Toscane | Bottle Case

Chianti Classico UGA Castellina – De ruggengraat van Chianti Classico!

Posted on maart 30, 2025 by Bottle Case

In onze serie UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Ditmaal richten we onze aandacht op de UGA Castellina, de grootste en meest dichtbeplante regio binnen Chianti Classico. Een gebied dat niet alleen uitblinkt in omvang, maar ook in diversiteit. Van historische kastelen tot moderne wijnhuizen, van steile heuvels tot glooiende valleien, Castellina herbergt een rijke variatie aan microklimaten en terroirs die de wijnen een breed palet aan expressies geven.

Castellina vormt een brug tussen de meer elegante en frisse wijnen van de hoger gelegen UGA’s, zoals Radda en Gaiole, en de krachtigere, robuuste stijlen van de zuidelijke zones zoals Castelnuovo Berardenga. Dankzij de grote verscheidenheid aan bodems en hoogtes kunnen de wijnen uit Castellina zowel finesse als structuur combineren, wat ze tot enkele van de meest complete en veelzijdige Chianti Classico’s maakt.

De UGA Castellina valt volledig samen met de grenzen van de gemeente Castellina in Chianti. Het is de UGA met de grootste oppervlakte aan wijngaarden binnen de Chianti Classico-appellatie, gevolgd door UGA San Casciano. In tegenstelling tot San Casciano is de verdeling van de wijngaarden in Castellina echter minder uniform, afhankelijk van het specifieke gebied. Dit resulteert in een onderscheid tussen verschillende zones binnen Castellina die unieke bijdragen leveren aan de algehele stijl van de wijnen.

Castellina UGA: De grootste en meest gevarieerde zone

Castellina ligt in het westelijke deel van de Chianti Classico-zone en beslaat een totale oppervlakte van 9.980 hectare (24.660 acres), waarvan 1.290 hectare (3.190 acres) is aangewezen voor Chianti Classico wijngaarden. Dit betekent dat maar liefst 19% van de regio beplant is met wijngaarden, wat Castellina de grootste UGA maakt binnen Chianti Classico. Naast wijnbouw beslaat de regio ook een aanzienlijke oppervlakte aan olijfgaarden, namelijk 750 hectare.

De wijngaarden bevinden zich op hoogtes variërend van 200 tot 500 meter boven zeeniveau, met aanzienlijke microklimatische verschillen binnen het gebied. Dit resulteert in een diverse stijl van wijnen, waarbij wijnen uit de hoger gelegen wijngaarden meer frisheid en elegantie vertonen, terwijl wijnen uit de lager gelegen delen krachtiger en rijper zijn. De combinatie van deze factoren zorgt ervoor dat Castellina een brede waaier aan expressies biedt binnen Chianti Classico.

Wat Castellina onderscheidt van andere UGA’s is de combinatie van een breed scala aan geologische formaties en een evenwichtige verdeling van wijngaarden en bossen. De regio kent zowel sterk beboste gebieden als open, zonovergoten heuvels, wat zorgt voor een grote variatie in terroir en wijnstijlen. De bodems variëren van steenachtige Sillano-bodems op de hogere hellingen tot kleirijke lacustriene afzettingen in de lager gelegen delen.

De diversiteit in hoogte, bodems en blootstelling aan zonlicht creëert een dynamisch wijnlandschap waarin verschillende stijlen Chianti Classico kunnen gedijen. De noordelijke zones van Castellina, grenzend aan Radda en Gaiole, produceren doorgaans wijnen met een uitgesproken frisheid en tanninerijke structuur. In het zuidwesten, in gebieden zoals Pomona en Casina di Cornia, zijn de bodems rijker aan klei, wat resulteert in vollere en zachtere wijnen.

Deze verscheidenheid maakt Castellina een van de meest veelzijdige en dynamische UGA’s binnen de appellatie, met wijnen die zowel jong gedronken kunnen worden als uitstekend kunnen rijpen.

De geografie van UGA Castellina

Castellina wordt gekenmerkt door een gevarieerd landschap, met een mix van glooiende heuvels, dichte bossen en diverse bodemsoorten. Volgens klimaatdata is Castellina gemiddeld de koudste stad binnen de Chianti Classico-zone, althans onder de gemeentelijke centra. Dit wordt verklaard door de hoogte en de open blootstelling aan winden. Het is echter belangrijk om niet te snel conclusies te trekken, aangezien de UGA Castellina niet alleen de wijngaarden rond het dorp omvat, maar het volledige grondgebied van de gemeente bestrijkt.

De gemeente is in wezen verdeeld in twee zeer verschillende gebieden. Links van de panoramische weg die van San Donato in Poggio naar Fonterutoli loopt, ligt een landschap dat wordt gekenmerkt door dichte bossen en een beschutte ligging in het binnenland van de Chianti regio. Rechts van deze weg opent het landschap zich juist, met ononderbroken uitzichten van Monte Amiata tot Monte Albano. Hier is een bijna gelijke verdeling tussen wijngaarden en bossen.

De grote hoogteverschillen binnen Castellina spelen een belangrijke rol in de microklimaten. De verschillen tussen de hoogste en laagste punten bedragen gemiddeld meer dan 300 meter, wat leidt tot duidelijke variaties in temperatuur, windstromen en rijpingstijden van de druiven. Dit heeft een grote invloed op de diversiteit van de wijnen binnen de regio.

Ten oosten van de provinciale weg die San Donato in Poggio met Fonterutoli verbindt, bevinden de wijngaarden zich voornamelijk rond het dorpje La Piazza. Hier zijn de bodems bijna gelijk verdeeld tussen de Sillano-formatie en Alberese, wat de wijnen een mooie balans geeft tussen mineraliteit en structuur.

In het westelijke deel van deze provinciale weg ligt een van de meest dicht beplante gebieden van de appellatie, met een opvallend hoogteverschil en een breed scala aan geologische formaties. Wijngaarden tussen 300 en 500 meter boven zeeniveau groeien voornamelijk op bodems van de Sillano-formatie, terwijl de lager gelegen gebieden (tussen 200 en 300 meter) meer kleirijke bodems van lacustriene oorsprong hebben. In het noordwesten van Lilliano zijn deze bodems meer kleiig, terwijl ze in de rest van het gebied steniger zijn.

De zuidelijke strook van Castellina, eveneens gekenmerkt door lacustriene afzettingen, heeft doorgaans fijnere en kleirijke bodems. Dit verklaart het afgeronde en onderscheidende profiel van deze heuvels. Een uitzondering vormt het gebied rond Rencine, waar de geologische structuur een van de meest complexe is in de hele appellatie.

Landschapsvariaties brengen vaak ook geologische verschillen aan het licht. Over het algemeen betekenen hoger gelegen, bosrijke gebieden rotsachtige bodems, terwijl de lager gelegen, glooiende zones met sporadische vegetatie diepere, kleirijke bodems bevatten. De overgang tussen deze twee gebieden loopt grofweg langs de bergkam die Bibbiano, Lilliano en Macie met elkaar verbindt.

Terroir UGA Castellina: bodems en invloed op de wijnstijl

De bodems van Castellina zijn gevarieerd en spelen een belangrijke rol in de stijl van de geproduceerde wijnen. De belangrijkste bodemtypes zijn:

Sillano-formatie (stenen bodems op de hogere hellingen)
De Sillano-formatie bestaat uit compacte, brokkelige leisteen en is een van de bepalende bodems van de hoger gelegen wijngaarden in Castellina. Deze bodem heeft een uitstekende drainagecapaciteit, waardoor overtollig water snel wordt afgevoerd en wijnstokken dieper moeten wortelen om voedingsstoffen en vocht te vinden. Dit diepe wortelstelsel draagt bij aan de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven.
Bovendien zorgen de stenige structuren van de Sillano-bodem ervoor dat warmte gedurende de dag wordt opgeslagen en ’s nachts geleidelijk wordt afgegeven. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping van de druiven, wat essentieel is in een regio met aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Wijnen afkomstig van Sillano-bodems vertonen vaak een verfijnde structuur met levendige zuren en een lange, minerale afdronk, waardoor ze zich uitstekend lenen voor flesrijping.

Alberese (kalkrijke bodems in het noordoosten)
Alberese is een compacte, witte kalksteen die in het noordoostelijke deel van Castellina veel voorkomt. Deze bodem is rijk aan calciumcarbonaat en heeft een hoge reflecterende capaciteit, waardoor zonlicht optimaal wordt benut. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping van de druiven en bevordert de ontwikkeling van rijpe aroma’s zonder de frisheid te verliezen.
Door de harde en rotsachtige aard van Alberese kunnen wortels moeilijk doordringen, wat de wijnstokken dwingt om dieper te groeien op zoek naar water en voedingsstoffen. Dit zorgt voor een lagere opbrengst per plant, maar verhoogt de kwaliteit en intensiteit van de druiven. De wijnen die afkomstig zijn van Alberese bodems hebben een stevige tanninestructuur, een verfijnde mineraliteit en een lange, gelaagde afdronk.

Kleirijke bodems van lacustriene oorsprong (lager gelegen delen)
Deze bodems zijn ontstaan uit oude meerafzettingen en komen voor in de lager gelegen delen van Castellina. Ze zijn doorgaans rijk aan klei en mineralen, waardoor ze water goed vasthouden. Dit zorgt ervoor dat de druivenstokken een gelijkmatige watervoorziening hebben, wat leidt tot wijnen met een voller mondgevoel en een rijpere fruitexpressie.
De wijnen van deze bodems vertonen vaak zachtere tannine en een bredere, gestructureerde afdronk. Doordat klei de warmte goed vasthoudt, worden de druiven gelijkmatig rijp, wat bijdraagt aan een rijkere en meer geconcentreerde stijl van Chianti Classico. In de zuidelijke zones van Castellina, waar deze bodems overheersen, leveren ze krachtige wijnen op die uitstekend kunnen verouderen.

Kleiige en stenige bodems (voornamelijk in het noordwesten en rondom Lilliano)
Deze bodems vormen een combinatie van klei en gesteente en komen vooral voor in de noordwestelijke regio’s van Castellina. Door hun stenige aard zorgen ze voor een uitstekende drainage, terwijl het kleigehalte de vochtretentie in balans houdt. Dit geeft de wijnen een robuuste structuur, met een diepe, minerale kern en stevige tannine. Wijnen uit deze bodems hebben vaak een complexe smaakopbouw met lagen van rijp fruit, kruiden en een lange, krachtige afdronk. De combinatie van mineraliteit en kracht maakt ze ideaal voor langere rijping en ontwikkeling op fles.

Door deze gevarieerde bodemstructuur, gecombineerd met de hoogteverschillen, biedt Castellina een breed spectrum aan wijnstijlen. De wijnen uit Castellina staan bekend om hun brede mondgevoel, stevige tanninestructuur en heldere zuurgraad, waardoor ze uitstekend geschikt zijn voor veroudering.

Het klimaat: Warme Dagen, Koele Nachten en Evenwichtige Rijping

Het klimaat in Castellina is een mix van mediterrane warmte en continentale koelte. De hoge ligging van sommige wijngaarden zorgt voor aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht, wat bijdraagt aan een langzame en evenwichtige rijping van de druiven. Hierdoor ontwikkelen de wijnen intense aroma’s met behoud van een levendige frisheid en elegante structuur.

Door de invloed van hoogte en bodemdiversiteit kunnen de wijnen uit Castellina zowel jong genoten worden als goed rijpen in de fles. Ze kenmerken zich door een evenwichtige combinatie van kracht, fruit en verfijnde tannine.

Belangrijke producenten uit UGA Castellina

Castellina is de thuisbasis van een breed scala aan gerenommeerde producenten, van historische landgoederen tot moderne wijnhuizen die de diversiteit van het terroir in hun wijnen tot uiting brengen. Enkele prominente namen zijn:

Bibbiano – Dit historische wijnhuis dateert uit de 19e eeuw en ligt in het hart van Castellina. Bibbiano staat bekend om zijn elegante en traditionele Chianti Classico wijnen met een sterke expressie van Sangiovese. Hun Chianti Classico Gran Selezione Vigna del Capannino is een schoolvoorbeeld van kracht en verfijning, met diepe fruittonen en een lange, minerale afdronk.
Casina di Cornia – Een kleinschalige producent met een sterke focus op biologische wijnbouw. Dit familiebedrijf produceert ambachtelijke wijnen die het terroir van Castellina op pure wijze weerspiegelen. De Chianti Classico Riserva van Casina di Cornia wordt gekenmerkt door zijn balans tussen structuur en frisheid, met aroma’s van kersen, tabak en kruiden.
Castellare di Castellina – Een van de meest gerespecteerde producenten in de regio, bekend om zijn indrukwekkend portfolio aan wijnen. Hun vlaggenschipwijn, I Sodi di S. Niccolò, is een van de meest iconische Super Tuscans, een blend van Sangiovese en Malvasia Nera die complexiteit, elegantie en een uitzonderlijk rijpingspotentieel biedt.
Famiglia Cecchi (Villa Cerna en Villa Rosa) – Cecchi is een van de grotere producenten in Castellina en combineert traditie met innovatie. De Villa Cerna Chianti Classico Riserva is een krachtige wijn met een rijke structuur en tonen van rijp rood fruit, kruiden en subtiele houtinvloeden, terwijl de Villa Rosa Gran Selezione de finesse en elegantie van Sangiovese benadrukt.
Lilliano – Een historische wijnmakerij met een sterke reputatie voor gestructureerde en evenwichtige wijnen. De Chianti Classico Gran Selezione van Lilliano toont diepe aroma’s van donker fruit, specerijen en een mooie tanninestructuur, perfect geschikt voor flesrijping.
Piemaggio – Dit wijnhuis ligt in de heuvels van Castellina en staat bekend om zijn krachtige en gestructureerde wijnen. De Le Fioraie Chianti Classico Riserva is een expressieve wijn met aroma’s van rijpe kersen, viooltjes en een stevige tanninestructuur die hem een uitstekend rijpingspotentieel geeft. Vooraleer ik met dit artikel van start ging heb ik hun 2016 uit onze kelder gehaald en geopend. Straks, in de latere namiddag, ga ik dit flesje rustig soldaat maken! Ideaal om een zondag af te sluiten.
Pomona – Een boutique wijnhuis dat zich richt op authentieke Chianti Classico wijnen met minimale interventie. De Chianti Classico Riserva Pomona is een elegant voorbeeld van hun filosofie, met een delicate balans tussen frisheid en rijpheid en een lange minerale afdronk.
Rocca delle Macìe – Een belangrijke speler in de regio met een breed scala aan expressieve wijnen. Hun Chianti Classico Gran Selezione Sergio Zingarelli is een eerbetoon aan de familie erfenis en biedt een krachtige, gestructureerde stijl met verfijnde tonen van kersen, kruiden en leer.
Rodano – Een producent die bekend staat om zijn diepe, complexe en terroir-gedreven wijnen. De Chianti Classico Riserva Viacosta is een prachtige uitdrukking van het Castellina terroir, met een rijke concentratie, een stevige ruggengraat en elegante kruidige tonen.

Waarom je Chianti Classico UGA Castellina moet proeven

Met zijn rijke geschiedenis, gevarieerde bodems en grote hoogteverschillen biedt Castellina een van de meest complete en gelaagde expressies van Chianti Classico. De combinatie van frisheid, structuur en rijpheid maakt deze wijnen zowel jong als na jaren flesrijping interessant.

Hoewel de officiële UGA-aanduiding voor Castellina nog niet op de markt beschikbaar is, weerspiegelen de wijnen die hier worden geproduceerd al jarenlang de unieke kenmerken van het terroir. Van de hooggelegen wijngaarden met hun frisse zuren en verfijnde structuur tot de vollere, krachtigere expressies uit de lager gelegen kleibodems: Castellina biedt een breed spectrum aan stijlen die zowel toegankelijk als diepgaand zijn.

De toekomst van deze UGA ziet er veelbelovend uit. Zodra de eerste officieel gelabelde wijnen op de markt komen, zal Castellina zich nog sterker profileren binnen de Chianti Classico Gran Selezione appellatie. Tot die tijd is het vooral een kwestie van verkennen: de regio biedt nu al wijnen met een breed smaakpalet, variërend van fris en elegant tot vol en krachtig. Of je nu houdt van levendige zuren of een stevige structuur, Castellina heeft een stijl die bij elke liefhebber past.

In deze reeks zijn reeds verschenen:

Filed under: Vini Italiani | Tagged: Alberese, bibbiano, casina di cornia, castellare di castellina, castellina, castellina in chianti, Chianti, chianti classico, firenze, Italian wine ambassador, lilliano, piemaggio, pomona, rocca delle macie, rodano, Sangiovese, siena, sillano, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, villa cerna, villa rosa, wijn, wijnkennis | 5 Comments »

Chianti Classico UGA Gaiole – Het ruige hart van Chianti Classico

Posted on maart 23, 2025 by Bottle Case

In onze serie UGA ‘Classificatie revisted’ duiken we dieper in de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Deze week verkennen we Gaiole, een van de meest emblematische gebieden binnen de appellatie. Hier, te midden van ongerepte bossen, steile heuvels en historische kastelen, vinden we het ruige hart van Chianti Classico. Gaiole staat bekend om zijn kracht, structuur en elegantie.

Gaiole UGA: Een uitgestrekt en historisch gebied

Gaiole ligt in het noordoostelijke deel van de Chianti Classico, ingeklemd tussen Radda en Castelnuovo Berardenga. Het gebied beslaat een aanzienlijke oppervlakte van 12.900 hectare, waarvan 780 hectare is beplant met wijngaarden (11,2% van het totaal). Dit maakt Gaiole niet alleen de grootste UGA qua oppervlakte, maar ook een van de meest gevarieerde regio’s binnen Chianti Classico.

Gaiole heeft een lange geschiedenis als wijnbouwgebied, mede dankzij de invloed van oude aristocratische families zoals de Ricasoli’s. Het Castello di Brolio, eigendom van de familie Ricasoli, is een van de iconische kastelen die niet alleen het landschap domineren, maar ook een sleutelrol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de Chianti-formule. Hier werd in de 19e eeuw de basis gelegd voor wat we nu kennen als Chianti Classico.

Ondanks deze rijke geschiedenis bleef Gaiole lange tijd minder toegankelijk dan andere UGA’s zoals Greve en San Casciano. De afgelegen ligging en het ruige landschap maakten investeringen minder vanzelfsprekend, waardoor het gebied niet direct dezelfde bekendheid genoot als sommige andere zones binnen Chianti Classico. Toch heeft Gaiole zich door de eeuwen heen weten te ontwikkelen tot een van de meest gewaardeerde regio’s binnen de appellatie. Dit is te danken aan het indrukwekkende terroir en de toewijding van gepassioneerde wijnmakers, die erin geslaagd zijn wijnen te produceren met een unieke combinatie van kracht, elegantie en diepgang.

De geografie van UGA Gaiole

Gaiole in Chianti, samen met Greve, is een van de weinige gemeentes binnen Chianti Classico die in een vallei ligt en niet op een heuveltop. Door zijn ligging in een kom aan de voet van de Monti del Chianti is Gaiole een van de koelere plekken binnen de appellatie. Dit klimaat draagt bij aan de frisheid en lange rijping van de druiven.

In tegenstelling tot Greve, dat praktisch omringd is door wijngaarden, heeft de vallei van Gaiole minder wijnstokken dan andere delen van de gemeente. Toch bevinden zich hier enkele historisch prestigieuze wijngaarden, vooral in de uitgestrekte zone tussen Vertine en San Donato in Perano. Dit gebied reikt tot aan de grens met Radda in Chianti en strekt zich uit richting de Gaiole-vallei.

Vanaf Vertine loopt een langgerekte heuvelrug die geassocieerd kan worden met het dorp Lecchi in Chianti. Hoewel dit gebied op het eerste gezicht nauwelijks met wijngaarden beplant lijkt, herbergt het in de hogere delen tal van prestigieuze wijngaarden. Binnen deze zone bevinden zich topdomeinen zoals Ama, Montebuoni, San Polo in Rosso, Galenda en La Mandria. Hier vinden we ook het langgerekte plateau van San Sano, dat een bijzondere wijnbouwlocatie vormt.

Kijkend naar de Monti del Chianti in de verte, zien we de wijngaarden rondom Castagnoli, met een vallei die zich uitstrekt tussen San Martino al Vento, Rietine en het dorp Castagnoli. Hier zijn de wijngaarden voornamelijk op de zuidelijke hellingen aangeplant, wat bijdraagt aan de optimale rijping van de druiven.

Aan de horizon, aan de linkerkant van het panoramische uitzicht, bevinden zich Cacchiano en Castello di Brolio, historische monumenten die als oriëntatiepunten dienen voor de omliggende wijngebieden. Hoewel de Monti-zone op afstand veel gelijkenissen vertoont met Castagnoli en Lecchi, zowel qua hoogte als bosrijkheid, is het terroir fundamenteel anders. In veel opzichten lijkt het meer op de heuvels van Castelnuovo Berardenga, en dan vooral de regio rondom San Gusmé.

Starda en Fietri zijn twee bijzonderheden binnen Gaiole. Starda ligt afgelegen in de Monti del Chianti, omgeven door bossen, maar biedt tegelijkertijd een weids uitzicht over de Arno-vallei. Hoewel het slechts een klein aantal wijngaarden herbergt, is de ligging uniek. Fietri, daarentegen, bevindt zich dichter bij Castelnuovo Berardenga en de Crete Senesi. De wijngaarden van Stignano en San Vincenti, die bij Fietri horen, profiteren van een meer open ligging met zicht op Monte Amiata in de verte. Deze geografische kenmerken zorgen voor wijnen met een eigen karakter en een subtiele invloed van hun specifieke microklimaten.

Terroir UGA Gaiole: Bodems en invloed op de wijnstijl

Gaiole heeft een complexe bodemsamenstelling die een directe invloed heeft op de stijl van de wijnen:

Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur

Alberese is de dominante bodemsoort in Gaiole en speelt een cruciale rol in het karakter van de wijnen uit deze UGA. Deze compacte, witte kalksteen, rijk aan calciumcarbonaat, zorgt voor een uitstekende drainage. Hierdoor moeten de wijnstokken diep wortelen om water en voedingsstoffen te bereiken, wat leidt tot een lage opbrengst maar een hoge concentratie aan aroma’s en zuren in de druiven.
Een van de belangrijkste kenmerken van alberese is de hoge reflecterende capaciteit. Het witte gesteente weerkaatst zonlicht, waardoor de druiven gelijkmatiger rijpen en zowel frisheid als rijpheid behouden blijft.

De invloed van alberese is vooral merkbaar in de hoger gelegen wijngaarden van Gaiole, zoals in Monti del Chianti en de zone tussen Castagnoli en Rietine. Hier leveren de arme, rotsachtige bodems wijnen op met een gespierde structuur, lange afdronk en een opmerkelijke complexiteit. Deze wijnen hebben vaak een florale en kruidige neus, met tonen van viooltjes, wilde bessen en subtiele aardse ondertonen.
In de lager gelegen gebieden van Gaiole, waar alberese wordt gecombineerd met andere bodemsoorten zoals mariene sedimenten, vertonen de wijnen een vollere textuur en een diepere fruitexpressie, maar behouden ze nog steeds de frisheid en elegantie die kenmerkend zijn voor deze ondergrond.

Macigno: finesse en frisheid

Macigno, een kwartsrijke zandsteen, komt voor in een geïsoleerde strook van Gaiole in Chianti tot Castagnoli en Castello di Brolio. Dit gesteente, ontstaan uit oude sedimentlagen die onder hoge druk zijn samengeperst, heeft een uitstekende drainagecapaciteit en een lage vruchtbaarheid. Hierdoor moeten wijnstokken diep wortelen om voedingsstoffen en water te bereiken, wat bijdraagt aan de concentratie en complexiteit van de druiven.
De invloed van macigno op de wijnen uit Gaiole is merkbaar in hun verfijnde structuur en levendige zuurgraad. De wijnen die op deze bodems worden geproduceerd, hebben vaak een lichte, elegante tanninestructuur en een uitgesproken frisheid. Dit maakt ze bijzonder geschikt voor lange rijping en geeft ze een verfijnde balans tussen fruit, kruidigheid en mineraliteit.

In de hoger gelegen wijngaarden, zoals rond Castagnoli en de zuidelijke hellingen van Brolio, dragen de macigno bodems bij aan wijnen met een opmerkelijke finesse en een subtiele florale en kruidige expressie. De combinatie van de goed doorlatende structuur en de relatief arme bodem zorgt voor elegante Chianti Classico wijnen met een uitgesproken terroir-expressie en een levendige, aanhoudende afdronk.

Mariene zandformaties en fluviatiele terrassen: ziltige mineraliteit en soepele structuur

Mariene zandformaties en fluviatiele terrassen zijn voornamelijk te vinden in het zuiden van Gaiole, vooral in de Monti del Chianti zone. Deze bodems zijn gevormd door oude zee afzettingen en bevatten vaak fossiele resten en kalkrijke sedimenten. Ze hebben een losse, goed doorlatende structuur, wat zorgt voor een uitstekende waterafvoer en een diepe wortelgroei van de wijnstokken.
Wijnstokken die op deze bodems groeien, produceren druiven met een opvallende balans tussen rijpheid en frisheid. De wijnen hebben een subtiele ziltige toets en een zachte, ronde tanninestructuur, wat ze toegankelijker maakt in hun jeugd zonder in te boeten op diepgang en complexiteit.

De invloed van deze bodemsoorten is vooral merkbaar in de wijnen uit het zuidelijke deel van Gaiole, waar de mariene sedimenten bijdragen aan een elegante, bijna zijdeachtige textuur en een lange, minerale afdronk. De combinatie van deze bodems met de warme temperaturen van Monti del Chianti resulteert in wijnen die een unieke mix van kracht en finesse vertonen, met een verfijnde aromatische expressie van rijp rood fruit, kruiden en subtiele florale tonen.

De invloed van de Monti del Chianti

De Monti del Chianti speelt een cruciale rol in het klimaat en de bescherming van de wijngaarden in Gaiole. Dit gebergte vormt een natuurlijke barrière tegen koude winden uit het noorden en creëert een beschut microklimaat dat gunstig is voor de rijping van de druiven. Dankzij deze beschermende functie worden extreme temperatuurschommelingen gematigd, wat resulteert in een stabieler groeiseizoen met een geleidelijke rijping van de druiven.
Daarnaast beïnvloedt de Monti del Chianti het neerslagpatroon in Gaiole. De bergen vangen een aanzienlijk deel van de regenval op, waardoor de wijngaarden in de lagere zones profiteren van een beter gereguleerde waterhuishouding. Dit draagt bij aan de consistentie van de wijnen en voorkomt overmatige waterstress bij de wijnstokken.
De invloed van dit gebergte is vooral merkbaar in de balans tussen frisheid en structuur in de wijnen van Gaiole. Door de gematigde temperaturen behouden de wijnen een levendige zuurgraad, terwijl de combinatie van hoogteverschillen en bodemsamenstelling zorgt voor diepe, complexe aroma’s. Dit maakt de wijnen uit Gaiole bijzonder geschikt voor rijping en geeft ze een elegant en gestructureerd karakter.

Belangrijke producenten uit UGA Gaiole

Gaiole herbergt enkele van de meest gerenommeerde producenten binnen Chianti Classico. Enkele noemenswaardige namen zijn:

Gaiole herbergt enkele van de meest gerenommeerde producenten binnen Chianti Classico. Elk wijnhuis heeft zijn eigen interpretatie van het terroir, wat leidt tot wijnen met unieke kenmerken.

Badia a Coltibuono – Een historisch wijndomein dat bekendstaat om zijn traditionele aanpak en elegante wijnen. Hun Chianti Classico Riserva is een prachtig voorbeeld van klassieke Chianti-stijl.
Barone Ricasoli – Castello di Brolio – De grondlegger van de Chianti-formule en een toonaangevend domein in Gaiole. De Chianti Classico Gran Selezione Colledilà behoort tot de topwijnen van het huis.
Carpineta Fontalpino – Een producent die bekendstaat om zijn innovatieve benadering van Chianti Classico. De Chianti Classico Gran Selezione Vigna Dofana is hun uithangbord.
Castello di Ama – Een icoon binnen Chianti Classico met wijnen die de complexiteit van Gaiole perfect weerspiegelen. San Lorenzo Gran Selezione heeft internationale faam verworven.
Dievole – Een wijnhuis dat zich richt op terroirexpressie en elegantie. Hun Chianti Classico Riserva Novecento stelt nooit teleur.
Riecine – Een producent met een sterke focus op biodynamische wijnbouw, waarbij hun Chianti Classico de puurste expressie van Sangiovese biedt.
Rocca di Castagnoli – Een van de oudste domeinen in Gaiole met een rijke geschiedenis. Hun Chianti Classico Riserva Poggio a’ Frati is een elegante en gestructureerde wijn.
Rocca di Montegrossi – Een producent met een moderne visie en wijnen van uitzonderlijke diepgang en structuur. Hun Chianti Classico Vigneto San Marcellino is een schoolvoorbeeld van de kracht van Gaiole.
San Giusto a Rentennano – Beroemd om zijn krachtige en tegelijkertijd verfijnde wijnen. Momenteel ben ik volop aan het genieten van hun Chianti Classico Riserva Le Baroncole 2019. Het is een waardig gezelschap tijdens het opzoekwerk en het schrijven van dit artikel.

Waarom je Chianti Classico UGA Gaiole moet proeven

Wie op zoek is naar een Chianti Classico met diepgang, structuur en rijpingspotentieel, vindt in Gaiole een unieke combinatie van kracht en elegantie. De wijnen uit deze UGA onderscheiden zich door hun minerale finesse, stevige tannine en expressieve fruittonen. Ze zijn niet alleen gastronomisch veelzijdig, maar ook wijnen die met de jaren prachtig evolueren.

Dankzij de variatie in hoogte, bodemsoorten en microklimaten biedt Gaiole een breed scala aan wijnen, van frisse, elegante stijlen tot intens geconcentreerde en diep gestructureerde exemplaren. De balans tussen rijp fruit, levendige zuren en robuuste tannine maakt deze wijnen zowel op jonge leeftijd aantrekkelijk als op lange termijn complex en verfijnd.

Voor wie zich verder wil verdiepen in de wereld van Chianti Classico, is Gaiole een niet te missen bestemming. De combinatie van historische kastelen, adembenemende landschappen en topwijnmakers maakt een bezoek aan deze regio een onvergetelijke ervaring. Uiteraard is een stop bij de lokale producenten met een proeverij van deze wijnen een absolute must.

In deze reeks zijn reeds verschenen:

Filed under: Vini Italiani | Tagged: Alberese, badia a coltibuono, barone ricasoli, carpineta fontalpino, castello di ama, castello di brolio, Chianti, chianti classico, dievole, firenze, gaiole, gaiole in chiant, Italian wine ambassador, macigno, monti del chianti, riecine, rocca di castagnoli, rocca di montegrossi, san giusto a rentenano, Sangiovese, siena, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, wijn, wijnkennis | 6 Comments »

Chianti Classico UGA Vagliagli – Eigenzinnigheid troef!

Posted on maart 16, 2025 by Bottle Case

In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. We blijven in het dorpje Castenuovo Berardenga waar we de linkervleugel van de ‘vlinder’ Vagliagli gaan ontdekken. Een gebied met een eigenzinnig karakter binnen de Chianti Classico-appellatie. De weg kronkelt langs olijfgaarden en glooiende wijngaarden, terwijl cipressen en middeleeuwse dorpjes het landschap sieren. Hier, in het grensgebied tussen Castellina en Siena, bevindt zich een van de meest veelzijdige terroirs van Chianti Classico: de UGA Vagliagli.

Vagliagli UGA : Een afgebakend en gevarieerd gebied

Vagliagli ligt binnen de gemeente Castelnuovo Berardenga, ten westen van de Chianti Classico-zones Gaiole en Radda. Sinds 2023 heeft het de officiële status van Unità Geografiche Aggiuntive (UGA), wat de erkenning van zijn specifieke terroir onderstreept. De regio onderscheidt zich door een variatie in bodems, een iets warmer klimaat en hoogteverschillen die bijdragen aan de diversiteit van de wijnen.

Met een totale oppervlakte van 6.090 hectare, waarvan 640 hectare bestemd is voor Chianti Classico-wijngaarden (9,4% van het totaal), behoort Vagliagli tot de middelgrote UGA’s binnen de appellatie. Vagliagli UGA maakt deel uit van Castelnuovo Berardenga, dat op een kaart de vorm heeft van de vleugels van een vlinder: Vagliagli vormt de linkervleugel, terwijl Castelnuovo Berardenga UGA de rechtervleugel is.

Binnen Vagliagli zijn er zeven te onderscheiden zones: Dievole/Selvole, Pievasciata, Geggiano/Catignano, Pontignano, Quercegrossa, Petroio/Mocenni en Corsignano. Dit gebied heeft een complexere geologie dan Castelnuovo Berardenga, met bodems die worden gedomineerd door alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Het klimaat is hier over het algemeen warmer dan in de naburige oostelijke regio’s, met een rijpingsperiode die vijf dagen tot een week eerder begint. Dit zorgt ervoor dat de wijnen uit Vagliagli vaak een zachtere tanninestructuur hebben en een rijpere fruitexpressie tonen.

De geografie van UGA Vagliagli

Wie Vagliagli binnenrijdt via de onverharde weg vanuit Castellina in Chianti, merkt een opvallende verandering in het landschap. De ruige, beboste omgeving van het Chianti Classico binnenland maakt langzaam plaats voor een zachter, bijna mediterraan landschap. Deze overgang lijkt op het eerste gezicht abrupt, maar is in werkelijkheid een geleidelijk proces.

Het gebied rondom Aiola en Dievole vertoont nog veel gelijkenissen met de meer binnenlandse zones van Radda en Gaiole. Evenzo sluit het gebied rond Mocenni naadloos aan op Casa Frassi, dat op zijn beurt deel uitmaakt van het uitgestrekte landschap van Castellina in Chianti, met Fonterutoli als belangrijk referentiepunt.

De hoogtes in Vagliagli nemen geleidelijk af richting het zuiden, wat bijdraagt aan de uniforme uitstraling van het landschap. Wie de route van Vagliagli naar Pievasciata en vervolgens naar Pianella aflegt, ervaart een consistente hoogte van ongeveer 400 meter boven zeeniveau. Dit is hoger dan men zou verwachten en draagt bij aan de evenwichtige rijping van de druiven in deze UGA.

Terroir UGA Vagliagli: Bodems en invloeden op de wijnstijl

Vagliagli heeft een gevarieerde bodemstructuur die bijdraagt aan de diversiteit van de wijnen. De belangrijkste bodemtypes in deze regio zijn alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Deze bodems beïnvloeden de waterhuishouding, voedingsstoffenopname en uiteindelijk de stijl van de wijnen die hier worden geproduceerd.

Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur

Alberese is een compacte, witte kalksteen die een groot deel van de bodemstructuur in Vagliagli bepaalt. Deze rotsachtige ondergrond, rijk aan calciumcarbonaat, zorgt voor een goede drainage, waardoor wijnstokken diep moeten wortelen om water en voedingsstoffen te bereiken. Dit stimuleert de ontwikkeling van geconcentreerde druiven met een uitgesproken terroirexpressie.

Alberese heeft daarnaast een hoge reflecterende capaciteit, waardoor zonlicht wordt teruggekaatst op de druiven. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping en bevordert de ontwikkeling van rijpe aroma’s zonder de frisheid te verliezen. Door de compacte aard van de bodem kunnen wortels moeilijk doordringen, wat de opbrengst verlaagt maar de kwaliteit en intensiteit van de druiven verhoogt.

Macigno: finesse en frisheid

Macigno, een kwartsrijke zandsteen, komt in Vagliagli voor in hoger gelegen wijngaarden. Dit gesteente, ontstaan uit oude sedimentlagen die onder druk zijn samengeperst, heeft een goed doorlatende structuur en een lage vruchtbaarheid. Hierdoor moeten wijnstokken diep wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven bevordert.

Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie

Sillano is een compacte vorm van leisteen die in Vagliagli voorkomt en rijk is aan mineralen. Deze bodem, vaak in combinatie met klei, heeft een uitstekende drainagecapaciteit, wat essentieel is in een klimaat waar droge zomers voorkomen. De rotsachtige structuur dwingt de wijnstokken diep te wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven versterkt.

Mariene zandformaties: ziltige mineraliteit en soepele structuur

Mariene zandformaties in Vagliagli zijn ontstaan uit oude zeeafzettingen en bevatten vaak fossiele resten en kalkrijke sedimenten. Dit bodemtype heeft een uitstekende drainage en een relatief losse structuur, wat resulteert in goed geventileerde wortelzones en gelijkmatige rijping van de druiven.

De geologische diversiteit, in combinatie met het iets warmere klimaat van Vagliagli, zorgt ervoor dat de wijnen hier een evenwichtige balans hebben tussen frisheid, structuur en rijpheid. De wijnen zijn minder tanninerijk dan die van sommige naburige UGA’s, maar hebben een rijpere en zachtere fruitkern, wat ze toegankelijker maakt in hun jeugd zonder in te boeten op complexiteit en rijpingspotentieel.

Het klimaat: balans tussen warmte en frisheid

Het klimaat in Vagliagli is een samenspel van mediterrane invloeden en de hoogteverschillen binnen de regio. De nabijheid van Siena en de open ligging naar het westen zorgen voor meer zonuren en een iets hogere gemiddelde temperatuur dan in de meer centraal gelegen Chianti Classico-zones. Toch zorgen de heuvels en de oostelijke winden voor voldoende verkoeling, wat de frisheid in de wijnen behoudt.

Dankzij deze klimatologische factoren kunnen de druiven optimaal rijpen, wat resulteert in wijnen met een uitgebalanceerde structuur, levendige zuren en een mooie aromatische complexiteit. Dit maakt de wijnen van Vagliagli toegankelijker in hun jeugd, terwijl ze toch voldoende ruggengraat hebben om goed te rijpen.

Belangrijke producenten uit UGA Vagliagli

Vagliagli heeft een indrukwekkende reeks wijnmakers die zich richten op het tot uiting brengen van het terroir in hun wijnen. Enkele prominente producenten in deze UGA zijn:

Bindi Sergardi met zowel Tenuta I Colli als Tenuta Moceni – Een historische producent met wijnen van hoge kwaliteit die bekend zijn omwille van hun krachtige en gestructureerde wijnen.
Castello di Fonterutoli – Een gerenommeerd domein met een moderne benadering van Chianti Classico.
Dievole – Bekend om hun elegante en terroirgedreven wijnen.
Fattoria di Petroio – Een familiewijngaard met een sterke focus op traditionele Sangiovese.
Tolaini – Een producent met een moderne visie op Chianti Classico.
Villa di Geggiano – Een iconische producent met een rijke historie en verfijnde wijnen.

Waarom je Chianti Classico UGA Vagliagli moet proeven

Tijdens het schrijven van dit artikel dook ik enthousiast de wijnkelder in, op zoek naar een flesje uit Vagliagli om de theorie in de praktijk te brengen. Tot mijn grote spijt bleef het bij een droog schrijfavontuur – geen fles uit deze regio te vinden. Al hadden we recent bij Wiesen in Eindhoven nog een heerlijke fles Dievole ontkurkt, thuis blijft deze UGA vooralsnog ondervertegenwoordigd. Misschien een hint voor de volgende wijnbestelling?
Immers, wie op zoek is naar een Chianti Classico met zowel elegantie als kracht, vindt in Vagliagli een perfecte balans. De combinatie van diverse bodems, microklimaten en gepassioneerde wijnmakers zorgt voor wijnen die zowel toegankelijk als complex zijn. Deze wijnen kunnen jong genoten worden, maar ontwikkelen met de jaren een gelaagde diepgang die ze tot ware parels maakt binnen Chianti Classico.

Misschien is het tijd om een paar flessen in te slaan – voor puur onderzoeksdoeleinden uiteraard!

In deze reeks zijn reeds verschenen:

Filed under: Vini Italiani | Tagged: Alberese, castello di fonterutoli, castelnuovo berardenga, Chianti, chianti classico, dievole, fattoria di petroio, firenze, Italian wine ambassador, macigno, Sangiovese, siena, sillano, tenuata moceni, tenuta i colli, tolaini, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, vagliagli, villa di geggiano, wijn, wijnkennis | 7 Comments »

Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser

Posted on maart 9, 2025 by Bottle Case

In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische ‘UGA’-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Na Greve en Radda reizen we zuidwaarts naar een heel ander landschap: Castelnuovo Berardenga, het warmste en meest zuidelijke gebied binnen Chianti Classico. Hier domineren glooiende heuvels, open wijngaarden en een terroir dat robuuste, gestructureerde en zonovergoten wijnen voortbrengt. Dit is de thuisbasis van enkele van de krachtigste en meest intense expressies van Sangiovese binnen de appellatie.

Castelnuovo Berardenga UGA: warm en krachtig

Gelegen in de gemeente Castelnuovo Berardenga, beslaat deze UGA een totale oppervlakte van 5.370 hectare (13.270 acres), waarvan 760 hectare (1.877 acres) is beplant met wijngaarden, goed voor 14,2% van het totaal. Daarnaast wordt 9,3% van het gebied gebruikt voor olijfgaarden. De wijngaarden bevinden zich op een hoogte tussen 225 en 630 meter, met een aanzienlijke variatie in microklimaat en terroir.

De gemeente Castelnuovo Berardenga wordt vaak beschreven als een vlinder binnen het Chianti Classico-productiegebied, waarvan de linker ‘vleugel’ de UGA Vagliagli is en de rechter ‘vleugel’ UGA Castelnuovo Berardenga. Dit gebied heeft een sterke historische en geografische connectie met het dorp San Gusmè, dat een relevante grens markeert binnen de wijnbouw. Ten noorden van het dorpscentrum zijn slechts enkele wijngaarden te vinden, terwijl het zuiden van de UGA een rijk wijngebied is.

Castelnuovo Berardenga onderscheidt zich door zijn warme, mediterrane klimaat, wat een groot contrast vormt met de koelere, alpiene invloeden in de noordelijker gelegen UGA’s zoals Gaiole, Greve en Radda. Toch kent ook Castelnuovo Berardenga interne variaties. In het noordelijke deel, nabij Monti del Chianti, heerst een koeler microklimaat. Hier bevinden zich onder andere de wijngaarden van Podere Le Boncie, San Felice en Castell’in Villa. Verder naar het zuiden, in de zones van Fèlsina’s Rancia, Colonia en Fontalloro, zorgt de grotere blootstelling aan zon voor vollere en rijpere wijnen.

De geografie van de UGA Castelnuovo Berardenga

Het grondgebied van de gemeente Castelnuovo Berardenga, zoals erkend binnen de Chianti Classico UGA-indeling, bevindt zich in het zuidelijke deel van de appellatie. Het westelijke deel van de gemeente is afgesplitst als de UGA Vagliagli, terwijl de rechter ‘vleugel’ van de eerdergenoemde ‘vlindervorm’ bekendstaat als Castelnuovo Berardenga UGA.

Dit gebied strekt zich uit langs de laatste uitlopers van de Monti Chianti in drie parallelle zones die verschillen in hoogte en geologische formatie. De eerste zone, die de dorpen San Gusmè, Villa a Sesta en San Felice omvat, is voornamelijk een expressie van de Alberese formatie, hoewel er ook aanzienlijke gebieden met Macigno te vinden zijn, vooral nabij San Gusmè. Dit gebied kan worden omschreven als een soort plateau.

Onder deze zone slingert het terrein zich vanaf de heuvel van Rancia verder naar beneden. Dit gebied blijft gedomineerd door de Alberese bodem tot aan Castell’in Villa en Bossi, waar de zogenaamde tufo senese (Sienese tufsteen), voornamelijk bestaande uit Pliocene zandformaties, de boventoon voert. Ten slotte, aan de zuidgrens van de UGA, vinden we bodems met een hoog kleigehalte bij San Piero in Barca. In Monte Giachi en Poggio Bonelli domineren opnieuw de Pliocene zandformaties, afgewisseld met alluviale terrassen.

De precieze zuidgrens van de denominatie is moeilijk scherp af te bakenen, maar kan met enige observatie herkend worden aan de vegetatie. De felgroene gebieden tussen Pianella en Villa Monte Giachi behoren tot het Chianti Classico gebied, terwijl de bruine zones richting Monte Amiata de kleiige heidegronden van de Crete Senesi vormen. Dit landschap vormt een duidelijk onderscheid tussen de wijnbouwgronden en de ruigere, minder vruchtbare gebieden.

In de westelijke sector van Castelnuovo Berardenga UGA, tussen Pievasciata en Pontignano, weerspiegelt het terrein deze geologische complexiteit. Dit gebied wordt gekenmerkt door glooiende heuvels en een diversiteit aan bodems die bijdragen aan de unieke expressie van de wijnen uit deze regio.

Het terroir van Castelnuovo Berardenga: Complex en gestructureerd

Castelnuovo Berardenga onderscheidt zich door een opmerkelijke diversiteit in terroir, die sterk samenhangt met de variërende hoogteligging van de wijngaarden. De wijnstokken bevinden zich op hoogtes tussen 225 en 630 meter boven zeeniveau, wat een breed scala aan microklimaten en rijpingsomstandigheden oplevert. In de hoger gelegen gebieden, zoals San Gusmè en Villa a Sesta, profiteren de wijngaarden van koelere temperaturen en een langere rijpingsperiode, wat resulteert in wijnen met meer elegantie en finesse. In de lager gelegen delen, zoals Monte Giachi en San Piero in Barca, heerst een warmer microklimaat, wat zorgt voor rijpere, geconcentreerde wijnen met een robuuste structuur.

De regio wordt gedomineerd door vijf hoofdtypen bodems: Macigno, Alberese, tufo senese, klei met mariene slib en alluviale zandterrassen. Deze geologische formaties bepalen de unieke stijl van de wijnen uit deze regio en dragen bij aan hun robuuste structuur en rijpingspotentieel.

Macigno: Structuur en frisheid

Macigno is een zandsteenformatie die in de hogere delen van Castelnuovo Berardenga voorkomt, vooral nabij San Gusmè. Deze gesteenten zijn miljoenen jaren geleden gevormd uit sedimenten die onder hoge druk zijn samengeperst en uiteindelijk zijn omgezet in harde, compacte zandsteen. Door erosie en verwering heeft macigno een losse en goed doorlatende structuur gekregen, wat resulteert in bodems met uitstekende drainagecapaciteit.

Deze snelle waterafvoer dwingt de wortels van de wijnstokken diep de bodem in te dringen op zoek naar vocht en voedingsstoffen. Dit proces bevordert niet alleen de gezondheid en vitaliteit van de wijnstok, maar draagt ook bij aan de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven. Hierdoor krijgen wijnen afkomstig van macigno bodems een uitgesproken frisheid, levendigheid en mineraliteit.

Wijnen uit wijngaarden op macigno bodems worden gekenmerkt door:

Florale en kruidige aroma’s – Wijnen van macigno hebben vaak een verfijnd en expressief boeket met tonen van viooltjes, rozenblaadjes en mediterrane kruiden.
Elegante en strakke structuur – De doorlatende bodem helpt bij het behoud van een fijne tanninestructuur, wat zorgt voor een uitstekende balans en precisie in de wijn.
Levendige zuurgraad en frisheid – De koele invloeden van de hoger gelegen wijngaarden op Macigno bodems zorgen voor wijnen met een levendige zuurgraad, wat ze een verfrissend karakter geeft.
Subtiele minerale tonen – Door de samenstelling van de zandsteen vertonen deze wijnen vaak een subtiele mineraliteit, met lichte ziltige en stenige aroma’s.

Alberese: Krachtige tannine en minerale expressie

Alberese is een harde, witte kalksteen die diep in de bodem voorkomt en die dominant is in de zone rond San Felice, Villa a Sesta en Rancia. Deze formatie is ontstaan uit oude mariene sedimenten en bestaat grotendeels uit calciumcarbonaat, wat een grote invloed heeft op de groei van de wijnstokken. De compacte, steenachtige structuur van alberese maakt de bodem moeilijk doorlaatbaar voor water, waardoor wijnstokken diep moeten wortelen om vocht en voedingsstoffen te bereiken. Dit resulteert in lage druivenopbrengsten, maar een hoge concentratie aan aroma’s en smaken.

Alberese bodems zijn bijzonder goed in het reflecteren van zonlicht en het vasthouden van warmte, wat de rijping van de druiven versnelt zonder hun frisheid te verliezen. Dit zorgt ervoor dat Sangiovese hier krachtige, gestructureerde wijnen voortbrengt met een uitgesproken mineraliteit en stevige tannine.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op alberese-bodems worden gekenmerkt door:

Uitstekend rijpingspotentieel – De combinatie van stevige tannine, levendige zuren en diepe fruittonen maakt deze wijnen bijzonder geschikt voor flesrijping. Na verloop van tijd ontwikkelen ze complexe aroma’s van leer, tabak en truffel.
Stevige tannine en structuur – Alberese wijnen hebben een krachtige, robuuste tanninestructuur die zorgt voor een lange levensduur en een diepgaande complexiteit.
Diepe, rijpe fruitexpressie – Typische aroma’s zijn zure kersen, pruimen en wilde bessen, vaak ondersteund door kruidige en aardse tonen.

Tufo Senese: Rijp fruit en complexiteit

De tufo senese, een formatie van Pliocene zand, domineert in de wijngaarden van Castell’in Villa en Bossi. Deze bodems zijn ontstaan uit oude mariene afzettingen die gedurende miljoenen jaren zijn samengeperst tot een losse, goed doorlatende zandsteenformatie. Deze geologische samenstelling biedt uitstekende drainage, waardoor de wijnstokken worden gedwongen diep te wortelen op zoek naar water en voedingsstoffen.

De lichte, zanderige samenstelling van tufo senese zorgt ervoor dat de bodem warmte goed vasthoudt en langzaam afgeeft, wat de rijping van de druiven bevordert. Dit resulteert in wijnen met een rijke, geconcentreerde smaak en een uitgesproken aromatische complexiteit. De combinatie van een goede waterdoorlaatbaarheid en warmteopslag draagt bij aan een evenwichtige rijping van de druiven, wat leidt tot wijnen met zachte tannine en een verfijnde structuur.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op tufo senese-bodems worden gekenmerkt door:

Gelaagde en expressieve afdronk – Dankzij de rijke aromatische structuur en de balans tussen fruit en specerijen hebben deze wijnen een lange, verfijnde afdronk.
Rijk en rijp fruitprofiel – Wijnen tonen diepe aroma’s van pruimen, zwarte kersen en gedroogde vijgen, wat bijdraagt aan hun weelderige karakter.
Zachte, fluweelachtige tannine – De goed doorlatende zandbodem draagt bij aan soepele tannine, waardoor de wijnen toegankelijker zijn in hun jeugd.
Kruidige en aardse tonen – Door de mariene oorsprong van de bodem ontwikkelen wijnen vaak tonen van zoethout, tabak en subtiele aardse nuances.

Klei met mariene slib: Volheid en kracht

In het uiterste zuiden van Castelnuovo Berardenga, nabij San Piero in Barca, vinden we bodems die rijk zijn aan klei en mariene afzettingen. Deze formaties zijn ontstaan uit oude zeeafzettingen die miljoenen jaren geleden de regio bedekten. De zware, compacte structuur van deze bodems zorgt voor een uitstekende waterretentie, wat de groei van de wijnstokken beïnvloedt en bijdraagt aan de karakteristieke kracht en volheid van de wijnen uit deze zone.

De combinatie van klei en mariene slib maakt de bodem rijk aan mineralen en voedingsstoffen, wat resulteert in druiven met een hoge concentratie en diepe smaaklagen. De compactheid van kleibodems zorgt er tevens voor dat de wortels van de wijnstokken minder diep kunnen doordringen, wat leidt tot een trage en gelijkmatige rijping van de druiven. Dit vertraagde rijpingsproces draagt bij aan de ontwikkeling van rijpe, complexe aroma’s en een stevige tanninestructuur.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op klei met mariene slib worden gekenmerkt door:

Kruidige en aardse tonen – Door de mariene oorsprong van de bodem vertonen deze wijnen vaak subtiele zilte tonen, naast nuances van leer, tabak en zoethout.
Rijke en krachtige structuur – De compacte bodem draagt bij aan wijnen met een volle body en een intense smaakbeleving.
Diepe, geconcentreerde fruittonen – Aroma’s van rijpe bramen, gedroogde pruimen en zwarte kersen domineren het profiel.
Hoge tanninedichtheid en rijpingspotentieel – De stevige tanninestructuur zorgt ervoor dat deze wijnen baat hebben bij flesrijping en zich prachtig ontwikkelen met de jaren.

Alluviale zandterrassen: Elegantie en finesse

De laagste delen van de UGA, zoals Monte Giachi en Poggio Bonelli, worden gekenmerkt door alluviale zandterrassen. Deze bodems zijn gevormd door eeuwenlange sedimentatieprocessen van rivieren en stroompjes, waardoor ze bestaan uit fijnkorrelig zand, slib en kiezel. Dit type bodem heeft een losse, goed doorlatende structuur die de wortels van de wijnstokken aanmoedigt om diep te groeien, wat de opname van voedingsstoffen en mineralen bevordert.

Door hun lichte samenstelling hebben alluviale zandterrassen een uitstekende drainage, wat betekent dat de wijnstokken geen overtollig water vasthouden en de druiven een geconcentreerde, pure expressie krijgen. Bovendien absorbeert het zand overdag warmte en geeft het deze ‘s nachts langzaam af, wat zorgt voor een gelijkmatige rijping van de druiven en een verfijnd aromatisch profiel.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op alluviale zandterrassen worden gekenmerkt door:

Verfrissende zuurgraad – De goed doorlatende bodem helpt bij het behouden van een levendige zuurgraad, wat resulteert in wijnen met een lange, expressieve afdronk.
Elegante en verfijnde structuur – De losse, goed gedraineerde bodem draagt bij aan wijnen met een soepele textuur en een delicate balans tussen fruit en zuurgraad.
Helder en fris fruitprofiel – Typische aroma’s zijn rode bessen, frambozen en granaatappel, vaak gecombineerd met florale tonen zoals viooltjes en rozenblaadjes.
Subtiele mineraliteit – De aanwezigheid van kiezel en slib in de bodem geeft de wijnen een lichte, verfijnde mineraliteit, wat bijdraagt aan hun complexiteit.

Het samenspel van deze geologische formaties zorgt ervoor dat de wijnen van Castelnuovo Berardenga een unieke combinatie van kracht, complexiteit en finesse bezitten. Dankzij deze bodemdiversiteit kunnen wijnmakers verschillende stijlen van Chianti Classico produceren, variërend van robuust en gestructureerd tot elegant en verfijnd.

Belangrijke producenten uit UGA Castelnuovo Berardenga

Castelnuovo Berardenga UGA is de thuisbasis van enkele van de meest gerespecteerde wijnproducenten van Chianti Classico. Enkele namen die het terroir van dit gebied op indrukwekkende wijze tot uitdrukking brengen, zijn:

Fèlsina: Een van de absolute referenties voor krachtige en terroirgedreven Sangiovese.
Castello di Bossi: Bekend om zijn volle, gestructureerde wijnen met een klassiek karakter.
Podere Le Boncie: Een kleinschalig domein dat zich toelegt op elegante, authentieke Sangiovese.
San Felice: Een dynamisch landgoed met een breed scala aan hoogwaardige Chianti Classico wijnen.
Castell’in Villa: Een producent met een lange traditie van elegante wijnen met een hoog bewaarpotentieel.
Tenuta di Arceno: Een wijnhuis dat bekend staat om zijn krachtige, gestructureerde wijnen met een internationaal karakter.

Waarom je Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga moet proeven

Wie houdt van Chianti Classico met een krachtige en volle structuur, zal zich direct thuis voelen bij de wijnen van Castelnuovo Berardenga. Deze wijnen combineren de elegantie van Sangiovese met een diepe concentratie en rijpe, fluweelzachte tannine. Dankzij het warmere klimaat en de unieke bodemstructuur bieden ze een intensere en meer gespierde interpretatie van Chianti Classico.

Bij het schrijven van dit artikel kon ik me niet lang inhouden om een Zalto glas te nemen en het te vullen met een Fèlsina Chianti Classico Rancia 2013, een wijn die in mijn kelder lag te wachten om geopend te worden. Dit is een van mijn absolute favorieten, en het schrijven van dit stuk werd daardoor een combinatie van pure passie en een constante glimlach.

Momenteel zijn de wijnen met de vermelding ‘UGA Castelnuovo Berardenga’ nog niet beschikbaar op de markt. Dit komt doordat de UGA-classificatie in 2023 werd ingevoerd en voorlopig alleen geldt voor Gran Selezione wijnen. Door de langere verplichte rijpingstijd zullen de eerste flessen met deze officiële aanduiding pas over enkele jaren verkrijgbaar zijn. Maar wie niet kan wachten, kan zich nu al verdiepen in de wijnen van deze zone, die het karakter van Castelnuovo Berardenga prachtig weerspiegelen.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: Alberese, castell'in Villa, castello di bossi, castelnuovo berardenga, Chianti, chianti classico, felsina, firenze, Italian wine ambassador, macigno, podere le boncie, san felice, Sangiovese, siena, Tenuta di arceno, Toscane, tufo senese, uga, unita geografica aggiuntiva, wijn, wijnkennis | 8 Comments »

Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese

Posted on maart 2, 2025 by Bottle Case

In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische ‘UGA’ indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Na Greve is het nu tijd om verder de heuvels in te trekken naar Radda, één van de meest karaktervolle en hooggelegen wijngebieden binnen de appellatie. De kronkelende wegen leiden ons door dichte bossen en steile hellingen, terwijl de ochtendmist langzaam optrekt en de zon de wijngaarden blootlegt die tegen de heuvels aangeplakt lijken. Dit is Radda, een gebied waar de natuur en de wijnbouw onlosmakelijk met elkaar verweven zijn en waar Sangiovese zijn meest verfijnde en expressieve vorm vindt.

De UGA Radda: Hooggelegen en historisch

Gelegen in het hart van Chianti Classico, tussen Gaiole en Castellina, is Radda één van de oudste en meest tot de verbeelding sprekende wijngebieden van het Chianti Classico territorium. Sinds 2023 is het officieel erkend als een Unità Geografiche Aggiuntive (UGA), waarmee zijn unieke terroir en karakter nog meer in de schijnwerpers worden gezet. Met een totale oppervlakte van 8.400 hectare en ongeveer 500 hectare wijngaarden voor Chianti Classico, staat Radda bekend om zijn pure, elegante en langlevende wijnen.

De geografie van UGA Radda

Radda bevindt zich in een bergachtig gebied met hoogtes variërend van 295 tot 675 meter boven zeeniveau. Dit zorgt voor een koel microklimaat, wat resulteert in wijnen met een levendige frisheid en een verfijnde structuur. De wijngaarden behoren tot de steilste van Chianti Classico en zijn ingebed in een landschap waarin ruim 75% bedekt is met bossen. Dit verhoogt de zuurstofbeschikbaarheid en koelt de nachttemperaturen af, wat een meer uitgesproken frisheid in de wijnen oplevert.

Een opvallend geografisch kenmerk van Radda is de heuvelrug die als een natuurlijke waterscheiding fungeert. Aan de ene kant stroomt de Pesa richting het noorden, terwijl aan de andere kant de Arbia en zijn zijrivieren naar het zuiden vloeien. In het midden bevindt zich een komvormige vallei met wijngaarden tussen Radda in Chianti en Bereto. Hier vinden we enkele van de meest karaktervolle terroirs van de regio. Rechts hiervan ontspringt de Val di Pesa, die aanvankelijk in een oost-west richting loopt tussen Albola, Volpaia en Castelvecchi, en later bij Lucarelli naar het noorden draait en de gemeentegrens volgt.

Verplaatsen we ons enkele honderden meters en krijgen we meer hoogte, dan opent zich een ander beeld van de regio. De eerste zone strekt zich uit van Malpensata en San Giusto in Salcio tot langs de Rigo-rivier naar de Val d’Arbia. In dit gebied zijn de wijngaarden minder dichtbeplant, met uitzondering van de zone tussen Poci, Livernano en La Badiola, dat grenst aan de Castellina UGA.

De Pesa-rivier stroomt van zuidoost naar noordwest door de UGA en speelt een belangrijke rol in de diversiteit van de bodem en het microklimaat. Dit gevarieerde landschap heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een mozaïek van bodems, bestaande uit galestro, alberese en sedimentair gesteente.

De galestro en alberese dominantie van de Radda terroir

Radda wordt gedomineerd door de bekende bodems van Chianti Classico: galestro en alberese. Deze geologische fundamenten bepalen niet alleen de identiteit van de wijnen uit deze regio, maar ook hun unieke balans tussen elegantie, structuur en frisheid. Galestro, de verweerde leisteen, en alberese, de compacte kalksteen, zijn samen verantwoordelijk voor de verfijnde tannine en de uitgesproken minerale tonen die kenmerkend zijn voor Radda’s Sangiovese. De aanzienlijke hoogteverschillen binnen Radda, variërend van 295 tot 675 meter, versterken deze diversiteit door langzamere rijping en een uitgesproken frisheid in de wijnen te bevorderen. Dit unieke samenspel van bodem en hoogte creëert wijnen met een ongeëvenaarde balans tussen elegantie, structuur en rijpingspotentieel. Deze eeuwenoude geologische formaties vormen de ruggengraat van het terroir en bepalen de verfijnde en gestructureerde stijl van de wijnen uit dit gebied.

Galestro: brokkelige leisteen met finesse en mineraliteit

Galestro is een brokkelige, verweerde leisteen die zich kenmerkt door een uitstekende drainagecapaciteit en een hoge mineraliteit. Deze bodemsoort is ontstaan uit afzettingen van klei en zandsteen die in de loop van miljoenen jaren zijn samengeperst en vervolgens door verwering zijn gebroken tot een losse, goed doorlatende structuur. Dit dwingt de wortels van de wijnstokken diep te graven, wat niet alleen zorgt voor lage opbrengsten en een hoge concentratie aan aroma’s, maar ook voor een verfijnde expressie van het terroir.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op galestro bodems hebben meestal:

Uitgesproken frisheid en elegantie – De bodems versterken de natuurlijke zuren van Sangiovese, wat resulteert in wijnen met een levendige spanning.
Florale en minerale tonen – Wijnen van galestro bodems vertonen vaak subtiele aroma’s van viooltjes, rozen en een lichte kalkachtige mineraliteit.
Lange rijpingspotentie – De strakke structuur en fijne tannine maken deze wijnen ideaal voor lange flesrijping.

Alberese: harde kalksteen voor structuur en complexiteit

Alberese is een harde, witte kalksteen die diep in de bodem voorkomt en een essentieel element vormt binnen het terroir van Radda. Dit gesteente, ontstaan uit mariene sedimenten, bevat een hoog gehalte aan calcium en andere mineralen die de groei van de wijnstokken beïnvloeden. De structuur van alberese maakt de bodem compact en steenachtig, waardoor de wijnstokken gedwongen worden om diep te wortelen op zoek naar water en voedingsstoffen. Dit leidt tot druiven met een uitzonderlijke concentratie en een intense expressie van het terroir. Dit type bodem biedt uitstekende waterretentie, waardoor de druiven gelijkmatig kunnen rijpen zonder overmatige stress.

Wijnen uit wijngaarden op alberese bodems worden gekenmerkt door:

Stevige tannine en structuur – Deze wijnen zijn krachtig en gestructureerd, met een duidelijke ruggengraat van tannine.
Diepe, rijpe fruitexpressie – Alberese wijnen tonen rijke tonen van zure kersen, pruimen en kruiden met een subtiele aardsheid.
Uitstekend rijpingspotentieel – De combinatie van stevige tannine en levendige zuren zorgt ervoor dat deze wijnen zich prachtig ontwikkelen over de jaren.

De invloed van Monti del Chianti: koelte en finesse

De Monti del Chianti speelt een cruciale rol in het microklimaat van Radda en draagt bij aan de unieke elegantie van de wijnen uit deze UGA. Deze heuvelzone, gelegen aan de oostelijke rand van de appellatie, werkt als een natuurlijke barrière tegen extreme weersinvloeden en zorgt voor een evenwichtige rijping van de druiven. De hoogteverschillen en de blootstelling aan frisse bergwinden verlengen het groeiseizoen, wat resulteert in een langzamere fenolische rijping en een betere aromatische ontwikkeling. Hierdoor krijgen de wijnen een verfijnde expressie, met levendige zuren en een uitgebalanceerde tanninestructuur. Daarnaast helpt de invloed van de Monti del Chianti om de nachttemperaturen laag te houden, wat bijdraagt aan de behoud van natuurlijke frisheid en spanning in de wijnen. Dit effect, gecombineerd met de mineraliteit van de bodems, maakt de wijnen van Radda uitzonderlijk geschikt voor langdurige rijping. De hogere ligging en blootstelling aan frisse bergwinden vertragen de rijping van de druiven, wat resulteert in een langere groeicyclus en een geleidelijke ontwikkeling van aroma’s.

De invloed van de Monti del Chianti leidt tot:

Verfijnde aromatische complexiteit – De wijnen hebben vaak een breed scala aan aroma’s, van rijp rood fruit tot gedroogde kruiden en subtiele bloemige accenten.
Perfecte balans tussen zuurgraad en structuur – De langzame rijping draagt bij aan de natuurlijke frisheid van de wijnen zonder aan concentratie in te boeten.
Lange en elegante afdronk – De combinatie van koele nachttemperaturen en mineraalrijke bodems geeft de wijnen een onderscheidende, expressieve afdronk.

Het samenspel van deze bodems en de hoge ligging van de wijngaarden zorgt ervoor dat Radda-wijnen bekendstaan om hun levendigheid, complexiteit en lange bewaarpotentieel. Dankzij de grote geologische diversiteit kunnen wijnmakers in Radda wijnen produceren die zowel strak en verfijnd als krachtig en gestructureerd zijn, wat bijdraagt aan de unieke identiteit van deze UGA binnen Chianti Classico.

Belangrijke producenten uit UGA Radda

Radda is altijd een bastion geweest van authentieke, terroir gedreven wijnen. De wijnmakers hier zijn toegewijd aan Sangiovese en zetten zich in voor duurzame wijnbouw. Maar liefst 63% van de producenten in Radda is biologisch gecertificeerd, wat de focus op natuurvriendelijke en ambachtelijke wijnbouw onderstreept. Enkele van de meest gerespecteerde producenten in Radda zijn:

Montevertine – Een icoon van pure Sangiovese, bekend om zijn Le Pergole Torte.
Monteraponi – Een biologisch wijndomein dat elegante en verfijnde Chianti Classico produceert.
Volpaia – Een historisch landgoed met hooggelegen wijngaarden en verfijnde, gestructureerde wijnen.
Castello di Radda – Een modern, maar terroir gericht domein met wijnen die de frisheid van Radda’s hoogte weerspiegelen.
Brancaia, Caparsa, Castello di Albola, Istine, L’Erta di Radda, Monterinaldi, Poggerino, Tenuta di Carleone – Producenten die de kwaliteit en diversiteit van Radda’s wijnproductie verder onderstrepen.

Hoewel de UGA-classificatie in 2023 is ingevoerd, zijn wijnen met de vermelding ‘UGA Radda’ momenteel nog niet beschikbaar op de markt. Dit komt doordat de UGA-aanduiding voorlopig alleen geldt voor Gran Selezione wijnen. Deze wijnen ondergaan een langere verplichte rijping, wat betekent dat de eerste officiële flessen met de vermelding ‘UGA Radda’ pas over enkele jaren beschikbaar zullen zijn.

Waarom je Chianti Classico UGA Radda moet proeven

Als er één UGA is die de puurste expressie van Sangiovese weerspiegelt, dan is het Radda. De combinatie van hoogte, kalkrijke bodems en een koel microklimaat zorgt voor wijnen met een unieke balans tussen elegantie, frisheid en diepgang. De wijnen uit Radda onderscheiden zich door hun precisie, hun levendige zuren en de subtiele florale en minerale tonen die typisch zijn voor deze streek. Ze zijn enerzijds verfijnd en ingetogen, maar beschikken tegelijkertijd over een kracht en structuur die hen uitzonderlijk geschikt maakt voor rijping.

Wie een fles Chianti Classico UGA Radda opent, krijgt een glas vol terroir en pure passie. Deze wijnen zijn niet de luidruchtige aanwezigen op een feestje, maar eerder de mysterieuze figuren die je steeds opnieuw wilt leren kennen. Ze vragen om aandacht, belonen geduld en onthullen steeds nieuwe lagen van complexiteit. Een jonge Radda wijn kan soms wat schuchter overkomen, maar geef hem tijd en hij transformeert tot een gelaagde en expressieve vertoning van wat Sangiovese in zijn puurste vorm kan zijn.

Na het schrijven van dit artikel dook ik enthousiast de kelder in, vastbesloten om een Brancaia Chianti Classico Gran Selezione 2016 open te trekken. Tot mijn grote teleurstelling moest ik echter vaststellen dat deze niet meer aanwezig was. Als troost hebben we dan maar een flesje Borgo la Stella Chianti Classico 2017 genomen. Not the sharpest tool in the shed, but it will do…

Filed under: Vini Italiani | Tagged: brancaia, caparsa, castello di albola, castello di radda, Chianti, chianti classico, gran selezione, istine, Italian wine ambassador, l'erta di radda, monteraponi, monterinaldi, montevertine, poggerino, radda, radda in chianti, Sangiovese, tenuta di carleone, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, volpaia, wijn, wijnkennis | 8 Comments »

Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht

Posted on februari 23, 2025 by Bottle Case

Welkom in onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ waarin we de nieuwe geografische indeling van Chianti Classico onder de loep nemen. En waar beter te beginnen dan in Greve, de poort naar Chianti Classico? Om deze diepe duik in terroir en traditie te begeleiden, schenk ik mezelf een glas Querciabella Chianti Classico 2016 in, een wijn die perfect past bij de elegantie en structuur waar Greve om bekendstaat. Met een frisse neus van kersen en viooltjes in het glas en de schoonheid van dit historische wijngebied in gedachten, is het tijd om Greve in al haar facetten te ontdekken.

De UGA Greve ligt in het noordoosten van Chianti Classico, in Greve in Chianti één van die wondermooie wijndorpjes van Chianti Classico. Dit gebied, dat sinds 2023 officieel als UGA (Unità Geografiche Aggiuntive) Greve wordt erkend, beslaat een enorm oppervlak van 11.570 hectare (28.590 acres), waarvan slechts 620 hectare (1.539 acres) beplant is met wijngaarden voor Chianti Classico.

De gemeente Greve in Chianti is opgedeeld in vier UGAs:

Greve
Panzano
Montefioralle (actief vanaf 2027)
Lamole (actief vanaf 2027)

De geografie van UGA Greve

Een analyse van UGA Greve begint bij de heuvels die uitkijken over de Greve-rivier, omdat de meeste wijngaarden zich op deze hellingen bevinden, meer bepaald in het zuidelijke en centrale deel. Bovendien biedt deze vallei een buitengewoon spectaculair landschap.

De Greve vallei heeft een bijzonder rechtlijnig verloop vanaf het zuiden, te beginnen in de omgeving van Monte San Michele en Poggio Querciabella, en strekt zich noordwaarts uit richting Florence. De westelijke en oostelijke hellingen vormen een opvallend contrast:

De oostelijke helling omvat enkele wijngaarden van Panzano en de Montefioralle UGA, maar strekt zich niet verder uit dan Colognole.
De westelijke helling loopt van Casole en Ruffoli tot aan Greti, langs gebieden zoals Uzzano, waar een deel van de meest verfijnde wijnen uit Greve wordt geproduceerd.

Bij Greti maakt de Greve rivier een scherpe wending naar het westen richting San Casciano Val di Pesa, en tegelijkertijd verandert het landschap abrupt. Hier, in de zones Chiocchio en Strada in Chianti, worden de heuvels zachter en krijgen de bodems een hoger kleigehalte, wat leidt tot een ander soort Sangiovese-profiel: rondere en genereuzere wijnen met een uitgesproken rode kersenkern.

Wanneer men de Ema stroom oostwaarts volgt vanaf Meleto (niet te verwarren met het dorp in Gaiole in Chianti), versmalt de vallei eerst tussen de uitlopers van de Chianti heuvels, voordat ze zich verbreedt in het kleine bekken van San Polo in Chianti. Hier liggen de wijngaarden voornamelijk op zonrijke hellingen aan de voet van Monte Masso en in gebieden zoals Rinforzati en Poggio Citerna.

Ten zuiden van dit gebied loopt nog een tweede vallei, vanuit Castello di Sezzate richting Cintoia, Panca en verder Dudda en Lucolena. Deze regio bevindt zich langs de oostelijke kant van de Chianti-bergen, en vormt een zeldzame uitzondering binnen de Chianti Classico DOCG, vergelijkbaar met het gebied Starda in Gaiole in Chianti.

Een historische brug tussen Florence en Siena

Greve was door de eeuwen heen een strategisch handelscentrum op de route tussen Florence en Siena. De stad wordt gekenmerkt door haar driehoekige piazza, waar sinds de Middeleeuwen handelaren, boeren en wijnverkopers samenkwamen om hun goederen te verhandelen (en waarschijnlijk ook om te discussiëren over welke Chianti het beste was).

Greve is altijd een brug geweest tussen de robuustere stijl van zuidelijkere Chianti Classico wijnen en de meer elegante, hooggelegen expressies uit de zone.

De complexe terroir van Greve

Geologisch gezien is Greve een van de meest diverse en complexe zones van Chianti Classico. De variatie in terroir en hoogteligging speelt een cruciale rol in de smaakprofielen van de wijnen die hier worden geproduceerd. De bodems in UGA Greve bestaan uit een unieke mix van sillano, pietraforte en schalie, elk met een specifieke invloed op de wijnstijlen. Daarnaast varieert de hoogte in Greve van 110 meter tot 465 meter, wat de expressie van Sangiovese aanzienlijk beïnvloedt.

Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie

Sillano is een oude, compacte vorm van leisteen die rijk is aan mineralen en vaak in combinatie met mergel voorkomt. Dit type bodem zorgt voor een goede drainage, wat essentieel is voor wijnbouw in een klimaat waar zomers droog kunnen zijn.

Wijnstijlen afkomstig uit wijngaarden op sillano-bodems hebben meestal:

Hoge aromatische finesse – De mineraliteit in sillano vertaalt zich in subtiele florale tonen en een frisse, heldere fruitexpressie.
Strakke, lineaire structuur – Deze wijnen hebben vaak een spitse, precieze tanninestructuur en een levendige aciditeit, wat ze ideaal maakt voor langere rijping.
Elegant en mineraal – De wijnen tonen vaak een zoutige, bijna ijzerachtige mineraliteit, vooral in koelere wijngaarden op hogere hoogtes.

Pietraforte: ruwe zandsteen voor stevigheid en structuur

Pietraforte is een harde zandsteen die in verschillende delen van Toscane voorkomt, vooral in heuvelachtige en bergachtige zones. Het is een zwaar, compact gesteente dat een diepe invloed heeft op de wijnstijlen.

Wijnen van wijngaarden op pietraforte-bodems worden gekenmerkt door:

Stevige tannine en een robuuste structuur – Deze wijnen hebben vaak een krachtiger mondgevoel en een lange afdronk.
Minder uitbundig fruit, meer aardsheid – De wijnen kunnen meer gedroogde kruiden, tabak en balsamico toetsen dan die uit sillano bodems.
Grote rijpingscapaciteit – De structuur van deze wijnen zorgt ervoor dat ze uitstekend kunnen ouderen, waarbij de tannine verzachten en complexe tertiaire aroma’s ontwikkelen.

Schalie: brokkelige mergel voor warmte en diepte

Schalie is een losser, meer gelaagd sedimentair gesteente dat wordt gevormd uit klei- en modderafzettingen die onder druk zijn samengeperst. Dit type bodem warmt snel op en houdt warmte vast, wat bijdraagt aan een snellere rijping van de druiven.

Wijnen uit wijngaarden op schalie-bodems hebben vaak:

Vol, rijp fruit en een genereus mondgevoel – Door de warmtevasthoudende eigenschappen van schalie, krijgen druiven meer zonexpositie en ontwikkelen ze een rijkere fruitexpressie, zoals rijpe kersen en pruimen.
Zachtere tannine en een rondere textuur – In tegenstelling tot de wijnen van pietraforte, die steviger kunnen zijn, zijn schalie wijnen vaak toegankelijker en zachter in hun jeugd.
Subtiele kruidigheid en aardse tonen – De mineraliteit uit schalie kan een vage rokerigheid of truffelachtige ondertoon aan de wijn geven, vooral na enkele jaren rijping.

De samenhang tussen bodem en wijnstijl in UGA Greve

Omdat Greve uit een mozaïek van bodems bestaat, zijn de wijnen hier uiterst veelzijdig. De bodems zijn echter niet uniform verdeeld; bepaalde zones hebben een concentratie van een bepaald type gesteente, wat leidt tot subtiele verschillen tussen wijnen uit verschillende delen van de UGA.

Noordelijke zone (Strada in Chianti, San Polo in Chianti, Greti) – Hier domineren schalie- en kleibodems, wat leidt tot brede, gestructureerde en volle wijnen met een expressieve fruitkern.
Centrale zone (rond de Greve-rivier en vallei bij Montefioralle) – De mix van sillano en pietraforte zorgt hier voor wijnen met een stevige ruggengraat, een minerale toets en een goed rijpingspotentieel.
Zuidelijke zone (Dudda, Lucolena, Castello di Sezzate) – Hier overheersen sillano bodems, waardoor de wijnen lichter en eleganter zijn, met een uitgesproken bloemige en minerale toets.

Greve een uniek terroir!

Het samenspel van sillano, pietraforte en schalie in Greve zorgt voor wijnen met een onmiskenbare balans tussen elegantie, structuur en frisheid. Dankzij de grote geologische diversiteit kunnen wijnmakers in Greve wijnen produceren die variëren van stevig en rijpingswaardig tot luchtig en floraal.

De unieke combinatie van bodem, hoogte en microklimaat maakt Chianti Classico UGA Greve tot een van de meest gevarieerde en dynamische gebieden binnen de appellatie, waar zowel krachtige, gestructureerde wijnen als verfijnde, subtiel gelaagde expressies ontstaan.

Belangrijke producenten uit UGA Greve

Hoewel de UGA Greve aanduiding officieel is geïntroduceerd in 2023, zal het nog even duren voordat je deze vermelding daadwerkelijk op de etiketten ziet verschijnen. Dit komt doordat de UGA-classificatie voorlopig enkel geldt voor Gran Selezione wijnen, die een langere verplichte rijping ondergaan voordat ze op de markt komen. Hierdoor zijn de eerste Chianti Classico Gran Selezione UGA Greve-wijnen pas na enkele jaren beschikbaar.

Toch zijn er al verschillende producenten die zich actief inzetten om het terroir van Greve op de voorgrond te brengen en binnenkort hun eerste wijnen met deze aanduiding zullen uitbrengen. Enkele sleutelfiguren in Greve zijn:

Historische wijnhuizen

Vicchiomaggio – Een historisch landgoed dat klassieke gestructureerde Chianti Classico produceert, met een elegante en minerale signatuur.
Vignamaggio – Een Renaissance wijndomein met een expressieve Gran Selezione vol diepte en balans.
Villa Calcinaia – Al sinds de 16e eeuw in handen van de Capponi-familie, bekend om verfijnde, langlevende Sangiovese-wijnen.

Moderne en ambachtelijke producenten

Podere Campriano – Een kleinschalige biologische producent die terroir-gedreven en ambachtelijke Chianti Classico wijnen maakt.
Podere Poggio Scalette – Een modern, hooggelegen domein met gestructureerde en aromatisch expressieve wijnen.
Carpineto – Een gerespecteerde naam in Toscane, bekend om klassieke, stevige en lang rijpende Chianti Classico Riserva’s.

Duurzame en innovatieve producenten

Querciabella – Een pionier in biodynamische en biologische wijnbouw, bekend om zijn zeer verfijnde, mineraalgedreven Chianti Classico Riserva.

Waarom je Chianti Classico UGA Greve moet proeven

De uitzonderlijke diversiteit in terroir en microklimaat maakt Greve tot een van de meest fascinerende UGAs binnen Chianti Classico. Of je nu houdt van krachtige, robuuste Sangiovese gedreven wijnen met diepe structuur of juist de voorkeur geeft aan verfijnde, florale en mineraal gedreven expressies, Greve biedt een ongeëvenaarde veelzijdigheid.

Dankzij de nieuwe UGA-labeling is het nu gemakkelijker dan ooit om een fles te vinden die de authentieke essentie van Greve weerspiegelt. Deze wijnen vertellen een verhaal over eeuwenoude tradities, unieke bodems en de passie van toegewijde wijnmakers die elk jaar het beste van hun terroir in de fles leggen.

En mocht je jezelf ooit bevinden op het historische plein van Greve, laat de kans dan niet liggen om een glas Chianti Classico UGA Greve te bestellen. Combineer het met een schoteltje antipasto di terra, neem de tijd om de omgeving in je op te nemen, en ontdek hoe een streek niet alleen in een wijn kan worden geproefd, maar ook kan worden beleefd.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: carpineto, Chianti, chianti classico, firenze, gran selezione, greve, greve in chianti, Italian wine ambassador, pietraforte, podere campriano, podere poggio scalette, Querciabella, Sangiovese, schalie, siena, sillano, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, vicchiomaggio, vignamaggio, villa calcinaia, wijn, wijnkennis | 8 Comments »

Chianti Classico UGA: Classificatie revisted

Posted on februari 16, 2025 by Bottle Case

Vaak krijgen we de vraag om de classificatie omtrent Chianti & Chianti Classico een keer duidelijk te stellen. Ik snap het wel hoor… Soms wordt het door de consorzio zo ingewikkeld gemaakt dat je het bos door de bomen niet meer ziet. Ik focus me in eerste instantie tot Chianti Classico waar, na de Chianti Classico Annata, Chianti Classico Riserva en Chianti Classico Gran Selezione, sinds enkele jaren Chianti Classico met UGA vermelding (die verdomd veel lijkt op de gemeentes die deel uitmaken van de Classico zone) zijn intrede heeft gedaan.
We diepen de UGA toekenning verder uit en schrijven een zondagse blog-reeks over de diversiteit van deze geografische zones.

Chianti Classico is al lange tijd synoniem met uitmuntendheid in de Italiaanse wijnwereld, met de glooiende wijngaarden en het iconische Zwarte Haan-symbool die eeuwenoude tradities belichamen. Toch moet traditie in de voortdurend veranderende wijnwereld vaak hand in hand gaan met innovatie om relevant te blijven. Hier komt het UGA-systeem (Unità Geografica Aggiuntiva) in beeld, een initiatief dat de manier waarop Chianti Classico-wijnen wereldwijd worden begrepen en gewaardeerd, opnieuw definieert.

Wat is een UGA?

Een UGA (Unità Geografica Aggiuntiva) is een aanvullende geografische eenheid binnen de Chianti Classico-appellatie. Dit systeem stelt producenten in staat om op het etiket van bepaalde wijnen de specifieke subregio van herkomst te vermelden, waardoor de diversiteit en het unieke karakter van de verschillende gebieden binnen Chianti Classico worden benadrukt.

In juni 2021 stemde het Consorzio Vino Chianti Classico, een samenwerkingsverband van wijnmakers in de regio, voor de introductie van 11 nieuwe UGAs. Deze indeling is gebaseerd op criteria zoals oenologische herkenbaarheid en historische consistentie, met als doel de identiteit en territorialiteit van de wijnen te versterken. Door deze subregionale informatie op het etiket op te nemen, kunnen consumenten beter begrijpen waar de druiven vandaan komen en wat de specifieke kenmerken van die subregio zijn.

De implementatie van UGAs in Chianti Classico weerspiegelt een streven naar transparantie en educatie, waardoor wijnliefhebbers een dieper inzicht krijgen in de nuances en het terroir van de wijnen uit deze historische regio.

UGA vs. MGA: Het verschil begrijpen

UGA en MGA (Menzione Geografica Aggiuntiva) benadrukken beide geografische verschillen binnen Italiaanse wijnregio’s, maar ze dienen verschillende doelen en zijn van toepassing op uiteenlopende appellaties.
Een MGA (Menzione Geografica Aggiuntiva) in gebieden zoals Barolo en Barbaresco functioneert op een manier die vergelijkbaar is met de climats in Bourgogne. Beide systemen verdelen een appellatie in kleinere, nauwkeurig gedefinieerde gebieden, waarbij de nadruk ligt op microterroir en historisch erkende wijngaarden. Climats in Bourgogne zijn vaak tot op perceelniveau gedefinieerd en kunnen een zeer specifieke invloed uitoefenen op de stijl van de wijn. Op een vergelijkbare manier kunnen MGAs in Piemonte bepaalde wijngaarden of zones binnen een gemeente afbakenen, wat de identiteit en herkenbaarheid van de wijn verhoogt.

Een UGA (Unità Geografica Aggiuntiva) daarentegen is ruimer en werkt op het niveau van een gemeente of een cluster van gemeenten binnen een appellatie, zoals in Chianti Classico. De indeling in UGAs heeft als doel om de herkenbare stijlen binnen een bredere regio te verduidelijken, maar zonder de extreme verfijning van climats of MGAs.

Om het verschil simpel te stellen:

MGA’s en climats zijn zeer specifiek en gericht op microterroir. In Barolo kan bijvoorbeeld een wijn uit MGA Cannubi een andere expressie hebben dan een wijn uit MGA Bussia, net zoals in Bourgogne een Grand Cru climat zoals Le Montrachet heel anders is dan een Premier Cru zoals Les Perrières.
UGAs zijn ruimer en bedoeld om subregionale verschillen te benadrukken. In Chianti Classico kan een UGA zoals Radda een verfijnde, minerale stijl tonen vanwege de hooggelegen wijngaarden, terwijl Castelnuovo Berardenga krachtiger en rijper is door het warmere klimaat.

Kortom, MGA’s en climats zoomen in op individuele wijngaarden of microzones, terwijl UGAs een breder subregionaal perspectief bieden, zonder de extreme precisie van een climat of MGA.

Waarom werd het UGA-systeem ingevoerd?

De invoering van UGAs komt voort uit een wens om de diversiteit van Chianti Classico te vieren en wijnliefhebbers meer inzicht te bieden in de wijnen. Naarmate wereldwijde consumenten verfijnder worden en meer interesse tonen in terroirgedreven wijnen, groeit de behoefte om unieke kenmerken binnen een wijnregio te differentiëren en te benadrukken.

Met de implementatie van UGAs streeft het Chianti Classico Consortium naar een versterking van de kwaliteitsperceptie, educatie van consumenten en een betere wereldwijde concurrentiepositie. Het UGA-systeem benadrukt de premiumkwaliteit en individualiteit van Chianti Classico-wijnen door de nadruk te leggen op hun herkomst. Duidelijke etikettering helpt consumenten om de nuances van Chianti Classico te begrijpen en moedigt een diepere waardering voor de wijnen aan. Aangezien wijnmarkten wereldwijd steeds meer transparantie en differentiatie eisen, bieden UGAs een concurrentievoordeel door zich aan te sluiten bij wereldwijde trends.

Dit systeem versterkt ook de verbinding tussen wijn en regio, een kernprincipe in de wereld van kwaliteitswijnen, en stelt producenten in staat om het verhaal van hun wijngaarden beter te vertellen.

De Chianti Classico UGA’s

Hoewel het Consortium in 2021 zijn goedkeuring gaf is sinds 1 juli 2023 de aanduiding Unità Geografica Aggiuntiva (UGA) officieel van kracht. Op dit moment heeft het Chianti Classico Consortium 11 UGA’s gedefinieerd, elk met unieke kenmerken. Deze zijn San Casciano, Montefioralle, Greve, Lamole, Panzano, Castellina, Radda, Gaiole, San Donato in Poggio, Castelnuovo Berardenga en Vagliagli.

Voor San Casciano, Montefioralle en Lamole treedt de vermelding op het etiket pas in werking vanaf 2027.

Momenteel is het UGA-systeem uitsluitend van toepassing op de Chianti Classico Gran Selezione, de hoogste kwaliteitscategorie binnen de appellatie. De reden hiervoor is dat Gran Selezione uitsluitend wordt geproduceerd met druiven uit de eigen wijngaarden van de wijnmaker, wat zorgt voor een nog sterkere band met het terroir. Hierdoor wordt de geografische oorsprong nog belangrijker, en de introductie van UGAs helpt om deze herkomst verder te onderstrepen.

Daarnaast voldoet Gran Selezione aan strengere kwaliteitscriteria, zoals een langere rijpingsperiode en hogere minimale Sangiovese-inhoud (90% sinds de regelgeving van 2023, tegenover 80% voor andere Chianti Classico-wijnen). Dit garandeert dat de eerste implementatie van UGAs gebeurt in wijnen die al worden gezien als het vlaggenschip van de regio, waardoor de subregionale kenmerken duidelijk naar voren komen.

Hoewel UGAs voorlopig alleen gelden voor Gran Selezione, wordt er overwogen om dit systeem in de toekomst uit te breiden naar Chianti Classico Annata en Chianti Classico Riserva. Dit zou betekenen dat niet alleen de topwijnen, maar ook toegankelijkere stijlen binnen de appellatie hun subregionale identiteit kunnen benadrukken.

Wat kunnen we verwachten van het UGA-systeem?

De invoering van het UGA-systeem is een gamechanger voor Chianti Classico en zal de manier waarop consumenten deze Toscaanse parel ervaren voorgoed veranderen. Voor wijnliefhebbers betekent het een helderder inzicht in de diversiteit binnen de appellatie, voor producenten biedt het een kans om zich te onderscheiden en hun terroir nog explicieter te vermelden. Maar zoals met alle mooie dingen in het leven, komt dit nieuwe systeem niet zonder een prijskaartje. Letterlijk.

De toevoeging van UGAs op de labels zal ongetwijfeld een financiële reflectie hebben op de markt. Het verder segmenteren van de herkomst en benadrukken van specifieke subzones verhoogt immers de exclusiviteit van bepaalde wijnen. En laten we eerlijk zijn: exclusiviteit en prijs gaan hand in hand in de wijnwereld.

Een fles Chianti Classico Gran Selezione met een UGA-vermelding? Dat wordt waarschijnlijk een tikkeltje duurder. Een fles met een MGA-vermelding in Barolo of Barbaresco heeft die weg al eerder bewandeld, en wie al eens een fles uit de prestigieuze cru’s van Bourgogne heeft gekocht, weet hoe snel de euro’s daar verdampen. Dus ja, wijnliefhebbers zullen wat extra eurokes moeten neertellen als ze een specifieke UGA op het etiket willen zien prijken.

Maar is dat een slechte zaak? Niet per se. Meer transparantie en een nauwere link tussen wijn en terroir rechtvaardigen de premiumprijs. Voor producenten betekent het dat ze hun unieke stijl beter kunnen vermarkten en voor consumenten biedt het een garantie dat ze precies krijgen waar ze voor betalen: een wijn die niet zomaar “Chianti Classico” is, maar een wijn die de ziel van Radda, Greve, Panzano of Gaiole ademt.

Uiteindelijk draait het om perceptie en waarde. Wie zich verdiept in de verschillen tussen de UGAs, zal ontdekken dat sommige stijlen beter passen bij persoonlijke voorkeuren, waardoor je gerichter kunt kiezen in plaats van blind een dure fles te kopen.

Conclusie

De introductie van UGAs is niet zomaar een technische verandering in etikettering; het vertegenwoordigt een nieuw hoofdstuk voor Chianti Classico. Door de nadruk te leggen op terroir, transparantie en authenticiteit, zorgt het UGA-systeem ervoor dat deze tijdloze wijnregio blijft bloeien en wijnliefhebbers over de hele wereld blijft inspireren.

Voor consumenten betekent dit een nog diepere en meer gelaagde ontdekking van Chianti Classico, waarbij ze niet alleen de regio als geheel leren kennen, maar ook de unieke expressies van elke subzone. Voor producenten is dit een kans om zich sterker te profileren en hun wijn nog beter te positioneren op de internationale markt.

En laten we eerlijk zijn: dit nieuwe systeem maakt het voor ons als wijnliefhebbers nóg leuker om op ontdekking te gaan. Want wat is er beter dan een glas Chianti Classico drinken en precies weten waar die vandaan komt en wat het zo bijzonder maakt?

Om dit nieuwe tijdperk in Chianti Classico te vieren, starten we vanaf nu een wekelijkse zondagse blogreeks waarin we de 11 UGAs verder in detail gaan uitdiepen. Elke week nemen we je mee naar een andere subzone en vertellen we je alles over het terroir, de wijnstijlen en de karakteristieken die elke UGA zo uniek maken. Van de florale finesse van Lamole tot de robuuste kracht van Castelnuovo Berardenga, we gaan samen op ontdekking.

Dus, wijnliefhebbers, hou je glazen klaar! Vanaf volgende zondag duiken we dieper in de fascinerende wereld van Chianti Classico UGA’s – en we beloven dat het een smaakvolle reis wordt.

Filed under: Vini Italiani | Tagged: castellina, castelnuovo berardenga, Chianti, chianti classico, gaiole, greve, Italian wine ambassador, lamole, mga, montefioralle, panzano, radda, san casciano, san donato in poggio, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, vagliagli, wijn, wijnkennis | 10 Comments »

Nobile met I Cipressi op onze Openflessendag

Posted on november 14, 2024 by Bottle Case

📅 Datum: Zondag 1 december
📍 Locatie: Zaal De Vrede, Lichtaartseweg 131, Olen

Kom langs op onze 15e editie van de Wijnkennis Openflessendag voor een exclusieve ontmoeting met I Cipressi, een verborgen parel uit Montepulciano, Toscane. Manuel Frangiosa zal zelf aanwezig zijn om u mee te nemen door de rijke geschiedenis en unieke wijnen van zijn familiebedrijf.

Over I Cipressi
I Cipressi werd opgericht door Luigi en zijn vader in 1998, nadat de familie in de jaren 1960 van Campania naar Toscane verhuisde. Vandaag runnen Luigi en zijn zoon Manuel het 6,5 hectare grote domein op duurzame en biologische wijze. Hun kleinschalige aanpak en respect voor de natuur maken hun wijnen tot echte schatten van Montepulciano.

Te proeven wijnen
Tijdens de Openflessendag krijgt u de kans om de volgende wijnen van I Cipressi te ontdekken, inclusief de specifieke druivenrassen die elk karakteriseren:

Rosso di Montepulciano: Een levendige rode wijn van voornamelijk Sangiovese (90%), met elegante fruitaroma’s en een aangename frisheid.
Vino Nobile di Montepulciano: Deze klassieke wijn wordt gedomineerd door Sangiovese (Prugnolo Gentile), wat zorgt voor een rijke smaak van rood fruit en kruiden.
Vino Nobile di Montepulciano Riserva: Een gerijpte wijn van Sangiovese, met complexe tonen van kersen en een lange, fluweelzachte afdronk dankzij zorgvuldige rijping.
Rosso Toscana IGT: Een soepele Toscaanse wijn, vaak met een mix van Sangiovese, Cabernet Sauvigon en Merlot, met een soepel karakter en hints van rood fruit.

Mis deze kans niet om kennis te maken met de ambacht en passie achter de wijnen van I Cipressi. Meer informatie over deze wijnen vindt u op de website van Wijnkennis.be.

We kijken ernaar uit om u te verwelkomen!

Filed under: J(ust) F(or) F(un) | Tagged: i cipressi, Italian wine ambassador, montepulciano, openflessendag, prugnole gentile, Sangiovese, Toscane, vino nobile, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

Chianti presenteert Fattoria di Petrognano – Zondag 1 december

Posted on november 8, 2024 by Bottle Case

📅 Datum: Zondag 1 december
📍 Locatie: Zaal De Vrede, Lichtaartseweg 131, Olen

Fattoria di Petrognano is terug en klaar om te schitteren op onze Wijnkennis Openflessendag! Na hun onverwachte afwezigheid vorig jaar, zijn Emanuele en Monica – wijnmakers uit het hart van Chianti – enthousiast om jullie kennis te laten maken met hun prachtige selectie Toscaanse wijnen. Kom langs en proef een stukje Italië!

Te proeven wijnen:

Mostofiore Trebbiano: Een levendige en verfijnde witte wijn gemaakt van Trebbiano, met verfrissende tonen van citrus en subtiele bloemige nuances.
Meme Chianti Superiore: Een klassieke Chianti Superiore, vol rijp rood fruit en een vleugje kruiden, met een heerlijk soepele afdronk.
Valente: Een krachtige en robuuste rode wijn met intense aroma’s van donker fruit en een hint van aardse tonen, die zijn elegantie vindt in de balans.
NoiSY: Een unieke Syrah die zich onderscheidt met een zijdezachte textuur, fruitige aroma’s en een lange, aangename afdronk – een verrassende smaaksensatie!

Laat deze kans niet aan je voorbijgaan om persoonlijk kennis te maken met Emanuele en Monica, en ontdek hun passie voor wijn maken in elke slok. Meer informatie over deze wijnen vind je op wijnkennis.be.

We kijken ernaar uit om samen met jullie een heerlijke zondagmiddag door te brengen vol wijn en verhalen! 🍷

Filed under: J(ust) F(or) F(un) | Tagged: Chianti, Italian wine ambassador, openflessendag, Sangiovese, Syrah, Toscane, trebbiano, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

Merlot onder druk: hoe klimaatverandering de geliefde druif in gevaar brengt

Posted on november 8, 2024 by Bottle Case

Wie de vakliteratuur volgt of regelmatig naar wijnpodcasts luistert, hoort vaak een bekende waarschuwing als het gaat om klimaatverandering en wijnbouw: Merlot wordt in een opwarmende wereld steeds kwetsbaarder, en het behouden van deze druif zal een uitdaging worden. Maar terwijl sommige wijnboeren het aandeel van Merlot willen verminderen, blijkt in de praktijk dat deze druif nog altijd de dominante keuze is. Waarom blijft Merlot, ondanks het gesakker van de wijnboeren op deze druif, dan toch zo belangrijk?

Klimaatverandering en de wijnbouw: een grote uitdaging

Het effect van klimaatverandering is voelbaar in de wijnbouw wereldwijd. Hogere temperaturen, veranderende neerslagpatronen en extreme weersomstandigheden, zoals droogtes en hittegolven, zetten vele wijnregio’s onder grote druk. Wijnbouwers zijn afhankelijk van een stabiel klimaat om druiven van hoge kwaliteit te telen, maar de opwarming dwingt hen tot aanpassingen in zowel de teelt als de oogstmethodes.

Een van de meest directe effecten is dat druiven sneller rijpen. Merlot, een druif die al vroeg rijpt, kan hierdoor een overrijpe, ‘jamachtige’ smaak krijgen, met hogere alcoholpercentages en een verlies aan zuurtegraad. Dit kan het verfijnde, evenwichtige karakter verstoren dat de druif kenmerkt. Het dilemma is dan ook dat Merlot in de toekomst wellicht niet meer past binnen het smaakprofiel dat consumenten ervan verwachten.

Het belang van diversiteit

Een belangrijk principe is dat diversiteit in biologische systemen essentieel is voor veerkracht. Net zoals ecosystemen meer weerstand bieden tegen verstoringen als ze een grote biodiversiteit hebben, geldt dit ook voor wijnbouwsystemen. De afhankelijkheid van een beperkt aantal druivensoorten kan een groot risico vormen. Hoewel er binnen de Vitis vinifera, de belangrijkste wijnstokkenfamilie, meer dan 1.000 variëteiten bestaan, wordt wereldwijd slechts een klein deel hiervan gebruikt. Studies tonen aan dat slechts 11 druivensoorten verantwoordelijk zijn voor meer dan een derde van de wereldwijde wijnproductie. Dit gebrek aan diversiteit verhoogt het risico dat traditionele druivensoorten, zoals Merlot, steeds kwetsbaarder worden voor klimaatverandering.

Merlot als probleemkind van klimaatveranderingen

Merlot staat bekend om zijn zachtheid, sappige fruittonen en rijpingsgemak, waardoor hij geliefd is bij zowel wijnmakers als consumenten. Echter, zijn gevoeligheid voor warmte maakt hem blijkbaar kwetsbaar in een wereld die snel opwarmt. De druif is in de wijnwereld (voornamelijk in Bordeaux en grote delen van Italië) een belangrijk gespreksonderwerp wanneer het gaat om variëteit en klimaatverandering. ‘The Merlot taste different, It’s not the same as it used to be’ hoor je dan uit de monden van de wijnboeren. Enkele van de stoorzenders zijn:

Vroege rijping: Merlot is van nature een druif die relatief vroeg rijpt. Bij hogere temperaturen kan dit leiden tot een snelle ophoping van suiker en daling van de zuurtegraad, waardoor de druif een overrijpe, ‘jamachtige’ smaak krijgt. In een warm klimaat, zoals dat van Bordeaux en Italiaanse regio’s zoals Toscana, Veneto en Friuli, wordt de rijping steeds verder versneld, waardoor wijnmakers moeite hebben om de optimale oogsttijd te bepalen. Dit kan leiden tot wijnen die hun kenmerkende balans verliezen en te zwaar worden.
Alcoholgehalte en smaakbalans: Door de snellere rijping accumuleert Merlot meer suikers, wat resulteert in hogere alcoholpercentages bij fermentatie. Hoge alcoholniveaus kunnen de subtiliteit van de wijn verdoezelen, wat niet ideaal is voor een druif die bekendstaat om zijn zachte mondgevoel en evenwichtige smaakprofiel.
Verhoogde kans op ziektes en schimmelgroei: Hogere temperaturen en vochtigheid verhogen het risico op ziektes zoals meeldauw en schimmel, waarvoor Merlot bijzonder gevoelig is. Deze ziektes bedreigen de kwaliteit en opbrengst van de druiven, wat intensieve beheersmaatregelen vraagt zoals besproeiing en extra zorg, wat weer extra kosten en ecologische impact met zich meebrengt.

Veel wijnhuizen overwegen om minder afhankelijk te worden van Merlot en te kiezen voor meer Cabernet Sauvignon in hun blends. Opvallend genoeg blijkt uit cijfers van de aanplant der druivensoorten dat deze met Merlot stabiel is gebleven, terwijl het areaal van Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc is afgenomen.

Dit roept de vraag op: waarom blijft Merlot ondanks de bezorgdheid nog steeds de meest gebruikte druif? Wellicht is de mindset bij de wijnboeren om bepaalde delen van de aanplant in hun wijngaarden te vervangen nog niet volledig aanwezig. Hierdoor geholpen door de markt waarop de vraag naar Merlot wijnen en traditionele wijnstijlen nog altijd veelvuldig aanwezig is. Ongetwijfeld sterker dan de behoefte om zich aan te passen aan de veranderende klimatologische realiteit.

Traditionele en innovatie aanpassingen

Hoewel de uitdagingen groot zijn, zoeken wijnmakers naar innovatieve oplossingen om de Merlot (en uiteraard ook andere druivensoorten) in stand te houden. Naast de introductie van nieuwe rassen, zoals we al zien in Bordeaux, experimenteren wijnboeren ook met andere aanpassingen om het klimaat in de wijngaarden beter beheersbaar te maken:

Bladbeheer (canopy management): Door het bladerdak strategisch te snoeien kunnen druiven beter beschermd worden tegen overmatige zon en hitte, wat helpt om de druivenkoeling te reguleren en overrijping te voorkomen.
Wijngaardlocaties op hoogte: Wijnproducenten zoeken nieuwe wijngaardlocaties op grotere hoogte, waar koelere temperaturen een langere groeicyclus mogelijk maken en overrijping verminderen.
Genetische innovatie en hybriden: Onderzoek naar hybriden en genetische aanpassing neemt toe. Hoewel deze hybriden nog niet dezelfde smaakdiepte bieden als de traditionele Merlot, kunnen ze wel beter bestand zijn tegen hitte en droogte.
Waterbeheer: In droge regio’s wordt waterbeheer steeds belangrijker. Technieken zoals druppelirrigatie en bodembedekking worden toegepast om het watergebruik te optimaliseren en de effecten van droogteperiodes te verminderen.
Oogsttijdstip aanpassen: Wijnmakers oogsten Merlot-druiven steeds eerder om overrijping te voorkomen en de frisheid en zuurtegraad van de druif te behouden. Dit is soms een compromis voor het volledige aroma- en smaakpotentieel van de druif, maar het helpt om de negatieve effecten van hitte te temperen.

Conclusie

Merlot bevindt zich in een uitdagende positie in een opwarmende wereld. Zowel in Bordeaux als in Italië voelen wijnmakers de druk om zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Terwijl de druif bij koele tot gematigde temperaturen zijn beste eigenschappen laat zien, kan overmatige hitte snel tot kwaliteitsverlies leiden. Toch tonen wijnmakers zich veerkrachtig en vindingrijk. Door middel van slimme technieken en innovaties proberen zij het beste uit de Merlot druif te halen, zelfs in veranderende klimatologische omstandigheden.

Het succes van deze aanpassingen zal bepalen of Merlot zijn prominente plek in de wijnwereld kan behouden, of dat we in de toekomst meer hybride en hittebestendige druivensoorten in ons glas zullen zien. Wat vaststaat, is dat de wijnbouw een sector is die zowel creativiteit als aanpassingsvermogen vereist om de uitdagingen van klimaatverandering het hoofd te bieden.

Filed under: Second opinions? | Tagged: Bordeaux, canopy management, climate chang, global warming, Italian wine ambassador, merlot, Toscane, wijn, wijnkennis | Leave a comment »

« Vorige pagina — Volgende pagina »

Aheum

Klok Klok Klok

Castellina UGA: De grootste en meest gevarieerde zone

De geografie van UGA Castellina

Terroir UGA Castellina: bodems en invloed op de wijnstijl

Het klimaat: Warme Dagen, Koele Nachten en Evenwichtige Rijping

Belangrijke producenten uit UGA Castellina

Waarom je Chianti Classico UGA Castellina moet proeven

Vagliagli UGA : Een afgebakend en gevarieerd gebied

De geografie van UGA Vagliagli

Terroir UGA Vagliagli: Bodems en invloeden op de wijnstijl

Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur

Macigno: finesse en frisheid

Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie

Mariene zandformaties: ziltige mineraliteit en soepele structuur

Het klimaat: balans tussen warmte en frisheid

Belangrijke producenten uit UGA Vagliagli

Waarom je Chianti Classico UGA Vagliagli moet proeven

Castelnuovo Berardenga UGA: warm en krachtig

De geografie van de UGA Castelnuovo Berardenga

Het terroir van Castelnuovo Berardenga: Complex en gestructureerd

Macigno: Structuur en frisheid

Alberese: Krachtige tannine en minerale expressie

Tufo Senese: Rijp fruit en complexiteit

Klei met mariene slib: Volheid en kracht

Alluviale zandterrassen: Elegantie en finesse

Belangrijke producenten uit UGA Castelnuovo Berardenga

Waarom je Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga moet proeven

De UGA Radda: Hooggelegen en historisch

De geografie van UGA Radda

De galestro en alberese dominantie van de Radda terroir

Galestro: brokkelige leisteen met finesse en mineraliteit

Alberese: harde kalksteen voor structuur en complexiteit

De invloed van Monti del Chianti: koelte en finesse

Belangrijke producenten uit UGA Radda

Waarom je Chianti Classico UGA Radda moet proeven

De geografie van UGA Greve

Een historische brug tussen Florence en Siena

De complexe terroir van Greve

Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie

Pietraforte: ruwe zandsteen voor stevigheid en structuur

Schalie: brokkelige mergel voor warmte en diepte

De samenhang tussen bodem en wijnstijl in UGA Greve

Greve een uniek terroir!

Belangrijke producenten uit UGA Greve

Historische wijnhuizen

Moderne en ambachtelijke producenten

Duurzame en innovatieve producenten

Waarom je Chianti Classico UGA Greve moet proeven

Where to go about wine?

Where to go about food?