In onze serie Chianti Classico UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. We blijven in het dorpje Castenuovo Berardenga waar we de linkervleugel van de ‘vlinder’ Vagliagli gaan ontdekken. Een gebied met een eigenzinnig karakter binnen de Chianti Classico-appellatie. De weg kronkelt langs olijfgaarden en glooiende wijngaarden, terwijl cipressen en middeleeuwse dorpjes het landschap sieren. Hier, in het grensgebied tussen Castellina en Siena, bevindt zich een van de meest veelzijdige terroirs van Chianti Classico: de UGA Vagliagli.
Vagliagli UGA : Een afgebakend en gevarieerd gebied
Vagliagli ligt binnen de gemeente Castelnuovo Berardenga, ten westen van de Chianti Classico-zones Gaiole en Radda. Sinds 2023 heeft het de officiële status van Unità Geografiche Aggiuntive (UGA), wat de erkenning van zijn specifieke terroir onderstreept. De regio onderscheidt zich door een variatie in bodems, een iets warmer klimaat en hoogteverschillen die bijdragen aan de diversiteit van de wijnen.
Met een totale oppervlakte van 6.090 hectare, waarvan 640 hectare bestemd is voor Chianti Classico-wijngaarden (9,4% van het totaal), behoort Vagliagli tot de middelgrote UGA’s binnen de appellatie. Vagliagli UGA maakt deel uit van Castelnuovo Berardenga, dat op een kaart de vorm heeft van de vleugels van een vlinder: Vagliagli vormt de linkervleugel, terwijl Castelnuovo Berardenga UGA de rechtervleugel is.
Binnen Vagliagli zijn er zeven te onderscheiden zones: Dievole/Selvole, Pievasciata, Geggiano/Catignano, Pontignano, Quercegrossa, Petroio/Mocenni en Corsignano. Dit gebied heeft een complexere geologie dan Castelnuovo Berardenga, met bodems die worden gedomineerd door alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Het klimaat is hier over het algemeen warmer dan in de naburige oostelijke regio’s, met een rijpingsperiode die vijf dagen tot een week eerder begint. Dit zorgt ervoor dat de wijnen uit Vagliagli vaak een zachtere tanninestructuur hebben en een rijpere fruitexpressie tonen.
De geografie van UGA Vagliagli
Wie Vagliagli binnenrijdt via de onverharde weg vanuit Castellina in Chianti, merkt een opvallende verandering in het landschap. De ruige, beboste omgeving van het Chianti Classico binnenland maakt langzaam plaats voor een zachter, bijna mediterraan landschap. Deze overgang lijkt op het eerste gezicht abrupt, maar is in werkelijkheid een geleidelijk proces.
Het gebied rondom Aiola en Dievole vertoont nog veel gelijkenissen met de meer binnenlandse zones van Radda en Gaiole. Evenzo sluit het gebied rond Mocenni naadloos aan op Casa Frassi, dat op zijn beurt deel uitmaakt van het uitgestrekte landschap van Castellina in Chianti, met Fonterutoli als belangrijk referentiepunt.
De hoogtes in Vagliagli nemen geleidelijk af richting het zuiden, wat bijdraagt aan de uniforme uitstraling van het landschap. Wie de route van Vagliagli naar Pievasciata en vervolgens naar Pianella aflegt, ervaart een consistente hoogte van ongeveer 400 meter boven zeeniveau. Dit is hoger dan men zou verwachten en draagt bij aan de evenwichtige rijping van de druiven in deze UGA.
Terroir UGA Vagliagli: Bodems en invloeden op de wijnstijl
Vagliagli heeft een gevarieerde bodemstructuur die bijdraagt aan de diversiteit van de wijnen. De belangrijkste bodemtypes in deze regio zijn alberese, macigno, sillano en mariene zandformaties. Deze bodems beïnvloeden de waterhuishouding, voedingsstoffenopname en uiteindelijk de stijl van de wijnen die hier worden geproduceerd.
Alberese: verfijnde mineraliteit en structuur
Alberese is een compacte, witte kalksteen die een groot deel van de bodemstructuur in Vagliagli bepaalt. Deze rotsachtige ondergrond, rijk aan calciumcarbonaat, zorgt voor een goede drainage, waardoor wijnstokken diep moeten wortelen om water en voedingsstoffen te bereiken. Dit stimuleert de ontwikkeling van geconcentreerde druiven met een uitgesproken terroirexpressie.
Alberese heeft daarnaast een hoge reflecterende capaciteit, waardoor zonlicht wordt teruggekaatst op de druiven. Dit draagt bij aan een gelijkmatige rijping en bevordert de ontwikkeling van rijpe aroma’s zonder de frisheid te verliezen. Door de compacte aard van de bodem kunnen wortels moeilijk doordringen, wat de opbrengst verlaagt maar de kwaliteit en intensiteit van de druiven verhoogt.
Macigno: finesse en frisheid
Macigno, een kwartsrijke zandsteen, komt in Vagliagli voor in hoger gelegen wijngaarden. Dit gesteente, ontstaan uit oude sedimentlagen die onder druk zijn samengeperst, heeft een goed doorlatende structuur en een lage vruchtbaarheid. Hierdoor moeten wijnstokken diep wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven bevordert.
Sillano: compacte leisteen met mineraalrijke expressie
Sillano is een compacte vorm van leisteen die in Vagliagli voorkomt en rijk is aan mineralen. Deze bodem, vaak in combinatie met klei, heeft een uitstekende drainagecapaciteit, wat essentieel is in een klimaat waar droge zomers voorkomen. De rotsachtige structuur dwingt de wijnstokken diep te wortelen, wat de concentratie van aroma’s en zuren in de druiven versterkt.
Mariene zandformaties: ziltige mineraliteit en soepele structuur
Mariene zandformaties in Vagliagli zijn ontstaan uit oude zeeafzettingen en bevatten vaak fossiele resten en kalkrijke sedimenten. Dit bodemtype heeft een uitstekende drainage en een relatief losse structuur, wat resulteert in goed geventileerde wortelzones en gelijkmatige rijping van de druiven.
De geologische diversiteit, in combinatie met het iets warmere klimaat van Vagliagli, zorgt ervoor dat de wijnen hier een evenwichtige balans hebben tussen frisheid, structuur en rijpheid. De wijnen zijn minder tanninerijk dan die van sommige naburige UGA’s, maar hebben een rijpere en zachtere fruitkern, wat ze toegankelijker maakt in hun jeugd zonder in te boeten op complexiteit en rijpingspotentieel.
Het klimaat: balans tussen warmte en frisheid
Het klimaat in Vagliagli is een samenspel van mediterrane invloeden en de hoogteverschillen binnen de regio. De nabijheid van Siena en de open ligging naar het westen zorgen voor meer zonuren en een iets hogere gemiddelde temperatuur dan in de meer centraal gelegen Chianti Classico-zones. Toch zorgen de heuvels en de oostelijke winden voor voldoende verkoeling, wat de frisheid in de wijnen behoudt.
Dankzij deze klimatologische factoren kunnen de druiven optimaal rijpen, wat resulteert in wijnen met een uitgebalanceerde structuur, levendige zuren en een mooie aromatische complexiteit. Dit maakt de wijnen van Vagliagli toegankelijker in hun jeugd, terwijl ze toch voldoende ruggengraat hebben om goed te rijpen.
Belangrijke producenten uit UGA Vagliagli
Vagliagli heeft een indrukwekkende reeks wijnmakers die zich richten op het tot uiting brengen van het terroir in hun wijnen. Enkele prominente producenten in deze UGA zijn:
- Bindi Sergardi met zowel Tenuta I Colli als Tenuta Moceni – Een historische producent met wijnen van hoge kwaliteit die bekend zijn omwille van hun krachtige en gestructureerde wijnen.
- Castello di Fonterutoli – Een gerenommeerd domein met een moderne benadering van Chianti Classico.
- Dievole – Bekend om hun elegante en terroirgedreven wijnen.
- Fattoria di Petroio – Een familiewijngaard met een sterke focus op traditionele Sangiovese.
- Tolaini – Een producent met een moderne visie op Chianti Classico.
- Villa di Geggiano – Een iconische producent met een rijke historie en verfijnde wijnen.
Waarom je Chianti Classico UGA Vagliagli moet proeven
Tijdens het schrijven van dit artikel dook ik enthousiast de wijnkelder in, op zoek naar een flesje uit Vagliagli om de theorie in de praktijk te brengen. Tot mijn grote spijt bleef het bij een droog schrijfavontuur – geen fles uit deze regio te vinden. Al hadden we recent bij Wiesen in Eindhoven nog een heerlijke fles Dievole ontkurkt, thuis blijft deze UGA vooralsnog ondervertegenwoordigd. Misschien een hint voor de volgende wijnbestelling?
Immers, wie op zoek is naar een Chianti Classico met zowel elegantie als kracht, vindt in Vagliagli een perfecte balans. De combinatie van diverse bodems, microklimaten en gepassioneerde wijnmakers zorgt voor wijnen die zowel toegankelijk als complex zijn. Deze wijnen kunnen jong genoten worden, maar ontwikkelen met de jaren een gelaagde diepgang die ze tot ware parels maakt binnen Chianti Classico.
Misschien is het tijd om een paar flessen in te slaan – voor puur onderzoeksdoeleinden uiteraard!
In deze reeks zijn reeds verschenen:
- Chianti Classico UGA: Classificatie revisted
- Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht
- Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese
- Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser
Filed under: Vini Italiani | Tagged: Alberese, castello di fonterutoli, castelnuovo berardenga, Chianti, chianti classico, dievole, fattoria di petroio, firenze, Italian wine ambassador, macigno, Sangiovese, siena, sillano, tenuata moceni, tenuta i colli, tolaini, toscana, Toscane, uga, unita geografica aggiuntiva, vagliagli, villa di geggiano, wijn, wijnkennis | 7 Comments »
Bottle Case 