We zijn aan het einde gekomen van onze zondagse reeks over Alto Piemonte. Als afsluiter hielden we twee masterclasses waarbij we een verscheidenheid aan wijnen konden proeven. Het werden twee boeiende avonden met wijnen die ons bijzonder konden bekoren, maar ook met enkele flessen die duidelijk minder in vorm waren. Hier is alvast mijn eigen verdict over de geproefde wijnen.
- Tenuta Sella Casteltorto Coste della Sesia DOC 2019
Casteltorto is een assemblage van 60% Nebbiolo, 35% Croatina en 5% Vespolina, afkomstig van wijngaarden in Villa del Bosco, in het gebied van Bramaterra. De wijn vergist in roestvrijstalen tanks. Na de malolactische gisting rijpt hij 14 maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout.
Een licht gefonceerde rode kleur, met een mooie traanvorming in het glas. In de neus komen de vertrouwde Nebbiolokenmerken al duidelijk naar voren. Een aangenaam floraal parfum, aangevuld met bosaardbei, een licht snoeperige toets en witte peper. Ook enkele licht branderige nuances zijn aanwezig, maar deze blijven discreet op de achtergrond. Het geheel vormt een aangenaam en uitnodigend geurpalet.
In de mond nemen de frisse zuren onmiddellijk het voortouw, bij de aanzet zelfs enigszins dominant. Vervolgens sluiten de tannine mooi aan en raken ze goed verweven met de overige smaakcomponenten. Het rode fruit is duidelijk aanwezig, al komt het minder uitbundig naar voren dan de neus deed vermoeden. Toch zorgt het voor voldoende sappigheid en een aangename fruitige toets.
Richtprijs: 22,00 € - Paride Chiovini Sizzano DOC 2022
Blend van 60% Nebbiolo, 30% Vespolina en 10% Uva Rara. De druiven zijn afkomstig van de wijngaarden Mot Gilai en Valfrè in Sizzano, gelegen op bodems van klei en zand. De wijn rijpt vier maanden in roestvrij staal en 24 maanden op eikenhout, gevolgd door nog drie tot vier maanden flesrijping.
Een heldere granaatrode kleur met een lichte densiteit en de eerste tekenen van evolutie. Een mooi en expressief bouquet dat enigszins aan de stijl van de Langhe doet denken. Een aantrekkelijk rozenparfum gaat samen met een uitbundige combinatie van rood en blauw fruit. Frisse kruidigheid en duidelijk aanwezige, maar goed geĂŻntegreerde houttoetsen vullen het geurpalet verder aan.
In de mond behoorlijk stevig, met uitgesproken maar aangename tannine. Bij de aanzet lijkt er even een uitdrogend karakter op te duiken, maar de levendige zuren brengen het geheel bijzonder mooi in evenwicht. Het fruit blijft goed aanwezig en de wijn ontwikkelt een fraaie lengte, gevolgd door een aanhoudende afdronk. De houtinvloed, die in de neus misschien net iets nadrukkelijker aanwezig is, blijkt in de smaak uitstekend verweven.
Richtprijs: 34,00 € - Cantina Produttori Nebbiolo di Carema Riserva DOC 2021
Deze Carema Riserva wordt volledig van Nebbiolo gemaakt. De wijn ondergaat een rijping van drie jaar, waarvan minstens twaalf maanden in grote eikenhouten vaten.
Een granaatrode kleur met duidelijke tekenen van evolutie. Qua geur is dit duidelijk aromatisch en bijna complex te noemen, met ingedroogd fruit en een licht confituurachtig karakter dat mooi binnen de perken blijft. Vooral de uitgesproken kruidigheid trekt de aandacht. Tijm en rozemarijn worden aangevuld met koffie, mokka, thee en kaneel. Gedroogde bloemen zorgen voor een bijkomend element in dit bijzonder rijk geschakeerde geurpalet.
In de mond volgt een verrassend andere ervaring dan de uitbundige neus doet vermoeden. De aanzet is opvallend verfijnd, met gematigde, mooi afgeronde tannine. Ook in de smaak zijn de eerste tekenen van evolutie merkbaar. De uitgesproken kruidigheid uit de neus komt hier veel minder nadrukkelijk naar voren en maakt plaats voor een zachter, meer ontwikkeld smaakprofiel.
Richtprijs: 26,00 € - Cantina Produttori Nebbiolo di Carema Carema DOC 2020
Nebbiolodruiven, afkomstig van de heuvelwijngaarden rond Carema, in het noordelijke deel van Piemonte, vlak bij de grens met Valle d’Aosta. Rijping van minstens 24 maanden, waarvan minimaal twaalf maanden op hout.
Een duidelijk geĂ«volueerde kleur, waarbij het granaatrood inmiddels een uitgesproken bruinachtige tint heeft gekregen. In de neus ontvouwt zich een boeiend en complex bouquet met licht rokerige toetsen, chocolade en een uitgesproken aards karakter. Aroma’s van bosgrond, potgrond en champignons worden aangevuld met snoeperig rood fruit, bosaardbei en een aantrekkelijk parfum van rozen. Het geurpalet heeft bijzonder veel te bieden en blijft bij iedere nieuwe kennismaking andere nuances prijsgeven.
In de mond valt onmiddellijk de sappigheid op. De tannine zijn nadrukkelijk aanwezig en geven de wijn een stevige structuur, terwijl de frisse zuren zich perfect in een ondersteunende rol schikken. Het geheel bezit daardoor een mooi evenwicht. Opmerkelijk is de levendigheid van het fruit, dat ondanks de duidelijke evolutie in kleur en geur nog verrassend fris en sappig overkomt. Ook de afdronk blijft aangenaam fruitig, met een subtiele toets van tabak. Dit is alvast een karaktervol glas wijn.
Richtprijs: 37,00 € - Roccia Rossa Bramaterra DOC 2018
Assemblage van 80% Nebbiolo, 15% Vespolina en 5% Croatina. De druiven worden met de hand geoogst, waarbij Vespolina en Croatina eind september worden geplukt en Nebbiolo in oktober. De alcoholische vergisting vindt plaats in roestvrijstalen tanks. Vervolgens rijpt de wijn 24 maanden in Franse eikenhouten vaten van 22 hectoliter, gevolgd door nog eens twaalf maanden flesrijping.
Granaatrode kleur met duidelijke tekenen van evolutie. De neus is bijzonder expressief en opent met een aantrekkelijk parfum van viooltjes, gevolgd door krieken en rijpe aardbeien. Een subtiele dierlijke toets en wat gedroogd fruit geven het bouquet een eerste indruk van ontwikkeling. Naarmate de wijn wat langer in het glas zit, komen ook tertiaire aroma’s, laurier en een licht rokerige, minerale toets naar voren. Het geheel is rijk en gevarieerd, met een complex geurpalet dat blijft boeien.
In de mond valt onmiddellijk de sappigheid op. Het rijpe rode fruit zorgt samen met de mooie, levendige zuren voor een aantrekkelijk en verfijnd smaakverloop. De tannine is krachtig en duidelijk aanwezig, maar zit uitstekend verweven in het geheel. De afdronk is lang met voldoende sappigheid. Een karaktervolle Bramaterra en een geslaagd glas wijn.
Richtprijs: 36,00 € - La Psigula Vigna Torre Bramaterra Riserva DOC 2018
Vigna Torre Riserva is een assemblage van 80% Nebbiolo, 15% Vespolina en 5% Croatina. De wijn rijpt gedurende 24 maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout.
Wat een teleurstelling! Deze fles bleek tijdens de proeverij duidelijk fout te zijn. De wijn vertoonde uitgesproken oxidatieve kenmerken en was zijn optimale drinkstadium ver voorbij. Associaties met sherry, porto en madeira kwamen spontaan naar boven, wat meteen aangeeft hoe sterk het oorspronkelijke wijnkarakter verloren was gegaan. Een correcte beoordeling was hierdoor onmogelijk. Bijzonder jammer, want deze Bramaterra Riserva hadden we graag in dezelfde goede conditie geproefd als destijds in de Enoteca di Gattinara.
Richtprijs: 50,00 € - Pietro Cassina Tanzo Lessona DOC 2014
Tanzo is een 100% Nebbiolo, afkomstig van een selectie van de beste druiven uit de wijngaarden van Cascina Chignalungo in Lessona. De wijnstokken groeien op bodems met zand, klei, kalksteen en silt. Vergisting in roestvrijstalen tanks. Nadien rijpt de wijn ongeveer zestig maanden in grote, ovale vaten van Zwitsers eikenhout, met een inhoud van 1.500 tot 2.500 liter.
Een wat donkerdere, zuivere kersenrode kleur. De neus opent fruitig, met naast het klassieke rode fruit ook donkerdere toetsen van braam. Witte peper, chocolade en leder vullen het geurpalet verder aan. Ondanks de aanwezigheid van zwart fruit blijft het bouquet bijzonder herkenbaar als dat van een klassieke Nebbiolo, met een aantrekkelijke combinatie van fruit, kruidigheid en ontwikkelde aroma’s.
Bij het proeven toont de wijn meteen zijn stevige karakter. Mooie, levendige zuren en uitgesproken tannine geven hem een structuur die bij momenten wat aan Barolo doet denken. De tannine kunnen af en toe licht uitdrogend overkomen, maar telkens zorgen het sappige fruit en de speelse zuren voor een hernieuwd evenwicht. De wijn bezit een mooie concentratie, voldoende frisheid en een lange, aanhoudende afdronk. Een breedgeschouderde Lessona met karakter, aangenaam om te drinken, maar zeker geen allemansvriend die het uitsluitend van zijn zachtheid moet hebben. Hier zit duidelijk pit in.
Richtprijs: 62,00 € - Tenuta Sella Lessona DOC 2021
Deze Lessona is een assemblage van 90% Nebbiolo en 10% Vespolina, afkomstig van geselecteerde percelen in de heuvels van Lessona. De gemiddeld 55 jaar oude wijnstokken staan op geelachtig oranje mariene zandbodems. Na de vergisting in roestvrijstalen tanks rijpt de wijn 24 maanden in middelmatig getoaste Franse eikenhouten vaten van 50 hectoliter en barriques.
Een mooie kleur die zich tussen granaatrood en kersenrood situeert, met een fraaie traanvorming in het glas. De neus weet vanaf het eerste moment te boeien. Een licht snoeperige toets gaat samen met een aantrekkelijke combinatie van zoete specerijen die wat aan ras el hanout doen denken. De invloed van de houtlagering is duidelijk merkbaar, met zoethout, een subtiel vleugje vanille en cederhout. Ook tabak is nadrukkelijk aanwezig, terwijl een frisse toets van munt het complexe geurpalet verder aanvult.
In de mond nemen de stevige tannine aanvankelijk de bovenhand, maar van een uitdrogend karakter is nauwelijks sprake. Mooie, frisse zuren zorgen voor het nodige evenwicht, terwijl een overvloed aan vers fruit van kersen en krieken de wijn een bijzonder sappig en levendig karakter geeft. Naar de afdronk toe komen ook laurier en tabak duidelijk opzetten. Een karaktervolle en lekkere Lessona, met stevige tannine, veel sappigheid en een aantrekkelijke complexiteit.
Richtprijs: 34,00 € - Carlone Adele Boca DOC 2020
85% Nebbiolo en 15% Vespolina, afkomstig van wijngaarden in Boca en Prato Sesia, gelegen op 400 tot 460 meter hoogte. De zuidelijk tot zuidwestelijk georiënteerde percelen hebben een bodem die rijk is aan porfier. De wijn rijpt gedurende 34 maanden, waarvan minstens achttien maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout.
Een vrij donkere kersenrode kleur. De neus opent met uitgesproken aardse en licht animale aroma’s, waarbij vooral een stalachtige toets aanvankelijk de bovenhand neemt. Wat geduld in het glas doet echter wonderen. De aardse aroma’s worden minder dominant en geleidelijk ontvouwt zich een bijzonder verrassend geurpalet. Opmerkelijk is de uitgesproken aanwezigheid van zwart fruit, met vooral braambessen die de hoofdrol opeisen. Kersen, aardbeien en frambozen laten zich eveneens kennen, maar blijven eerder voorzichtig op de achtergrond. Viooltjes, merkbare houtinvloeden en een overvloed aan Provençaalse kruiden maken het geheel complex. Omdat we deze wijn blind proeven, ontstaat het sterke vermoeden dat Croatina een aanzienlijk aandeel in de assemblage heeft.
Ook in de mond blijft het donkere fruit prominent aanwezig. De wijn toont zich krachtig, met een stevige body en een uitgesproken karakter dat behoorlijk afwijkt van de andere Nebbiolowijnen in deze proeverij. Blind zou je hem wellicht niet onmiddellijk als Nebbiolo herkennen. Het is een wijn met een hoekje af, of moeten we zeggen met een hoekje aan? De eerste slokken vragen enige gewenning, maar naarmate je hem beter leert kennen, groeit de waardering. De kracht, het donkere fruit en de stevige structuur vormen een aantrekkelijk geheel. De afdronk is lang en aanhoudend, terwijl de wijn zich nog opvallend jong presenteert. Een atypische maar bijzonder mooie Boca, met veel body, karakter en nog heel wat toekomst voor zich. Oh ja, geen Croatina valt er te bespeuren in deze wijn. Alweer eventjes met beide voetjes op de grond geplaatst!
Richtprijs: 45,00 € - Le Piane Boca DOC 2018
Blend van 85% Nebbiolo en 15% Vespolina, afkomstig van wijngaarden in Boca en Prato Sesia. De wijnstokken groeien op bodems met porfiergrind van vulkanische oorsprong. De vergisting gebeurt met natuurlijke gisten in open houten en roestvrijstalen kuipen. Nadien volgt een rijping van drie tot vier jaar in grote vaten van Slavonisch eikenhout.
Een zuivere, klassieke licht kersenrode kleur. De neus biedt een complexe en herkenbare expressie van Nebbiolo, waarbij de evolutie zich van haar mooiste kant laat zien. Tertiaire aroma’s komen duidelijk naar voren, met tabak, een brede waaier aan kruiden en een subtiele balsamicoachtige toets, zonder daarbij een vlezig karakter te vertonen. Ondanks de ontwikkeling blijft het fruit nadrukkelijk aanwezig. Vers klein rood fruit gaat samen met toetsen van gedroogd fruit en zorgt voor een aantrekkelijk en veelzijdig bouquet.
In de mond toont de wijn zich stevig en krachtig, met uitgesproken tannine en duidelijk aanwezige zuren. Die combinatie zorgt voor een levendig en spannend smaakverloop, waarbij kracht en verfijning mooi samengaan. Opvallend is dat het sappige, kleine rode fruit hier zelfs nadrukkelijker aanwezig is dan in de neus. De wijn ontwikkelt een mooie complexiteit en een lange afdronk. Qua finesse doet deze Boca enigszins aan een mooie Barbaresco denken. Een bijzonder geslaagde wijn met een fraaie balans tussen rijping, frisheid en structuur.
Richtprijs: 75,00 € - Paride Iaretti Gattinara Riserva DOCG 2018
Uitsluitend Nebbiolo druiven voor deze riserva, afkomstig van ongeveer veertig jaar oude wijnstokken op vulkanische bodems met porfier in Gattinara. Vergisting in roestvrijstalen tanks, rijping voor twaalf maanden in tonneaux, gevolgd door vierentwintig maanden in grote eikenhouten vaten en nog eens twaalf maanden in roestvrij staal. Een zuivere en ietwat donkere kersenrode kleur.
De neus is bijzonder expressief en laat een hele waaier aan aroma’s vrijkomen. Thee, rozenbottel, tabak en een aantrekkelijke kruidigheid gaan samen met florale toetsen van roos en een vleugje viooltjes. Ook een licht rokerige mineraliteit komt naar voren. Maar het is vooral de overvloed aan kersenfruit die de aandacht trekt en het geurpalet een bijzonder aantrekkelijk karakter geeft. Een complex en verleidelijk bouquet waarin telkens nieuwe nuances opduiken.
In de mond volgt meteen een aangename verrassing. Even snel een tweede slok nemen om te bevestigen wat de eerste al liet vermoeden, want dit is werkelijk bijzonder lekker. De tannine is mooi afgerond en uitstekend verweven met het sappige fruit. Tegelijkertijd bezit de wijn een stevige structuur en voldoende kracht, zonder aan verfijning in te boeten. Alles sluit bijzonder mooi op elkaar aan en zorgt voor een harmonieus geheel. De afdronk heeft een behoorlijke lengte. Een zeer geslaagde wijn die kracht, sappigheid en verfijning op een aantrekkelijke manier samenbrengt.
Richtprijs: 50,00 € - Torraccia del Piantavigna Gattinara Riserva DOCG 2017
Deze Riserva wordt volledig gemaakt van Nebbiolo, afkomstig van de wijngaarden Gerbidoni en Lurghe in Gattinara. De wijnstokken groeien op stenige, poreuze en goed drainerende bodems van vulkanische oorsprong, met porfier en kwarts. De wijn rijpt gedurende zestig maanden in grote Franse eikenhouten vaten.
Een mooie kleur die zich tussen licht kersenrood en granaatrood situeert. De neus is werkelijk een heerlijkheid om aan te ruiken. Een bijzonder complex bouquet waarin alle aroma’s zo mooi met elkaar verweven zijn dat vooral het geheel indruk maakt. De afzonderlijke geuren laten zich minder gemakkelijk onderscheiden, al valt er bij aandachtig ruiken bijzonder veel te ontdekken. Frisse en rijpe kersen gaan samen met gedroogd fruit, terwijl tabak, cederhout en mokka voor een mooi ontwikkeld karakter zorgen. Peper, tijm en laurier brengen een uitgesproken kruidige dimensie, aangevuld met grafiet, licht rokerige toetsen en aardse aroma’s van bosgrond. Een bijzonder rijk en harmonieus geurpalet dat blijft boeien.
In de mond krijgen we Nebbiolo zoals we hem graag hebben. Krachtig, complex en met een uitgesproken structuur, waarbij de stevige tannine een licht uitdrogende indruk kan geven zonder echt te storen. Het geheel heeft een smakelijk mondgevoel. Mocht iemand ons vertellen dat we een Barbaresco in het glas hebben, dan zouden we dat best kunnen geloven. Opvallend is hoe de zuren zich aanvankelijk wat op de achtergrond houden en pas in de retrofase duidelijk naar voren komen. Daar zorgen ze voor een aangename tegenhanger van de stevige tannine. Gelukkig blijft ook het fruit voldoende aanwezig om het geheel sappig en aantrekkelijk te houden. De afdronk is lang, complex en kruidig. Een mooie, klassieke Gattinara Riserva met kracht, karakter en nog duidelijk bewaarpotentieel.
Richtprijs: 75,00 € - Ioppa Santa Fé Ghemme DOCG 2006
85% Nebbiolo en 15% Vespolina, afkomstig van de gelijknamige wijngaard in Romagnano Sesia. Deze zuidwestelijk georiënteerde heuvelwijngaard werd in 1969 aangeplant en heeft een kleirijke bodem. Na de oogst volgt een natuurlijke vergisting in roestvrijstalen tanks. Vervolgens rijpt de wijn 36 tot 48 maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout van 25 hectoliter, gevolgd door minstens twaalf maanden flesrijping.
Een duidelijk geĂ«volueerde granaatrode kleur die de leeftijd van de wijn al meteen verraadt. Ook de neus laat er weinig twijfel over bestaan dat we hier met een oudere wijn te maken hebben. Aanvankelijk domineren aardse en tertiaire aroma’s, maar wie de wijn wat tijd in het glas gunt, ontdekt een veel uitgebreider geurpalet. Tabak, cederhout, koffie, humus en paddenstoelen worden geleidelijk aangevuld met gedroogde bloemen en een uitgesproken waaier aan kruiden en specerijen. Ook het fruit laat zich nog kennen, al heeft het zijn jeugdige frisheid inmiddels ingeruild voor rijpere, gedroogde toetsen van pruimen en vijgen. Een complex en ontwikkeld bouquet dat wat geduld vraagt om zich volledig prijs te geven.
In de mond grijpen we meteen terug naar dat fruit, want verrassend genoeg duikt hier zelfs nog wat vers rood fruit op, zij het in beperkte mate. De stevige tannine voert echter duidelijk de boventoon en geeft de wijn een behoorlijk streng karakter. Het aanwezige fruit biedt onvoldoende tegengewicht om het geheel nog de gewenste sappigheid en rondeur te bezorgen. De aromatische ontwikkeling is bijzonder interessant, maar in de smaak ontbreekt inmiddels wat evenwicht. Een fascinerende kennismaking met een gerijpte Ghemme, al hadden we deze fles wellicht liever enkele jaren eerder in het glas gehad.
Richtprijs: 69,00 € - Ioppa Bricco Balsina Ghemme DOCG 2006
Bricco Balsina bestaat uit 85% Nebbiolo en 15% Vespolina, afkomstig van de gelijknamige wijngaard in Romagnano Sesia. Deze zuidwestelijk georiĂ«nteerde heuvelwijngaard heeft een grindrijke bodem van fluviatiele en alluviale oorsprong. Natuurlijke vergisting in inox. Vervolgens rijpt de wijn 36 tot 48 maanden in grote vaten van Slavonisch eikenhout van 25 hectoliter, gevolgd door minstens twaalf maanden flesrijping. Een duidelijk geĂ«volueerde kleur, waarbij ook de schittering inmiddels verdwenen is. Hoewel de fles al enkele uren eerder werd geopend, zonder te decanteren, is de eerste indruk in de neus er eentje van uitgesproken reductie. Gelukkig verdwijnt die na enige tijd in het glas, al blijven de dierlijke aroma’s nadrukkelijk aanwezig. Geleidelijk komen ook mokka, chocolade en tabak naar voren. Het is echter behoorlijk zoeken naar het fruit. Vers fruit is nauwelijks nog te bespeuren en we moeten het vooral zoeken bij de gedroogde varianten, met pruimen en vijgen als voornaamste vertegenwoordigers. Een duidelijk ontwikkeld bouquet waarin de tertiaire aroma’s de bovenhand hebben. In de mond wordt het helaas nog moeilijker. Het fruit is zo goed als volledig verdwenen en wat overblijft, zijn voornamelijk zuren en tannine. De wijn mist de sappigheid en het fruitige tegengewicht om deze stevige structuur nog voldoende te ondersteunen. Het geheel komt daardoor behoorlijk streng en uit evenwicht over. Hoe boeiend de Santa FĂ© uit hetzelfde jaar tijdens de proeverij ook nog bleek te zijn, deze Bricco Balsina heeft duidelijk zijn beste tijd gehad. Bijzonder jammer, zeker omdat deze jaargang op het domein nog te koop wordt aangeboden als een mooi gerijpte en drinkklare wijn. Op basis van onze proefervaring kunnen we die stelling moeilijk onderschrijven.
Richtprijs: 69,00 €
En of het boeiend is geweest! We hebben intens genoten van ons bezoek aan Alto Piemonte, het onderzoek ter plekke en het schrijven van de verschillende blogs over deze fascinerende wijnregio. Om dan nog maar te zwijgen over al dat lekkers dat tijdens de twee masterclasses in ons glas belandde.
Reeds verschenen in deze reeks:
- Alto Piemonte op zondag: oude wijngaarden, nieuwe aandacht
- Alto Piemonte op zondag: vulkanen, Alpen en oude bodems
- Alto Piemonte op zondag: de lange weg terug
- Alto Piemonte op zondag: Spanna and friends
- Alto Piemonte op zondag: Gattinara DOCG
- Alto Piemonte op zondag: Ghemme, Spanna op klei en keien
- Alto Piemonte op zondag: Lessona en een oude zeebodem
- Boca en Bramaterra: de comeback van twee kleine DOC’s
- Alto Piemonte op zondag: Fara, Sizzano en de grote DOC’s
- Alto Piemonte op zondag: Carema, de logische buitenstaander
Filed under: Vini Italiani | Tagged: alto piemonte, boca, bramaterra, carema, carlone, coste della sesia, gattinara, ghemme, ioppa, Italian wine ambassador, la psigula, le piane, lessona, nebbiolo, Paride Chiovini, paride iaretti, piemonte, pietro cassina, Roccia Rossa, sizzano, tenute sella, Torraccia del piantavigna, wijn, wijnblog, wineblog, wineblogger | Leave a comment »