Tijdens ons verblijf in Liguria vorige zomer gingen we op verkenning naar Pornassio en omgeving. Hoewel het geen eenvoudige opgave was, er zijn amper 15 tot 20 wijnboeren te vinden, kochten we er enkele flesjes om de wijn te leren kennen en maakten er een geslaagde proefavond van. Verderop kan je de proefbevindingen lezen. We leiden de blog eerst in met detailinformatie over Ormeasco di Pornassio DOC.
Langs de steile hellingen van de Ligurische Alpen, waar de wind van de Middellandse Zee en de koelte van de bergen elkaar ontmoeten, vinden we een wijn die al eeuwenlang de ruggengraat vormt van deze regio: Ormeasco di Pornassio. Hoewel de naam voor velen misschien niet onmiddellijk een belletje doet rinkelen, is deze wijn een schoolvoorbeeld van hoe terroir en traditie hand in hand kunnen gaan.
Ligging en terroir
Het wijngebied van Ormeasco di Pornassio strekt zich uit over verschillende dorpen in de Val di Arroscia, waaronder niet alleen Pornassio zelf, maar ook Pieve di Teco, Aquila d’Arroscia, Armo, Borghetto d’Arroscia, Cescio, Cosio d’Arroscia, Mendatica, Molini di Triora, Montegrosso Pian Latte, Ranzo, Rezzo en Vessalico. Hier bevinden de wijngaarden zich op steile hellingen tussen 400 en 700 meter hoogte, vaak aangelegd op terrasvormige percelen die dateren uit de middeleeuwen.
Deze hoogte speelt een cruciale rol in de kwaliteit van de wijn. Overdag profiteren de druiven van voldoende zonlicht, terwijl de nachten koel blijven door de invloeden van de bergen. Dit temperatuurverschil zorgt voor een langzame rijping en behoud van frisheid, wat de wijn een uitstekende balans geeft tussen fruitigheid en zuren. De bodems, rijk aan kalksteen en schist, dragen bij aan een minerale toets en een stevige structuur.
Ormeasco di Pornassio: Geschiedenis
De geschiedenis van de wijnbouw in deze streek gaat terug tot de Romeinse tijd, toen Ligurië al bekend stond om zijn terrassen vol wijngaarden. Maar het was vooral in de middeleeuwen dat Ormeasco zijn plaats in de lokale cultuur veroverde. In documenten uit de 13e en 14e eeuw duikt de wijn op als handelswaar binnen de Republiek Genua, die een strategische invloed had op de landbouw en wijnproductie in de regio. De druif, die we vandaag als Ormeasco kennen, vond vermoedelijk haar weg naar Ligurië via Piemonte, dat destijds sterke handelsbanden had met de kuststreek.
Dolcetto wordt Ormeasco
De benaming Ormeasco di Pornassio roept vragen op. De meest waarschijnlijke verklaring is dat de naam “Ormeasco” verwijst naar het nabijgelegen dorp Ormea, gelegen net over de grens in Piemonte. Dit is interessant, want in Ormea en de bredere regio van Piemonte staat dezelfde druif simpelweg bekend als Dolcetto. Waarom kreeg de druif in Ligurië dan een andere naam?
Hoewel de Dolcetto en Ormeasco genetisch dezelfde blijken te zijn ligt de reden wellicht in de subtiele maar merkbare verschillen tussen de Dolcetto uit Piemonte en de Ormeasco van Liguria.
- De bladkrul (die lijkt op een wijnstok) is verschillend met de gewone Dolcetto
- De stengel van het blad kleurt rood, bruin bij gewone Dolcetto
Terwijl Dolcetto in Piemonte vooral bekend staat om zijn fruitige, zachte wijnen met weinig zuren en een lichte amandelbitterheid, vertoont Ormeasco een slankere, frissere structuur met meer kruidige en florale tonen. Dit verschil is grotendeels te verklaren door de Ligurische terroirs: de hoger gelegen wijngaarden, de sterke invloed van de zee en de goed gedraineerde bodems geven de wijn net dat tikkeltje meer elegantie en spanning.
De toevoeging “di Pornassio” is eenvoudiger te verklaren: Pornassio is het dorp waar de productie van deze wijn van oudsher geconcentreerd was en waar de DOC haar naam aan ontleende.
De verschillende stijlen binnen de DOC
De DOC-regelgeving legt strikte eisen op aan de samenstelling van de wijnen. Ormeasco di Pornassio moet voor minimaal 95% bestaan uit Ormeasco, met een toegestane 5% van andere niet-aromatische, rode druivenrassen uit de regio. Deze kleine marge laat ruimte voor nuance, maar de kern blijft altijd hetzelfde: Ormeasco blijft de ster van de show.
Binnen de DOC vinden we verschillende stijlen terug:
- De klassieke rode Ormeasco di Pornassio heeft een robijnrode kleur met paarse schakeringen en biedt aroma’s van rijpe kersen, pruimen en viooltjes, aangevuld met subtiele kruidige tonen. Hij is soepel, droog en licht bitter in de afdronk, wat hem een heerlijk gastronomisch profiel geeft.
- De Superiore-versie vereist minstens 12 maanden rijping, waarvan minimaal zes maanden in houten vaten. Dit resulteert in een vollere, complexere wijn met tonen van gedroogd fruit, tabak en een hint van laurier en zoethout.
- De meest verrassende stijl is wellicht de Ormeasco di Pornassio Sciac-trà, een roséwijn die wordt geproduceerd door de schillen kort te laten weken met het sap. Hierdoor krijgt de wijn een delicate, zalmroze kleur en een geurige expressie van rood fruit, citrus en wilde bloemen. Verfrissend en mineraal, het perfecte tegenwicht voor een warme zomerdag aan de Ligurische kust.
Een ontdekking op de proeftafel
- Tenuta Maffone Ormeasco di Pornassio DOC 2023
100% Ormeasco – Rijping op inox.
Heldere robijnrode kleur met paarse nuances. Veel kers en kriek in de hoofdrol, ondersteund door een florale toets die doet denken aan viooltjes. De peperkruidigheid geeft de neus een pittige flair, terwijl een subtiele toets van blauw fruit de diepte vergroot. De aanzet is fris met flinke zuren die direct spanning in de wijn brengen. Naarmate de wijn zich opent, komen de tannine opzetten, zonder overweldigend te zijn. De kriek domineert meer dan de kers, wat een licht zurig-fruitige toets geeft. De peper is nadrukkelijk aanwezig en zorgt voor extra dynamiek in de smaak. De afdronk is gematigd, met een verfijnd bittertje dat de wijn elegant afsluit. Geen zware wijn, maar eerder een levendige en energieke Ormeasco met een licht en speels karakter.
Punten: 75/100 – Prijs: 16,50 € - Durin Ormeasco di Pornassio DOC 2023
100% Ormeasco – Rijping in inox.
Intens robijnrode kleur met een lichte paarse schittering. De neus opent met levendige tonen van rood fruit: sappige kers en wilde aardbei, aangevuld met een subtiel kruidige toets van laurier en een lichte dierlijke hint. Een vleugje paprika voegt een hartige dimensie toe, terwijl de fruitige expressie elegant blijft overheersen. In de mond toont de wijn correcte zuren die voor frisheid zorgen, mooi ondersteund door aanvullende, goed geïntegreerde tannine. Het sappige fruitkarakter blijft behouden, met opnieuw kers als dominante toon. De afdronk is van gemiddelde lengte, met een fijne peperige toets. Een correcte, goed gemaakte wijn die niet te complex is, maar wel harmonieus en prettig drinkbaar.
Punten: 78/100 – Prijs: 19,00 € - Fontanacota Ormeasco di Pornassio DOC 2022
100% Ormeasco – 12 maanden rijping in inox tanks.
Helder robijnrode kleur met een paarse gloed. Heel floraal met levendige aroma’s van kers, framboos en wilde aardbei, aangevuld met een subtiele kruidigheid van peper en oregano. Er is ook een lichte alcoholtoets die de neus warmte geeft, samen met een vleugje cuberdon en zwart fruit. Mooie evenwichtige smaak, waarbij de tannine aanwezig zijn zonder te domineren. De wijn heeft een frisse en sappige structuur met een uitgesproken kruidigheid, veel peper en mediterrane kruiden. De fruitige elementen blijven goed overeind en worden ondersteund door een lichte mineraliteit. De afdronk is zuiver en precies, zonder al te veel complexiteit, maar zeker smakelijk en correct.
Punten: 82/100 – Prijs: 10,00 € - Deperi Ormeasco di Pornasio DOC 2022
100% Ormeasco – Traditionele vinificatie in inox met rijping in amfora voor 6 maanden.
Een diepe robijnrode kleur met een paarse gloed. We ruiken een expressieve en evenwichtige mengeling van rood en zwart fruit, met hints van sappige kersen, bramen en bosbessen. Florale tonen van viooltjes voegen finesse toe, subtiele kruidige accenten van rozemarijn en zwarte peper. Een lichte vegetale toets zorgt voor een fris karakter. De wijn toont zich fijn en soepel qua smaak, met een medium body en een aangename frisheid. De balans is mooi, zonder dat tannine of zuren de bovenhand nemen. Het fruit blijft op de voorgrond, ondersteund door een lichte kruidigheid. De afdronk is eerder kort, maar harmonieus. Een correcte, lichtvoetige wijn waar niet echt wild van worden.
Punten: 72/100 – Prijs: 18,00 € - Nirasca Ormeasco di Pornassio Superiore DOC 2022
100% Ormeasco (Dolcetto) – 12 maanden rijping in grote Slavonische eiken vaten. Helder karmijnrood met een paarse gloed. De neus opent met een verfijnde combinatie van zwarte kersen en rijpe pruimen, aangevuld met een warme toets van vanille, kaneel en een vleugje peper. De houtlagering heeft subtiele accenten van mokka en laurier meegegeven. Bij verdere beluchting komen aardse en kruidige nuances naar voren, met hints van natte aarde, truffel en een lichte tabakstoets. De mediterrane invloed blijft aanwezig dankzij de subtiele geuren van rozemarijn en tijm, wat het geheel een bijzonder geurprofiel geeft. In de mond is de wijn sappig en levendig, met rijke maar zijdezachte tannine en voldoende zuren die voor een uitstekende balans zorgen. Veel fruit, kersen en pruimen domineren, aangevuld met kruidige accenten en een verfijnde houttoets die mooi verweven is in het geheel. De wijn is niet al te krachtig, maar juist elegant en harmonieus. De afdronk is lang en aanhoudend, met een aangename kruidige en licht geroosterde finale. Een smakelijke wijn die perfect in balans is.
Punten: 85/100 – Prijs: 23,00 € - Fontanacota Ormeasco di Pornassio Superiore DOC 2022
100% Ormeasco – 9 maanden rijping in barriques.
Zuivere robijnrode kleur. De geur komt heel snoeperig over, bijna verleidelijk in zijn jeugdige uitbundigheid. Rijpe kersen, rode bessen en pruimen vormen de kern, omlijst door florale accenten van viooltjes en een lichte theeachtige toets. Een subtiele dierlijke hint (boerenerf, leer) voegt een aardse laag toe. Daarnaast treden cacao, zwarte peper, tijm en oregano naar voren, die het kruidige en mediterrane karakter van deze wijn onderstrepen. Deze wijn bezit alles, maar niets in overvloed. Het is een toonbeeld van balans. De zuren en tannine zijn verfijnd en goed geïntegreerd, waardoor de wijn fris en toegankelijk blijft. Sappig fruit domineert het palet, ondersteund door kruidige accenten. De houtopvoeding is subtiel aanwezig, draagt bij aan de structuur zonder te overheersen. Licht complex met een aangename diepgang en een voldoende lange, dragende afdronk. Een elegante en karaktervolle Ormeasco di Pornassio die nu al charmeert, maar met enkele jaren flesrijping nog verder aan gelaagdheid zal winnen.
Punten: 88/100 – Prijs: 20,00 € - Gualtieri Ormeasco di Pornassio Superiore DOC 2022
100% Ormeasco (Dolcetto-variant) – 12 maanden rijping deels in eikenhouten vaten.
Diep en zuiver karmijnrode kleur met een lichte granaatrode schakering aan de rand. De neus is expressief en gelaagd, met veel rijk en rijp fruit: kers, pruim en braam vullen het glas. Daarnaast florale hints van viooltjes en een subtiele dierlijke toets die de wijn een extra dimensie geeft. Complexiteit wordt toegevoegd door cacao, vanille en zoethout, met daarbovenop een kruidige toets en een vleugje grafiet. In de mond presenteert de wijn zich vol en mondvullend, met rijp fruit dat direct indruk maakt. De structuur en intensiteit doen me eerder denken aan Montepulciano dan aan Dolcetto. De tannine zijn verfijnd en goed verweven, ondersteund door een frisse zuurgraad die zorgt voor balans en elegantie. In de afdronk komt een mooie groenkruidigheid naar voren, die zich lang blijft ontwikkelen en voor extra diepgang zorgt. Een wijn met voldoende kracht en karakter, maar tegelijkertijd een echte allemansvriend door zijn toegankelijkheid en rijpe fruitexpressie.
Punten: 88/100 – Prijs: 17,00 € - Nirasca ‘Nirasco’ Ormeasco di Pornassio DOC 2022
100% Ormeasco (Dolcetto-klon) – 12 maanden rijping in barriques en tonneuax.
Diep karmijnrode kleur. Een boeiende en gelaagde geurbeleving met voornamelijk zwart fruit: pruim, braam en smakelijke zwarte kers, aangevuld met een vleugje aardbei voor een subtiel fris accent. Florale tonen van viooltjes vermengen zich prachtig met kruidige nuances van zwarte peper, laurier en oregano. De houtopvoeding voegt verfijnde aroma’s toe van cacao, mokka en vanille, terwijl een subtiele dierlijke toets het geheel afrond. Vol van smaak, met een indrukwekkende balans tussen sappig fruit, kruidigheid en een verrassende frisheid. De zwarte kers en pruim keren terug, ondersteund door een elegante kruidige toets die zich geleidelijk opent. De tannine zijn bijzonder mooi verweven, aanwezig maar fluwelig en langaanhoudend. Een wijn met finesse en kracht, die blijft doorwerken in de mond en een lange, gelaagde afdronk achterlaat. Deze speciale verjaardagseditie toont de volle expressie van Ormeasco en het terroir van Pornassio.
Punten: 89/100 – Prijs: 27,00 € - Lupi ‘Braje’ Ormeasco di Pornassio Superiore DOC 2019
100% Ormeasco – 24 maanden rijping in grote Slavonische eiken vaten. Een zuivere granaatrode kleur met een licht bruine schakering. De tertiaire aroma’s komen opzetten: mokka, chocolade, kaneel en tabak. Ze dringen het fruit in eerste instantie wat naar de achtergrond. Desalniettemin is de gedroogde pruim omnipresent in het geurprofiel. Na wat walsen komen ook rijpe kersen en viooltjes subtiel naar voren, naast een lichte balsamico-noot en een minerale ondertoon. Tannine ok, zuren ok – het geheel is super evenwichtig. De wijn komt elegant binnen, met een fluweelzachte structuur en een frisse ruggengraat. Het fruit keert terug in de smaak, aangevuld met een hint van tabak en een vleugje amandel. De afdronk is lang, kruidig en verfijnd, met een delicate bitterheid die voor extra spanning zorgt. Prachtige wijn met nog heel veel fraîcheur.
Punten: 90/100 – Prijs: 31,00 €
Filed under: Vini Italiani | Tagged: braje, deperi, Dolcetto, durin, fontanacota, gualtieri, Italian wine ambassador, Liguria, lupi, nirasca, nirasco, ormeasco, ormeasco di pornassio, superiore, tenuta maffone, wijn, wijnkennis | Leave a comment »
Bottle Case 