Bottle Case

De Cortese druif is autochtoon aan Piemonte en is een van de meest populaire en wijdverspreide witte druiven in deze regio. De eerste schriftelijke vermeldingen dateren uit de 17e eeuw in de provincie Alessandria, hoewel de precieze oorsprong onzeker blijft. Wel is duidelijk dat de bakermat van deze druif in de zuidelijke regio’s van Piemonte ligt, met een sterke aanwezigheid in de provincies Alessandria, Asti en Cuneo. Vooral de gebieden rond Gavi en Tortona hebben zich ontpopt als een belangrijke productieregio voor hoogwaardige Cortese wijnen.

Bijna 90% van de Cortese aanplant bevindt zich in Piemonte, maar er zijn ook wijngaarden in Veneto en Lombardije. In de loop der jaren heeft deze druif nooit grote schommelingen in populariteit gekend en is hij altijd een gerespecteerd, maar bescheiden onderdeel van de Piemontese wijnbouw gebleven. Toch heeft hij vooral dankzij de prestigieuze Gavi Docg wijnen internationale erkenning verworven. Cortese di Gavi was ooit de meest populaire witte wijn van Piemonte, maar is in recentere tijden in populariteit ingehaald door de Arneis en Timorasso. Desondanks blijft de wijn erg geliefd, vooral in de kustplaatsen van Ligurië, waar hij vanwege zijn heldere zuurgraad en frisheid uitstekend combineert met de lokale verse visgerechten.

Stamboom

De stamboom van de Cortese druif is niet volledig bekend, maar er zijn enkele belangrijke inzichten over de genetische afkomst en verwantschappen binnen de Italiaanse druivenfamilies.

• Autochtoon aan Piemonte: Cortese is een inheemse witte druivensoort uit Piemonte, Italië. De eerste vermeldingen dateren uit de 17e eeuw in de provincie Alessandria.
• Mogelijke voorouders: Hoewel er geen directe genetische ouders bekend zijn, vertoont Cortese genetische gelijkenissen met andere Piemontese druiven zoals Timorasso en Favorita (een synoniem voor Vermentino).

De naam “Cortese Bianco” wordt vaak gebruikt, naast dialectische varianten zoals Cortéis en Courtesia.

Verspreiding en belangrijke productiegebieden

Cortese wordt voornamelijk verbouwd in Piemonte, vooral in de provincies Asti en Alessandria. Binnen deze regio is de productie het meest geconcentreerd in de zones rond Gavi en de Colli Tortonesi, maar ook in delen van Cuneo, met name in de lagere Valle Belbo. Buiten Piemonte wordt de druif nog in beperkte mate geteeld in Lombardije (Oltrepò Pavese) en het westen van Veneto, met sporadische aanplantingen in andere Italiaanse regio’s en zelfs overzees.

Hoewel Cortese een echt Piemontees karakter heeft, heeft de opkomst van internationale witte druiven zoals Chardonnay in de jaren ’80 de totale aanplanting enigszins doen afnemen. Toch blijft Cortese een belangrijk onderdeel van de wijntraditie in Piemonte, met ongeveer 3.000 hectare wijngaarden.

Vandaag de dag speelt de druif een sleutelrol in verschillende DOC- en DOCG-wijnen, waaronder Gavi DOCG, Monferrato DOC, Cortese dell’Alto Monferrato DOC, Colli Tortonesi DOC, Piemonte DOC, Oltrepo Pavese DOC, Custoza DOC en Garda Cortese DOC.

Cortese – Ampelografie

De druif heeft een middelgrote tot kleine tros, afhankelijk van de klonale variëteit. De tros heeft een compacte structuur en een cilindrische tot piramidale vorm. De druiven zelf zijn klein, licht plomp en ellipsvormig en hebben een dunne, groenachtig gele schil met een subtiele goudkleurige tint bij blootstelling aan de zon.

Cortese staat bekend om zijn constante opbrengsten. De druif rijpt laat en wordt doorgaans in de tweede helft van september geoogst. Hoewel hij niet bijzonder ziektegevoelig is, kan meeldauw (odium) een probleem vormen. Omwille van de dunne schil kan de druif ook vatbaar zijn voor botrytis. De trossen zijn lang en los, eerst driehoekig en versmallend naar de onderkant.

Cortese past zich goed aan verschillende bodemsoorten aan, mits deze niet te rijk of vruchtbaar zijn. Hij gedijt het beste in droge klimaten met zonnige hellingen. De druif wordt vaak geteeld met de Guyot-snoeimethode om de opbrengst en kwaliteit te beheersen. Sommige wijnmakers passen malolactische fermentatie of houtrijping toe om de zuurgraad van de stille wijnen te temperen.

De Wijn: Een delicate en verfrissende Stijl

Oorspronkelijk werd de Cortese druif zowel voor tafelwijn als voor vinificatie gebruikt, maar tegenwoordig is het een pure wijndruif geworden. De meest bekende expressie is ongetwijfeld Gavi Docg, die wordt beschouwd als een van de meest verfijnde witte wijnen uit Piemonte.

Cortese wijnen zijn witte wijnen met een bleke citroenkleur. In de neus onthult de wijn aroma’s van vers geperste limoenen, kruidige en grasachtige tonen en witte bloemen. Op de tong toont hij smaken van honingdauw meloen, amandel, peer, citroen en Granny Smith appel, met een lichte ziltige ondertoon. De wijn heeft een medium body en een medium tot hoge zuurgraad.

Over het algemeen worden Cortese wijnen jong gedronken, maar de beste producenten kunnen wijnen maken die een lange levensduur hebben, dankzij de kwaliteit van de druiven, de productiemethoden en de hoge zuurgraad. In koelere regio’s of oogstjaren kan Cortese extreem hoge zuurgraad ontwikkelen, wat hem bijzonder geschikt maakt voor mousserende wijnen.

Dankzij deze kenmerken is Cortese een uitstekende begeleider van zeevruchten, lichte pastagerechten en delicate voorgerechten. Zijn verfrissende karakter maakt het ook een ideale zomerwijn.

Conclusie

Cortese is een druif met een sterke Piemontese identiteit en een elegante, verfijnde stijl. Ondanks de toenemende concurrentie van internationale witte druiven blijft Cortese een essentiële speler in de Italiaanse wijnwereld. Of het nu in de iconische Gavi-wijnen is of in andere appellaties, deze druif blijft een toonbeeld van frisheid, finesse en authenticiteit.
Enkele gerenommeerde producenten die Cortese wijnen aanbieden zijn:​

• Broglia: Bekend om hun ‘La Meirana’ Cortese di Gavi, een wijn die de essentie van de Cortese druif belichaamt.
• La Scolca: Bekend om hun ‘Cortese di Gavi’ wijnen, La Scolca staat synoniem voor kwaliteit en traditie in de productie van Cortese wijnen.
• Villa Sparina: Een producent die bekend staat om zijn expressieve Gavi wijnen, met een focus op terroir en authenticiteit. ​
• Pio Cesare: Een historisch wijnhuis dat naast hun beroemde Barolo en Barbaresco ook uitstekende Gavi produceert.

Filed under: Uva Italia | Tagged: broglia, Colli Tortonesi, Cortese, custoza, favorita, garda, Gavi, Italian wine ambassador, la scolca, Monferrato, oltrepo Pavese, piemonte, pio cesare, timorasso, villa sparina, wijn, wijnkennis |