Schioppettino tasting – Verrassend Friulaans

Posted on februari 3, 2026 by Bottle Case

Na meer dan 25 jaar wijnclubleven is het niet vanzelfsprekend om nog écht verrassende thema’s op tafel te krijgen. Er passeerde al veel de revue, en ambitie botst soms op organisatie. Al jaren probeer ik bijvoorbeeld een proeverij rond het Sloveense Brda of het Canadese Okanagan op poten te zetten. Flessen opsporen via gespecialiseerde webshops lukt nog wel; ze veilig en betaalbaar tot in België krijgen blijkt steevast de grootste uitdaging.

Dat dreigde ook bij mijn selectie Schioppettino’s, samengesteld bij de Friulaanse specialist Vini DOC Friuli. Aanvankelijk leek verzending naar België uitgesloten, maar dankzij de gedreven hulp van Gloria raakten de flessen toch tijdig op het thuisfront. Resultaat: een proeverij die volledig in het teken stond van één druif, Schioppettino, voor wijnclubs Het Negende Vat en ODK.

Het idee om Schioppettino in de schijnwerpers te zetten ontstond nadat ik me voor een uitgebreide blog in deze Friulaanse rariteit had vastgebeten: een druif uit het noordoosten van Italië die bekendstaat om haar kruidige, peperige signatuur en tegelijk verrassend verfijnde structuur.

Voor beide clubs was Schioppettino grotendeels onbekend. Net daarom werd er met open blik geproefd en eindigde de avond met meer dan één instemmende knik. Hieronder volgen de proefnotities.

  1. Ermacora Schioppettino – Friuli Colli Orientali DOC 2022
    Vinificatie in inox, gevolgd door een rijping van 12 maanden in Franse eiken vaten voor 15% van de wijn. Zuivere kersenrode kleur. In de neus een fijne, fruitige aanzet waarbij rood en blauw fruit door elkaar vloeien, met kers en bessen in de hoofdrol. Viool tekent de florale noot, terwijl het kruidige register aanwezig is zonder dat peper overvloedig de toon zet.
    Ook de mond is, net als de neus, bescheiden te noemen. Een mooie frisse toets bepaalt het ritme, met tannine die niet streng aanvoelt. Kers en kriek komen duidelijk terug en de afdronk blijft correct en zuiver, met helemaal op het einde alsnog die typische peperprikkel.
    Punten: 80/100 – Prijs: 14,70 € – Niet te koop gevonden in België
  2. Dorigo Schioppettino – Friuli Colli Orientali DOC 2023
    Gevinifieerd in inox, gevolgd door een rijping van 8 maanden in tonneaux.
    Heldere robijnrode kleur. Het aroma is uitgesproken fruitgedreven, met verse rode en blauwe bessen, aangevuld met viooltjes en een mooie kruidigheid van peper, laurier en kaneel. Daarnaast verschijnen groene toetsen van paprika en een discreet dierlijk randje. Het bouquet is aangenaam en wordt na het walsen extra interessant door een koffietoets die komt opzetten.
    In de mond vallen de frisse zuren op, met voldoende tannine en kracht. Het fruit blijft centraal met framboos en myrtille die domineren. Ondanks het pittige kruidige karakter is dit geen peperbom. De afdronk is net voldoende lang en blijft correct, zonder uitgesproken diepgang of complexiteit.
    Het blijft een correcte, alledaagse wijn met een prettig, kruidig-fruitig register.
    Punten: 80/100 – Prijs: 15,80 € – Niet te koop gevonden in België
  3. Gigante – Venezia Giulia IGT 2018
    Vinificatie in inox gevolgd door een rijping van 36 maanden in grote eiken fusten.
    Heldere robijnrode kleur, mooi tranend langs de wand. De neus is meteen uitgesproken en herkenbaar: peper komt onmiddellijk en zeer duidelijk opzetten. Daaronder ligt fruit dat eerder richting rijp en licht geëvolueerd gaat, met ietwat belegen kers en braam. De complexiteit wordt vooral gedragen door tertiaire aroma’s van koffie, tabak en leder, aangevuld met het frisgroene van laurier en een subtiele dierlijke toets.
    In de mond is het profiel bijzonder aangenaam en vlot, gedreven door frisse, aanstekelijke zuren. Opvallend: het fruit proeft jonger dan in de neus. De kruidigheid blijft speels aanwezig, met opnieuw die peperige lijn. De tannine is ondersteunend zonder te domineren, en de houtintegratie is geslaagd. Alles samen levert dit een wijn op die mooi in balans is en nu zeer prettig drinkt. De lange afdronk sluit af met een duidelijke, opbouwende mineraliteit. De wijn is vandaag prima op dronk; verdere bewaring lijkt minder noodzakelijk.
    Punten: 85/100 – Prijs: 17,00 € – Niet te koop gevonden in België
  4. Tunella Schioppettino – Friuli Colli Orientali 2021
    Vinificatie in inox, gevolgd door een houtopvoeding van 30 maanden in grote eiken botti. In het glas: donker robijnrood en duidelijk tranend. De neus overdondert meteen bij de aanzet: volle bak peper. Die kruidige dominantie houdt echter niet aan, want al snel volgt een overvloed aan sappige zwarte kers, gedragen door braambes en viooltjes. Daaronder ontvouwt zich een complex kruidig-groen register met paprika en laurier, aangevuld met cederhout en cacao, en telkens opnieuw dat wederkerende, licht dierlijke accent.
    Ook in de mond is de aanzet uitermate sappig. Zonder haperen schuift dit door naar de peperige kruidigheid, dit keer in een rijper mondprofiel. De frisheid blijft aanwezig, overgoten met boeiende, ondersteunende tannine die structuur geeft zonder de sappigheid weg te drukken. De afdronk is pittig en aangenaam, met een pepermolen die opnieuw op volle toeren draait.
    Een lekker glas wijn dat zonder probleem opnieuw mag gevuld worden.
    Punten: 89/100 – Prijs: 22,70 € – Te koop bij Chacalli Wines
  5. Zorzettig MYO Schioppettino – Friuli Colli Orientali 2019
    Vinificatie in inox, gevolgd door rijping in eiken barriques voor 12 maanden. Opmerkelijk is dat we deze wijn in beide wijnclubs proefden en dat de kleur opvallend uiteenliep: bij de ene proeverij robijnrood met een duidelijke bruine evolutierand, bij de andere een zuivere karmijnrode tint. Geur en smaak liepen wél gelijk, met een fris en precies bouquet waarin kers en framboos het fruitprofiel bepalen, geflankeerd door duidelijke peper, laurier en die herkenbare bosgeur. Na wat lucht komen ook koffie, ceder en een puntje tabak nadrukkelijker in beeld. In de mond is hij bijzonder aangenaam en verfrissend, met verfijnde zuurtjes die het sappige fruit dragen en met aanvullende, smakelijke tannine. De finale blijft correct en voldoende lang, peperig-kruidig en zuiver. Dit is een knappe, complexe wijn zonder in extremen te gaan.
    Punten: 90/100 – Prijs: 26,40 € – Niet te koop gevonden in België
  6. Livon Picotis Schioppettino – Venezia Giulia IGT 2019
    Vinificatie in inox. Rijping van 14 maanden in Franse barriques.
    Robijnrood met een bruine rand en duidelijk gekleurde traanvorming. In de neus manifesteert de peper zich meteen heel duidelijk. Daaronder zit klein rood fruit, met af en toe een zwart besje in de fruitbowl. Het geheel heeft iets branderigs, vegetaals en dierlijks, alsof je door een bos wandelt op zoek naar bospaddenstoelen die je nadien in de pan gooit met de nodige peperige additieven. Ook tabak, cederhout, koffieboon en trekkende theebladeren duiken op.
    In de mond voelen de zuren manifest aan, met gelukkig voldoende tannine om weerwerk te bieden. Het fruit blijft eerder compact en kruidig gestuurd, met een uitgesproken peperlijn die doorheen het palet loopt. In de afdronk verschijnt een licht bitter, wat onrijp aanvoelend randje, zonder echt storend te worden.
    Een zeer correcte wijn, waarbij de neus net iets meer belooft dan wat het mondgevoel uiteindelijk inlost.
    Punten: 87/100 – Prijs: 27,60 € – Te koop bij Raineri
  7. Rodaro Romain Schioppettino – Friuli Colli Orientali DOC 2019
    Inox vinificatie en opvoeding in eiken barriques voor 24 tot 36 maanden. In het glas is hij black as hell, met een diepe, haast ondoorzichtige kleur en stevige traanvorming. Opvallend genoeg start de neus niet met zwart fruit maar met primair rood fruit, waarbij framboos meteen de hoofdrol opeist. Daarachter zit ook ingedroogd donkerder fruit verscholen en uiteraard is de peper present. Pas na het walsen wordt de houtinvloed duidelijker, met zoethout, vanille en chocolade die zich naast het fruit nestelen.
    De smaak is uitgesproken tweeledig: fris en sappig in de aanzet, met zowel jong als licht belegen fruit, gedragen door zachte, ondersteunende tannine. Gaandeweg schuift het mondprofiel richting rijper fruit, net op het randje van te rijp, zonder dat de frisheid volledig wegvalt. De finale is nadrukkelijk peperig en blijft lang nazinderen, met dat wat schizofrene spanningsveld tussen jeugdig sap en rijpere ronding.
    Punten: 85/100 – Prijs: 28,20 € – Niet te koop gevonden in België
  8. Ronco del Gnemiz Schioppettino – Friuli Colli Orientali DOC 2022
    Gevinifieerd in inox, gevolgd door een rijping op hout voor een periode van 18 maanden. Karmijnrood van kleur, zuiver en aantrekkelijk, met duidelijk gekleurde traanvorming. De neus is meteen van een hoog niveau: zeer verfijnd en tegelijk rijk geschakeerd. Het kruidige register voert de boventoon met peper op kop, maar het fruit staat er helder naast met framboos en kers, en zelfs een discreet cassisaccent. Daarachter ontvouwt zich een mooi tertiair palet met cederhout, tabak en het trekkende karakter van een theebad, aangevuld met paddenstoel en potgrond.
    De aanzet in de mond is smakelijk sappig en energiek. De tannine is stevig genoeg om de zuren uiteindelijk te overtroeven. Het hout is knap geïntegreerd, terwijl de frisheid het geheel levendig houdt. De lengte is opvallend dragend, met van begin tot einde veel peper, steeds omringd door jeugdig fruit en een subtiele minerale toets in de finale.
    Punten: 91/100 – Prijs: 48,40 € – Niet te koop gevonden in België
  9. Ronchi di Cialla Schioppettino – Friuli Colli Orientali DOC 2018
    Vinificatie in inox, gevolgd door rijping op eiken barriques voor 14 tot 18 maanden.
    In het glas toont de wijn een granaatrode kleur met traanvorming. De tertiaire en dierlijke aroma’s vullen ogenblikkelijk het glas: champignon en humus zetten de toon, gevolgd door een charmant geurende sigaar, blonde tabak en verse koffie. Het fruit zit deels verscholen en neigt naar gedroogde toetsen, maar brengt nog voldoende frisheid via bosaardbei, aangevuld met een kruidig en vegetaal randje. De neus doet denken aan een oudere wijn, met af en toe jeugdige opflakkeringen.
    In de mond is het profiel verrassend sappig, alsof het “oudje” een facelift kreeg: vlot, evenwichtig en lang aanwezig, met een aanhoudende kruidigheid en een mondgevoel waar werkelijk niets aan stoort. Tijdens de degustatie rijst de vraag of dit wel dezelfde druif is als bij de voorgaande wijnen, zo uitgesproken wijkt dit profiel af.
    Punten: 91/100 – Prijs: 39,80 € – Te koop bij Crombé Wines
  10. Moschioni Riserva – Friuli Colli Orientali DOC 2013
    Gisting op inox, gevolgd door een rijping op hout (12 maanden barrique + 24 tot 48 maanden botti).
    Diep karmijnrood in het glas, met gekleurde traanvorming. In de neus domineert rijp en eerder geconfituurd fruit, met pruimenconfituur het duidelijkst aanwezig en een uitgesproken Mon Chéri-kers die meteen herkenbaar is. Daar rond hangen oosterse kruiden en een zoete toets van melkchocolade.
    In de mond zet de wijn breed en overvloedig aan, met een rijp profiel dat snel zwaar en vermoeiend aanvoelt. De smaakbeleving blijft op dat geconcentreerde, zoet aandoende spoor en roept associaties op met een geforceerde Amarone-stijl, zonder dat er spanning of drinkplezier ontstaat. NMCOT (Not my cup of tea).
    Punten: 75/100 – Prijs: 54,90 € – Niet te koop gevonden in België
  11. Antico Broilo Schioppettino di Prepotto – Friuli Colli Orientali 2022
    Vergisting in inox. De wijn geniet een opvoeding van 24 maanden in Franse barriques.
    Robijnrood met een paarse waas en mooie traanvorming. Jong, jeugdig en wat zwaarder fruit opent het geurenfestival met aalbesjes, myrtilles en braam. In dat fruitspoor volgt al vlug de bijna obligatoire boswandeling en de even evidente twist van de pepermolen. Tabak, paprika en laurier laten zich evenzeer opmerken, met een houtkader dat strak geïntegreerd blijft.
    De smaak is vooreerst verkwikkend, breed, niet te zwaar en supermooi gebalanceerd. Alles voelt net als in de geur jeugdig aan. Een eensgezinde goedkeurende knik is merkbaar aan de proeftafel en dan moet de lange peperkruidige finale nog komen.
    Punten: 92/100 – Prijs: 25,00 € – Niet te koop gevonden in België
  12. Pitticco Schioppettino di Prepotto – Friuli Colli Orientali 2021
    Gevinifieerd in inox, gevolgd door een rijping op hout gedurende 18 maanden.
    Bijna zwart van kleur met een duidelijke paarse rand en gekleurde traanvorming. De neus start met zacht fruit van rijpere zwarte kersen. Bij elke walsbeweging komt een overvloed aan peper opzetten, waardoor de overige aroma’s geregeld naar de achtergrond schuiven. Houtinvloeden zijn merkbaar via typische branderige accenten, met cacao op de voorgrond, een subtiel dierlijk puntje en zelfs een lichte florale invloed.
    In de mond valt meteen de complexiteit op. Sappig fruit van bij de aanzet. Voor je aan de levendige zuren en de stevige, doch smakelijke tannine begint te denken is er de peper al die zijn kop opsteekt. Deze zal ook niet meer uit het smaakbeeld verdwijnen. De afdronk is lekker lang, met divers gekleurd fruit en een chocoladetoets. Het geheel stemt je gelukkig en blijft je lang en heerlijk bij.
    Punten: 93/100 – Prijs: 25,00 € – Niet te koop gevonden in België

Filed under: Wijnclub relaas | Tagged: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment »

Schioppettino: De Peperknal uit Friuli

Posted on mei 30, 2025 by Bottle Case

Of: hoe een vergeten druif, een podcast met Petrussa en een snufje rotundone een stille revolutie in je glas ontketent

Laat me je meenemen naar een podcast die ik recent beluisterde, waarin de Friuliaanse wijnmaker Vigna Petrussa openhartig sprak over één van de spannendste druiven van Noord-Italië: Schioppettino. De passie waarmee ze vertelden over hun wijnstokken, de bodem van Prepotto, en de mysterieuze geurcomponent rotundone, die geur van gemalen zwarte peper in je glas, was zo aanstekelijk dat ik meteen het diepe indook in deze druif met een tumultueus verleden en een hopelijk sprankelende toekomst.

Wat Shakespeare voor toneel is, is Schioppettino voor Friuli

Elke regio heeft zijn grote verteller. Voor toneel was dat Shakespeare: meester van dramatische wendingen met diepgravende karakters en verhalen die eeuwenlang blijven hangen. Voor Friuli is dat, zij het in vloeibare vorm, Schioppettino. Een druif die alle elementen van een goed drama bevat: een glorieuze oorsprong, tragisch verval, onverwachte comeback en een hedendaagse cultstatus.

Schioppettino, ook bekend als Ribolla Nera of in het Sloveens Pokalza, is geen doorsnee druif. Ze is temperamentvol, lastig in de wijngaard en zeker geen allemansvriend. Maar net als bij een Shakespeareaanse held, ligt haar kracht juist in die gelaagdheid. De druif werd al in de 13e eeuw verbouwd in het oosten van Friuli, langs de grens met Slovenië. Vooral in het dal van de Judrio-rivier, rond de dorpen Prepotto, Cialla en Albana, vond ze haar natuurlijke habitat. Daar, in de koele, goed geventileerde microklimaten op mergelbodems (ponca), kon ze schitteren.

Maar het ging mis!

In de 19e eeuw werd Schioppettino zwaar getroffen door de ziektes oidium en phylloxera. Wat volgde was geen pauze, maar een bijna definitieve exit. In de 20e eeuw was er geen plaats meer voor grillige druiven met lage opbrengsten. Consistentie en commercie waren koning. Zo verdween Schioppettino uit de wijngaarden en letterlijk ook van de radar: in 1970 haalde ze het niet eens tot de officiële lijst van toegestane druiven in de nieuwe Colli Orientali del Friuli DOC.

In 1978 volgde de reïncarnatie. Dankzij een paar koppige, visionaire wijnboeren in Prepotto, onder wie de familie Petrussa, werd Schioppettino opnieuw aangeplant. Niet omdat het moest, maar omdat het mócht. De wet werd aangepast, de druif werd gerehabiliteerd. Van obscure overlevering keerde ze terug als regionale ster.

De naam zelf is al pure poëzie: Schioppettino is afgeleid van het Italiaanse schioppare, ‘knappen’ of ‘ploffen’, een verwijzing naar het knapperige mondgevoel van de druif, de licht bruisende wijnen van vroeger, of misschien wel naar het onverwachte vuurwerk aan kruidigheid en zuren in het glas.

Vandaag de dag wordt Schioppettino weer gezien als een van dé identiteitsdragers van Friuli. Niet zomaar een lokale variëteit, maar een druif die met elegantie én karakter een compleet wijnverhaal vertelt.

Waar groeit de druif dan?

Als Schioppettino het hoofdpersonage is in het Friuliaanse wijnverhaal, dan is het toneel waarop hij schittert zonder twijfel de regio rond Prepotto, in de provincie Udine, vlak tegen de Sloveense grens. Hier, in een heuvelachtig landschap dat doet denken aan Toscane vóór het massatoerisme, is de druif in haar element. Geen glitter en glamour, maar een decor van oude stenen muren, mistige ochtenden en ponca-bodem: broze mergel die afbrokkelt onder je voeten en tegelijk de ruggengraat vormt van enkele van de meest karaktervolle wijnen van Italië.

Schioppettino is hier weer helemaal terug van weggeweest, en hoe! In topappellaties zoals Colli Orientali del Friuli en Friuli Isonzo is ze niet langer een verdwaalde bijrolspeler, maar mag ze in volle glorie optreden: in purezza, dus als monocépage, zonder blends, zonder trucjes. Gewoon druif, terroir en de wijnmaker als gids.

Maar laat je niet misleiden door die wederopstanding: Schioppettino is allesbehalve makkelijk. Warmte ligt haar niet want in hete jaren verliest ze haar finesse. Ze is gevoelig voor millerandage (ongelijke rijping binnen één tros), voor ziektes zoals peronospora, en stelt hoge eisen aan haar ondergrond. Die moet bestaan uit ponca, een gelaagde mix van zandsteen en kalkhoudende klei, die water goed afvoert en tegelijk mineralen vasthoudt. Combineer dat met constante ventilatie en een breed temperatuurverschil tussen dag en nacht, en je krijgt precies wat deze druif nodig heeft om te schitteren.

Dat verklaart waarom je haar vooral vindt in dorpen zoals Prepotto, Albana en Cialla. Elk van deze zones geeft een ander karakter aan de wijn:

  • Prepotto en Albana liggen in iets warmere microklimaten. Hier levert Schioppettino wijnen op met meer rijp fruit, vollere body en uitgesproken aromatische intensiteit. Perfect voor wie houdt van structuur en geurige kracht.
  • Cialla, daarentegen, is koeler en hoger gelegen. De wijnen van hier zijn strakker, slanker en frisser, met meer nadruk op zuren en finesse. Ze zijn verfijnd, bijna Bourgondisch in hun elegantie, en kunnen prachtig ouderen.

Wat overal hetzelfde blijft? Dat typische kruidige, bijna nerveuze karakter van Schioppettino. Maar het is het samenspel tussen druif en plek dat elke fles uniek maakt. Dit is terroir in zijn puurste vorm.

De plant: een gespierde druif met elegantie

Als je Schioppettino zou tekenen als stripfiguur, zou het een soort gespierde acrobaat zijn met een fluwelen cape. Stoer, veerkrachtig, maar verrassend verfijnd als je dichterbij komt.

De trossen zijn groot, langwerpig en vaak cilindrisch van vorm, soms voorzien van een eigenzinnig ‘vleugeltje’ alsof de natuur zich bedacht heeft halverwege het ontwerp. De bessen zijn ellipsvormig en middelgroot, met een diepe blauwzwarte kleur en een stevige huid die bedekt is met een dikke laag bloeiwas. Ideaal voor een wijn met structuur en bewaarpotentieel.

De schil is dik en taai, wat de druif niet alleen resistent maakt tegen regenbuien vlak voor de oogst, maar ook zorgt voor een intense extractie van kleur en aroma’s tijdens het vinificatieproces. De pulp is vast, weinig sappig, maar smakelijk, met geen bijzondere aroma’s in de vrucht zelf. Dit suggereert dat de magie vooral in de schil zit.

Wat betreft groei, is Schioppettino een soort late bloeier met flair. De plant loopt gemiddeld laat uit (eind april), bloeit in juni en wordt meestal pas begin oktober geoogst. Wanneer de eerste herfstgeuren zich aandienen en de oogstploeg al verlangt naar risotto en fricò friulano. Het is dan ook een druif die koele nachten en lange rijpingstijd nodig heeft om haar zuren te behouden en tannine mooi te laten rijpen.

In de wijngaard is het geen makkelijke klant. De plant houdt niet van natte lentes en is gevoelig voor bloeiverlies (colatura), waarbij bloemen wel verschijnen maar zich niet ontwikkelen tot bessen. Vooral aan de top van de tros ontstaan er soms misvormde bloemetjes die simpelweg niet ‘af’ zijn, waardoor de vruchtzetting onvolledig blijft. Het gevolg: minder druiven, en vaak ongelijkmatig gevormde trossen.

Qua productie is ze ook behoorlijk eigenzinnig. In sommige jaren produceert de plant nauwelijks 40–50 quintalen per hectare, terwijl in gunstige seizoenen uitschieters tot 160 q/ha worden genoteerd. Kortom: lage opbrengst, hoge kwaliteit, als alles meezit. De suikergehaltes in het sap zijn gemiddeld (rond de 18%), net als de zuren (tot 8–9‰ tartarisch), maar het zijn de aromatische verbindingen in de schil, denk aan rotundone, die het verschil maken.

Ook opvallend: de plant groeit met matige kracht, heeft een halfopgerichte tot rechtopgaande groeiwijze, en produceert doorgaans maar één tros per scheut. Het bladerdek is middelgroot tot groot, met bladeren die vaak drie- tot vijflobbig zijn, licht behaard aan de onderzijde en frisgroen aan de bovenkant. De hele plant ademt balans: geen overdaad, maar gericht op concentratie.

Tot slot: de druif is officieel hermafrodiet, dus volledig zelfbestuivend. En de pedicels (de steeltjes waarmee de bessen aan de tros hangen) zijn stevig en moeilijk te scheiden. Een handige eigenschap bij mechanische oogst, al wordt bij kwaliteitswijnen nog vrijwel altijd met de hand geplukt.

In het glas: violette fluwelen handschoenen met een peperklap

Een glas Schioppettino inschenken en je weet dat je iets bijzonders in handen hebt. De wijn bezit een diep robijnrode kleur met paarse reflexen. Al bij het walsen van het glas voel je de spanning: dit wordt geen simpele dorstlesser, maar een glas vol gelaagdheid en karakter.

De neus is expressief. Aroma’s van rijp rood en donker fruit. Denk aan kersen, frambozen, bramen en blauwe bes die worden gedragen door een subtiele florale toets en een onmiskenbare kruidigheid. Die laatste komt van het geheimzinnige stofje rotundone, dat zorgt voor die karakteristieke geur van versgemalen zwarte peper. Het is geen hint, het is een punch. Een kleine peperklap in een fluwelen handschoen.

In de mond toont Schioppettino zijn finesse: levendige zuren, een medium body en fijnkorrelige tannine die nooit schurend worden. Het is een wijn die niet bulkt van kracht, maar juist overtuigt door balans en definitie. Hij houdt het midden tussen elegantie en bite.

Wat hem extra boeiend maakt, is zijn leeftijdspotentieel. Jong gedronken is Schioppettino levendig en speels, met de nadruk op fruit en frisse kruidigheid. Maar geef hem een paar jaar flesrijping, en de toon verschuift: de peper blijft, maar krijgt gezelschap van bosgrond, ceder, gedroogde bladeren, tabak en een vleugje teer. Dan verandert de wijn in een herfstwandeling door een vochtig bos, met modder op je laarzen en paddenstoelen in je neus.

En toch blijft hij ook dan lichtvoetig: zelfs in zijn gerijpte vorm behoudt hij een zekere luchtigheid, een bijna gewichtloos mondgevoel dat zelden voorkomt bij rode wijnen met zoveel complexiteit. Dat is misschien wel zijn grootste troef: diepgang zonder zwaarte.

Rotundone: de geur van zwarte peper en potentieel

Ah, rotundone. Daar had Petrussa het uitgebreid over in de podcast die me aan het denken zette. Niet als een vluchtige voetnoot, maar als een centraal element in het DNA van Schioppettino. En terecht, want dit geurstofje, nauwelijks waarneembaar, maar o zo bepalend, is wat deze druif onderscheidt van de massa.

In wetenschappelijke termen is rotundone een sesquiterpeen. Een type aromatische verbinding die voorkomt in de schil van bepaalde druiven, waaronder kruiden als zwarte peper, kruidnagel en oregano. In de wijnwereld staat rotundone vooral bekend als dé veroorzaker van dat karakteristieke, prikkelende aroma van zwarte peper. Als een zachte pepermolenwolk die boven je glas zweeft.

Het komt voor in enkele druivenrassen, zoals Syrah, Grüner Veltliner, en jawel: Schioppettino. Maar hier komt het: niet élke druif bevat rotundone, en zelfs binnen één druivensoort is de aanwezigheid ervan grillig. Het is extreem afhankelijk van terroir, microklimaat, rijping en vinificatie. Dat maakt het uiteraard mysterieus.

In Schioppettino gedijt rotundone bijzonder goed. Dankzij de langzame rijping in de koele, goed geventileerde heuvels van Prepotto en Cialla, kunnen de bessen zich langzaam ontwikkelen, waarbij de schil voldoende suikers, zuren én aromatische stoffen zoals rotundone opbouwt. Dat verklaart waarom je bij een goede Schioppettino meteen wordt getroffen door die geur van gemalen zwarte peper, soms aangevuld met kruidnagel, viooltjes of zelfs wierook.

Maar rotundone is meer dan een geurcomponent. Het is een soort geparfumeerde vingerafdruk die niet alleen de herkomst verraadt, maar ook het vakmanschap van de wijnmaker. Wijnen met rotundone zijn complexer, gelaagder, en vaak ook langer houdbaar. Het is niet voor niets dat sommigen rotundone “de truffel van de wijnaroma’s” noemen: zeldzaam, aards, intens en bijna onmogelijk om kunstmatig na te bootsen. Dat maakt het des te indrukwekkender dat Schioppettino, een lokale druif uit een vergeten hoekje van Noord-Italië, zo rijk kan zijn aan dit molecuul.

Slotgedachte: Waarom Schioppettino nu?

We leven in een tijd waarin wijnliefhebbers niet meer tevreden zijn met de zoveelste Merlot of Sangiovese. Er is honger naar authenticiteit, naar wijnen waar een verhaal achter schuilt en een eigen karakter. Precies daar komt Schioppettino binnengewandeld.

Deze druif, lang over het hoofd gezien, blijkt verrassend actueel: verfijnd maar uitgesproken, klassiek maar rebels, met een aromatisch profiel dat tegelijk uitnodigt én intrigeert. En zoals de podcast met Petrussa mooi illustreerde: dit is geen heropleving uit nostalgie, maar een beweging voorwaarts. De druif leeft, evolueert, en laat elk jaar nieuwe facetten zien.

Schioppettino is laat zich niet vergelijken met een andere druif, en dat is maar goed ook. Hij is de vertegenwoordiger van Friuli, krachtig in zijn subtiliteit, kruidig als het landschap, en altijd trouw aan zijn herkomst.

Filed under: Uva Italia | Tagged: , , , , , , , , , , , , , | 1 Comment »