Barbaresco – De elegantie van Nebbiolo in een glas

De aanzet van het jaar 2025 bij Amici was er eentje om in te kaderen! Nebbiolo staat er vaak in de schijnwerpers, maar nu werd het podium extra opgeblonken en werd de hoogste trede nog wat opgekrikt. Dat podium werd tijdens onze tasting broederlijk en zusterlijk gedeeld onder Barolo en Barbaresco. Van de acht wijnen die we proefden, waren er vijf met het prestigieuze Barbaresco DOCG-label. Mocht je niet teveel weten van deze denominazione dan kan geef ik je graag enkele nuttige weetjes mee.

Barbaresco – enkele weetjes!

  • Herkomstgebied: Barbaresco DOCG ligt in de Langhe-regio van Piemonte, slechts enkele kilometers ten noordoosten van Alba. De oorsprongszone van Barbaresco omvat slechts vier gemeenten: Barbaresco, Neive, Treiso en het gehucht San Rocco Seno d’Elvio (bij Alba). Het gebied is strikt afgebakend en wijngaarden mogen enkel liggen op zuidelijk, oostelijk of westelijk georiënteerde hellingen. Noordelijke hellingen, valleien en vlakke gronden zijn verboden terrein.
  • DOCG-status: Net als Barolo werd ook Barbaresco in 1980 gepromoveerd van DOC naar DOCG, de hoogste kwaliteitsstatus in Italië.
  • Druivenras: Barbaresco wordt exclusief gemaakt van de Nebbiolo-druif.
  • Wijngaardoppervlakte: De totale productiezone beslaat 763,19 hectare, verdeeld als volgt: Barbaresco (249,19 ha), Neive (280,62 ha), Treiso (186,89 ha) en San Rocco Seno d’Elvio (46,49 ha).
  • Verplichte rijping: Barbaresco moet minimaal 24 maanden rijpen, waarvan minstens 9 maanden in houten vaten. Voor de Riserva-versie bedraagt de rijpingsperiode ten minste 48 maanden.
  • Opbrengst: Het maximale rendement voor Barbaresco bedraagt 56 hl/ha, gelijk aan Barolo. Wanneer een MGA vermeld wordt op het etiket, wordt dit beperkt tot 54,4 hl/ha.
  • MGA’s en wijngaarden: Barbaresco kent minder MGA-wijngaarden (Menzione Geografische Aggiuntive) dan Barolo, maar dat doet niets af aan de kwaliteit. Namen als Asili, Rabajà, Montestefano en Ovello zijn legendarisch onder liefhebbers.
  • De wijngaarden ontdekken: Auteur dezer raadt aan om de regio te verkennen tijdens een herfstwandeling door de glooiende heuvels van Langhe. Bonuspunten als je eindigt met een degustatie bij een lokale producent.
  • Geologie en Bodem:
    Het Barbaresco-gebied heeft een geologische oorsprong die teruggaat tot het Mioceen en is van mariene afkomst. De bodem bestaat voornamelijk uit kalkhoudende mergel, sedimentaire afzettingen die aan de oppervlakte kwamen toen het oerzeegebied van het Po-bekken langzaam werd opgetild.
    Twee bodemtypen maken het terroir van Barbaresco uniek:
    1. Formazione di Lequio (Tortoniano-Serravalliano): Komt voor in Treiso, San Rocco Seno d’Elvio en het zuidelijke deel van Neive. Deze bodem bevat compacte grijze mergel met lagen zand.
    2. Marne di Sant’Agata Fossili (Tortoniano): Te vinden in Barbaresco en het noordelijke deel van Neive. Deze bodem bestaat uit kalkhoudende blauwachtige mergel, wat bijdraagt aan de elegantie van de wijnen.

Barbaresco – Proefnotities!

  1. Produttori del Barbaresco – Barbaresco DOCG Pajè Riserva 2015
    Nebbiolo – Minimaal 30 maanden rijping in 25 tot 50 hl Slavonisch eiken vaten.
    Granaatrode kleur met een lichte hint van rijping, tranend. De neus biedt een intrigerende wisseling van fruit: jong en fris rood fruit zoals kersen en aardbeien evolueert naar rijpere tonen van kers en zelfs wat gedroogd fruit. Naarmate het glas zich opent, komen meer complexe aroma’s naar voren: teer, kruidnagel, leer, en een vleugje rozemarijn. Een subtiele aardse laag met paddenstoel en natte bladeren. In de mond opent de wijn krachtig, waarbij de tannine als een echte macho binnenkomen. Ze zijn stevig en aanwezig, maar al snel nemen de zuren de controle over en spelen ze de baas. De textuur voelt wat ruw aan en mocht sappiger zijn. De alcohol is duidelijk aanwezig, net iets te prominent, wat het evenwicht licht verstoort. Een voldoende lange afdronk met tonen van mokka en kruiden karakteriseren deze Riserva.
    Punten: 86/100 – Te koop bij Leuvin voor 58,00 €.
  2. Giacomo Fenocchio – Barolo DOCG Castellero 2015
    Nebbiolo – 6 maanden rijping in inox cuves worden gevolgd door 30 maanden rijping in grote Slavonische eiken vaten (20-25 hl).
    Intense granaatrode kleur met een lichte toets van evolutie. Mooi tranend. De neus is bijzonder verfijnd en kruidig, met veel diepgang. Florale tonen van viooltjes en rozen worden aangevuld met rood fruit zoals kersen en frambozen. Hieraan worden subtiele tertiaire aroma’s toegevoegd: tabak, leer, truffel, koffie en een vleugje cacao. Specerijen zoals zoethout en witte peper zorgen voor extra gelaagdheid. In de mond biedt de wijn een verfijnde en elegante smaakbeleving. Hij gaat breed, met een indrukwekkende complexiteit, zonder ook maar iets aan intensiteit in te boeten. Dit is een stevige boy, maar de zuren fluiten de tannine constant terug, wat zorgt voor een prachtig evenwicht. Donkere bessen, kruiden en aardse nuances spelen de hoofdrol, terwijl een hint van munt en warme specerijen de smaak afronden. De afdronk is lang en intens, met warme tonen van specerijen en een zachte, etherische afdronk. Een klassieke Barolo die nu al prachtig is, maar zeker nog verder zal ontwikkelen.
    Punten: 94/100 – Te koop bij Licata voor 65,00 € (andere jaargang).
  3. Sottimano – Barbaresco DOCG Pajoré 2014
    Nebbiolo – 18 tot 22 maanden rijping in Franse eiken vaten.
    Heldere robijnrode kleur met mooie traanvorming. Mooie neus met een diversiteit aan fruit en kruiden. Kersen en gedroogde rozenblaadjes domineren in eerste instantie, met subtiele hints van viooltjes, bosfruit, en een vleugje kruidigheid. Na wat lucht in het glas komt er nog heel wat meer opzetten: leer, truffel, tabak en een verfijnde toets van grafiet en cederhout. In de mond valt het op dat de tannine duidelijk de baas zijn en ze dragen wel degelijk de broek. De structuur is dik in orde, en hoewel de zuren het geheel fris en levendig houden, heeft deze wijn nog tijd nodig. Dit moet nog blijven liggen, want de wijn heeft alles om het te maken. De afdronk is lang, voldoende verfijnd, en blijft kruidig hangen met een vleugje gedroogde kruiden zoals salie en laurier.
    Punten: 90/100 – Te koop in diverse wijnhandels in België voor een prijs die varieert van 80,00 tot 89,00 € (andere jaargang).
  4. Renato Corino – Barolo DOCG Arborina 2015
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in Franse eiken vaten.
    Heldere robijnrode kleur met een zeer lichte baksteenrode rand. De neus is verfijnd en ingetogen. Het is geen springerige, uitbundige neus, maar hij staat er wel! Rijpe kersen en subtiele florale accenten van rozenblaadjes domineren in eerste instantie, maar maken al snel plaats voor een diepere, meer complexe laag. Denk aan gedroogde pruim, tabak, ceder, cacao en een hint van truffel. Een zweem van kruiden zoals peper, munt, laurier en een vleugje vanille geven de geur een extra dimensie. De smaak biedt alles wat een goed glas wijn nodig heeft. Het mondgevoel is krachtig en stevig, maar zonder dat de structuur angstig of afkeurend aanvoelt. De verwevenheid van de smaken is perfect, met tonen van donkere chocolade, espresso en specerijen zoals nootmuskaat die fraai in balans zijn. Gaan we mierenneuken, dan stellen we dat de afdronk net een puntje langer mocht aanhouden. Toch blijft de warme, kruidige afsluiting zeer plezierig en bevredigend.
    Punten: 93/100 – Te koop bij Licata voor 65,00 € (andere jaargang).
  5. Sottimano – Barbaresco DOCG Cottá 2016
    Nebbiolo – 18 tot 22 maanden rijping in Franse eiken vaten.
    Heldere robijnrode kleur met een subtiele evolutie en tranend. De neus heeft zeker wat te bieden, maar de kruiden en branderige aroma’s winnen afgetekend van het fruit. Bosaardbei, kers, framboos en blauwe bes is er wel degelijk maar aroma’s van peper, kaneel, laurier, mokka, cederhout en tabak voeren de boventoon. Een vleugje truffel en paddenstoel voegt diepte toe, samen met een aangename toets van eucalyptus en munt. In de mond laat de wijn zich stevig voelen. De tannine zijn duidelijk aanwezig, maar de zuren doen zeker niet onder. De smaak evolueert dynamisch: van stevig naar sappig, en weer terug naar krachtig. Een kern van rijp rood fruit blijft overeind, aangevuld met mokka en een hint van specerijen. Het is wel jammer dat het licht dominante alcoholgevoel de balans enigszins verstoort en wat beter verborgen mocht zitten.
    Punten: 90/100 – Te koop in diverse wijnhandels in België voor een prijs die varieert van 80,00 tot 89,00 € (andere jaargang).
  6. Nada Fiorenzo – Barbaresco DOCG Rombone 2016
    Nebbiolo – 12maanden rijping in barrique gevolgd door 12 maanden rijping grote Slavonische foeders.
    Zuivere granaatrode kleur met een spoor van evolutie en tranend. De neus opent met een zeer kruidig en uiterst genietbaar boeket, waarin voornamelijk rood fruit zoals kersen en aardbeien een prominente rol spelen. De jeugdigheid van het fruit wordt harmonieus aangevuld door evoluerende tertiaire aroma’s van leer, zoethout, cederhout, thee en een hint van paddenstoel. Een subtiele kruidigheid met nuances van anijs, munt en tijm maakt het geheel nog verfijnder. In de smaak valt de balans direct op: niets is té, en toch ervaar je een krachtige wijn. Het geheel is prachtig verweven, met een hoofdrol voor de levendige zuren die de structuur elegant ondersteunen en de stevige, fijnkorrelige tannine in toom houden. Het fruit blijft speels aanwezig, vergezeld door tonen van mokka, donkere chocolade en een subtiele minerale toets. De afdronk is lang, verwarmend en kruidig, met een vleugje teer en balsamico die de wijn voldoende diepgang schenken.
    Punten: 91/100 – Te koop bij La Scoperta voor 64,10 € (andere jaargang).
  7. Conterno Fantino – Barolo DOCG Vigna Sorì Ginestra 2015
    Nebbiolo – 24 maanden rijping in Franse eiken vaten.
    Helder robijnrode kleur met een lichte granaattint die de eerste tekenen van rijping verraadt. De neus is uiterst genietbaar, veelbelovend en complex, met een sublieme integratie van alle componenten. Rijpe kersen en frambozen worden omhuld door een subtiel rozenparfum, terwijl tertiaire aroma’s diepe gelaagdheid toevoegen: tonen van donkere chocolade, mokka, sigarenkistje, gedroogde bladeren en een vleugje leer. Een aardse toets van truffel en paddenstoel verrijkt de ervaring, aangevuld met een frisse hint van menthol en zoethout. De smaak is zeer breed geschouderd en maakt de belofte van de neus volledig waar. Het geheel biedt een prachtige harmonie in de hogere regionen. Verbazend hoe de levendige zuren de toch zeer stevige tannine bij momenten de baas zijn, geholpen door het vele aanwezige, sappige fruit. Het mondgevoel is krachtig en elegant tegelijk, met smaken van cacao, tabak en kruidnagel die domineren in het middenpalet. De lange afdronk eindigt warmkruidig en met een verfijnde mineraliteit. Dit mag je me zonder problemen dagelijks serveren!
    Punten: 95/100 – Niet te koop in België, richtprijs 100,00 €
  8. Sottimano – Barbaresco DOCG Currá 2015
    Nebbiolo – 18 tot 22 maanden rijping in Franse eiken vaten.
    Heldere granaatrode kleur met een licht bruine omkadering. Mooi tranend.
    Hoewel de neus vrij gesloten begint, springt bij de aanzet het florale karakter eruit, met subtiele tonen van rozen en viooltjes. Pas na flink walsen opent het boeket zich volledig en komt de complexiteit naar voren. Tertiaire aroma’s van sigaar, cederhout, en zwarte thee vullen de neus aan, samen met een vleugje munt, zoethout, en een hint van sousbois. De smaak biedt een mooie balans tussen kracht en frisheid. De krachtige en fris-kruidige zuren ondersteunen een sappige rode draad van fruit, zoals kersen en frambozen. Naar het einde toe voegt een zeer aangenaam chocoladebittertje een extra laag aan de smaakbeleving toe. Dit is een wijn met een groot rijpingspotentieel, en hoewel hij nu al genietbaar is, zal het een uitdaging zijn om hem te laten liggen – hij wordt alleen maar beter.
    Punten: 94/100 – Te koop in diverse wijnhandels in België voor een prijs die rond de 110,00 € ligt (andere jaargang).

The road to becoming an Italian Wine Ambassador (IWA) – Part 3

Vrijdag 5 april: Dag 2
En deze startte met een 2-uur durend betoog van Professore Attilio Scienza over de ‘history and domestication of the Italian vines’ genaamd ‘Magna Graecia: Where it all began’. We hadden vooraf de nodige literatuur doorgenomen omtrent dit onderwerp maar het boeiende betoog van Professor Scienza (het was muisstil in de zaal en iedereen hing aan ’s mans lippen) legde alle puzzelstukjes op de juiste plaats. Plots was alles wat nog in schuifjes vervat zat glashelder. Attilio is bijna 80 jaar oud maar we hopen dat hij nog vele jaren kan doorgaan met het verhalen van de geschiedenis, mythes en ophelderingen.

Guided tasting Session 1 + 2

Nadien gingen we van start met een eerste proefmarathon van 30 wijnen. Master of Wine Sarah Heller had een mooie selectie gemaakt en samen met Master of Wine Andrea Lonardi proefden we de wijnen, werden ze geologisch en geografisch gekaderd en deelden ze hun proefondervindingen zodat we ons deze eigen konden maken voor de praktische proef tijdens het examen.
Zorgen dat je het speedy tempo kon volgen werd al snel duidelijk want tijd om oeverloos te discussiëren was er nu eenmaal niet. De aandacht kon geen moment ontsnappen.
De eerste twee wijnen proefden we blind en werd er ons gevraagd welke druif(ven) we proefden en welke DOC(G) we in het glas hadden.

We proefden volgende selectie:

  1. Inama Soave Classico DOC ‘I Palchi Foscarino Grande Cuvée’ 2021 (47,50 € – Niet in België)
  2. Montalbera Rucché di Castagnole Monferrato DOCG ‘Laccento’ 2022 (13,80 € – Niet in België)
  3. Cave Mont Blanc Vallée d’Aoste DOC Blanc de Morgex et de La Salle ‘Vini Estremi’ 2022 (15,20 € – Niet in België)
  4. Broglia Gavi DOCG Del Comune di Gavi ‘Bruno Broglia’ 2019 (21,25 € – J&W Wines)
  5. Suavia Bianco Veronese IGT Trebbiano di Soave ‘Massifitti’ 2020 (17,90 € – Magnus)
  6. Le Morette Lugana DOC ‘Mandolara’ 2022 (13,80 € – Bevovini)
  7. Tenute San Sisto Verdicchio dei Castelli di Jesi DOC Classico Superiore ‘Massaccio’ 2021 (15,20 € – Niet in België)
  8. Cantine Provima Verdicchio di Matelica Riserva DOCG ‘90° Anniversario’ 2019 (25 € – Niet in België)
  9. Tornatore Etna DOC Bianco ‘Pietrarizzo’ 2021 (29,35 € – Bovino)
  10. Terlan Alto Adige DOC Pinot Bianco ‘Tradition’ 2023 (22,50 € – De Heerlyckheid)
  11. La Colombera Colli Tortonesi DOC Timorasso Derthona ‘Il Montino’ 2021 (30 € – Pura Passione)
  12. Angelo Negro Roero Arneis DOCG Riserva ‘Perdaudin’ 2021 (17 € – Niet in België)
  13. Marco Felluga Collio DOC Pinot Grigio ‘Mongris’ 2022 (16,90 € – Wijnkennis)
  14. Livio Felluga Friuli Colli Orientali DOC Friulano 2022 (28 € – Licata)
  15. Elvio Cogno Langhe DOC Nascetta del Comune di Novello ‘Anas-cëtta’ 2022 (25 € – Niet in België)
  16. Tramin Alto Adige DOC Gewürztraminer ‘Nussbaumer’ 2022 (28,90 € – Bovino)
  17. Fratelli Alessandria Verduno Pelaverga DOC ‘Speziale’ 2022 (18,90 € – Wijnkennis)
  18. Cantina Girlan Alto Adige DOC Schiava ‘Gschleier’ 2022 (19,90 € – Niet in België)
  19. Hic et Nunc Grignolino del Monferrato Casalese DOC ‘Altromondo’ 2022 (18 € – Niet in België)
  20. Balbiano Freisa di Chieri DOC ‘Vigna villa della Regina’ 2018 (24 € – Niet in België)
  21. Valle dell’Acate Vittoria DOC Frappato ‘Il Frappato’ 2022 (18,90 € – Wijnkennis)
  22. Tasca d’Almerita Tenuta Tascante Etna DOC Rosso Contrada Pianodario 2020 (49,30 € – Rainieri)
  23. Grosjean Vins Valle d’Aosta Cornalin ‘Vigne Rovettaz’ 2022 (24 € – Niet in België)
  24. Ar.Pe.Pe. Valtellina Superiore DOCG Sassella Riserva ‘Rocce Rosse’ 2016 (75 € – Niet in België)
  25. Balgera Sforsato di Valtellina DOCG ‘Solstizio’ 2015 (46 € – Niet in België)
  26. Produttori del Barbaresco Barbaresco DOCG 2020 (33 € – Vino di Augusto)
  27. G.D. Vajra Barolo DOCG ‘Bricco delle Viole’ 2020 (75 € – Caves de France)
  28. Comm. G.B. Burlotto Barolo DOCG ‘Acclivi’ 2019 (190 € – Niet in België)
  29. Marchesi di Barolo Barolo DOCG ‘Sarmassa’ 2019 (82 € – Niet in België)
  30. Parusso Barolo DOCG ‘Perarmando’ 2020 (52 € – Licata)

Masterclass Montefalco

Na een snelle lunch en een welgekomen pauze gingen we in de latere namiddag verder met Umbria waar Paolo Bartolini (president of the ConsorzioTutela Vini Montefalco) ons de witte van Trebbiano Spoletino en de rode op Sagrantino gebaseerde wijnen leerde kennen en proeven.
Montefalco Bianco DOC, Spoletino DOC, Montefalco Rosso DOC en uiteraard Montefalco Sagrantino DOCG flessen werden geopend en geproefd! Na het stevige Barolo einde van de vorige proefsessie gingen we dus voor de meest tanninerijke Italiaanse druif: welkom Sagrantino!

  1. Tenuta Alzatura Montefalco DOC Bianco ‘Aria di Casa’ 2021 (21,70 € – Niet in België)
  2. Le Cimate Spoleto DOC Trebbiano Spoletino Superiore ‘Del Cavalier Bartoloni’ 2020 (22 € – Niet in België)
  3. Colle Ciocco Montefalco Rosso DOC 2020 (16,90 € – Innamorato del Vino)
  4. Antonelli Montefalco DOC 2019 (16 € – te koop op diverse locaties in België)
  5. Scacciadiavoli Montefalco Sagrantino DOCG 2018 (28 € – Te koop op diverse locaties in België)
  6. Tenuta Bellafonte Montefalco Sagrantino DOCG ‘Collenottolo’ 2016 (36 € – Entrepôt du vin)

Masterclass Italian Signature wines Academy

De dag werd afgesloten met een laatste proefsessie van ISWA. Dit staat voor Italian Signature Wines en ze groeperen 9 vooraanstaande domeinen die enkel voor de hoogste kwaliteit gaan en bovendien allen familiebedrijven zijn. De huidige generatie eigenaars van de domeinen waren allen persoonlijk aanwezig om ons hun filosofie en wijnen te delen.
Het werd een mooie afsluiter van een goed gevulde dag!

De domeinen presenteerden volgende van hun wijnen:

  1. Villa Sandi Valdobbiadene Prosecco Superiore di Cartizze DOCG Spumante Brut Millesimato ‘La Rivetta’ 2023 (37 € – Wijnkennis)
  2. Bellavista Franciacorta DOCG Brut Millesimato ‘Teatro La Scala’ 2019 (55 € – Niet in België)
  3. Planeta Etna DOC Bianco Contrada Taccione 2022 (23 € – Niet in België)
  4. Feudi di San Gregiorio Greco di Tufo DOCG Riserva ‘Cutizzi’ 2022 (20 € – Licata)
  5. Masciarelli Colline Teatine IGT Cabernet Sauvignon ‘Marina Cvetic’ 2015 (51 € – Wijnkennis)
  6. Frescobaldi Brunello di Montalcino DOCG ‘Castelgiocondo’ 2018 (55 € – Altavina)
  7. Fontanafredda Barolo DOCG ‘Propietà in Fontanafredda’ 2019 (63 € – Niet in België)
  8. Arnaldo Caprai Montefalco Sagrantino DOCG ‘Venticinque Anni’ 2020 (75 € – Licata)
  9. Allegrini Amarone della Valpolicella DOCG Classico 2020 (80 € – Licata)

Gewapend met een flesje Lessini Durello Spumante (Epoche 2021 Dossagio Zero van Muni) en een afhaalpizza sloot ik me op in mijn hotelkamer en nam de boeken en de vele notities ter hand om toch nog 1% slimmer te worden… Een ritueel dat de volgende avonden herhaald zou worden.