Hoe en waar exact de benaming Freisa vandaan komt is me tot op heden nog steeds een raadsel. Vast staat wel dat de druif inderdaad een uitgesproken aardbeien en frambozen aroma moet bezitten (maar dat hebben wel meerdere rassen). Het staat tevens vast dat de Freisa nauw verwant is aan de grote Nebbiolo. Getuige hiervan de hoge tannine structuur en het meer dan gemiddeld zuurgehalte. De kleur zal licht rood gekleurd zijn met vaak een paarse reflex. De wijn zal wat zoet aanvoelen. Hoewel de wijn net zo goed droog kan zijn zal je vaak een licht sprankelende versie krijgen (Frizzante).

Freisa mag vandaag dan wel geen prominente rol meer spelen in Piemonte, die rol is weggelegd voor Nebbiolo, Barbera en Dolcetto. Maar dit was niet altijd zo. Het is slechts na de Tweede Wereldoorlog dat de machtswissel tot stand is gekomen. Vanaf de 18e Eeuw was de Freisa een vooraanstaande druif in Piëmonte. Het is zelfs één de oudste ‘belangrijke’ druif van Piemonte. Ze zou afkomstig zijn van de omgeving rond Asti. Er bestaan 2 variëteiten: de Freisa Grossa (Freisa di Nizza) en de Freisa Piccolo. Deze laatste staat veruit het meeste aangeplant.
Vandaag komt Freisa bijna uitsluitend nog voor in Piemonte. Er was echter een tijd dat ze de meest aangeplante druif was in Piemonte én in Lombardia met bovendien een wijdse verspreiding in Veneto.
Vergane glorie dus? Niet echt… Freisa is aan een ware revival bezig!

Vandaag zijn er twee appellaties van de Freisa met DOC; de Freisa d’Asti (sinds 1972) en de de Freisa di Chieri (2010). Freisa wordt echter in meerdere appellaties gebruikt. Nog vermelden dat je op het etiket wel eens Freisa Nebbiolata kan tegenkomen. Dit is een specialiteit vanuit Piemonte waarbij de Freisa een ‘Ripasso’ ondergaat over de pulp van de Barolo druiven.

Vooral naar dat laatste ben ik alvast benieuwd naar het resultaat in het glas!

Alta Langa dus. Het productiegebied covert een grote oppervlakte en ligt verspreid over Alessandria, Asti en Cuneo. De wijngaarden moeten minstens 250 meter boven de zeespiegel liggen. Een Alta Langa Spumante zal steeds gemaakt zijn volgens de metodo classico, met een tweede gisting op fles dus! Dienstdoende druivenrassen zijn Chardonnay en/of Pinot Nero. Ze moeten voor 90 tot de volle 100% deel uit maken van de Spumante. De eventuele overige 10% mag ingevuld worden door alle andere druiven die in de regio gebruikt mogen worden.
Metodo Classico wil dus zeggen met kelderlagering (sur lattes) om de bubbels perfect in de fles te krijgen. Het verheugt me ten zeerste dat de minimum kelderrijping 30 maand is. Voor een Riserva is dit zelfs 36 maand. Maar check toch eerst maar eens bij de wijnmaker of hij wel degelijk deze voorwaarde heeft nageleefd. Maakt ook dat je met een gerust gemoed enkele kistjes kan aankopen en kan opslagen in je eigen kelder. 30 maand kelderrijping maakt dat je de flesjes niet binnen het jaar soldaat dient te maken!

Naast de gewone Alta Langa Spumante bestaat er ook een Rosato, die je tevens in een Riserva versie kan krijgen.

Is Alta Langa nu de enige Spumante die Piemonte rijk is? Neen, verre van zelfs. Voor de vuist weg noem ik de Erbaluce di Caluso Spumante, de Roero Arneis Spumante of de alles omvattende Piemonte Spumante. Zelfs in rood hebben we er bubbeltjes van de Brachetto. Maar persoonlijk geniet ik het meeste van de Alta Langa

Think out of the box, Italië is rijk aan zeer goede Spumantes… Just try them out!

Grignolino is tevens een buitenbeentje onder de druivenrassen. Het is een druif met een extra zaadje. Terwijl de meeste druiven slechts 2 zaadjes hebben per bes bezit Grignolino er 3. Dat maakt ook dat je bij het vinifiëren van de wijn extra voorzichtig moet zijn. Een extra zaadje (of pit) kan leiden tot verhoogde tannine in de wijn. Vooraleer je als tannine-freak een vreugdedansje placeert wil ik je wel waarschuwen dat deze extra aan tannine vaak negatieve, onrijpe en vooral groene tannines zijn. Niet het soort dus dat je onmiddellijk wenst in je glas.

Grignolino komt dus uit Piemonte en staat meer bepaald aangeplant op de flanken van de Monferrato heuvels tussen Asti en Casale. De wijn kan je in 3 verschillende DOC-zones vinden: Asti, Del Monferrato Casalese en Piemonte.
Echt te springen staan de wijnbouwers niet om wijnen te maken van deze druif. Naast het extra zaadje is er ook een groot gevaar aan slechte vruchtzetting (millerandange), bovendien is het moeilijk de druif tot haar optimale rijpheid te brengen.

Grignolino is een oud ras waar we voor de eerste tekenen van leven tot in de 8e Eeuw moeten terug gaan. De favoriete bodem van de druif is ongetwijfeld een droge, zanderige bodem met een ideale oriëntatie (omwille die optimale rijpheid te bereiken).
De kleur van de wijn gaat zelden door-diep-rood zijn maar eerder bleek (vandaar waarschijnlijk ook dat hij wel eens Nebbiolo Rosato genoemd wordt). Naast zijn hoge tannine zal hij meestal een hoge aciditeit plaatsen. Qua aroma en smaak zullen er vooral vegetale en florale accenten te ontdekken zijn. Het fruit situeert zich in het jonge rode fruit (kers, kriek).
Het is niet onmiddellijk een allemansvriend of een wijn die je dagelijks in je glas wenst te vinden. Het vergt bovendien een echte zoektocht om het kaf van het koren te scheiden. Heb je de meest uitzonderlijke exemplaren gevonden dan zal je merken dat Grignolino best wel aardig en aantrekkelijk kan zijn. Meestal is hij in zijn jeugd op zijn best.
De wijnen zijn dus niet echt geliefd buiten zijn habitat en worden dan ook vooral lokaal gedronken.

Als aftrap laat ik je even mee watertanden doorheen het programma:

• Zondag 20 mei 2012
  Vlucht naar Milan Malpensa en transfer naar Casale Monferrato
• Maandag 21 mei 2012
  Introductie van de diverse inheemse druivenrassen door Professor Anna Schneider gevolgd door een tasting van wijnen gemaakt van de minder bekende druivenrassen en uit de minder gekende wijngebieden van Piemonte
  Lunch
  Bezoek aan de wijngaarden van Monferrato Casalese tot Vignale Monferrato gevolgd door een proeverij van de wijnen uit Monferrato Casalese en Monferrato tra Po e Tanaro. Er zullen ongeveer 10 tot 15 wijnboeren aanwezig zijn die ons de wijnen van onder andere Monferrato DOC, Barbera del Monferrato DOC, Grignolino del Monferrato Casalese DOC, Ruché di Castagnole Monferrato DOC en Malvasia di Casorzo DOC laten proeven.
  Diner en overnachting in Casale Monferrato
• Dinsdag 22 mei 2012
  Seminarie over de wijnen en de geschiedenis van Santo Stefano Bello, een minder gekend wijngebied uit de Langhe gevolgd door een tasting van de diverse wijnen uit dit gebied.
  De wijnbouwers zullen ons niet enkel vergasten met hun wijnen van onder andere Moscato d’Asti DOCG, Asti DOCG en Barbera d’Asti DOCG, maar zullen ons tevens een heerlijke lunch aanbieden.
  Na de middag is er een ontmoeting met de jonge talenten uit Piemonte in de schitterende Enoteca van Mango. Uiteraard gevolg door een tasting van hun wijnen. Al zeker op de proeftafel staan: Barolo DOCG, Barbaresco DOCG, Barbera d’Alba DOCG, Dolcetto d’Alba DOC, Langhe DOC…
  Diner en overnachting in de omgeving van Mango
• Woensdag 23 mei 2012
  Transfer naar de Roero regio waar we aperitieven met de Roero Arneis Spumante. Nadien is er een tasting van Arneis, Favorita en Barbera.
  Lunch
  Bezoek aan de wijngaarden van Roero gevolgd door een tasting van Roero DOCG, Nebbiolo d’Alba DOC, en Brachetto del Roero.
  Diner met de wijnbouwers en overnachting in de omgeving van Roero.
• Donderdag 24 mei 2012
  Bezoek aan de wijngaarden van Alto Monferrato gevolgd door een tasting van Alto Monferrato wijnen van Barbera, Dolcetto d’Acqui DOC, Ovada DOCG, Brachetto d’Acqui DOCG, Strevi DOC, Freisa en Abarossa.
  Lunch in Acqui Terme
  Bezoek aan de wijngaarden van Colli Tortonesi gevolgd door een proeverij van Colli Tortonesi DOC, Timorasso Barbera, Croatina, Cortese, Freisa…
  Afsluitend diner en overnachting in Colli Tortonesi
• Vrijdag 25 mei 2012
  Retour naar huis voor het vieren van de verjaardag van m’n zus!

Zoals je kan zien een zeer mooi programma, zeer divers en enorm intens.
Ik kijk er alvast naar uit en zal het niet nalaten jullie het relaas in stukken en brokken te vertellen.

Om op zulke zaken een antwoord te kunnen geven volstaat het dikwijls logisch na te denken. Maar hebben we ook een zekere vorm van kennis en ervaring nodig. Waarom zit er toch zulk groot verschil tussen een Chardonnay afkomstig uit Bourgogne, de bakermat van de druif, en een Chardonnay afkomstig uit pakweg Australië?

Logische antwoorden

• Vakmanschap
  Hiervoor moeten we echt niet ver gaan kijken. Elke vogel zingt zoals hij gebekt is. Elke wijnbouwer heeft zijn eigenheid, zijn eigen handelingen, zijn eigen geheimpjes. Vergelijk het met twee bakkers in je eigen gemeente. Het basisproduct is hetzelfde maar toch zal je verschillen in de smaak waarnemen.
• Het klimaat
  Juist, de druif is een vrucht die tot optimale rijpheid moet komen om de beste resultaten in je glas te krijgen. Het gematigde klimaat in het noordelijk gelegen Bourgogne verschilt uiteraard met het warmere klimaat dat heerst in Australië. De rijpheid van de druiven zal dus verschillen en dat gaan we ook proeven.
  Nauwelijks rijpe Chardonnay zal naar groene appels smaken.
  Rijpere voorbeelden uit koele gebieden waar de druiven lang zijn blijven hangen, zoals Bourgogne, hebben aroma’s van peren en acacia, citroen en grapefruit, noten en biscuit, boter, honing en popcorn. Ook kan het fruit een vleugje mineraal, vuursteen of rook hebben, een beetje aan toast of brioche doen denken vanwege het eikenhout, en natuurlijk een zuurheid die in jonge wijn doordringend en strak kan lijken, die alles in balans houdt.
  Chardonnay uit warme gebieden worden tropisch, met mango, room, banaan, ananas, meloen en perzik, met boter, honing en toast. Er kan een vleugje specerijen inzitten of snoepjes. Hij bezit een zekere vetheid, een merkwaardige en karakteristieke volheid in de mond. Zijn gemiddelde zuurgraad verdwijnt makkelijk op de achtergrond in deze glycerine.
• De bodem
  Geen enkele bodem is identiek. Geen enkele regio is hiervoor een beter voorbeeld dan Bourgogne waar er soms verschillen per m2 opgetekend worden, verschillen ontstaan door een breuk omwille van tektonische verschuivingen. De Chardonnay druif gedijt zeer goed in een kalkbodem en deze vindt hij in de Bourgogne naar believen. Ook in Australië vinden we kalk terug in de bodem. Soms zelfs zo specifiek dat de bodem uniek is. Denk maar aan de Terrarossa (rode klei over kalk) die we in Coonawarra vinden.
• De opvoeding van de wijn
  Uiteraard denken we hier in de eerste plaats aan houtlagering of geen houtlagering. Een Chablis zal uiterst zelden een opvoeding in eiken houten vaten krijgen. In Australië was er gedurende vele jaren een voorliefde voor ‘oaky’ wijnen. Gelukkig maar hebben ze dat ondertussen een beetje bijgestuurd en zien we de laatste jaren de opkomst van unwooded Chardonnays met vreugde tegemoet.

Oenologische antwoorden

Hier moeten we vooral naar de stijl van vinificatie van de wijn gaan kijken. Uiteraard heeft elke wijnbouwer zijn eigen stijl, zoals reeds aangehaald. Maar er bestaat wel degelijk een verschil in cultuur, traditie, en uitgangspunt.
Een verschil dat in de wijnwereld meestal wordt teruggebracht tussen de stijl van wijnmaken in de ‘Old World’ en de ‘New World’.

Het grote verschil bestaat er naar het uitgangspunt naar wijn, op zich, toe. Frankrijk is de traditie, het voorbeeld dat overal ter wereld model heeft gestaan. Gelukkig heeft men in de nieuwe wereld zich niet beperkt tot het eenvoudigweg kopiëren van het Franse model. Waar men in Frankrijk, en dan vooral in de klassieke wijngebieden Bordeaux en Bourgogne, uitgaat van het maken van kwaliteitsvolle bewaarwijnen gaat men in de Nieuwe wereld van een totaal ander standpunt uit. Wijn wordt er meer als een consumptie product beschouwd met de nodige marketing eromheen. Zij gaan er vanuit dat een wijn jong moet gedronken worden en niet gedurende jaren in één of andere duistere kelder op zijn ‘moment de gloire’ moet liggen wachten.
Het gedrag van de wijndrinkende medemens in Australië of California is als volgt samen te vatten: Ik ga vandaag een wijn kopen die ik reeds vanavond zal drinken.
Bij het aankopen van een Meursault zal je moeten inschatten wanneer deze perfect op dronk gaat zijn en zal je deze wijn enkele jaren moeten laten rusten in je kelder.
Dat verschil van uitgangspunt zal resulteren in een totaal verschillende stijl van vinificatie. Bij de jong te drinken wijnen zal men veel meer het fruit gaan zoeken én benadrukken.

Technieken die voor Bourgondisch doorgaan zijn:

• Gisting in Franse eikenhouten vaten
• Malo-lactische gisting (bacterieel proces waarbij de stevig appelzuren worden omgezet naar de meer toegankelijke melkzuren)
• Bâtonnage of het doorroeren van het bezinksel in het vat. Deze techniek laat boterige, romige aroma’s uit de wijn naar voren komen of voegen ze toe.

In Australië gebruikt men diverse technieken om aroma uit de neutralere druif te verkrijgen:

• Het gebruik van aromatische gistsoorten
• Schilweking aan koude temperaturen voor de alcoholische gisting om meer smaak aan de schil te onttrekken
• De gisting vindt plaats in roestvrij staal ipv in eikenhouten vaten en op lagere temperaturen om meer aroma’s van tropisch fruit te produceren
• Na de gisting wordt de wijn gelagerd op nieuwe eikenhouten vaten, gemaakt van de uitgesproken vanilleachtige Amerikaanse eik

Het resultaat was een fruitcocktail die direct aansprak.

Is dit nu altijd het geval?

De verschillen in de stijl van het wijnmaken zoals hierboven beschreven wordt met de jaren kleiner en kleiner. Zowel de old world als de new world hebben technieken van elkaar overgenomen, waardoor er nu frissere witte Bourgogne is en elegantere, terughoudender en subtielere Chardonnays uit de nieuwe wijnlanden komen.
Tegenwoordig is een mengsel van aromatische gisten en het neutrale gist meer in gebruik voor de topwijnen.
Het verschil tussen de Chardonnay-stijlen wordt minder een kwestie van gebieden, en meer van klimaten en technieken.

Het succes van de nieuwe wereldlanden heeft stilaan de ogen geopend in Frankrijk. Ze blijven niet langer blind voor deze successen en de vinificatie stijlen van the new world krijgt stilaan navolging.
Ook omgekeerd zien we deze beweging. De nieuwe wereldlanden die steeds het belang van het terroir, heilig in Frankrijk, hebben weggedrongen zijn zich ondertussen wel degelijk bewust geworden van het belang hiervan. De meest kwaliteitsvolle wijnen krijgen sinds enkele jaren dan ook het label ‘single vineyard’ opgelegd en zijn heuse bewaarwijnen geworden.

Zo blijft dit product boeiend en levendig! 

De Alicante Bouschet is in vele opzichten een aparte druif. Vooreerst is er uiteraard de naam. Akkoord Bouschet verwijst dan wel naar Henri Bouschet die verantwoordelijk is voor het tot stand brengen van de druif. Maar het eerste gedeelte de Alicante is tot op heden een mysterieus gegeven. Zoals u weet verwijst Alicante naar de gelijknamige Spaanse stad en zou je kunnen veronderstellen dat de roots van deze druif dan ook aan de Costa Brava liggen. Niets is echter minder waar. Hoewel de druif in de regio, en op wel meerdere plaatsen in Spanje, vaak voorkomt onder de naam Garnacha Tintorera (ze is één van de belangrijkste druiven in de DO Almansa) is ze ontstaan in het zuiden van Frankrijk.
Er is echter nog een andere reden waarom de Alicante Bouschet een buitenbeentje is onder de druivenrassen. Het is namelijk een teinturier!
Een teinturier, wat is dat zal u zich waarschijnlijk afvragen. Wel een teinturier is de benaming voor blauwe druiven die gekleurd vruchtvlees hebben en dus ook gekleurd sap. Dit is eerder een uitzondering want de meeste blauwe druiven hebben allen wit sap.

De druif Alicante Bouschet is ontstaan door het kruisen van de Petit Bouschet (dewelke ontdekt werd door de vader van Henri Bouschet) en de Grenache Noir. Petit Bouschet is dan weer een kruising tussen de onbekende druiven Teinturie du Cher x Aramon.
De Alicante Bouschet verspreidde zich vanaf 1855 vooral in het zuiden van Frankrijk waar de wijnboeren na de phylloxera plaag op zoek gingen naar druiven die in de eerste plaats een hoge opbrengst gaven. De reeds genoemde Aramon werd hier in de eerste plaats voor gebruikt. Deze gaf echter fletse nietszeggende wijnen zodat men al vlug bij de Alicante Bouschet terechtkwam. Alhoewel hij nog steeds op vele plaatsen is toegestaan komt de druif vandaag de dag “officieel” zo goed als niet meer voor in Frankrijk. Achter de schermen vernemen we echter dat in het zuiden van Frankrijk nog vele wijnboeren gebruik maken van de Alicante Bouschet om de wijn ‘bij te kleuren’. De vermelding van de druif zal je echter niet tegen komen op het etiket.

Zelf ben ik de druif tegen het lijf gelopen door mijn liefde voor de Portugese wijnen. In de Alentejo wordt deze druif immers frequent verbouwd met krachtige, diep donkerrood gekleurde wijnen met een behoorlijke body en alcoholgehalte tot gevolg. Sedertdien verschijnt deze wijn ook regelmatig in mijn glas…
Buiten het zuiden van Frankrijk, Spanje en Portugal kan je de Alicante Bouschet ook tegenkomen op Corsica, Italië (Toscane, Calabria), California, Israël, Chili en Noord-Afrika.

Het is geen verrassing dat we de druif vooral op warme plaatsen tegenkomen. De Alicante Bouschet bezit een dikke schil zodat ze dus hitte nodig heeft om tot een volledige rijpheid te kunnen komen. Het is een vroegrijpende druif die een redelijk hoge opbrengst geeft. Om tot goede resultaten te komen moet je de druif zeker en vast intomen

Laat ik je even mee terug nemen naar de bron…de Vitis Vinifera ofwel de plant van de belangrijkste familie onder de druivenstokken; nl. de wijndragende wijnstok. De Vitis Vinifera is werkelijk een ras apart. Niet enkel omdat van deze soort nu éénmaal de wijndruiven produceert maar ook in zijn levenswandel. Zo moeten de Europese variëteiten geënt worden op een Amerikaanse onderstam om het hoofd te kunnen bieden aan de zo gevreesde druifluis – Phylloxera (officiële benaming blijkt dactylasphaera Vitifolii te zijn), maar blijkt die wijnstok zo ook nog eens haar/zijn hebbelijkheden te bezitten.

Ik wil zeker niet het volledige proces gaan opsommen van de pro’s en de contra’s van de wijnstok. Ik zal me beperken tot een paar algemeenheden.

Algemeen geweten is dat de bodem waarop een wijnstok moet staan liefst een arme bodem is waarin de wijnstok alle moeite moet doen om op zoek te gaan naar de nodige voeding om te kunnen overleven. Wil dit dan zeggen dat hoe armer de bodem is, hoe beter het is voor de wijnstok? Helemaal niet…de wijnstok is een onderdeel van het kosmische gebeuren en een heel simplistisch gegeven hiervoor is dat alle kosmisch leven voeding nodig heeft om te kunnen overleven. Te arme bodem zal de wijnstok laten afsterven, wat zeker niet de bedoeling kan zijn.

Concurrentie! Zoals met zovele andere dieren, planten, levens…Only the strong will survive! Dat geldt zeker ook voor de wijnstok. Ze hebben de concurrentie van andere stokken nodig zodat hun wortels de nodige inspanningen moeten leveren om het voedsel tot zich te nemen. Vandaar ook dat de plantdensiteit van de stokken vaak gereglementeerd zal zijn. De sterkste stokken zullen de beste vruchten afleveren. Een goede wijnbouwer kan trouwens zo de sterke van de minder sterke stokken aanduiden op zijn wijngaard en zal je perfect kunnen vertellen welke stokken jaar na jaar betere vruchten afleveren.

Net zoals de genieters van het eindproduct van de wijnstok, de wijn, is de wijnrank licht allergisch aan water. Pootje baden doet hij dus niet graag en hij beschouwt water enkel als een vloeistof die noodzakelijk is om te overleven. Af en toe wenst hij zelf even aan geheelonthouding te doen tot hij nodige afkick verschijnselen krijgt (stress hydrique). Hierdoor krijgt hij een extra energiestoot die de plant ten goede komt. Dit mag echter niet te lang duren…met een comateuze plant zijn we immers niets.

Genoeg nu, terug naar de essentie dus van dit artikel: de Vieilles Vignes.
Een wijnstok gaat een evolutie door in zijn leven. Op jonge leeftijd zoekt hij zich een weg in het bestaan en moeten zijn wortels zich dermate ontwikkelen opdat ze hem voldoende fundamenten geven waarop hij de rest van zijn leven op kan steunen. Hij is dan niet geschikt om vruchten te leveren die een wijn maken tot wat hij hoort te zijn.
Rond zijn 8^e levensjaar beginnen zijn vruchten geschikt te zijn om omgetoverd te worden in een correct glas wijn. De wijn zal nog nerveus zijn en zal staan te springen om in het glas te raken.
Vanaf zijn 15^e jaar krijgen we te maken met een vitale plant vol potentie, die prachtige en vele vruchten produceert. Deze middenfase blijft zeer lange tijd aanhouden. Zijn vruchten moeten geselecteerd en beperkt worden opdat de ‘blijvers’ van de allerhoogste kwaliteit zijn.

Maar wanneer bereikt die wijnstok nu de begeerde status van Vieilles Vignes? De overlevers tussen de stokken bezitten wortels die zo diep verankerd zitten in de bodem zodat ze de beste mineralen en voedingsstoffen kunnen opnemen. Hierdoor krijgen zijn vruchten een extra kwaliteitsinjectie. Zijn vitaliteit en zijn potentie is de stok echter stilaan verloren en er zullen steeds minder vruchten aanwezig zijn op de stok. Deze vruchten hebben de eigenschap echter over een betere concentratie te beschikken wat zich dan ook vertaald in de wijn.
Hoewel ik het nu misschien te eenvoudig schets heeft wijn die gemaakt is van Vieilles Vignes het van nature in zich beter te zijn dan deze van jongere wijnstokken. Uiteraard is het werk van de wijnbouwer, zoals steeds overigens, van cruciaal belang.Wanneer een wijnbouwer over een wijngaard met enkel oude wijnstokken beschikt zal hij ook voorzichtig zijn om een oude stok, die op een natuurlijke wijze afsterft te vervangen door een jonge stok. De natuur heeft deze wijnstok immers laten sterven opdat de andere aanwezige stokken kunnen overleven. Het aanplanten van een jonge, nerveuze plant zou het evenwicht in deze wijngaard danig verstoren.

De marketeers weten echter maar al te goed dat de benaming Vieilles Vignes een lokmiddel kan zijn. Ze hanteren dan ook maar al te graag het penseel om dit op het etiket te vermelden.
Voor sommigen hebben de stokken deze status reeds vanaf 20 jaar bereikt, voor anderen vanaf 25, 30 of 35 jaar…Ze aanschouwen het vaak ook als een extra reden om hun wijn tegen een duurdere prijs aan te bieden. Extra kwaliteit weet je wel.
Sommigen mengen hun jongere wijnstokken onder de Vieilles Vignes en ook dat vertaald zich uiteraard naar het brouwsel in de fles.
Kunnen we dit onder een vorm van consumentenbedrog plaatsen of gaat dit een stap te ver?

Vandaar een oproep: Ik pleit ervoor de benaming Vieilles Vignes pas te gebruiken vanaf een leeftijd van minstens 50 jaar, zonder toevoeging van jongere stokken. Hallo Europa, doe een keertje iets nuttigs en hou niet halsstarrig vast aan de pietluttige wijzigingen zoals het omtoveren van een AOC naar een AOP (what’s in a name…it’s the bottle that matters). Gebruik je macht voor zaken die wel er toe doen. Want een correcte Vieilles Vignes is een lust op de tong!

En wat had je verwacht? Uiteraard niet!! Blijkt dat, alhoewel ik alle bronnen einde 2011 grondig had afgeschuimd, ik de laatste 2 benoemingen over het hoofd had gezien. De kopgroep der Italiaanse bombarderie wijnen staat ondertussen lekker op 73. Mét zelfs een grote kans dat ook dit niet meer correct is . Wel lekker hoor, zo kunnen we mooi blijven bloggen over een eindeloos rekbaar onderwerp!

Enigszins te verwachten was wel dat Toscane een offensief zou inzetten om in het kielzog van zowel Piëmonte als Veneto te kunnen blijven. Dat het nog steeds niet de toch te verwachten promotie van de Bolgheri wijnen zijn doet ons enigszins vermoeden dat de Toscaanse inhaalbeweging nog niet te einde is.
Welke ‘grootheden’ zijn het dan wel geworden?

• DOCG nummer 72 is Val di Cornia Rosso (6/12/2011)
  Met de wijnen van Val di Cornia bevinden we ons alleszins reeds in de omgeving van Bolgheri (op een goede 30 km ongeveer). Het gebied valt zowel binnen de provincie Livorno als de provincie Pisa. De DOCG geldt enkel voor de rode wijnen die voor minstens 40% Sangiovese moeten bezitten. Er mag voor maximum 60% aangevuld worden met Cabernet Sauvignon en/of Merlot. Andere regionale toegelaten druivenrassen mogen tot maximum 20% voorkomen met uitzondering van de Aleatico.
  De wijn komt pas vanaf 1 mei van het tweede jaar volgend op de oogst op de markt. Voor een riserva is dit vanaf 1 januari van het derde jaar volgend op de oogst. Deze reserva heeft een verplichte vatrijping van 18 maand + 6 maand op fles.
• DOCG nummer 73 is Suvereto (06/12/2011)
  Als ik het goed kan vatten valt Suvereto binnen het gebied van Val di Cornia. We bevinden ons wel enkel in de provincie Livorno. Ook deze DOCG geldt enkel voor rode wijnen die gemaakt worden van Sangiovese, Cabernet Sauvignon of Merlot. Allen afzonderlijk mogen ze tot maximum 100% gebruikt worden.
  De wijn komt pas vanaf 1 juni van het tweede jaar volgend op de oogst op de markt. Voor een riserva is dit vanaf 1 januari van het derde jaar volgend op de oogst. Deze reserva heeft een verplichte rijping van 24 maand waarvan minstens 18 op vat.

Zo, en ongetwijfeld tot later van alweer nieuwe DOCG updates!

Graag citeer ik een stukje uit ‘Oogst’

Paradijs. Er is nooit een oogst voorbijgegaan zonder dat ik verliefd werd. Op mijn twaalfde, vijftiende, achttiende en twintigste was het altijd hetzelfde liedje: zodra ik de wijngaard in liep om hem te plunderen en leeg te halen, werd mijn hart door een verrukkelijke koortsaanval bevangen. Dat was zo sterk dat ik in de buurt van een handpers die uit nostalgie in de fermentatieruimte is blijven staan, of oog in oog met een aquarel waarop Dunoyer de Segonzac de beweging van één of twee plukkers of dragers heeft vastgelegd, nog steeds een vurig genot voel. Ik zou me eigenlijk op zo’n intens moment de pijn moeten herinneren die vanaf de eerste oogstdag mijn rug teisterde. Ik zou ook kunnen terugdenken aan mijn toenmalige makkers op kille ochtenden of regenachtige avonden in september, aan mijn verkleumde en gekloofde handen, aan de te zware manden, aan de vermoeide traagheid van mijn steeds herhaalde bewegingen of aan de verleiding om die eindeloze rijen wijnstokken met hun eindeloze hoeveelheden druiven de rug toe te keren, maar dat heeft geen zin. Ik hoef me ook niet voor te houden dat het allemaal heel veel pijn en moeite kostte. Voor mij scheen altijd de zon, was ik altijd verliefd en legden de druiven suiker op mijn lippen. In onze jeugd heersten talloze beperkingen, en de oogst was dan ineens een tussenspel vol vrijheid. Ik heb er mijn eerste geld mee verdiend. We golden als volwassenen en werden als zodanig behandeld. Voordat we teruggingen naar de middelbare school en ons weer aan de discipline van het ouderlijk huis onderwierpen, zaten we als mussen in de wijngaard! Dus waren we vrolijk, dapper en vrij. Voor wie gezond was en er de behoefte aan had, was de oogst een schitterende leerschool in de sensualiteit. Er waren de handen die als inbrekers de wijnstok in gingen, glijdend tussen de bladeren slopen en druiven vastpakten, verwijderden en verzamelden die zwaar waren van de dauw, de zon en het sap. De overvloed bracht een gevoel van volheid!

Dit stukje doet me sterk terugdenken aan de keer dat ik zelf deel heb genomen aan ‘les vendanges’. De beschrijving van de vermoeidheid, pijn en ontberingen die op geen enkel moment in de latere herinneringen ter sprake komen…Enkel de nostalgie, avontuur, vrijheid en inderdaad het gevoel van volheid en verliefdheid borrelen steeds weer boven.

Dit boek is een must voor elke wijnliefhebber die tevens een passie voor de geschreven kunst bezit!

Met plezier eindig ik dit stukje à la Pivot:
Klok-klok-klok

Vouvray de zomer
Wijs licht
Stofje van de tijd
Traag oprukkend tufkrijt naar de geel fonkelende rivier

Vouvray de herfst
Rossige muziek
Vuren van tovenaressen onder fusten
Waar onze toekomst zingt en spint
Het goud van de weg in fusie raakt…

Chianti Classico dus! Voor zij die echt wel van een andere planeet komen: we bevinden ons hartje Toscane en meer bepaald in één van de allermooiste stukjes van Toscane. Omgeven door Firenze en Siena, of te wel de absolute must see’s voor elke cultuurliefhebber. Het kloppende hart van de Chianti Classico bevindt zich echter tussen Greve in Chianti en Radda in Chianti. Mensen, ga er eens naartoe, bezoek dit stukje wondere natuur en laat u leven op het ritme van de dolce far niente. Ik geef het u op een briefje: er eens geweest, ga je er zonder twijfel opnieuw naartoe.

Maar bon, ik moest het hier over wijn hebben en dus trek ik mijn van de goesting overlopende tong wel even terug in en bedelf ik u ‘sec’ met enkele weetjes.

Chianti Classico is het oorspronkelijke kerngebied van het veel grotere en overkoepelende Chianti gebied. Daar waar alles begonnen is laat ons maar stellen. Later is het gebied enkel maar groter en groter geworden. We bevinden ons ook in het centrum van de Italiaanse koningsdruif de Sangiovese. Een Chianti Classico zal dus steeds gebaseerd zijn op deze druif. Hoewel dit al sinds eeuwen het geval is, zit er toch een zeer mooie geschiedenis achter de evolutie van de Chianti Classico.

Graag neem ik u mee terug in de tijd. Italië kende een controlerend systeem voor wat de herkomstbenamingen betrof. Namelijk het nog steeds van toepassing zijnde DOC (Denominazione d’Origine Controlata). Dit systeem was voornamelijk bedacht om de authenticiteit van het wijnmaken te beschermen, bovendien kon men op die manier ook zeker zijn vanwaar de wijn afkomstig was. Maar bovenal dus wou men de gangbare manier van wijnmaken in de regio bewaren.
Kijkt u er gerust de disciplinari van de DOC-gebieden maar eens op na. Er zal steeds benadrukt worden hoe de wijn gemaakt moet worden, meer zelfs! Er zal zelfs vermeld staan hoe de wijn er moet uitzien, hoe hij moet ruiken en hoe hij moet smaken. Dit is toch wel totaal verschillend van hetgeen we elders in Europa vinden.

Zo stond het dus ook allemaal voor de Chianti Classico beschreven. De regels echter waren zo strikt en zo streng dat de wijnboeren uit Chianti Classico met lede ogen moesten aanschouwen dat even verderop, in hun eigenste Toscane de revolutie uitbrak. De wijnboeren in de omgeving van Bolgheri weigerden immers nog te werken volgens de ‘te strenge’ opgelegde regels en maakten eenvoudigweg tafelwijnen van een fenomenale kwaliteit.

En daar stonden ze dus in de Chianti Classico met hun fiaschi (de rieten manden die we tot vandaag de dag nog veel terug kunnen vinden in de ontelbare Italiaanse restaurantjes). Er kwam een heuse wijn-revolutie aan te pas om de bevoegde instanties duidelijk te maken dat er moest ingegrepen worden in de regels om concurrentieel te kunnen blijven. En zo geschiedde!!
Deze revolutie is trouwens de kwaliteit van de Chianti Classico wijnen enkel maar ten goede gekomen. Als gevolg hiervan ontstond in 1992 de wet Goria of de wet ‘164’ die de ganse DOC wetgeving heeft herbekeken.

Ik schets even de wijze waarop een Chianti Classico vroeger gemaakt moest worden. De basis van de wijn was de Sangiovese druif, 50 tot 80% van deze druif moest gebruikt worden. De wijnbouwer mocht slechts 90% van de oogst vergisten. De overige 10% moest bewaard worden tot de most van deze 90% volledig vergist was. Nadien moest de rest toegevoegd worden zodat er een tweede vergisting ontstond. Dit noemde men trouwens het Governo-systeem. Het was verplicht om de witte rassen Trebbiano en/of Malvasia, voor 10 tot 30%, toe te voegen aan de wijn. Canaiolo en Colorino waren tevens toegelaten. Het gebruikt van de Franse druivenrassen Cabernet Sauvignon en/of Merlot was verboden.

Vandaag moet een Chianti Classico voor minstens 80% bestaan uit de Sangiovese. Er mag voor maximum 20% aangevuld worden met de andere rode druivenrassen die gebruikt worden in de regio. Deze druivenrassen zijn onder andere de lokale Canaiolo en Colorino maar evenzeer de Cabernet Sauvignon en Merlot. Tot en met het oogstjaar 2005 mocht er ook nog gebruik worden gemaakt van de witte rassen Trebiano en Malvasia (tot maximum 6%). Vandaag zijn deze rassen echter niet meer toegelaten. Het alcohol percentage moet minstens 12% bedragen (12,5% voor een riserva). De maximum opbrengst per hectare mag niet meer zijn dan 52,5 hl/ha. De wijn mag slechts vanaf 1 oktober, volgend op het jaar van de oogst beschikbaar zijn voor consumptie. Voor een Riserva is er zelfs een minimum rijpingsperiode van 24 maand voorzien, waarvan 3 maand in de fles.

Andere weetjes over de Chianti Classico:

• Chianti Classico ligt in de zogenaamde Zona Antica van Toscane
• De oorspronkelijk vastlegging van de productiezone dateert reeds van 1932
• De productiezone beslaat 9 gemeentes: Barberino Val d’Elsa, Castellina in Chianti, Castelnuovo Berardenga, Gaiole in Chianti, Greve in Chianti, Poggibonsi, Radda in Chianti, San Casciano Val di Pesa en Tavarnelle Val di Pesa.
• Chianti Classico is sinds 1984 een DOCG
• Maximum aanplant van 4400 stokken per hectare
• Maximum aan restsuiker: 4 g/l
• Minimale zuurtegraad: 4,5 g/l
• De wijn mag nog steeds gebotteld worden in de oorspronkelijke fiasco.
• De Gallo Nero is het Consortio van de Chianti Classico
• Van de laatste 20 jaar zijn de betere jaargangen: 1995 – 1997 – 1999 -2001 – 2007
• De minste jaargangen van de afgelopen 20 jaar zijn deze van 2002 en 2005

De proeverij dan! Want we zouden nog vergeten dat er ook geproefd moest worden…
Elke blogger kreeg 6 flessen toegezonden waarvan 5 unieke flessen en 1 verschillende. Dit zijn mijn bevindingen van de wijnen:

1. Badia a Coltibuono Chianti Classico Riserva 2007
   Heldere kersenrode kleur met paarse rand en niet gekleurde traanvorming. Aroma’s van donkerrood tot zwart fruit (braam en zwarte kers). Fijnkruidig en floraal. ceder en tabak in de aanvulling.
   Sappige, krachtige tannine, lichtjes uitdrogend. Fruitig geheel met een absoluut stevig peper gehalte. Volle smaak met een vleugje van bittere cacao naar het einde toe. Het geheel proef je een 7-tal seconden.
   Dit is een wijn met een goede balans tussen tannine, fruit, zuren, alcohol en hout. Hij bezit nog niet een algehele versmoltenheid maar er is een blijk aan potentieel. Deze Chianti Classico riserva steekt knap in elkaar!
2. Castello della Paneretta ‘Vigna Torre a Destra’ Chianti Classico Riserva 2006
   Granaatrode kleur, helder maar aanzet tot evolutie. Aroma’s van groene peper, kersenpit, ceder en een vegetale aanvulling. De dominantie van de groene peper spreekt duidelijk.
   Hoewel de tannines best oké zijn is de zuurimpressie bij deze wijn enorm. Het geheel komt groen over, het fruit komt pas later opzetten en is absoluut niet ten volle present. Kriek en zurige room kleuren het palet.
   Deze wijn is groen, onrijp en vooral een zurig geheel dat me helemaal niet kon bekoren.
3. Castello di Meleto ‘Vigna Casi’ Chianti Classico Riserva 2007
   Gematigd intense kersenrode kleur, helder met niet gekleurde traanvorming. Het bouquet blijft licht gesloten in de aanzet. Wat rode bessen, kersen kruiden en bloemen maar helemaal niet uitgesproken. Na het walsen komt er enkel wat alcohol bij opzetten.
   In de mond proeven we de licht uitdrogende maar smakelijke tannines, een sappige aanzet en toch wel een enorm spicy einde. Zuren, alcohol en hout zijn aanvullend terwijl het fruit een mengelmoes is van kers en kriek.
   Dit is een oerdegelijke Chianti Classico Riserva. Degelijk, niet storend maar ook niet boeiend.
4. Castello Vicchiomaggio ‘Vigna la Prima’ Chianti Classico Riserva 2008
   Intense, diepe karmijnrode kleur met licht gekleurde tranen. Fruitig-floraal-fijnkruidig! Zeer fijn aroma met volop kleine rode vruchtjes met een zweem van braam. Lichte mokkatonen, tabak, roosjes, peper, laurier en oregano. Het aroma doet subtiel verlangen om van te drinken.
   Qua smaak proeven we de krachtige en smakelijke tannines met prachtig aanvullende zuren. Goede verwevenheid van alcohol en hout. Sappige aanzet en die sappigheid blijf je het geheel door proeven (een 8-tal seconden). Knap fruit (mengelmoes van rood en zwart fruit, iets rijper fruit ook). Uitstekend evenwicht. lichte aardse tonen en een aangename kruidigheid ronden dit prima geheel af.
   Dit is een zeer mooie wijn, sappig, rond, vol, krachtig en zeer aangenaam. Biedt al het mooie wat Sangiovese kan bieden.
5. Vecchie Terre di Montefili Chianti Classico Riserva 2007
   Gematigd intense kersenrode kleur met een heldere spiegel. Bij het ruiken hebben we in de aanzet onmiddellijk het dierlijke met het paardendeken voorop, truffel, champignon en sousbois volgen. Na het walsen komt het fruit boven: kers, rode en blauwe besjes. Hout, tabak, vanille, gerooktheid en een kruidenmix ronden het geheel af. Stevig uitgesproken bouquet.
   Jonge, stevige, ietwat stroeve tannines. Goede aanvulling van de zuren en de alcohol. Het geheel geeft een ietwat scherpe smaak. Het fruit is duidelijk present in de aanzet en in de afdronk zit er duidelijk een iets te overdreven kersenpit.
   Dit is een absolute ‘vakjes-proever’. Geen versmoltenheid en het fruit dat vrij vlug verdwijnt om plaats te maken voor een uitdrogend gevoel.
6. Poggerino ‘Bugialla’ Chianti Classico Riserva 2007
   Intens, diep, kersenrrod met paarse rand en niet gekleurde traanvorming. Mooi open bouquet, voornamelijk kersen, bosbessen en een zeer duidelijke toets van tabak. Aangevuld met hout, zoethout, een toets van kaneel, laurier en peper. lichte aardse en florale tonen. De neus is zeer aangenaam en nodigt absoluut uit tot drinken.
   De smaak geeft licht uitdrogende, ietwat stroeve tannines. Goede aanvulling van de zuren. De zuren blijven wel spelen in de mond. Hoog pepergehalte in de smaak, fruit van opnieuw kers en bes. het hout zit verweven. De alcohol kan zich echter niet bedwingen en blijft stevig voelbaar in het geheel; Afdronk van 5 tot 6 seconden. In de nasmaak blijft er een licht storende groene, onrijpe toets hangen die het geheel bitter doet eindigen.
   Al bij al is dit een correcte Chianti Classico Riserva waarbij het af te vragen is of het groene, bittere voldoende versmolten gaat raken na enkele jaren lagering. Momenteel komt het geheel als ‘te jong’ over.

Wil je de verhalen van mijn collega bloggers lezen? Via onderstaande link kom je bij hen terecht!

• Châteausanspretention http://csp.skynetblogs.be/
• Wijnliefhebbers http://wijnliefhebbers.skynetblogs.be/
• Monkey Vineyard http://monkeyvineyard.com/
• Have a nice wine today www.haveanicewinetoday.com
• Ik wil wijn www.ikwilwijn.be
• Wijnblog www.wijnblog.be
• Wine-Itch http://wine-itch.com
• Vinama www.vinama.be

Bedankt voor het initiatief Olaf, maar… kunnen we dit de volgende keer vanuit Toscane zelf doen