, dragende zuren! Daar is de Sambuca opnieuw. Een lange afdronk met fijne pompelmoes. Uiterst mineraal ook. Samengevat: een fluwelig, verfijnde wijn met een vettig hoekje.
    Punten: 92/100 – Prijs: 56,10 € (te koop bij Young Charly)
  7. Vie di Romans Piere 2015 – Friuli Isonzo DOC
    100% Sauvignon Blanc – 7 maanden rijping in inox + 10 maanden in de fles
    Helder geelgouden kleur. Uitnodigende, mooi geparfumeerde geur waar de Sauvignon Blanc impressies (varen, kruisbes, citrus fruit) opnieuw duidelijk aanwezig zijn. Maar, er is meer dan enkel dat. Geroosterde amandelen, rijpere peer, ananas, witte bloesems, munt en peper om wat te noemen. Speelse zuren prikkelen de smaakzinnen met verfijnde citrusvruchten. Een puntje rondeur komt opzetten en het einde deint uit met een subliem bittertje. Opvallend is dat deze wijn helemaal niet terugvalt na de schitterende Jermann!
    Punten: 91/100 – Prijs: 29,95 € (te koop bij Ad Bibendum)
  8. Livon Braide Alte 2018 – Venezia Giulia IGT
    Blend van Sauvignon Blanc, Chardonnay, Picolit en Moscato Giallo – Vergisting in nieuwe eiken vaten en rijping gedurende 8 maanden in deze vaten.
    Strogele, heldere kleur. Mooie uitnodigende neus met een diversiteit aan fruit: verse ananas, sappige peren, gedroogde abrikoos en limoen. Honingraat (ook in de smaak), geroosterde witte amandel, jasmijn, en peperkruidig. Niet waargenomen als geur maar de venkel/anijs proef je wel. In tegenstelling tot de vorige 2 wijnen moeten de zuren ditmaal wel degelijk weerwerk bieden en daar slagen ze wonderwel in. Gedroogd/gekonfijt fruit, vuursteen-mineralig en een lang en vooral schoon einde!
    Punten: 90/100 – Prijs: 30,00 € (te koop bij Magnus)

De laatste 3 wijnen waren wat mij betreft de beste van de degustatie! Daar gaat mijn theorie dat Collio DOC de beste wijnen geeft uit Friuli…

De decadentie van een wijnclub – editie 2018

Jawel, U leest het goed… editie 2018. Aan de vooravond van superproeverij van 2019 realiseer ik me dat er nada geschreven is over de vorige proeverij! Was deze niet goed genoeg dan misschien? Neen, integendeel. Het hoge niveau van de geweldige diversiteit van de Italiaanse wijnen die in ons glas kwamen was ronduit fenomenaal. In die mate dat ik reikhalsend uitkijk naar wat volgende week (Met wijnclub Op de Klippen) en volgende maand (Met wijnclub Het Negende Vat) gaat geven.

Voor degenen die deze rubriek de afgelopen jaren niet gevolgd hebben geef ik graag nog een keer het concept mee. Eén keer per jaar laten we ons met de wijnclubs waarvan ik lid ben totaal gaan. Ik maak een selectie van enkel en alleen Italiaanse topwijnen en een hobbykok zorgt voor een aantal gerechtjes die we hiermee nuttigen. Degusteren op een hoog niveau en vooral van duurdere flessen wijn die we niet zomaar zouden openen.

Hier volgt alvast het relaas van 2018. Volgende wijnen verschenen er op onze proeftafel:

  1. Ca’del Bosco ‘Cuvée Annamaria Clementi’ 2008 – Franciacorta Brut Zero Riserva DOCG (Lombardia) – 74,40 €
    Ik weet niet wat jullie idee is, maar in mijn ogen  één van de allermooiste Franciacorta wijnen die er zijn. Blend van Chardonnay, Pinot Bianco en Pinot Nero die maar liefst 8 jaar sur lattes blijft. Ragfijne belletjes en een neus die je instant in hogere sferen doet belanden. Zo fijn, zo mooi… Impressies? Appel, perzik, citrus, kruidigheid, notig en mineraal. In de mond voornamelijk vullend, rijk, zacht, fris, in balans, verfijnd, vol en prachtig. In één woord… Geweldig! 91/100
  2. Russiz Superiore ‘Col d’Isore’ 2013 – Collio DOC (Friuli) – 29,90 €
    Een blend van 40% Pinot Bianco, 36% Friulano, 15% Sauvignon Blanc en 10% Ribolla Gialla die gedurende 12 maanden rust in foeders en vervolgens 1 jaar op fles. Mooi, doch ingetogen neus met noties van perzik, gedroogd fruit, toasting, honing, bloesems en gegrilde nootjes. De mond is zeer vullend en toch fris. We proeven duidelijk het gekonfijte fruit samen met het gele boomfruit. Pas in de afdronk toont de wijn zijn volle waarde en bewijst hij een mooie, volle, vullende en stralende wijn te zijn. 87/100
  3. Elena Walch ‘Beyond the Clouds’ 2015 – Alto Adige DOC (Alto Adige) – 39,50 €
    Elena doet al jaren mysterieus over haar icoon wijn. Voornamelijk Chardonnay maar de werkelijk invulling van de blend houdt ze lekker voor zich. Zeker weten we alvast dat er Gewurztraminer en Pinot Grigio aan te pas komen. Fermentatie in eiken houten vaten waar de wijn nog een 10 maanden rust. Beyond the clouds doet zijn naam alvast alle eer aan! Prachtige, volle, gestructureerde neus. Boter, toast, noot, hout, vol rijp fruit, citrus, honing, zeer kruidig met onder andere munt… De mond is vol, dragend, aanhoudend, smakelijk, verrijkend en vooral genotsvol! 96/100
  4. Gianfranco Fino ‘Es’ 2015 – Primitivo del Salento IGT (Puglia) – 45,30 €
    100% Primitivo die gedurende 12 maanden een opvoeding genoot op eiken vaten. Vooreerst vallen de stevig gekleurde tranen op aan het glas. Stuivend uit glas komt het zwarte en rode rijpere fruit, zoethout, pruim, kaneel, eucalyptus, peper, chocolade, viool en roos. De wijn proeft lichtjes port-achtig. Hij zit vooral stevig in het zwarte fruit met veel pruim. De lengte geeft een massa aan kruiden, melkchocolade en alcohol. Het is een stevige binnenkomer die toch wat vermoeiend overkomt. 82/100
  5. Santadi ‘Terre Brune Superiore’ 2013 – Carignano del Sulcis DOC (Sardegna) – 29,00 €
    Om één of andere reden kom ik vaak bij de Sardijnse Carignan terecht op onze super proeverijen. Ik vind het heerlijke wijnen voor vaak een meer schappelijke prijs dan de andere klassiekers. Deze van Santadi kreeg een houtlagering mee van 16 maanden. Het resultaat is zeer mooi te noemen. Het bouquet zweemt met zwart tot rijp fruit van pruim en braambes, kruidigheid met kaneel, peper en zoethout. Branderige toetsen van chocolade, toasting, en ceder. Fris vegetaal met parika en tabak en lichtjes aards. De smaak is rijk en vol met heerlijke chocoladegeladen tannines. 89/100
  6. Elena Fucci ‘Titolo’ 2014 – Aglianico del Vulture DOC (Basilicata) – 32,70 €
    Titolo is een Aglianico uit het zuiderse Basilicata met 12 maanden rijping op eiken vaten.  Donker kersenrood en heerlijk tranend van kleur. De neus is geweldig met ceder, sigaar, kers, peper, braambes, paprika, tijm, laurier, oregano, pruim, cacao en een animale bosgeur. In de mond ervaar je de prachtige, stevige tannine en de noodzakelijke frisse zuren met het counterende hout. Van smaak vol en krachtig met heerlijk sappig fruit. Het is een ware lekkernij! 92/100
  7. Petrolo ‘Boggina’ 2014 – Val d’Arno di Sopra DOC (Toscana) – 34,70 €
    Complexiteit zowel in de neus als in de mond bij deze volbloed Sangiovese. Heel typisch ook, vooral in de geurfase. Kersen all around, bessen van braam, roos, peper, caramel, eik, ceder, mokka, laurier, thee, tabak, paddestoel… Vrij krachtige, lichtjes uitdrogende tannine met perfect counterende zuren. De lengte doet de wijn extra opveren. 87/100
  8. Poliziano ‘Asinone’ 2014 – Vino Nobile di Montepulciano DOCG (Toscana) –  40,60 €
    De Ansinone van Poliziano is één van die wijnen die wereldwijd op het hoogste schavotje wordt geplaatst. Het is een blend met +90% Prugnolo Gentile. De aanvullende rassen zijn Merlot, Colorino en Canaiolo. De krijgt 16 tot 18 maanden houtlagering. De geurfase biedt reeds een aanzienlijke complexiteit. Je blijft snuiven en ontdekken! Ceder, eik, kers, paddenstoel, truffel, roos, bittere chocolade, braambes, mokka, tijm zijn duidelijk waarneembaar. Qua smaak geeft hij prachtige, heerlijke, lekkere tannine. Het is zo duidelijk Sangiovese met de zo typische frisse zurige kersen die prachtig omweven zijn door het fruit, het hout en de alcohol. Zeer smakelijke wijn! 94/100
  9. Boscarelli ‘Il Nocio’ 2010 – Vino Nobile de Montepulciano DOCG (Toscana) – 58,00 €
    Deze Vino Nobile is een pure Sangiovese. Rijping tot 24 maanden. Deze wijn geeft zich compleet en is tot in de perfectie op dronk gekomen. De neus doet ons gigantisch watertanden. Even karakter tonen, niet proeven maar ontleden. Kers, bessen, framboos, braam, rozen, jasmijn, peper, tijm, rozemarijn, cacao, rokerig, ceder, leder, champignon. De mond is enkel met superlatieven te beschrijven! Krachtg, rijk, levendig, zacht, in balans, aanhoudend vol, rond… geweldig! 96/100
  10. Tasca d’Almerita 2013 – Sicilia Contea di Sclafani DOC (Sicilia) – 42,40 €
    Siciliaanse Cabernet Sauvignon met 18 maanden vatlagering. De neus doet een niet romanticus reeds dansen! Wat een fantastisch stuivende geuren. We sommen op: Pruim, zwart een rode bes, cassis, braam, zoethout, kruidnagel, peper, chocolade, toasting, ceder, paprika, laurier, tabak, leder, truffel , paddestoel… De mond is sappig, krachtig, sappig, fruitig, sappig kruidig. Kortom een heerlijk vat vol sappige kracht. 95/100
  11. Pietradolce ‘Vigna Barbagalli’ 2011 – Etna Rosso DOC (Sicilia) – 67,60 €
    Nerello Mascalese met een opvoeding in eiken vaten voor 20 maanden. Ook hier een vat vol complexiteit. Het glas blijft eenvoudigweg geuren creëren. We ontdekken, viooltjes, rozen, aardbei, framboos, peper, ceder, koffie, caramel en truffel. Man, dit is zo fucking smakelijk! Prachtige tannine, sublieme frisheid, zwoelheid, lengte… deze wijn heeft alles. 95/100
  12. Tormanesca ‘Bocca di Lupo’ 2010 – Castel del Monte DOC Puglia – 53,10 €
    Aglianico afkomstig uit het noorden van Puglia met 36 maanden vatrijping. Wat een beleving geeft deze wijn ook alweer. Heerlijk, complex neus gevoel rood, zwart en blauw fruit, zowel kruiden als specerijen, graffiet, en een waaier aan branderige impressies. Heerlij fris vegetaal en aardse elementen in de aanvulling. Het mondgevoel voelt zo fris aan en tegelijkertijd voel je de kracht van de tannine. Een topwijn zonder enige twijfel. 95/100
  13. Garfoli ‘Selezione Gioacchino’ 2008 – Rosso Conero Riserva DOCG (Marche) – 38,60 €
    Nog zo’n druif dat op een hoog schavot staat bij ondergetekende: Montepulciano! Deze krijgt een rijping in eikenhouten vaten gedurende 18 maanden. Slechts één woord voor deze wijn ‘SUBLIEM’! Wat een verrijking mee op de proeftafel. Kreunend genot van slechts een klein slokje. Wil je details? Pruim, aardbei, kers, blauwe bes, braam, cassis, viooltjes, zoethout, munt, peper, jeneverbes, caramel, chocolade, rokerig, ceder, paprika, laurier, graffiet, thee, tabak, leder, truffel, paddestoel… pfft subliem, had ik dat al gezegd? 97/100
  14. Col d’Orcia ‘Poggio al Vento Riserva’ 2010 – Brunello di Montalcino DOCG (Toscana) – 86,00 €
    Sangiovese Grosso (Brunello) met een opvoeding van 36 maanden in vaten. Vooral gedroogd fruit in de neus met voorop pruim en vijg. Verder de rijpe zwarte kers, zware alcohol, ceder, chocolade en de nodige kruidigheid. De smaak is sappig en kruidig meer ook met alcoholgeladen tannine die vrij lang aanwezig blijven.
    Zoals vaak in een Brunello Too Much, hoewel het brede publiek dit wel kan pruimen. 84/100
  15. Fratelli Alessandria ‘Monvigliero’ 2012 – Barolo DOCG (Piemonte) – 51,40 €
    Nebbiolo dus die een opvoeding van 36 maand genoot op vaten. Wat een verademing tegenover de vorige wijn! Fragiliteit troef hier. In de neus het florale van roosjes, licht friszwoel fruit van framboos, fijnkruidigheid, sousbois, truffel, schimmels, ceder, tabak… Noem maar op je blijft ruiken en vergeet dat er nog een belangrijke fase aankomt, het proeven! En, ik blijf bescheiden… wat een gigantisch mooie complextiteit, wat een perfectie! Deze wijn heeft waarachtig alles wat ik maar leuk vind in een wijn. Kracht en stevigheid van de tannines, frisheid, zeg maar verfrissing van de aciditeit, lengte, sappigheid, en een stevig potentieel. Mond open en diepe buiging! 98/100
  16. Elvio Cogno ‘Vigna Elena Riserva’ 2011 – Barolo DOCG (Piemonte) – 64,70 €
    Nebbiolo met 36 maanden rijping. Op en top Nebbiolo. De topdruif die op het prefecte moment zich kan geven zoals geen enkele druif dit ook maar kan! Subliem, exellent, waanzinnig. In die mate dat ik niet veel heb kunnen noteren op mijn blad. 96/100
  17. Bertani 2008 – Amarone delle Valpolicella Classico DOCG (Veneto) – 76,80 €
    Opnieuw een klassieker in de Italiaanse wijn pikvolgorde. Corvina en Rondinella met een lagering van 72 maanden op vat. Rijkelijk tranende, kersenrode kleur. Geur die overdaad verraad met pruim vijg, dadel, zwarte kers, chocolade, munt peper, tabak, mokka en cassis. In de mond vooral zwoel, mooie tannine en aanhoudend. Perfecte afsluiter van de avond voor 1 enkel glas. Waag het niet om er een gerecht bij te combineren… It will be blown away! 86/100

Ach wat een beleving hebben we genoten van deze 2 topavonden. Het doet mij mijmeren aan wat er volgende week komen zal en het doet me gelukzalig achterover leunen… What a lucky bastard I am!

Had ik je al gezegd dat we er de nodige ‘hapjes’ bij genoten? Allée voorruit dan:

  • Risotto van Gamba
  • Suprême van Mechelse Koekoek
  • Argentijnse Picanha
  • Gebraiseerde varkenswang
  • Duo van lam
  • Boeuf Bourguignon

map-of-italy-wine-3