Vraag een kenner naar Italiaanse wijnregio’s, en namen als Piemonte, Toscane en Veneto rollen vanzelf over de tong. De Valle d’Aosta? Die wordt opvallend vaak vergeten en dat is volkomen onterecht. Want achter dat Alpenimago schuilt een verrassend rijke schatkamer aan inheemse druivenrassen, met wijnen die een uitgesproken eigen stijl hebben en in sommige gevallen ronduit indrukwekkend zijn.
Toch staan Aosta-wijnen zelden in de schijnwerpers. De wijnbouw is hier geen massaproject: het areaal is klein, de productie beperkt, en de regio leeft op het ritme van toerisme en outdoor. Veel flessen verdwijnen simpelweg via lokale consumptie, lang vóór ze elders kunnen opduiken.
De grootste uitdaging? Wijngaarden liggen vaak op steile hellingen en terrassen, het werk is zwaar en grotendeels manueel, en het klimaat is grillig: korte groeiseizoenen, grote temperatuurverschillen en elk jaar opnieuw het risico op hagel, vorst of plotse weersomslagen. Heroïsche wijnbouw is zo’n term die snel als cliché klinkt, tot je in Aosta ziet wat ze ermee bedoelen.
Die context verklaart ook iets anders: het prijskaartje. Vrienden van mij brachten onlangs vakantie door in de Valle d’Aosta en gingen op zoek naar lokale wijnen. Hun verdict klonk teleurgesteld: “Wim, je vindt daar niet echt lekkere wijnen.” Maar terwijl ze vertelden, hoorde ik vooral iets anders: onbekende namen, weinig houvast, en prijzen die hoger liggen dan wat de doorsnee wijndrinker spontaan wil betalen. Precies daar wringt vaak het schoentje van de perceptie. Aosta heeft wel degelijk sterke wijnen, maar zelden in het goedkope segment. En dat is, gezien die werkomstandigheden, bijna onvermijdelijk.
Voor mij blijft de Valle d’Aosta bovendien onlosmakelijk verbonden met een moment dat je niet vergeet. Tijdens het eindexamen voor Italian Wine Ambassador kregen we een rode wijn blind in het glas. Het bleek een Fumin, een van die typische lokale druiven waar de regio trots op mag zijn. Ik beschreef de wijn correct en plaatste hem zonder twijfel in het noordwesten van Italië. Maar dat het Fumin was? Dat kwam niet eens in me op. Resultaat: sindsdien is die druif voorgoed in mijn geheugen gegrift en was mijn nieuwsgierigheid naar Aosta alleen maar groter geworden.
Valle d’Aosta DOC – Enkele weetjes
- Valle d’Aosta is Italië’s kleinste wijnregio, ingeklemd tussen Frankrijk en Zwitserland, met de Dora Baltea als ruggengraat van de vallei.
- Het is een belangrijk “kruispunt” om Italië binnen te komen via de Mont-Blanctunnel en de Grote en Kleine Sint-Bernhardpas.
- De wijngaarden liggen vrijwel altijd op steile hellingen en terrassen: een schoolvoorbeeld van heroïsche wijnbouw, met veel manuele arbeid. Slechts een beperkt deel ligt op relatief toegankelijke percelen.
- Pergola is er een logisch en historisch ingeburgerd geleidingssysteem.
- De aanplant is piepklein (grofweg rond 400–460 hectare), wat de wijnen zeldzaam maakt en vaak lastig te vinden buiten de regio.
- Valle d’Aosta behoort tot de hoogst gelegen wijngaardgebieden van Italië: veel percelen liggen tussen ca. 300 en 1.200 meter, met uitgesproken dag-nachtverschillen.
- Eén overkoepelende appellatie domineert: Valle d’Aosta / Vallée d’Aoste DOC (sinds de jaren ’80 officieel vastgelegd).
- Binnen die DOC duiken bekende (sub)benamingen op zoals Donnas, Enfer d’Arvier, Torrette, Nus, Chambave, Arnad-Montjovet en Blanc de Morgex et de La Salle.
- De verhouding tussen rood en wit is bijna in balans, met rood net in de meerderheid (vaak rond 60%).
- Belangrijkste lokale blauwe rassen: Petit Rouge (vaak het hart van blends en Torrette), Fumin, Cornalin, Mayolet en Vien de Nus.
- Aan de grens met Piemonte vind je wijnen op basis van Picotendro: de lokale benaming (in het patois) voor Nebbiolo. Carema ligt op een steenworp afstand.
- Belangrijkste lokale witte rassen: Prié Blanc (zeker rond Morgex), Petite Arvine en enkele andere alpine specialiteiten.
- Internationale rassen zoals Chardonnay, Moscato en Pinot Noir zijn er stevig ingeburgerd.
- Lokale gastronomische iconen zijn Fontina en Lard d’Arnad: gepekeld spek met kruiden en specerijen zoals jeneverbes, laurier, nootmuskaat, salie en rozemarijn.
De proefnotities
- Laurent Theodule – Valle d’Aosta Chambave Muscat DOC 2024
Gisting en rijping in inox. Muscat roept al snel het beeld op van weelderige aroma’s en (half)zoete stijl, maar deze Chambave bewijst dat het ook anders kan. In het glas strogeel en helder. De neus is typisch muskaat en meteen zeer expressief: perzik, rozen, iets floraals dat richting potpourri neigt, met ook dat herkenbare “druivensap”-aroma en een lichte kruidigheid. In de mond komt er effectief een ander verhaal: dit is een uitgesproken droge Muscat, gedragen door fijne zuren en een frisse lijn die voor spanning zorgt. Een subtiel citroenbittertje sluit mooi aan bij het geheel, en in de finale komt die kruidige toets mooier naar voren, met een afdronk die langer uitdeint dan je op basis van het lichte profiel zou verwachten.
Niet iedereen houdt van droge Muscat, maar wie dat profiel zoekt, zit hier heel goed.
Punten: 82/100 – Prijs: 21,40 € - Ermes Pavese – Valle d’Aosta Blanc de Morgex et de la Salle DOC 2023
Een 100% Prié Blanc, vergist in inox cuves en vervolgens 9 maanden in inox op de droesem gerijpt.
In het glas helder geelgroen. De neus belooft veel: citrusfruit en appel op de voorgrond, gevolgd door hooi, witte perzik en een florale toets. Daaroverheen ligt een brede kruidenmix die het aromatische register open trekt.
In de mond verrast hij door zijn strakke lijn en het uiterst frisse mondgevoel. Het fruit toont zich smaakmatig zelfs gevarieerder dan je op basis van de geur verwacht, en het geheel blijft opvallend lang aanwezig op het palet. De finale wordt gekleurd met een pompelmoesbittertje dat de frisheid blijft aandrijven. Een mooie, smakelijke en strak gesneden wijn, met een heerlijk minerale ruggengraat.
Punten: 86/100 – Prijs: 25,40 € - La Crotta di Vegneron – Valle d’Aosta Petite Arvine DOC 2022
Fermentatie in inox en rijping in dezelfde inox cuves met de nodige bâttonage.
In het glas toont deze Petite Arvine een geëvolueerde, oudgouden kleur die al meteen richting rijpere tonen wijst. De neus bevestigt dat beeld en gaat duidelijk oxidatief: rijpe appel, rabarber en een notige toets domineren. Na het walsen komt er ook wat agrum bij en een lichte florale zweem. Het blijft een geurprofiel dat niet meteen aanstekelijk werkt.
In de mond wordt wel duidelijk dat dit niet zomaar een fout-oxidatieve indruk is, maar eerder een bewuste stijlkeuze. Opvallend is de lichte tanninestructuur die als eerste binnenkomt. Daarna volgen opnieuw appel, notigheid en kruidigheid. In de finale duiken rozijn, noten en sinaas op. Die finale mocht trouwens best wat langer aanhouden.
Er zal ongetwijfeld een publiek zijn dat dit interessant vindt, maar persoonlijk is het niet onmiddellijk de grote liefde.
Punten: 70/100 – Prijs: 16,90 € - Maison Anselmet – Valle d’Aosta Petite Arvine DOC 2024
Vergist in tonneaux en vervolgens 8 maanden verder gerijpt.
In het glas zuiver strogeel. Al bij de eerste snuif merk je dat dit – gelukkig – een heel ander type Arvine is dan de oxydatieve stijl die we eerder hadden. De neus komt bijna “grappig” over, al is het moeilijk exact te duiden waarom: jasmijn, perzik, anijs, een vleug hout en honing lijken tegelijk samen te smelten én zich apart te laten ontdekken, alsof je bij een blinde geurproef verschillende aroma’s in één maatbeker hebt samengebracht. Na het walsen komen er nog bergkruiden en citruszeste bij. In de mond is het simpelweg lekker, maar allesbehalve alledaags. Ondanks het ronde, volle mondprofiel blijft de frisheid voortdurend aanwezig en bezorgt ze de wijn de nodige spanning. De finale is lang en bijzonder smakelijk: zesty agrum-citrusfruit, kruidig, en vooral opvallend ziltig en mineraal. Een zeer knappe wijn die me moeiteloos kan bekoren.
Punten: 89/100 – Prijs: 33,80 € - Maison Anselmet ‘Rune Brune’ – Valle d’Aosta Mayolet DOC 2022
100% Mayolet, vergist en gerijpt in inox. In het glas kriekenrood met een paarse rand. De neus is fris en uitnodigend: noorderkers en framboos op de voorgrond, met florale accenten, pepermunt en een aangename groen-kruidigheid. In de mond keert de kriek- en kerscomponent terug, dit keer in een aantrekkelijke, sappige vorm. Rond dat fruit hangt een uitgesproken kruidigheid die het geheel veel karakter geeft. De zuren blijven levendig van links naar rechts springen in de mond, omstuwd door voldoende tannine. Geen grootse, complexe wijn, maar wel eentje die precies biedt wat je hoopt: sappig, smakelijk en gemaakt om te plezieren.
Punten: 83/100 – Prijs: 19,60 € - Maison Anselmet ‘Broblan’ – Valle d’Aosta Cornalin DOC 2022
Pure Cornalin die geen hout heeft gezien: gisting en rijping volledig in inox cuves. In het glas zuiver robijnrood met duidelijke traanvorming. De neus is meteen raak en fruitgedreven: kers en framboos springen eruit, met bosaardbei als logische aanvulling. Daarna volgen laurier en salie, peper, en na wat tijd in het glas ook een steeds duidelijker viooltjestoets. In de mond start de wijn heerlijk sappig en smakelijk. Het rode fruit uit de geur is er opnieuw, maar gaandeweg verschuift het smaakbeeld richting wat donkerder, zwarter fruit. Frisse pepermunt blijft van begin tot einde present en houdt alles levendig. De tannine is vrij stevig, maar hebben een aangenaam, smakelijk karakter. De finale is knap peperkruidig, met een klein puntje cacao als afronding.
Punten: 86/100 – Prijs: 20,00 € - Maison Anselmet – Valle d’Aosta Torrette Superieur DOC 2023
Blend van 70% Petit Rouge, 25% Fumin en 5% Cornalin. Vergisting in inox, gevolgd door 12 maanden rijping in barriques. In het glas donker kersenrood. De neus laat er geen twijfel over bestaan dat deze wijn houtlagering heeft gekregen: naast die duidelijke barrique-signatuur spat ook een uitgesproken veelkruidigheid uit het glas. Je gaat bijna automatisch op ontdekkingstocht en vindt cederhout, peper en tijm, kers, sigarenkistje, laurier en zelfs een lichte grafiettoets. Jawel, de neus kan zeker bekoren. In de mond is er de nodige sappigheid, al blijven het toch de kruiden die het meest manifest aanwezig zijn. De tannine is mooi gevuld en worden strak omlijnd door een knappe, acide frisheid. De afdronk is vrij lang en fraai, met diezelfde kruidige gelaagdheid als leidraad. Een volle, vullende en gul-sappige wijn die net door die sappigheid zijn stevige profiel weet te temperen.
Punten: 88/100 – Prijs: 20,00 € - La Crotta di Vegneron ‘Esprit Follet’ – Valle d’Aosta Fumin DOC 2020
100% Fumin, met fermentatie in inox en daarna 12 maanden rijping in diverse formaten van eiken vaten. In het glas stevig donkerrood, duidelijk met traanvorming. Braambes! Dat is het eerste wat je ruikt: een verse braambes, alsof je ze net plukt tijdens een boswandeling. Dat bosgevoel wordt nog versterkt door sous-bois en humus. Daarnaast tekenen ook zwarte kers en pruim present, en viooltjes komen opvallend overvloedig door. Verder volgen ceder, leder en iets wat doet denken aan een thee-trekkende kruidentuil. Het bouquet is ronduit charmant en gelaagd. In de mond bevestigt de wijn dat beeld volmondig: een en al sappigheid, met kruiden die consequent aanwezig blijven en pas helemaal op het einde van de aanhoudende afdronk hun apotheose kennen. Het evenwicht zit goed: verfrissende zuren, krachtige maar smakelijke tannine, en een mooi geïntegreerde houtlagering die ondersteunt zonder te domineren. Een glas dat je met plezier blijft inschenken, en niet snel beu wordt.
Punten: 90/100 – Prijs: 25,60 €
Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: Aosta, cornalin, ermes pavese, fumin, Italian wine ambassador, la crotta di vegneron, laurent theodule, maison anselmet, mayolet, Muscat, petit rouge, petite arvine, prié blanc, torrette, valle d'aosta, wijn, wijnkennis, wijnproeven, wijntasting, winetasting |
Bottle Case 
Plaats een reactie