Wie de wijnwereld een beetje volgt, is de naam Nomacorc vast al eens tegengekomen. Het klinkt modern, misschien zelfs wat industrieel, maar het verhaal erachter is verrassend herkenbaar. Het draait om een oude vraag met grote gevolgen: hoe sluit je een fles wijn zo af dat de inhoud zich optimaal kan ontwikkelen, zonder onaangename verrassingen.
Eeuwenlang was natuurlijke kurk de vanzelfsprekende keuze. De bast van de kurkeik, vooral afkomstig uit Zuid Europa, combineert elasticiteit met een lichte zuurstofdoorlaatbaarheid. Net dat maakte rijping op fles mogelijk en gaf kurk zijn bijna mythische status. Tegelijk blijft het een natuurproduct, met variatie van fles tot fles en een klein maar hardnekkig risico op kurksmaak.
Die onzekerheid heeft het debat over wijnafsluitingen de voorbije jaren aangewakkerd. Schroefdoppen winnen terrein omwille van hun gebruiksgemak en perfecte afsluiting. Maar ook daar klinken kanttekeningen, vooral over reductie en bewaarpotentieel.
Tussen traditie en absolute afsluiting ontstond ruimte voor een derde weg. Technisch verfijnde synthetische afsluitingen die mikken op controle, voorspelbaarheid en het vermijden van defecten, zonder het karakter van wijn te verstikken. In dat spanningsveld groeide Nomacorc uit van alternatief tot vaste waarde.
Wat is een Nomacorc afsluiting?
Nomacorc is een synthetische wijnafsluiting die werd ontwikkeld om de beperkingen van natuurlijke kurk te vermijden. Het is geen eenvoudige plastic stop, maar een technisch ontworpen afsluiting waarbij de eigenschappen vooraf vastliggen. Elke afsluiting van hetzelfde type gedraagt zich identiek.
Voor de wijn betekent dat vooral voorspelbaarheid. Nomacorc kan geen kurktoets veroorzaken en laat toe om de zuurstofdoorlaatbaarheid nauwkeurig af te stemmen op wijnstijl en bewaarpotentieel. Daardoor evolueert de wijn na botteling zoals bedoeld, zonder grote verschillen van fles tot fles.
In tegenstelling tot natuurlijke kurk, waarvan de interne structuur varieert, en tot schroefdoppen, die vrijwel geen zuurstof doorlaten, positioneert Nomacorc zich als een gecontroleerde tussenoplossing. Niet gebaseerd op toeval of absolute afsluiting, maar op beheersing van een cruciale factor in flesrijping.
Vanwaar komt dit en hoe is het ontstaan?
Het verhaal van Nomacorc begint aan een eettafel in Belgiƫ. Gert Noƫl, ondernemer en fervent wijnliefhebber, opende samen met zijn zoon Marc meerdere flessen die aangetast bleken door kurktoets. Die frustratie was herkenbaar voor elke wijnliefhebber, maar bij hen bleef het niet bij een zucht en een nieuwe fles.
De familie Noƫl beschikte over meer dan veertig jaar ervaring in extrusietechnologie voor synthetische materialen. In plaats van het probleem te aanvaarden, besloten ze hun technische kennis toe te passen op een zeer concrete wijnbouwkundige vraag. In 1993 startte het ontwikkelingsproject. Eind jaren negentig was de eerste Nomacorc commercieel beschikbaar.
De verdere ontwikkeling en industriĆ«le uitbouw vonden plaats in de Verenigde Staten, meer bepaald in North Carolina. Daar groeide Nomacorc in de jaren negentig uit tot een volwaardig product, met Ć©Ć©n duidelijke ambitie. Een afsluiting creĆ«ren die eruitziet en functioneert als kurk, maar zonder de risicoās van natuurlijke variatie en TCA.
Wat wijnproducenten wereldwijd meteen overtuigde, was de eenvoud van het concept. Geen kurktoets, geen onvoorspelbare flesverschillen, geen onaangename verrassingen bij het openen. Dat bleek een antwoord op een structureel probleem in de wijnsector.
Vandaag maakt Nomacorc deel uit van de Vinventions groep, die verschillende afsluitingsoplossingen voor de wijnsector verenigt. Binnen die groep blijft Nomacorc het referentiemerk voor synthetische afsluitingen met gecontroleerd zuurstofbeheer.
Techniek achter de afsluiting
Het onderscheidende karakter van Nomacorc ligt in de productietechniek en de mate van controle die die techniek mogelijk maakt. De afsluiting wordt gemaakt via een gepatenteerd co extrusieproces, waarbij twee materialen gelijktijdig worden gevormd en samengebracht tot Ć©Ć©n geheel. Concreet bestaat elke Nomacorc uit twee perfect op elkaar afgestemde delen. In het midden zit een kern van schuim met een uniforme celstructuur, daaromheen een soepele buitenlaag die zorgt voor een betrouwbare afdichting in de flessenhals.
Waar natuurlijke kurk afhankelijk is van groeiringen, lenticellen en toevallige dichtheidsverschillen, is de zuurstoftransmissie bij Nomacorc exact vastgelegd. Elke afsluiting van hetzelfde type gedraagt zich identiek. Dat maakt een wezenlijk verschil voor wijnmakers. Zuurstof bepaalt immers in sterke mate hoe een wijn zich ontwikkelt op fles. Te veel zuurstof kan leiden tot oxidatie, te weinig kan reductieve aromaās in de hand werken.
Nomacorc speelt hierop in met verschillende types afsluitingen, elk met een specifiek zuurstofprofiel. Sommige laten in de eerste fase iets meer zuurstof toe en stabiliseren daarna, wat interessant is voor wijnen die jong gedronken worden maar toch wat ademruimte nodig hebben. Andere zijn strenger en constanter, geschikt voor wijnen waarbij frisheid en precisie primeren. In tegenstelling tot schroefdoppen, die vrijwel geen zuurstof doorlaten, biedt Nomacorc dus een gecontroleerde interactie tussen wijn en zuurstof. En in tegenstelling tot natuurlijke kurk is die interactie voorspelbaar en vrij van TCA.
Een minder zichtbaar maar essentieel onderdeel is de kwaliteitscontrole. Nomacorc test niet enkel grondstoffen en afgewerkte afsluitingen, maar ook wijnen die ermee zijn gebotteld. In speciaal ingerichte sensorische laboratoria wordt bewaakt dat de afsluitingen volledig neutraal zijn en geen invloed hebben op geur of smaak. Zelfs transport, opslag en handling van materialen worden opgevolgd om elke mogelijke contaminatie uit te sluiten.
Het productieproces zelf verloopt continu en niet in afzonderlijke batches. Grondstoffen worden gemengd, gesmolten en onder druk in vorm gebracht tot een lange schuimcilinder die de kern vormt. In een tweede stap wordt de flexibele buitenlaag aangebracht en thermisch verbonden met die kern. Na afkoeling worden de afsluitingen met grote precisie op lengte gesneden. Lasers controleren vorm en afmetingen, afwijkingen worden meteen geweerd. Het resultaat is een afsluiting die keer op keer hetzelfde presteert.
Bio door rietsuiker
De huidige generatie Nomacorc afsluitingen wordt vervaardigd uit biopolymeren op basis van suikerriet. Die keuze vervangt aardolie als grondstof en maakt de afsluitingen biobased, COā neutraal over hun levenscyclus volgens de gangbare berekeningsmodellen.
Door efficiƫnter materiaalgebruik en optimalisatie van het productieproces werd de ecologische voetafdruk van de afsluitingen met ongeveer vijfentwintig procent verminderd. Dat sluit aan bij een wijnsector waarin duurzaamheid steeds vaker een meetbaar criterium wordt, niet alleen een intentie.
Ook na gebruik blijft de keten gesloten. Wereldwijd werden inmiddels meer dan vier miljard gebruikte afsluitingen ingezameld voor recyclage, goed voor tienduizenden tonnen materiaal. In grote wijnlanden, zoals Frankrijk, gebeurt dit via grootschalige inzamelacties waarbij miljoenen mensen betrokken zijn, vaak gekoppeld aan sociale initiatieven.
Van alternatief naar standaard
Wat ooit begon als een oplossing voor een hardnekkig probleem, is vandaag uitgegroeid tot een vaste waarde. Nomacorc is inmiddels de grootste producent van synthetische wijnsluitingen ter wereld. Jaarlijks worden meer dan twee miljard afsluitingen geproduceerd, verspreid over productiesites in Belgiƫ, de Verenigde Staten, China en Argentiniƫ. In de Verenigde Staten wordt ondertussen meer dan een derde van alle wijnen met Nomacorc afgesloten, en ook in Europa blijft het aandeel gestaag groeien.
Die opmars laat zich eenvoudig verklaren. Wijnmakers zoeken vooral zekerheid. Minder flessenverlies, meer consistentie tussen flessen en controle over hoe een wijn zich ontwikkelt na botteling. Wereldwijd gaan naar schatting dagelijks bijna een miljoen flessen verloren door defecte afsluitingen. Dat is economisch moeilijk te verantwoorden, ecologisch problematisch en voor producent Ć©n consument bijzonder frustrerend.
Ook de marktcontext speelt mee. Horeca wil geen discussies aan tafel over kurktoets bij een dure fles, consumenten zijn gevoeliger geworden voor duurzaamheid en producenten willen vermijden dat hun wijn door toeval wordt beoordeeld in plaats van op kwaliteit. In dat spanningsveld biedt Nomacorc een praktisch antwoord dat weinig aandacht vraagt en net daardoor gewaardeerd wordt.
Vandaag wordt Nomacorc gebruikt door zeven van de tien grootste wijnbedrijven in Frankrijk, Duitsland en Italiƫ, en door dertig van de veertig grootste wijnproducenten wereldwijd. In Frankrijk en Duitsland gaat het om ongeveer ƩƩn fles op vijf. Dat zijn cijfers die tonen dat de afsluiting niet langer als alternatief wordt gezien, maar als een volwaardig onderdeel van het standaardarsenaal.
Opvallend is dat gebruikers vaak dezelfde ervaring delen. Minder retourflessen, geen klachten over de afsluiting en wijnen die zich stabiel ontwikkelen. Producenten die het gebruik al jaren toepassen laten eensgezind positieve geluiden horen. Sinds de overstap kwam de afsluiting nooit meer ter sprake, terwijl oudere flessen fris bleven, met intact fruit en soepele tannine, zonder oxidatieve of reductieve afwijkingen.
Zo verschuift Nomacorc langzaam maar duidelijk van een technische keuze naar een vanzelfsprekendheid.
Zijn er dan geen kanttekeningen bij Nomacorc?
Voor een correct en geloofwaardig beeld hoort ook nuance bij het verhaal. Ondanks de technische vooruitgang en brede toepassing bestaan er duidelijke kanttekeningen bij Nomacorc, en die zijn niet louter theoretisch.
Een eerste punt blijft het rijpingspotentieel. Vooral bij iconische bewaarklassiekers leeft de vraag of synthetische afsluitingen zich al over meerdere decennia voldoende hebben bewezen. Die terughoudendheid is deels technisch, maar zeker ook cultureel. In segmenten waar lange flesrijping en verzamelwaarde centraal staan, blijft natuurlijke kurk vaak de referentie, los van rationele argumenten.
Daarnaast speelt het hardnekkige stigma van plastic. Ondanks het biobased karakter van de huidige generaties blijft voor sommige consumenten en producenten een synthetische afsluiting botsen met het idee van authenticiteit en ambacht. Dat is minder een kwestie van prestaties dan van perceptie, maar in de wijnwereld is perceptie zelden een detail.
Ook vraagt Nomacorc meer precisie van de wijnmaker. Door de uniforme zuurstoftransmissie is de afsluiting weinig vergevingsgezind. De wijn ontwikkelt zich exact zoals hij werd gebotteld. Eventuele onevenwichten in vinificatie of stabiliteit worden niet gemaskeerd door flesvariatie, maar consequent doorgetrokken. Voor sommigen is dat een voordeel, voor anderen een risico.
Tot slot speelt het verleden mee. Oudere generaties synthetische kurken kenden inderdaad problemen met oxidatie, uitdroging of afdichting. Hoewel die producten technisch niet te vergelijken zijn met de huidige Nomacorc afsluitingen, blijven zulke ervaringen lang nazinderen in een sector die traag vergeet.
Een afsluiting als bewuste keuze
De discussie over wijnafsluitingen is de voorbije jaren veranderd. Waar het vroeger ging over voor of tegen, natuur of techniek, draait het vandaag steeds vaker om context en intentie. De vraag is niet langer welke afsluiting de beste is, maar welke het meest coherent is met de stijl van de wijn en de verwachtingen van de markt.
Natuurlijke kurk behoudt daarbij zijn plaats. Voor wijnen met een uitgesproken bewaardoel en een sterke emotionele lading blijft hij cultureel verankerd. Schroefdoppen blijven voor veel producenten een efficiƫnte en praktische keuze, wat landen als Oostenrijk en Australiƫ al jaren aantonen. Tegelijk hebben technische en synthetische afsluitingen hun rol opgeƫist.
De flessenhals is daarmee geen ideologisch strijdtoneel meer, maar een plek waar keuzes worden gemaakt zoals elders in de wijnbouw, rationeel en op basis van stijl, context en intentie. De wijnwereld blijft gevoelig voor symboliek, maar ze is tegelijk pragmatisch genoeg om oplossingen te omarmen die werken.
Filed under: oenologie | Tagged: Italian wine ambassador, kurk, nomacork, schroefdop, wijn, wijnkennis | Leave a comment »
Bottle Case 