Asparagi & amici: Italiaanse wijn als beste tafelgenoot

Asperges zijn terug – en ze verdienen een wijn met finesse

Zodra april zich aandient, begint het bij menig fijnproever te kriebelen. Het aspergeseizoen is kort, intens en gastronomisch gezien een jaarlijks hoogtepunt. Slechts een tweetal maanden lang siert het witte goud onze borden – net genoeg tijd om menig menukaart op z’n kop te zetten en chefs tot creatieve hoogtes te dwingen.

‘Wit goud’, zo noemen we de asperge hier. Poëtisch misschien, maar laat ons eerlijk zijn: qua verbeelding kunnen we nog iets leren van onze Franse en Duitse buren. Daar spreken ze over Pointes d’amour of Liebesspitzen. Liefdespuntjes. Daar krijg je meteen zin van om de tafel feestelijk te dekken.

Asperges in Italië – Asparagi con passione

Hoewel we in België en Nederland verzot zijn op het witte goud, is Italië allerminst onbekend terrein voor aspergeliefhebbers. Integendeel, asparagi maken al eeuwenlang deel uit van de Italiaanse eetcultuur, van noord tot zuid.

In het noorden, rond Veneto en Friuli, vind je de beroemde Asparago Bianco di Bassano, een beschermde streekproductie met DOP-status. Deze witte asperges worden vaak geserveerd met een zachtgekookt ei en olijfolie, simpel en puur. In Emilia-Romagna is asparagi alla Bismark populair: gebakken asperges met een spiegelei en Parmezaanse kaas. En natuurlijk zijn ze ook geliefd in risotto’s, zoals de romige risotto agli asparagi, afgewerkt met een beetje citroen en Pecorino.

Verder naar het zuiden verschijnen vooral de groene asperges op tafel, vaak gegrild of verwerkt in frittata’s, pasta’s of salades. Sicilië kent zelfs een wilde variant, asparagi selvatici, met een wat bittere, kruidige toets.

🇮🇹 Wist je dat… Italië tot de vijf grootste aspergeproducenten van Europa behoort?
En dat sommige regio’s zoals Veneto en Trentino zelfs asparagi-wijnroutes en lente-festivals organiseren?

Of het nu in eenvoud of in verfijning is: ook de Italianen weten de sensuele elegantie van asperges op waarde te schatten. Niet verwonderlijk dus dat zoveel Italiaanse wijnen er wonderwel bij passen.es op waarde te schatten.

Verleidelijk en verfijnd

Wist je trouwens dat asperges als afrodisiacum worden beschouwd? Ze zijn dus niet alleen een delicatesse, maar ook een subtiele knipoog op je bord. Zonder blozen op tafel én in het glas, want jawel, bij asperges hoort een goed gekozen wijn. En dat is niet zo vanzelfsprekend als het lijkt.

Asperges zijn namelijk een buitenbeentje in de wereld van wijn en spijs. We denken zelden aan een passende wijn bij groenten – onterecht overigens – maar bij asperges is het bijna een reflex. Elk jaar opnieuw duikt dezelfde vraag op: welke wijn past erbij? En dit keer beantwoorden we die vraag met een uitgesproken focus: welke Italiaanse wijn past erbij?

Want laten we eerlijk zijn: Italië heeft alles in huis om het delicate karakter van asperges te begeleiden. Van frisse bergwijnen tot zonnige witte parels met mediterrane kruiden, het aanbod is net zo divers als de Italiaanse keuken zelf. En net zoals de asperge, vaak eenvoudig, maar verfijnd bereid, zijn ook Italiaanse wijnen geworteld in terroir, traditie en subtiele expressie.

Delicaat maar duidelijk

Het antwoord? Zoals altijd hangt het af van de bereiding. Maar als je puur de zachte, aardse elegantie van de asperge in de verf wil zetten, zijn er enkele basisregels:

❌ Geen overdreven houtlagering die de finesse overstemt
❌ Vermijdt een zekere complexiteit maar kies voor ‘straight-on’ wijnen
✔️ Kies voor frisse, zuivere witte wijnen met fijne zuren
✔️ En liefst een zekere elegantie, verfijning, lichtvoetigheid
✔️ Florale of licht kruidige aroma’s die aanvullen, niet domineren

Arneis uit Roero – een onverwachte match made in heaven

Elegant, aromatisch én verrassend veelzijdig

Onder de vele Italiaanse witte druiven is er één die steeds weer weet te verrassen in combinatie met asperges: Arneis, afkomstig uit de heuvelachtige Roero-regio in Piemonte.

Lang stond deze druif in de schaduw van de machtige Nebbiolo, waarvoor hij diende om de scherpe kantjes van de Barolo’s te verzachten. Maar sinds hij z’n plaats op het podium opeist, blijkt Arneis veel meer te zijn dan een begeleider. Hij is een karaktervolle witte wijn op zichzelf, die finesse koppelt aan structuur.

Wat maakt Arneis nu zo geschikt voor asperges?
Eerst en vooral: zijn frisse, maar zachte zuren sluiten naadloos aan bij de delicate bitterheid en de vegetale toets van asperges. Het wijnprofiel is genuanceerd en evenwichtig, met aroma’s van perzik, peer, amandel, witte bloemen en… een opvallende hoptoets. En net die hoptoets maakt Arneis uniek in het samenspel met asperges. Hop brengt een subtiele kruidigheid en florale bitterheid, die perfect resoneert met het groene, licht bittere karakter van de groente. Arneis verbindt met de asperge, hij verfraait haar, zonder te overheersen.

Roero Arneis combineert bovendien een zekere romigheid in de mond met een droge, cleane finale. Perfect bij zachte bereidingen zoals asperges à la flamande, een risotto met groene asperges of witte asperges met een zachte vinaigrette.

Hedendaagse Italiaanse suggesties – 6 witte wijnen bij asperges

Wijnen die méér doen dan begeleiden – ze verrijken het gerecht

1. Zibibbo (Sicilië)
Aromatisch, bloemig en met een elegante kruidige ondertoon. De geur van jasmijn, citrusbloesem en oranjebloesem maakt deze wijn verrassend fris – ideaal bij asperges met een Aziatische twist, ceviche of lichte vinaigrettes.

2. Verdicchio Superiore (Marche)
Strak en mineraal, met fijne bitters. Ideaal bij klassieke bereidingen met botersaus of Hollandaise.

3. Soave (Veneto)
Zacht aromatisch, met florale toetsen en een lichte amandeltoon. Een fijne begeleider van asperges met ham of gerookte zalm.

4. Lugana (Gardameer)
Rond, sappig en subtiel kruidig. Combineert mooi met romige sauzen of pasta met asperges.

5. Cortese / Gavi (Piemonte)
Verfrissend en elegant, met een zilte toets. Brengt structuur en frisheid naast de zachte asperge.

6. Sauvignon Blanc (Alto Adige)
Fris, strak en met verfijnde kruidigheid. De berglucht proef je – ideaal bij asperges met een kruidige vinaigrette of groene kruiden.


🍾 Extra feestelijk? Serveer een glas Brut Nature van Franciacorta, Trento DOC of Alta Langa.
Fijne bubbels geven asperges net dat tikje extra klasse.


Tot slot: durf ontdekken

Laat je verleiden door de lente in je glas. Of je nu kiest voor een ingetogen, klassieke combinatie of een onverwachte, eigenzinnige pairing. De juiste wijn tilt een aspergegerecht moeiteloos van eenvoudig naar subliem.

Durf spelen met texturen, met geuren, met terroir. Laat je leiden door intuïtie, door streek, of door pure nieuwsgierigheid. Kies voor een wijn die aanvult in plaats van overheerst. En wie weet ontdek je een pairing die jouw persoonlijke klassieker wordt.

Met asperges op je bord en Italië in je glas kan het haast niet misgaan.

Proef, geniet, ontdek. Try it…!

Cortese: Expressief wit uit Piemonte

De Cortese druif is autochtoon aan Piemonte en is een van de meest populaire en wijdverspreide witte druiven in deze regio. De eerste schriftelijke vermeldingen dateren uit de 17e eeuw in de provincie Alessandria, hoewel de precieze oorsprong onzeker blijft. Wel is duidelijk dat de bakermat van deze druif in de zuidelijke regio’s van Piemonte ligt, met een sterke aanwezigheid in de provincies Alessandria, Asti en Cuneo. Vooral de gebieden rond Gavi en Tortona hebben zich ontpopt als een belangrijke productieregio voor hoogwaardige Cortese wijnen.

Bijna 90% van de Cortese aanplant bevindt zich in Piemonte, maar er zijn ook wijngaarden in Veneto en Lombardije. In de loop der jaren heeft deze druif nooit grote schommelingen in populariteit gekend en is hij altijd een gerespecteerd, maar bescheiden onderdeel van de Piemontese wijnbouw gebleven. Toch heeft hij vooral dankzij de prestigieuze Gavi Docg wijnen internationale erkenning verworven. Cortese di Gavi was ooit de meest populaire witte wijn van Piemonte, maar is in recentere tijden in populariteit ingehaald door de Arneis en Timorasso. Desondanks blijft de wijn erg geliefd, vooral in de kustplaatsen van Ligurië, waar hij vanwege zijn heldere zuurgraad en frisheid uitstekend combineert met de lokale verse visgerechten.

Stamboom

De stamboom van de Cortese druif is niet volledig bekend, maar er zijn enkele belangrijke inzichten over de genetische afkomst en verwantschappen binnen de Italiaanse druivenfamilies.

  • Autochtoon aan Piemonte: Cortese is een inheemse witte druivensoort uit Piemonte, Italië. De eerste vermeldingen dateren uit de 17e eeuw in de provincie Alessandria.
  • Mogelijke voorouders: Hoewel er geen directe genetische ouders bekend zijn, vertoont Cortese genetische gelijkenissen met andere Piemontese druiven zoals Timorasso en Favorita (een synoniem voor Vermentino).

De naam “Cortese Bianco” wordt vaak gebruikt, naast dialectische varianten zoals Cortéis en Courtesia.

Verspreiding en belangrijke productiegebieden

Cortese wordt voornamelijk verbouwd in Piemonte, vooral in de provincies Asti en Alessandria. Binnen deze regio is de productie het meest geconcentreerd in de zones rond Gavi en de Colli Tortonesi, maar ook in delen van Cuneo, met name in de lagere Valle Belbo. Buiten Piemonte wordt de druif nog in beperkte mate geteeld in Lombardije (Oltrepò Pavese) en het westen van Veneto, met sporadische aanplantingen in andere Italiaanse regio’s en zelfs overzees.

Hoewel Cortese een echt Piemontees karakter heeft, heeft de opkomst van internationale witte druiven zoals Chardonnay in de jaren ’80 de totale aanplanting enigszins doen afnemen. Toch blijft Cortese een belangrijk onderdeel van de wijntraditie in Piemonte, met ongeveer 3.000 hectare wijngaarden.

Vandaag de dag speelt de druif een sleutelrol in verschillende DOC- en DOCG-wijnen, waaronder Gavi DOCG, Monferrato DOC, Cortese dell’Alto Monferrato DOC, Colli Tortonesi DOC, Piemonte DOC, Oltrepo Pavese DOC, Custoza DOC en Garda Cortese DOC.

Cortese – Ampelografie

De druif heeft een middelgrote tot kleine tros, afhankelijk van de klonale variëteit. De tros heeft een compacte structuur en een cilindrische tot piramidale vorm. De druiven zelf zijn klein, licht plomp en ellipsvormig en hebben een dunne, groenachtig gele schil met een subtiele goudkleurige tint bij blootstelling aan de zon.

Cortese staat bekend om zijn constante opbrengsten. De druif rijpt laat en wordt doorgaans in de tweede helft van september geoogst. Hoewel hij niet bijzonder ziektegevoelig is, kan meeldauw (odium) een probleem vormen. Omwille van de dunne schil kan de druif ook vatbaar zijn voor botrytis. De trossen zijn lang en los, eerst driehoekig en versmallend naar de onderkant.

Cortese past zich goed aan verschillende bodemsoorten aan, mits deze niet te rijk of vruchtbaar zijn. Hij gedijt het beste in droge klimaten met zonnige hellingen. De druif wordt vaak geteeld met de Guyot-snoeimethode om de opbrengst en kwaliteit te beheersen. Sommige wijnmakers passen malolactische fermentatie of houtrijping toe om de zuurgraad van de stille wijnen te temperen.

De Wijn: Een delicate en verfrissende Stijl

Oorspronkelijk werd de Cortese druif zowel voor tafelwijn als voor vinificatie gebruikt, maar tegenwoordig is het een pure wijndruif geworden. De meest bekende expressie is ongetwijfeld Gavi Docg, die wordt beschouwd als een van de meest verfijnde witte wijnen uit Piemonte.

Cortese wijnen zijn witte wijnen met een bleke citroenkleur. In de neus onthult de wijn aroma’s van vers geperste limoenen, kruidige en grasachtige tonen en witte bloemen. Op de tong toont hij smaken van honingdauw meloen, amandel, peer, citroen en Granny Smith appel, met een lichte ziltige ondertoon. De wijn heeft een medium body en een medium tot hoge zuurgraad.

Over het algemeen worden Cortese wijnen jong gedronken, maar de beste producenten kunnen wijnen maken die een lange levensduur hebben, dankzij de kwaliteit van de druiven, de productiemethoden en de hoge zuurgraad. In koelere regio’s of oogstjaren kan Cortese extreem hoge zuurgraad ontwikkelen, wat hem bijzonder geschikt maakt voor mousserende wijnen.

Dankzij deze kenmerken is Cortese een uitstekende begeleider van zeevruchten, lichte pastagerechten en delicate voorgerechten. Zijn verfrissende karakter maakt het ook een ideale zomerwijn.

Conclusie

Cortese is een druif met een sterke Piemontese identiteit en een elegante, verfijnde stijl. Ondanks de toenemende concurrentie van internationale witte druiven blijft Cortese een essentiële speler in de Italiaanse wijnwereld. Of het nu in de iconische Gavi-wijnen is of in andere appellaties, deze druif blijft een toonbeeld van frisheid, finesse en authenticiteit.
Enkele gerenommeerde producenten die Cortese wijnen aanbieden zijn:​

  • Broglia: Bekend om hun ‘La Meirana’ Cortese di Gavi, een wijn die de essentie van de Cortese druif belichaamt.
  • La Scolca: Bekend om hun ‘Cortese di Gavi’ wijnen, La Scolca staat synoniem voor kwaliteit en traditie in de productie van Cortese wijnen.
  • Villa Sparina: Een producent die bekend staat om zijn expressieve Gavi wijnen, met een focus op terroir en authenticiteit. ​
  • Pio Cesare: Een historisch wijnhuis dat naast hun beroemde Barolo en Barbaresco ook uitstekende Gavi produceert.

Piemonte presenteert Paolo Berta – Zondag 1 december

📅 Datum: Zondag 1 december
📍 Locatie: Zaal De Vrede, Lichtaartseweg 131, Olen

De wijnen van Paolo Berta hebben in zeer korte tijd hun weg gevonden naar onze klanten. Het doet ons dan ook plezier dat ze dit jaar opnieuw aanwezig zullen zijn op onze 15e editie van de Openflessendag. Nadat vorig jaar Paolo present was zal het dit jaar aan zijn vrouw Ksenia zijn om de wijnen voor te stellen.

Te proeven wijnen

Witte wijn

  • Proposta Cortese dell’Alto Monferrato DOC
    Een biologische wijn van 100% Cortese-druiven, verfrissend met aroma’s van veldbloemen, amandelen en citrus. Perfect bij lichte gerechten zoals ceviche of tartaar van zeebaars.

Rode wijnen

  • Bujeu Monferrato Rosso DOC
    Een blend van Nebbiolo en Barbera met tonen van aardbei, kers en kaneel, een frisse afdronk en een zachte structuur.
  • Baticheur Monferrato Nebbiolo DOC
    Een verfijnde Nebbiolo met lichte tannine en aroma’s van rood fruit, bloemen en een vleugje tabak.
  • Ritorno Barbaresco DOCG
    Een krachtige Barbaresco met complexe aroma’s van zwarte kersen, venkel en truffel, versterkt door 12 maanden rijping op eiken.

Dessertwijn

  • Giardino Moscato d’Asti DOCG
    Een lichte, sprankelende wijn met aroma’s van witte perzik, mandarijn en vlierbloesem. Perfect als afsluiter met aardbeien of een lichte chocoladedessert.

Barbera d’Asti wijnen

  • Belmon Barbera d’Asti DOCG
    Sappige Barbera zonder houtlagering, met rode vruchtensmaken en een levendige zuurgraad.
  • Evolution Barbera d’Asti DOCG: Een moderne interpretatie van Barbera met mooie tannine en een sappige fruitigheid.
  • Valbeccara Barbera d’Asti Superiore DOCG
    Een krachtige, houtgerijpte wijn met rijke tonen van rijp fruit en specerijen.
  • La Berta Nizza DOCG
    Een harmonieuze wijn met aroma’s van kersen en een fijne fruitige zuurgraad. Stevige maar zachte tannine maken deze wijn een veelzijdige keuze.
  • Héritage Nizza Riserva DOCG
    Een sublieme wijn van oude Barbera-stokken, met intense aroma’s van bramen, kruiden en chocolade. Ideaal bij wild.

Een unieke ervaring

Laat u onderdompelen in de rijke geschiedenis en passie achter de wijnen van Paolo Berta, rechtstreeks uit het hart van Piemonte. Dit is een bijzondere kans om enkele van de beste wijnen uit deze streek te ontdekken, begeleid door persoonlijke uitleg van Ksenia.

Meer informatie vindt u op Wijnkennis.be. Mis het niet!

Italiaanse wijnavonden – Deel 2

Na de inleiding over het wijnland Italië is het vanaf nu ‘full-speed ahead’! We halen onze Vespa van stal, starten de scooter en snorren Italië door. Af en toe parkeren we even en snoepen we van het lekkers dat het land ons te bieden heeft.

Noordwest Italië was het te ontginnen gebied. Na een korte walk-over van de vakantieparadijsjes Aosta en Liguria ging het al gauw over naar het betere werk van de avond…Lombardia en Piemonte.
Aosta is trouwens een zalig gebied om uit te leggen! Slechts 1 gezamenlijke DOC, geen DOCG, geen IGT. Het is wachten tot de Abruzzen om dergelijk poepsimpelheid nog een keertje tegen te komen in het Italiaanse wijnkluwen.

We bevinden ons vanavond in alle geval in Nebbiolo land! Nebbiolo, Spanna, Chiavennasca, Picotendro…allemaal dezelfde benaming voor wat deze soms sublieme, soms vlug te vergeten druif ons kan brengen.
Het zou de druiven, en uiteraard ook de wijnen, die gedoemd zijn in de schaduw te leven van deze grootse koppigaard onrecht aandoen hen ook niet met de nodige aandacht te behandelen. En dus passeerden Barbera, Dolcetto, Arneis, Cortese en andere ook de revue.

Dat het niet al Piemonte hoeft te zijn wat de klok slaagt, was de deelnemers na afloop wel duidelijk. Hoewel de wijnen van Aosta en Liguria op stal werden gelaten, parkeerden we onze Vespa wel op de trein om even een bezoekje te brengen aan Lombardia. Niet naar Milaan, wel naar het Lago di Iseo en vooral richting Valtellina!

Nu Lombardia, dat is Franciacorta en Franciacorta is een zaligheid van een mousserende wijn. Dat heb je in een vorig ‘blogje’ al wel kunnen lezen. Maar je hebt er nog de sublieme wijnen van Valtellina (ik weet het wel daar heb je die verdomde druif weer ;-)).

Wat stond er op de proeftafel te trappelen van ongeduld?

Uiteraard was de start eentje met bubbels van het edelste Lombardijnse vocht. De Berlucchi ’61’ Cuvee Storica was als vanouds, zacht aangenaam en subliem smakend.  Basis van deze schuimwijn was Chardonnay, aangevuld met Pinot Nero. Het zou trouwens de laatste keer zijn dat we ‘vreemd’ gingen wat de druiven betrof.

Volgde een duo van de hoogst aangeschreven witte wijnen vanuit Piemonte. Starten deden we met een DOCG Gavi. De Granée van Beni di Batasiolo. Een Gavi dat is Cortese in ons glas! Cortese staat aangeschreven als een hoogstaande druif, of moet het eerder hoogmoedig zijn? Geur en aanzet waren prima, het vervolg te zwak om als hoogstaand omschreven te worden.
Andere grote witte speler is de Arneis. Vroeger gebruikt om de strenge Nebbiolo af te vlakken, nu speelt de druif soloslim in voornamelijk het Roero gebied. Zoals gewoonlijk, zeer apart van aroma en van smaak. Moeilijk om er ‘op zich’ van te genieten want hoort, in mijn ogen, een passend gezelschap te krijgen in de vorm van een gerecht (asperges). We proefden de Marcarini Roero Arneis.

Tijd om over te schakelen naar rood. Vol verwachting werd de Dolcetto d’Alba Vignalunga van Albino Rocca ontkurkt en ingeschonken om met ontzetting te moeten vaststellen dat de kurkduivel ons vanavond niet ongemoeid zou laten. Zonde toch…!
En dus moesten we vroeger dan verwacht ons Nebbiolo hoofdstuk aansnijden. Drie uiteenlopende wijnen van deze druif kregen de gasten blind voorgeschoteld: De Bric del Baio van Ca’Del Baio (DOC Langhe Nebbiolo), de Vigneti Brich Ronchi van Albino Rocca (DOCG Barbaresco) en tot slot de 5 Stelle van Nino Negri (DOCG Sforsato di Valtellina).
Het ging dan ook gestaag crescendo. Dat er bij de eerste wijn nog geopperd werd van ‘amaai is dat nu die grote Nebbiolo’, werd er bij de Barbaresco al wat minder protest genoteerd…tot de prijs bekend werd! 37 € en een klets…lekker ja, dat wel maar is de prijs rechtvaardig?
Wanneer echter de Sforzato in het glas verscheen (ik had bewust geen Barolo genomen) ging iedereen zalig languit liggen. Vespa aan de kant, het gras in en genieten. Mensen, de 5 Stelle is een zaligheid van ongekende hoogtes! Zijn alcohol (15,5° vol) moet je erbij nemen want hij zal je hoegenaamd niet storen in het glas. Supercomplexe aroma’s, een smaaksensatie waar je enkel maar van kan dromen en een constante wisselwerking, zowel in geur als in smaak. Er werd behoorlijk minder geargumenteerd om de prijs van dit pareltje!

Als afsluiter tenslotte de reeds eerder besproken Moscato d’Asti Vecchia Vigna van Ca’D’Gal.

Besluit…missie geslaagd! Nebbiolo op zijn voetstuk geplaatst, maar niet daar waar men het verwacht…

Alla Prossima Volta!