Bottle Case

In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische ‘UGA’ indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Na Greve is het nu tijd om verder de heuvels in te trekken naar Radda, één van de meest karaktervolle en hooggelegen wijngebieden binnen de appellatie. De kronkelende wegen leiden ons door dichte bossen en steile hellingen, terwijl de ochtendmist langzaam optrekt en de zon de wijngaarden blootlegt die tegen de heuvels aangeplakt lijken. Dit is Radda, een gebied waar de natuur en de wijnbouw onlosmakelijk met elkaar verweven zijn en waar Sangiovese zijn meest verfijnde en expressieve vorm vindt.

De UGA Radda: Hooggelegen en historisch

Gelegen in het hart van Chianti Classico, tussen Gaiole en Castellina, is Radda één van de oudste en meest tot de verbeelding sprekende wijngebieden van het Chianti Classico territorium. Sinds 2023 is het officieel erkend als een Unità Geografiche Aggiuntive (UGA), waarmee zijn unieke terroir en karakter nog meer in de schijnwerpers worden gezet. Met een totale oppervlakte van 8.400 hectare en ongeveer 500 hectare wijngaarden voor Chianti Classico, staat Radda bekend om zijn pure, elegante en langlevende wijnen.

De geografie van UGA Radda

Radda bevindt zich in een bergachtig gebied met hoogtes variërend van 295 tot 675 meter boven zeeniveau. Dit zorgt voor een koel microklimaat, wat resulteert in wijnen met een levendige frisheid en een verfijnde structuur. De wijngaarden behoren tot de steilste van Chianti Classico en zijn ingebed in een landschap waarin ruim 75% bedekt is met bossen. Dit verhoogt de zuurstofbeschikbaarheid en koelt de nachttemperaturen af, wat een meer uitgesproken frisheid in de wijnen oplevert.

Een opvallend geografisch kenmerk van Radda is de heuvelrug die als een natuurlijke waterscheiding fungeert. Aan de ene kant stroomt de Pesa richting het noorden, terwijl aan de andere kant de Arbia en zijn zijrivieren naar het zuiden vloeien. In het midden bevindt zich een komvormige vallei met wijngaarden tussen Radda in Chianti en Bereto. Hier vinden we enkele van de meest karaktervolle terroirs van de regio. Rechts hiervan ontspringt de Val di Pesa, die aanvankelijk in een oost-west richting loopt tussen Albola, Volpaia en Castelvecchi, en later bij Lucarelli naar het noorden draait en de gemeentegrens volgt.

Verplaatsen we ons enkele honderden meters en krijgen we meer hoogte, dan opent zich een ander beeld van de regio. De eerste zone strekt zich uit van Malpensata en San Giusto in Salcio tot langs de Rigo-rivier naar de Val d’Arbia. In dit gebied zijn de wijngaarden minder dichtbeplant, met uitzondering van de zone tussen Poci, Livernano en La Badiola, dat grenst aan de Castellina UGA.

De Pesa-rivier stroomt van zuidoost naar noordwest door de UGA en speelt een belangrijke rol in de diversiteit van de bodem en het microklimaat. Dit gevarieerde landschap heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een mozaïek van bodems, bestaande uit galestro, alberese en sedimentair gesteente.

De galestro en alberese dominantie van de Radda terroir

Radda wordt gedomineerd door de bekende bodems van Chianti Classico: galestro en alberese. Deze geologische fundamenten bepalen niet alleen de identiteit van de wijnen uit deze regio, maar ook hun unieke balans tussen elegantie, structuur en frisheid. Galestro, de verweerde leisteen, en alberese, de compacte kalksteen, zijn samen verantwoordelijk voor de verfijnde tannine en de uitgesproken minerale tonen die kenmerkend zijn voor Radda’s Sangiovese. De aanzienlijke hoogteverschillen binnen Radda, variërend van 295 tot 675 meter, versterken deze diversiteit door langzamere rijping en een uitgesproken frisheid in de wijnen te bevorderen. Dit unieke samenspel van bodem en hoogte creëert wijnen met een ongeëvenaarde balans tussen elegantie, structuur en rijpingspotentieel. Deze eeuwenoude geologische formaties vormen de ruggengraat van het terroir en bepalen de verfijnde en gestructureerde stijl van de wijnen uit dit gebied.

Galestro: brokkelige leisteen met finesse en mineraliteit

Galestro is een brokkelige, verweerde leisteen die zich kenmerkt door een uitstekende drainagecapaciteit en een hoge mineraliteit. Deze bodemsoort is ontstaan uit afzettingen van klei en zandsteen die in de loop van miljoenen jaren zijn samengeperst en vervolgens door verwering zijn gebroken tot een losse, goed doorlatende structuur. Dit dwingt de wortels van de wijnstokken diep te graven, wat niet alleen zorgt voor lage opbrengsten en een hoge concentratie aan aroma’s, maar ook voor een verfijnde expressie van het terroir.

Wijnen afkomstig uit wijngaarden op galestro bodems hebben meestal:

• Uitgesproken frisheid en elegantie – De bodems versterken de natuurlijke zuren van Sangiovese, wat resulteert in wijnen met een levendige spanning.
• Florale en minerale tonen – Wijnen van galestro bodems vertonen vaak subtiele aroma’s van viooltjes, rozen en een lichte kalkachtige mineraliteit.
• Lange rijpingspotentie – De strakke structuur en fijne tannine maken deze wijnen ideaal voor lange flesrijping.

Alberese: harde kalksteen voor structuur en complexiteit

Alberese is een harde, witte kalksteen die diep in de bodem voorkomt en een essentieel element vormt binnen het terroir van Radda. Dit gesteente, ontstaan uit mariene sedimenten, bevat een hoog gehalte aan calcium en andere mineralen die de groei van de wijnstokken beïnvloeden. De structuur van alberese maakt de bodem compact en steenachtig, waardoor de wijnstokken gedwongen worden om diep te wortelen op zoek naar water en voedingsstoffen. Dit leidt tot druiven met een uitzonderlijke concentratie en een intense expressie van het terroir. Dit type bodem biedt uitstekende waterretentie, waardoor de druiven gelijkmatig kunnen rijpen zonder overmatige stress.

Wijnen uit wijngaarden op alberese bodems worden gekenmerkt door:

• Stevige tannine en structuur – Deze wijnen zijn krachtig en gestructureerd, met een duidelijke ruggengraat van tannine.
• Diepe, rijpe fruitexpressie – Alberese wijnen tonen rijke tonen van zure kersen, pruimen en kruiden met een subtiele aardsheid.
• Uitstekend rijpingspotentieel – De combinatie van stevige tannine en levendige zuren zorgt ervoor dat deze wijnen zich prachtig ontwikkelen over de jaren.

De invloed van Monti del Chianti: koelte en finesse

De Monti del Chianti speelt een cruciale rol in het microklimaat van Radda en draagt bij aan de unieke elegantie van de wijnen uit deze UGA. Deze heuvelzone, gelegen aan de oostelijke rand van de appellatie, werkt als een natuurlijke barrière tegen extreme weersinvloeden en zorgt voor een evenwichtige rijping van de druiven. De hoogteverschillen en de blootstelling aan frisse bergwinden verlengen het groeiseizoen, wat resulteert in een langzamere fenolische rijping en een betere aromatische ontwikkeling. Hierdoor krijgen de wijnen een verfijnde expressie, met levendige zuren en een uitgebalanceerde tanninestructuur. Daarnaast helpt de invloed van de Monti del Chianti om de nachttemperaturen laag te houden, wat bijdraagt aan de behoud van natuurlijke frisheid en spanning in de wijnen. Dit effect, gecombineerd met de mineraliteit van de bodems, maakt de wijnen van Radda uitzonderlijk geschikt voor langdurige rijping. De hogere ligging en blootstelling aan frisse bergwinden vertragen de rijping van de druiven, wat resulteert in een langere groeicyclus en een geleidelijke ontwikkeling van aroma’s.

De invloed van de Monti del Chianti leidt tot:

• Verfijnde aromatische complexiteit – De wijnen hebben vaak een breed scala aan aroma’s, van rijp rood fruit tot gedroogde kruiden en subtiele bloemige accenten.
• Perfecte balans tussen zuurgraad en structuur – De langzame rijping draagt bij aan de natuurlijke frisheid van de wijnen zonder aan concentratie in te boeten.
• Lange en elegante afdronk – De combinatie van koele nachttemperaturen en mineraalrijke bodems geeft de wijnen een onderscheidende, expressieve afdronk.

Het samenspel van deze bodems en de hoge ligging van de wijngaarden zorgt ervoor dat Radda-wijnen bekendstaan om hun levendigheid, complexiteit en lange bewaarpotentieel. Dankzij de grote geologische diversiteit kunnen wijnmakers in Radda wijnen produceren die zowel strak en verfijnd als krachtig en gestructureerd zijn, wat bijdraagt aan de unieke identiteit van deze UGA binnen Chianti Classico.

Belangrijke producenten uit UGA Radda

Radda is altijd een bastion geweest van authentieke, terroir gedreven wijnen. De wijnmakers hier zijn toegewijd aan Sangiovese en zetten zich in voor duurzame wijnbouw. Maar liefst 63% van de producenten in Radda is biologisch gecertificeerd, wat de focus op natuurvriendelijke en ambachtelijke wijnbouw onderstreept. Enkele van de meest gerespecteerde producenten in Radda zijn:

• Montevertine – Een icoon van pure Sangiovese, bekend om zijn Le Pergole Torte.
• Monteraponi – Een biologisch wijndomein dat elegante en verfijnde Chianti Classico produceert.
• Volpaia – Een historisch landgoed met hooggelegen wijngaarden en verfijnde, gestructureerde wijnen.
• Castello di Radda – Een modern, maar terroir gericht domein met wijnen die de frisheid van Radda’s hoogte weerspiegelen.
• Brancaia, Caparsa, Castello di Albola, Istine, L’Erta di Radda, Monterinaldi, Poggerino, Tenuta di Carleone – Producenten die de kwaliteit en diversiteit van Radda’s wijnproductie verder onderstrepen.

Hoewel de UGA-classificatie in 2023 is ingevoerd, zijn wijnen met de vermelding ‘UGA Radda’ momenteel nog niet beschikbaar op de markt. Dit komt doordat de UGA-aanduiding voorlopig alleen geldt voor Gran Selezione wijnen. Deze wijnen ondergaan een langere verplichte rijping, wat betekent dat de eerste officiële flessen met de vermelding ‘UGA Radda’ pas over enkele jaren beschikbaar zullen zijn.

Waarom je Chianti Classico UGA Radda moet proeven

Als er één UGA is die de puurste expressie van Sangiovese weerspiegelt, dan is het Radda. De combinatie van hoogte, kalkrijke bodems en een koel microklimaat zorgt voor wijnen met een unieke balans tussen elegantie, frisheid en diepgang. De wijnen uit Radda onderscheiden zich door hun precisie, hun levendige zuren en de subtiele florale en minerale tonen die typisch zijn voor deze streek. Ze zijn enerzijds verfijnd en ingetogen, maar beschikken tegelijkertijd over een kracht en structuur die hen uitzonderlijk geschikt maakt voor rijping.

Wie een fles Chianti Classico UGA Radda opent, krijgt een glas vol terroir en pure passie. Deze wijnen zijn niet de luidruchtige aanwezigen op een feestje, maar eerder de mysterieuze figuren die je steeds opnieuw wilt leren kennen. Ze vragen om aandacht, belonen geduld en onthullen steeds nieuwe lagen van complexiteit. Een jonge Radda wijn kan soms wat schuchter overkomen, maar geef hem tijd en hij transformeert tot een gelaagde en expressieve vertoning van wat Sangiovese in zijn puurste vorm kan zijn.

Na het schrijven van dit artikel dook ik enthousiast de kelder in, vastbesloten om een Brancaia Chianti Classico Gran Selezione 2016 open te trekken. Tot mijn grote teleurstelling moest ik echter vaststellen dat deze niet meer aanwezig was. Als troost hebben we dan maar een flesje Borgo la Stella Chianti Classico 2017 genomen. Not the sharpest tool in the shed, but it will do…

Filed under: Vini Italiani | Tagged: brancaia, caparsa, castello di albola, castello di radda, Chianti, chianti classico, gran selezione, istine, Italian wine ambassador, l'erta di radda, monteraponi, monterinaldi, montevertine, poggerino, radda, radda in chianti, Sangiovese, tenuta di carleone, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, volpaia, wijn, wijnkennis | 8 Comments »