Bottle Case

In onze serie UGA ‘Classificatie revisted’ verkennen we de geografische UGA-indeling van Chianti Classico en de unieke kenmerken van elke zone. Vandaag richten we de blik op een minder bekende, maar uiterst intrigerende UGA: San Donato in Poggio. Strategisch gelegen tussen Florence en Siena, fungeert deze UGA als een overgangszone tussen het noordelijke Chianti Montalbano en de hartzones van Chianti Classico. Hier vinden we een boeiend spel tussen hoogte, bodemdiversiteit en microklimaat, dat resulteert in wijnen met een verfijnde balans tussen frisheid en diepgang.

San Donato in Poggio: poortwachter van de Classico-zone

De UGA San Donato in Poggio ligt op het noordwestelijke randje van de Chianti Classico-appellatie, verspreid over de gemeenten Barberino Tavarnelle en Poggibonsi. Met een oppervlakte van 6.025 hectare, waarvan 450 hectare bestemd is voor Chianti Classico-wijngaarden, is het een middelgrote zone met een uitgesproken eigen karakter.

De wijngaarden liggen op hoogtes tussen 250 en 425 meter, verspreid over glooiende heuvels en omgeven door bossen. Deze ligging zorgt voor een mozaïek aan microklimaten, waar druiven langzaam en gelijkmatig rijpen. Dit resulteert in wijnen die een opmerkelijke frisheid en complexiteit bezitten, met een uitstekende balans tussen structuur en elegantie.

Hoewel San Donato in Poggio relatief discreet op de kaart staat, speelt het al decennialang een sleutelrol binnen Chianti Classico. Producenten als Isole e Olena en Castello di Monsanto, beiden gevestigd in het zuidelijke deel van de UGA, hebben het gebied stevig op de wijnkaart gezet. Hun wijnen belichamen de stille kracht van deze regio: verfijnd, precies en met opvallend veel diepgang.

De geografie van San Donato in Poggio

San Donato in Poggio ligt langs de westelijke grens van de Chianti Classico-appellatie en wordt gekenmerkt door een sterk gevarieerd landschap. Het gebied ontleent zijn naam aan het historische dorp San Donato in Poggio, dat als een natuurlijk observatiepunt dient over de omringende wijngaarden.

Een van de meest markante geografische elementen in deze UGA is de torrente Pesa, een rivier die fungeert als een natuurlijke grens tussen verschillende subzones binnen het gebied.

Noordelijke sector: Badia a Passignano en de Pesa-vallei

Ten noorden van de Pesa-vallei bevindt zich de zone van Badia a Passignano, die op verschillende niveaus een overgang vormt tussen San Donato in Poggio en de UGA’s van San Casciano in Val di Pesa en Panzano.

• Laaggelegen wijngaarden rond Pratale: deze vertonen gelijkenissen met de bodems van San Casciano, met meer kleirijke en sedimentaire bodems die een zachtere, rijpere wijnstijl produceren.
• Wijngaarden rond de abdij van San Michele Arcangelo (Badia a Passignano): deze delen hebben bodems die meer overeenkomsten vertonen met die van het westelijke deel van Panzano, met meer steenachtige, kalkrijke formaties die de wijnen een minerale ruggengraat geven.

Zuidelijke sector: San Donato in Poggio en omringende heuvels

Maak je een bocht van 180 graden, dan bevindt zich ten zuiden van de Pesa een gebied dat in veel opzichten verschilt van de noordelijke sector. Dit is een uitgestrekter landschap, waar de wijngaarden zich niet alleen rond San Donato in Poggio zelf bevinden, maar ook in diverse kleinere subzones.

• Het westen: Cerbaia en de snelweg Firenze-Siena
  Ten westen van San Donato in Poggio, voorbij de Firenze-Siena snelweg, ligt de zone Cerbaia. Dit gebied heeft wijngaarden op relatief hoge heuvels, afgewisseld met bospercelen die de blootstelling aan de zon en de ventilatie beïnvloeden.
• Het zuidwesten: de heuvel van Cortine
  Deze heuvel, die boven het landschap uitsteekt, herbergt enkele van de meest karakteristieke wijngaarden van de regio. De bodems hier hebben een bijzondere mix van kalksteen en zandsteen, wat zorgt voor gestructureerde maar elegante wijnen.
• Het zuiden: Olena en Monsanto
  De subzones Olena en Monsanto, bekend van enkele van de meest invloedrijke producenten in Chianti Classico, liggen in het zuidelijke deel van San Donato in Poggio. Hier vinden we een geologische overgang:
  • Olena ligt op een combinatie van galestro en pietraforte, wat resulteert in mineralige, gestructureerde wijnen.
  • Monsanto heeft bodems met een hoog aandeel mariene sedimenten, wat de wijnen een subtiele ziltigheid en florale elegantie geeft.
• Pianamici en Serelle
  Beweeg je zuidelijk vanuit Olena, dan kom je bij zones als Le Isole, Pianamici en Serelle. Dit zijn gebieden met een aanzienlijke oppervlakte aan wijngaarden, die profiteren van de hogere ligging en goed gedraineerde bodems.
• Poggio di Macericca en Cinciano: de westelijke grens
  In de uiterste westelijke zone bevindt zich Poggio di Macericca, een minder hoge maar opvallend zichtbare heuvel die een belangrijk geografisch referentiepunt vormt.
  • De hellingen aan de Cinciano-kant worden gekenmerkt door een aanzienlijke aanwezigheid van olijfgaarden en lichtere bodems, wat zorgt voor een subtiele finesse in de wijnen.

Terroir San Donato in Poggio: een samenspel van zee en steen

San Donato in Poggio wordt gekenmerkt door een opvallend diverse geologie, met een mengeling van verschillende bodemtypes die elk een unieke invloed hebben op de stijl van de wijnen. De geologische geschiedenis van dit gebied, dat tijdens het Plioceen-tijdperk deels onder de zee lag, heeft ervoor gezorgd dat de regio zowel mariene afzettingen als kalksteen- en zandsteenformaties kent.

De variatie in bodems en hoogtes leidt tot een breed scala aan wijnexpressies, waarbij frisheid, elegantie en complexiteit de rode draad vormen. Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste bodemtypes en hun invloed op de wijnen uit San Donato in Poggio.

Kleirijke en sedimentaire bodems (laaggelegen zones zoals Pratale)

In de lager gelegen delen, zoals rond Pratale, zijn de bodems rijk aan klei en sedimentaire afzettingen, vergelijkbaar met de terroirs van San Casciano in Val di Pesa.

Invloed op de wijnstijl: Deze bodems hebben een hoger waterhoudend vermogen, wat resulteert in wijnen met een vollere body, rijpere tannine en een zachtere textuur. De fruitexpressie is overwegend rijp rood fruit, met tonen van kersen en pruimen.

Steenachtige, kalkrijke formaties (Badia a Passignano en westelijk Panzano)

Hoger op de hellingen van Badia a Passignano, die aanleunt tegen de wijnen van westelijk Panzano, domineren meer steenachtige en kalkrijke bodems.

Invloed op de wijnstijl: Wijnen van deze bodems vertonen een betere structuur en een intense mineraliteit. De zuren zijn levendiger en de tannine fijner, wat bijdraagt aan een langere flesrijping. Aroma’s van viooltjes, rode bessen en kruiden komen hier duidelijker naar voren.

Mix van kalksteen en zandsteen (Cortine en omliggende heuvels)

De heuvels rond Cortine bevatten een combinatie van kalksteen en zandsteen, wat zorgt voor een goed doorlatende, maar toch stevige bodemstructuur.

Invloed op de wijnstijl: De combinatie van kalksteen (frisheid en mineraliteit) en zandsteen (structuur en rijpheid) levert wijnen op met een opvallend elegante balans. De zuren zijn fris, maar de tanninestructuur is ronder en toegankelijker. Smaakprofielen tonen vaak hints van rijp rood fruit, kruiden en een subtiele kruidigheid.

Galestro en pietraforte (Olena en hoger gelegen gebieden)

In de zone rond Olena vinden we een klassieke combinatie van galestro (verweerde leisteen) en pietraforte (harde zandsteen).

Invloed op de wijnstijl:

• Galestro bevordert een diepe worteling van de wijnstokken, waardoor de wijnen een fijne structuur en een uitgesproken frisheid krijgen. De zuren blijven hoog en zorgen voor een levendig mondgevoel.
• Pietraforte bevat een hoog gehalte aan magnesium en calcium, wat de wijnen een krachtige structuur en lang bewaarpotentieel geeft. Dit type bodem is ook terug te vinden in Panzano, waardoor de wijnen een zekere overeenkomst vertonen in hun stevige bouw en tanninerijke karakter.

Wijnen van deze bodems zijn krachtig en gestructureerd, met een diepe fruitconcentratie en een duidelijke minerale ruggengraat.

Mariene sedimenten (Monsanto en zuidelijke sectoren)

In de zuidelijke delen van San Donato in Poggio, zoals rond Monsanto, bevat de bodem een hoge concentratie aan mariene sedimenten en fossiele afzettingen.

Invloed op de wijnstijl: De aanwezigheid van oude zeeafzettingen geeft de wijnen een subtiele ziltigheid en florale elegantie. De tannine zijn fijner en de zuren goed geïntegreerd, wat resulteert in een verfijnde en open stijl met aroma’s van sinaasappelschil, lavendel en natte steen.

Het klimaat van San Donato in Poggio: balans tussen zon en frisheid

San Donato in Poggio profiteert van een mild, maar geventileerd klimaat, dat de rijping van Sangiovese bevordert zonder overmatige hitte. Gelegen tussen 250 en 425 meter hoogte, geniet het gebied van warme dagen en koele nachten, wat bijdraagt aan een langzame rijping en het behoud van zuren.

De invloed van de Pesa-vallei zorgt voor een constante luchtcirculatie, waardoor de wijngaarden goed geventileerd blijven en ziekten minder kans krijgen. Bovendien biedt de afwisseling van zonovergoten hellingen en beboste gebieden een natuurlijke buffer tegen extreme droogte.

Neerslag is goed verdeeld over het jaar, met voldoende regen in het voor- en najaar en droge zomers die een geconcentreerde druivenontwikkeling bevorderen. De wijnen uit San Donato in Poggio weerspiegelen deze klimatologische harmonie: heldere fruitexpressie, frisse zuren en een verfijnde structuur, met een subtiele minerale toets die typerend is voor het terroir.

De identiteit van San Donato in Poggio in het glas

In vergelijking met buren zoals Greve of Castellina zijn de wijnen uit San Donato in Poggio vaak wat ingetogener, maar met een opvallende aromatische precisie. Rode kersen, rozenblaadjes, sinaasappelschil en fijne kruiden domineren het bouquet, met daaronder een kern van minerale frisheid. De tannine zijn gepolijst maar aanwezig, en de zuren dragen bij aan een uitstekende doordrinkbaarheid én bewaarpotentieel.

Deze stijl maakt de UGA bijzonder geschikt voor liefhebbers van verfijnde Chianti Classico’s die niet primair op kracht, maar op subtiliteit en terroirexpressie gericht zijn.

Belangrijke producenten uit San Donato in Poggio

Binnen San Donato in Poggio zijn enkele topproducenten gevestigd die de regio internationaal op de kaart hebben gezet. Zij belichamen de unieke expressie van het terroir en de diversiteit aan stijlen die deze UGA te bieden heeft:

• Casa Emma – Opgericht in de jaren 70, en bekend om hun elegante interpretatie van Sangiovese. De Gran Selezione “Vignalparco” komt van een wijngaard op zo’n 400 meter hoogte en toont het florale, minerale profiel van San Donato in volle glorie.
• Isole e Olena – Hoewel officieel niet volledig binnen San Donato, komen veel druiven van deze iconische producent uit percelen die binnen de UGA-grenzen vallen. Wereldberoemd om hun Chianti Classico en de iconische Super Tuscan ‘Cepparello’. De wijnen van Isole e Olena tonen finesse, diepgang en een prachtige balans tussen fruit en structuur.
• Castello di Monsanto – Een pionier op het gebied van Gran Selezione en bekend om hun langlevende Chianti Classico Riserva ‘Il Poggio’, die elegantie en kracht combineert met een minerale ondertoon.
• Monte Bernardi – Gelegen vlakbij het dorpje Panzano, maar met nabijgelegen percelen op de grens van San Donato. Monte Bernardi produceert biodynamische wijnen met een opvallende puurheid en structuur. Hun Chianti Classico Retromarcia is een prachtig voorbeeld van precisie en energie.

Waarom je Chianti Classico UGA San Donato in Poggio moet ontdekken

San Donato in Poggio biedt een unieke combinatie van hoogte, bodemdiversiteit en mariene invloeden, wat resulteert in wijnen met een onderscheidende frisheid, elegantie en gelaagdheid. Deze wijnen zijn niet zo krachtig als die van Castelnuovo Berardenga, noch zo aards als die uit Gaiole, maar bevinden zich precies op de grens tussen structuur en finesse. Een stijl die liefhebbers van klassieke, terroir-gedreven Sangiovese zal aanspreken.

Hoewel de officiële aanduiding Chianti Classico UGA San Donato in Poggio inmiddels erkend is, zijn er op dit moment nog geen wijnen op de markt die deze geografische herkomst op het etiket dragen. Dat heeft alles te maken met de regelgeving rond de Gran Selezione: enkel deze topcategorie mag de UGA vermelden, en het vraagt tijd voordat wijnen die aan alle eisen voldoen én gebotteld zijn, beschikbaar komen.

Tijdens het schrijven van dit artikel stond er een passende fles binnen handbereik: Fattoria La Ripa Gran Selezione 2017. Een wijn die het karakter van San Donato prachtig weerspiegelt: open en kruidig, met een levendige kern en een fijne, minerale ondertoon. Geen overdaad, maar wel présence. Kortom: een aangename metgezel tijdens een middag waarin het terroir tot leven kwam op papier én in het glas.

Wie vandaag al proeft, proeft wat morgen op het etiket zal staan. San Donato in Poggio is een UGA in opbouw. Maar de kwaliteit ligt er al jaren. Misschien fluisterend in plaats van roepend, maar des te overtuigender voor wie luistert.

In deze reeks zijn reeds verschenen:

1. Chianti Classico UGA: Classificatie revisted
2. Chianti Classico UGA – Greve, de brug tussen elegantie en kracht
3. Chianti Classico UGA – Radda, de puurste expressie van Sangiovese
4. Chianti Classico UGA Castelnuovo Berardenga: De zuidelijke krachtpatser
5. Chianti Classico UGA Vagliagli – Eigenzinnigheid troef!
6. Chianti Classico UGA Gaiole – Het ruige hart van Chianti Classico
7. Chianti Classico UGA Castellina – De ruggengraat van Chianti Classico!

Filed under: Vini Italiani | Tagged: Chianti, chianti classico, firenze, Italian wine ambassador, Sangiovese, siena, toscana, Toscane, wijn, wijnkennis |